Anisan’ireo ekipa sambany vao hiatrika ny lalao manasa-dalan’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara XXL Top 12, izay hatao ny alahady ho avy izao, etsy Andohatapenaka, ny Rugby Club des Soldats Anosibe (RCSA). Ny klioban’ny CRAI Ambalavao Isotry no hifandona amin’izy ireo, amin’izany. Manana vina ny hisondrotra any amin’ny avo indrindra mihitsy ity klioba avy ao Anosibe ity, ka miezaka manao izay fara heriny amin’ny fanomanana an’io lalao io ry zareo ankehitriny.
Nilaza ny mpanazatra RCSA, Coach Jerry, omaly, tetsy amin’ny HJRA Anosy, fa efa masaka tanteraka ny taktika sy ny paikady rehetra ary izay tombony hita ho an’ny mpifanandrina sisa, no hamafisina. “Ny tena vahana ho anay ny resaka lohalaharana “avant”, eo ihany koa ny fisian’ireo tanora betsaka mandrafitra ny ekipa”, hoy hatrany ny Coach Jerry.
Tsara ny mampatsiahy fa ny RCSA dia niforona ny taona 2006 ary efa nandalo dingam-pifaninana federaly maro vao tonga amin’izao toerana misy azy izao. Anisan’izany ny Diviziona fahatelo (D3), ny D2, ny D1 Analamanga, ary izao miatrika ny Top 20 izao ankehitriny.
Marihina fa mpilalao iray misongadina ao amin’ny RCSA, ny Solombavambahoakan’ny boriboritany fahefatra, Rafi­dimanana Desire na i Depiote Fidy.

F.R

Klioba avy amin’ny firenena efatra no hiatrika ny manasa-dalana hiadiana ny ho tompondakan’i Eoropa, taranja baolina kitra “ligue des champions”. Paris ST Germain hikatroka amin’ny Bayern de Munich ary ny Arsenal hifandona amin’ny Atletico de Madrid.

Tontosa ny alarobia lasa teo, ny lalao ampahefa-dalana roa miverina hiadiana ny ho tompondakan’i Eoropa “ligue des cham­pions”, taranja baolina kitra. Tafita hiatrika ny manasa-dalana, ny Paris ST Germain (France) hidona amin’ny Bayern de Munich (Allema­gne) ary Arsenal (Anglisy) hifanandrina amin’ny Atletico de Madrid (Espagne). Raha tsiahivina ny vokatra, lavon’ny Bayern tamin’ny isa 4 no ho 3 ny Real de Madrid ary nirava 0 no ho 0 ny Arsenal sy ny Sporting. Efa nanantombo tamin’ny fandresena nandritra ny lalao mandroso anefa ny anglisy sy ny alemà.
Fihaonana ho toy ny famaranana kely ny an’ny PSG sy ny Bayern de Munich. Hiaro ny amboara eo an-tanany, ny parizianina. Ekipa manahirana ny PSG ry zareo Bavarois satria tsy mbola nandresy azy ireo mihitsy ny parizianina, nanomboka ny 7 avrily 2021. Toy ny biby mainty amin-dry zareo mihitsy ny Rainiboto. Efa iray vondrona ny roa tonta, tamin’ny fifanintsanana ka resin’ny Bayern, tao an-jaridainany, tamin’ny isa 2 no ho 1 izy ireo. Handray ny lalao mandroso, ny PSG ny 28 avrily ary any Alianz Arena ny fihaonana miverina ny 6 mey.
Ny manasa-dalana faharoa indray fihaonana mety hitrangan’ny tsy ampoizina. Ambony ara-taratasy ny Atle­tico saingy ny Arsenal no hany ekipa tsy mbola resy mihitsy tamin’ity “ligue des cham­pions” ity. Voalohany eo amin’ny tantarany ihany koa ny hiatrehany ny manasa-dalana. Raha ny fihaonana farany nikatrohan’ny roa tonta, resin’ny Arsenal, 4 no ho 0 ny Madrilènes ny 21 oktobra 2025. Amin’ity, handray ny lalao voalohany ny Atletico ny 29 avrily ary any Anfield ny miverina ny 5 mey 2026.

Tompondaka

Nisitraka fanohanana ara-pitaovana ho fanamafisana ny kalitaon’ny fanabeazana ny CEG sy ny lisea Antaninarenina, CISCO Toliara I, izay nahitana “tablettes” miisa 56, boky ho an’ny ambaratonga faharoa, boky siansa sy teknolojia ary fitaovana enti-mampianatra. Mikendry ny fanavaozana ny rafitra fanabeazana sy ny fanatsarana ny fampianarana izany.

Manoloana ireo fitarainana sy savorovoro misy ao amin’ny CEG 67 Ha, Antananarivo, tsy nitazam-potsiny ny minisitry ny Fanabeazam-pirenena fa tonga teny an-toerana. Nanome toky fa hijery ny fomba rehetra handaminana ny olana mba hahafahan’ny tsirairay miasa am-pilaminana sy mba hahafahan’ireo ankizy misitraka fampianarana ao anaty tontolo milamina.

