D-Lain, Ken ary Tanjona Randrianarivelo no nambara voalohany. Fantatra ihany koa izao fa anisan’ny vahinin’i Poopy i Fy Rasolofoniaina.

«Izy manana ny style dia mety be amiko. Toy ny mahazo aina vaovao ilay hira… », hoy i Poopy nandritra ny famerenana niarahany tamin’i Fy Rasolofoniaina. Mbola nohamafisiny izany, nandritra ny fihaonana tamin’ny mpanao gazety, tetsy amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahamasina, omaly.
« Samy ankafiziko ny feon-dry zalahy ireo. Mba niova kely tamin’ny mahazatra ny vahiniko eny an-tsehatra amin’ity, ka faniriana ho to ny ahy. Sady manararaotra kely maka any amin’izy ireo koa aho, satria na zokiny aza, mbola maro ny ianarana », hoy i Poopy, mahakasika ny fiarahany an-tsehatra amin’ireto mpanakanto namany ireto.
Mandritra ilay seho « Tena Kanto 2», izay hotontosaina ny alahady 1 marsa izao io, ao amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena ihany. Hisy ny fampiaraham-peo maromaro. Hisy ihany koa ny fanaovan’izy efa-dahy ny hiran’i Poopy, amin’izay mampety ny tsirairay. « Maro ny hiran’i Poopy, ka nasaina nisafidy izay hataony aloha ireo vahiny. Notson­gaina kosa avy eo ireo hira nisy nangataka mba hatao an-tsehatra, hanampy ireo efa tsy maintsy hatao », hoy i Jack Thierry. « Anisan’ny seho nomaninay ho tena kanto araka ny anarany ity, ka notsindriana manokana ny teknika », hoy kosa ny fampanantenan’i Tantely Ralalarison avy ao amin’ny Live Prod, mpikarakara.

Zo ny Aina

Mifangaro voraka ? Re­hefa inona no antsoina na sokajiana ho « kolontsaina » ? Mikolo ny saina tokoa ve ilay hitan’ny maso, ren’ny sofina, sns ? Manampy trotraka ny fampifangaroana azy io amin-javatra hafa toy ny zavakanto. Amin’izao vanim-potoana izao vao tazana mazava fa hamehana sy manana endrika petatoko ihany ny nametrahana ny anarana « kolontsaina », raha ny « mikolo ny saina » no iaingana. Voaterin’ilay « kisarintsarim-panagasiana » ?
Satria, tsy mifanaraka amin’ny heviny sy ny dikany ny tranga voarakitra ao anatin’ny atao hoe « kolontsaina, ankehitriny. Mila hovaina io. Raha ilaina, mila mitady teny na voambolana vaovao. Na, ny tany aloha no fohazina sy ampiasaina indray. Tsy bitika ny akon’ny fanovana azy io fa ho goavana be.
Raha heverina ho sarotra ny mamorona. Tokony hajanona amin’ny toerany sy ny sokajiny ny tranga tsirairay. Raha ao anatin’ny tontolon’ny kanto. Antsoina ho « zavakanto ». Raha mbola manahirana indray ny manasokajy azy ho « kanto ». Vantanina amin’ny hoe : « hira », na « tantara », na « soratra », sns.
… Fatra-paka tahaka loatra ny Malagasy ka nikiry nandika ny « zava-bahiny » tamin’ny teny malagasy. Maro be ny tranga tahaka io « kolontsaina » io. Tokony hatao vaindohan-draharaha ny manajanona ny fampiasana ny « kolontsaina » sy ny hanolo izany amin-javatra hafa.

HaRy Razafindrakoto

Nampahafantatra ny minisiteran’ny Faha­salamam-bahoaka fa efa tonga ny vaksiny BCG ary efa ao anatin’ny fitsinjarana azy ny ekipan’ny minisitera mpiahy. Hiparitaka amin’ireo tobim-pahasalamana mahazatra izany mba hisitrahan’ireo zaza ny fatram-baksiny ilainy. Natao ho an’ny zaza vao teraka hatramin’ny 11 volana ity vaksiny ity.
Fampahafantarana ho an’ireo mpampanofa fahafinaretana ara-nofo momba ny ady amin’ny MPox no natao tao Farafangana, faritra Atsimo Atsinanana. Tanjona ny hampitombo ny fahafahan’izy ireo misoroka ny aretina. Miisa 29 ireo nanatrika ny fampiofanana. Izy ireo indray no hampita ny fahalalana amin’ireo namany hafa.
Notokanana omaly, ny ivontoerana American Space vaovao ao Fianarantsoa. Ny onive­rsi­ten’­ Andrainjato rahateo no mandray ny fandaharanasa maro tohanan’ny masoivoho amerikanina. Ahitana manampahaizana amerikanina amin’ny fampianarana teny anglisy rahateo manolo-tsaina ny sampam-pianarana teny anglisy. Eo koa ny fiaraha-miasa amin’ny Stony Brook University, oniversite lehibe eo amin’ny sehatry ny fikarohana any Etazonia. Ity farany izay efa ela no nanao fikarohana ao amin’ny valanjavaboaharin’i Ranomafana, tsy lavitra an’i Fianarantsoa.

Manatanteraka atrikasa ho fanitsiana ny Paikady nasionaly hiadina amin’ny valanaretina tazomoka ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka. Pai­ka­dy enti-miasa ao anatin’ny efa-taona, 2023-2027, ity asiam-­panovana ity.
Tanjona ny hanamafisana ireo asa tsara nahazoana vokatra sy hanitsiana ny tanjona ho tratrarina hatramin’ny 2030. Entina hanatsarana ireo lesoka hita ihany koa izany. Ankoatra izay, hamaritana ireo laharam-pahamehana amin’ny asa hotanterahina hanatrarana ireo tanjona efa napetraka ny atrikasa.
Ireo mpiantsehatra rehetra amin’ny ady amin’ny tazomoka avy ao amin’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka no manatanteraka ny fikaonandoha mahakasika ny PSN 2023-2030. Fotoana handraisana ireo hevitry ny solontenana avy any amin’ny faritra sy ny distrika ary ireo mpiara-miombon’antoka ara-teknika sy ara-bola ihany koa ity atrikasa ity.
Ireo mpiantsehatra eny ifotony no tena mahita mivantana ny zava-manahirana mandritra ny asa ka izy ireo no henoina hahafahana manarina ny lesoka sy mitondra fanatsarana ary ampifandraisina amin’ity fanitsiana ity.
Hampihena ny vesatra ateraky ny tazomoka ho an’ny vahoaka malagasy no anton’ny fifarimbonana amin’izao ezaka amin’ny ady amin’ny tazomoka izao.

Tatiana A

Tamin’ny fandalovan’ny Praiminisitra tany Toamasina, napetraka ny drafitrasa hamonjena an’i Toamasina, ahafahan’ny olona miverina amin’ny fiainana andavanandro. Zavatra telo no laharam-pahamehana taorian’ny fandalovan’ny rivodoza Gezani tany Toamasina I sy II. Eo ny fitsinjarana ny sakafo, ny fampianarana ary ny fahasalamana. Faharoa ny fanadiovana ny tanànan’i Toamasina I satria renivohitr’i Madagasikara amin’ny toekarena izy ary farany ny famerenana haingana ny jiro sy rano.
Tsy misy toeram-pandraisana intsony any an-toerana fa ravan’ny rivodoza ny ankamaroany nefa nisy fiantraikany tamin’ny fiainan’ny 80% ny mponina ny rivodoza nandalo. Niova ny fomba fiasa ka midina eny amin’ny fokontany ny tomponandraikitra. Nanamafy ny tale jeneralin’ny BNGRC fa tokony hanana fitsipi-pitondrantena ny tsirairay manomboka amin’ny mponina hatrany amin’ny tomponandraikitra. Matetika mitombo an-dalana ny isan’ny olona hisitraka sakafo. Najanona koa tao anatin’ny roa andro aloha ny fitsinjarana « cash transfert » ataon’ny Pam sy ny Fid satria olona efa voafaritra no mahazo azy, araka ny lamina mialoha ny fandalovan’ny rivodoza ary tsy afaka mivaona amin’ireo efa olona iantefany ny tomponandraikitra.
Efa ao anatin’ny fijerena ny drafitra fanarenana ny governemanta amin’izao fotoana izao. Tsy mbola manomboka ny fanarenana voafaritra ao anatin’ny politika fitantanana ny loza sy ny tandindon-doza fa famonjena aloha no imasoana.