Nitsidika sy nifanakalo hevitra tamin’ireo mpiofana, mpampiofana ary ny mpandraraharaha ny minisitra Dr Andriamampandry Todisoa Manampy, teny amin’ny LTP Ampasapito.
Nihaino ny hetahetan’ny mpampiofana izy. Noha­ma­fisiny ny fahavononan’ny minisitera hiara-hiasa akaiky amin’ireo ivon-toeram-piofanana rehetra.

Sonian’ny tarika Hasina ny hira mandona fo. Nankafizan’ny maro ny sanganasan’izy ireo izany, nandritra ny 30 taona. Tsy handalo fotsiny fa homarihina ny fankalazana, raha ny nambaran’ny tarika, omaly. Hatom­boka amin’ny fampisehoana izay hotontosaina etsy amin’ ny Havoria Anosy io, ny ala­hady 19 avrily izao, manomboka amin’ny 3 ora tolakandro.
« Fanokafana ny fankalazana io, hamerenanay an-tsehatra ireo hira rehetra nanamarika izay 30 taona izay. Hitohy ny fitsidiham-paritra aorian’izay », hoy ny nambaran’i José.
Efa talohan’ny taona 1996 no nanomboka ny tantaran’ny tarika Hasina. I Mahefa sy i Dah Kely no tao, ary ito farany no niantso an’i José. Lasa mpamokatra fampisehoana i Dah Kely taty aoriana, ary anisan’ny hikarakara ny fankalazana. Nihaona tamin’i Odeam i Mahefa sy José tamin’ny fankalazana ny faha-5 taona, ary tamin’i Sitraka kosa ny faha-10 taona. Efa nisy koa ireo namana nandalo tao amin’ny tarika, izay efa nodimandry toa an’i Faustin.
Samy mamoron-kira izy efa-dahy mandrafitra ny tarika Hasina ankehitriny. Tsy misy mivaona amin’ilay hira feno fihetseham-po, mifono hafatra, na lohahevitra tsotra izany na ara-pilazantsara. Ny country, folk, gasigasy no tena hi­ronan’ny tarika Hasina, nametrahany ny anarany tao anatin’ izay 30 taona izay.

Zo ny Aina

Raha hay sy fantatra tsara ny soa azo avy amin’ny famakiana boky, handroso ny firenena iray sy ny mponina ao aminy. Iray amin’ireo hitondra ny tontolon’ny boky ho filan’ny Malagasy, ny « Tsenaben’ny boky ».

Hotanterahina eo amin’ ny tokotanin’ny Tra­nombokim-pirenena etsy Anosy ny fankalazana ny « Andro maneran-tany ho an’ ny boky sy ny zon’ny mpanoratra ». Ao anatin’ny telo andro, ny 23 sy 24 ary 25 avrily izao. Hisy ny varotra fampirantiana boky. Seho sy hetsika ary fifaninanana samihafa. Tafatafa iarahana amin’ireo mpisehatry ny boky.

Ankoatra ny fampivelarana ny tontolon’ny boky amin’ny hetsika tahaka izao. Anisan’ny zava-dehibe sy manan-danja ho an’ny tanora indrindra fa ny mpianatra sy ny mpikaroka ary ny mpandalina isan-tsehatra sy sokajy ny « Tsenaben’ ny boky », raha ny fanaza­van’ireo mpandray anjara. Ho tazana eny an-toerana, rahateo, ny mpanoratra sy ny fi­kambanana ary izay rehetra tafiditra ao anatin’ny rohim-boky sy ny asa fanoratana (edi­tora, mpanonta boky, mpivaro-boky, mpanjifa ny boky…). Manana ampaham-potoana lehibe izy ireo ahafahana mi­resaka mivantana amin’ny mpitsidika.
… Mbola olana lehibe ho an’ny rohim-boky, ankehitriny, ny tsy fahafantaran’ny mpanoratra maro ny tena andraikitr’ ireo rantsa-mangaika mampiaina ny rohim-boky. Tsy vitsy, ohatra, ireo mpanoratra tsy mazoto loatra ny manatona sy midinika amin’ny editora rehefa hamoaka boky. Ny fahala­lana ananan’ny mpanoratra maro raha hampandalovina editora ny fanontana boky :
« Mitombo be ny vidin’ny boky… Na, kely loatra ny vola azonay. Lavitra loatra ny lalan-kaleha… ». Ny tsy fahampian’ny fifankahalalana eo amin’ny asa sy andraikitr’ireo samy mpisehatra eo amin’ny rohim-boky no miteraka ny fiheve­rana tahaka ireo. Noho izany, sehatra mbola mila fifampi­taizana lehibe ny tontolon’ny boky raha ny eto Madagasi­kara.