Vonjy

Manoloana ny fahataran’ny fitsinjarana ireo fanampiana voaangona eo anivon’ny BNGRC, betsaka ireo misafidy ny hivantana avy hatrany eny anivon’ny rafi-piarahamonina, araka ny fitsirihana na­taon’ireo vondrona tsara sitrapo. Ho an’ny 974, Gasy Mira­ry, avy antsy amin’ny Nosy rahavavy, La Réunion, nisafidy an’i Kalajila, mpanakanto, izy ireo hitarika ekipa manao fitsirihana isam-pokontany sy izara izany ho tonga eny amin’ny tokotanin’ny traboina to­kony hisitraka izany. Vokany, ny fiandohan’ny herinandro teo, tokantrano 2 000 mahery notsinjaraina fanitso tamina fokontany samihafa. Nahafaly ny mpisitraka ny fomba fiasan’ireto vondron’olona misolo tena ny Malagasy tsara sitrapo monina sy mipetraka ao amin’ny Nosy rahavavy ireto. Nanamafy koa ny mpanankato Kalajila fa mbola ho avy ny fanampiana manaraka.

Sajo

Hampirisihina ny fampidirana ofisialy ireo tomponandraiki-pivavahana ho anisan’ny mpiantsehatra ao amin’ny Ivontoeram-pandrindran’ny BNGRC ao Toamasina.

Nisongadina izany ta­min’ ny fihaonan’ny arsevekan’ny diosezin’i Toa­ma­sina, ny kardinaly Tsa­ra­hazana Désiré, taorian’ny fi­haonany tamin’ny Praimi­ni­sitra Rajaonarivelo Herintsa­lama, teny amin’ny Lapam-panjakana Mahazoarivo, afakomaly, araka ny fampitam-baovao voaray omaly. Mba hanatevenana ny fiaraha-mi­asa amin’ny fanarenana ny fa­havoazana vokatry ny fandalovan’ny rivodoza Fytia sy Gezani farany teo izany. “Ia­rahantsika mahafantatra ny zava-niseho any Toamasina sy ny manodidina. Tena fahavoazana… Hatramin’ny niainako, tsy mbola nahita rivotra mafy toy ireny aho”, hoy ny kardinaly Tsarahazana Désiré. Mila vonjy i Toamasina e! Satria maro ny olona ma­nao tafo lanitra amin’izao fo­toana izao. Manahirana na ny sakafo aza. Fiangonana 19 sy se­koly 28 no rava na niharan’ny fahasimbana tanteraka. Vao mainka nanampy trotraka ny fahasahiranan’ireo vondrom-piarahamonina marefo izany. Nefa ny fotodrafitrasa ara-pivavahana no ivon’ny fifandraisana sy fanabeazana ary toerana mampiray ny mponina amin’ny faritra maro eto Madagasikara. Maro ny zavatra simba. Tsy fantatra intsony hoe hatomboka amin’ny inona ny fanarenana.
Nohamafisin’ny Praiminisi­tra fa miray fo amin’ny vahoakan’i Toamasina ny governemanta manontolo sy ny fitondram-panjakana. Laharam-pahamehana ny famonjena ny aina, ny fanampiana maika, ny fanarenana an’ireo fotodrafitrasa simba… Nisy ny fampahafantarana ny paikady hiatrehana ny voka-dratsin’ny rivodoza Fytia sy Gezani farany teo.