HaRy Razafindrakoto

Hanamarika ny « International jazz day » i Madagasikara. Tafiditra ao anatin’ny fandaharam-potoana ny alarobia 29 avrily izao ny karakarain’ny Madajazzcar. Famaranana ny « Tremplin Madajazzcar » hihaonan’ireo nifaninana ka voafidy ho mendrika indrindra, avy eto Antananarivo sy avy any Atsirabe sy Toa­masina. Manomboka amin’ny 5 ora hariva eny amin’ny La Teinturerie Ampasanimalo no hanatanterahina izany. Ny alakamisy 30 avrily, « Jam session ». Amin’ ny 6 ora sy sasany hariva, ao amin’ny Fara West eny Faravohitra. Amin’ny 9 ora sy sasany, ao amin’ny Le Garage Antsahavola.

Nanainga omaly ho any Inde i Honorat Fou Hehy. Raha ny vaovao nampitain’ny tambanjotran-tserasera samihafa, hiatrika fandidiany any an-toerana ity andrarezin’ny hatsikana sy fanentanana ity. Fantatra
fa mila fandidiana haingana ny tsy fahasalamana
(tsy mikoriana tsara ny ra mihazo ny fo) mahazo an’i Honorat.

Manomboka liana amin’ny mombamomba azy ny Malagasy. Mipoitra ny mpisikidy, ny mpanandro, ireo mpahay fomba amam-panao sy ireo mpahay zavapanahy maro. Tsy nanao todi-damosina tahaka ny nahazatra azy hatramin’izay intsony ny ankamaroan’ny Malagasy. Mifoha tsikelikely ilay fanahy maha olona
ao aminy. Misy ny velakevitra, maro ireo tsy tafiditra noho ny fahafenoin’ny efitrano. Misy ny fanatantera­hina fomba. Tonga maro eny an-tanindrazana ny taranaka. Mila fitandremana fatratra, anefa, ny tranga tahaka izany, satria, maro ny tsy ho faly. Tsy vitsy ireo efa donton’ny « ela ».

Raha ny salanisa ny taona 2025, nivoaka nandritra ny tatitra momba ny ady amin’ny famarinana olombelona, nahatratra 241 ireo olona voasakana teny amin’ny seranam-piaramanidina noho ny fanahiana amin’ny famarinana olombelona na fanandevozana moderina sy fanararaotana.

Nandritra ny lahateny nataon’ny filohan’ny Oniversiten’Antananarivo, Profesora Randrianasolo Rivoarison, tamin’ny fananganan-tsaina ny alatsinainy teo, nambarany fa misokatra ho an’ny rehetra ny “Biblio­thèque et Archivages Universitaires”, fotodrafitrasa manan-danja amin’ny fikarohana, ary tsy mena mitaha amin’ny any ivelany.

Hatsangana anio ny vato fototry ny “Espace Mère-enfant” eny amin’ny oniversiten’Ankatso izay vinavinaina haharitra efa-bolana ny fanamboarana azy. Ho tokanana amin’ny 24 avrily ny lalana miainga eo amin’ny “Super U” Tsiadana hatrany amin’ny “Barrière” fidirana Ankatso, izay hotononina hoe “Lalana Pro­fesseur Siméon Rajaona”.

Homarihina rahampitso, ao amin’ny CHUJRA ny Andro maneran-tany ho an’ny hémophilie na ny fijinihan-dra lava, iarahana amin’ny minisiteran’ ny Fahasalamam-bahoaka sy ny ivontoeram-pitsaboana ny Hémophilie eto Madagasikara (CTH-Mada) ary ny fikambanan’ny marary hemophile (ABEHM).
Aretin’ny ra, vokatry ny tsy fahampiana singa mampivaingana ny ra ka mahatonga ny olona iray handeha ra tsy mijanona ny hemophilie. Mi­seho amin’ny fandehanan-dra ivelany (mangana, mandeha ra ny akanjo nify na ny orona…) na ao anaty (anaty vanin-taolana, ambany hoditra, anaty atidoha…).
Zava-dehibe ny fanaovana fitiliana haingana araka izay azo atao mba hahafahana manome ny singa tsy ampy. Noho izany, ny fitiliana no dingana voalohany mankany amin’ny fitsaboana.
Eto Madagasikara dia zazalahy iray amin’ny 10 000 no teraka mitondra hémophilie, nefa latsaky ny 10% monja amin’ireo no voatily hatreto.
Ny fitsaboana sy fandraisana an-tanana dia ataon’ny CTH-Mada, ao amin’ny CHUJRA.
Fanabeazana ara-pahasalamana hisorohana ny fandehanan-dra no tena ivon’ny fi­tsaboana.
Fampidirana ireo singa tsy ampy mampivaingana ny ra no fitsaboana ny fijininihan-dra lava.
Marihina fa mivondrona ao anatin’ny ABEHM ny fikambanan’ny marary sy ny fianakaviana.

Tatiana A