R. Nd.

Nahemotra ny “Tsapiky Festivaly”, izay tokony ho notontosaina amin’ity faran’ny herinandro ity, any Toliara. Noho ny tsy fahatomombanan’ny fikarakarana ny antony hanemorana izany amin’io volana marsa io. Manampy izany ny fiombonam-po amin’ireo traboina any amin’ny faritra Atsinanana, vokatry ny fandalovan’ny rivodoza, raha ny fanazavana avy amin’ny minisiteran’ny Serasera sy ny kolontsaina izay mpikarakara ny hetsika. Tsiahivina fa hanamarihana ny nahatafiditra ny gadona tsapiky ho anisan’ny harembakoka tsy azo tsapain-tanana iraisan’izao tontolo izao eo anivon’ny Unesco ny hetsika.
Manodidina ny mombamomba ny mpanjakavavy Ranavalona III ny “Café-Histoire” manaraka ao amin’ny Mozean’ny saripika Anjohy, hotontosaina anio manomboka amin’ny 6 ora sy sasany hariva. Hitarika izany i Hella Feki, mpampianatra momba ny teny sary sady mpanoratra. Hizarazara ireo ampaham-piainan-dRanavalona III tany an-tsesitany, lavitra ny tanindrazana kanefa nitana hatrany ny anaram-boninahitra maha mpanjaka azy, ity mpikaroka ity.
Tsy tery vay manta ny fanajana ny soatoavina. Na samy Malagasy aza, ahitana fahasamihafana ny kolontsaina sy ny fomba amam-panao ary ny soatoaviny. Io tranga io ilay ambaran’ny “harena ny fahasamihafana”. Io no tokony hiteraka ny fifanajana. Ny mahavariana? Misy kolontsaina katsahina mafy izay “hambolena sy hampaniry ary hampiroborobo” azy fatratra, eo amin’ny toerana na faritra tsy mila izany akory. Mety hanimba ny soatoavin’ny hafa ny tranga tahaka io.
“Iray volan’ny teatra”. Hamoha indray ireo hira teatraly ny Tropy Jeannette. Hisy ny rindran-kira hotontosain’izy ireo, ny alahady 1 marsa izao, manomboka amin’ny 3 ora, eny amin’ny AFT Andavamamba. Sanganasan-dRatianarivo ny ankamaroany, mazava loatra, amin’ny maha mpanorina sy mpitarika voalohany ny tropy an’ity andrarezin’ny famoronana hira teatraly ity. Ny tombony, rehefa ny tropy Jeannette no manao rindran-kira? Hapetrak’izy ireo anatin’ny tantara nisy azy ireo hira ho fampahafantarana ny mpijery.

“Fihavanana tsy ravan’ny taona” ihany no lohahevitra hanamarihana ny faha-55 taonan’ny tarika Mahaleo. Hatomboka ny 1 marsa izao izany ka hitohy amin’io taona ho avy io.

“Tadidiko ry zalahy, tamin’ny 72…”, hoy ny tononkiran’i Dama. Hira nataony kokoa ho an’ireo namany, ho an’ny fiarahana, ho an’ny tarika Mahaleo iny. 54 taona aty aoriana, mbola eo ny tarika Mahaleo. Man­dringa fa mbola mijoro. 2 amin’ny 7 ny mpikambana tavela, fa mbola tarika ny Mahaleo… Ho porofon’izany, efa manomana sahady ny fanamarihana ny faha-55 taonany ny tarika, amin’io taona ho avy io.
Hisy ny seho hanokafana ny fankalazana sy hanomezana fofony sahady izay mety hiseho ny alahady 1 marsa izao, eny amin’ny CCI Ivato. “Fanokafana ny fankalazana fa tsy voalohany akory amin’ny fiaraha-miasanay amin’ny tarika Mahaleo izy ity. Hita­rafana ny tohin’ny fiarahana ihany koa io”, hoy ny nambaran’i Malala R, avy ao amin’ny Louvto Company izay handray an-tanana ny fikarakarana sy ny fankalazana iray manontolo.
“Fihavanana tsy ravan’ny taona”. Teny filamatra nalaina tao anatin’ilay hira “Raha mila fanampiana” io. Efa nentin’ny tarika Mahaleo nanamarihana ny faha-35 taonany, ary izao hiverenana izao indray. “Ny antony, raha tsy niainana ny fihavanana, tsy naharitra ny Mahaleo. Tonga amin’ilay hoe ny faty no hisarahana izahay. Nanomboka samy mpinamana aloha, avy eo samy nanao mozika. Samihafa daholo mihitsy ny nataonay tsirairay, fa ireny no natambatra nanome loko iray, nanome ny Revy Mahaleo. Tsy nahazo laka ny fifaninanana tao anatin’ny tarika fa nahazo laka kosa ny fifamenoana… Izay no antony mbola hivoizana io fihavanana io”, hoy ny fanazavana nomen’i Dama.
Bekoto sy Dama no Mahaleo. Mitrotro azy an-tsehatra amin’izay ny taranaka, efa 5 taona izao. Miara-manohy ilay “Revy Mahaleo” hatramin’ny farany izy ireo. “Efa nilazako ry zalahy fa mandray vonona ialahisany izao. Mbola mankafy ny olona satria feno fihetseham-po ao ka manaraka izy ireo. Fa aoriana, hanontany amin’izay izy ireo hoe ary mba aiza ny anareo, dia ahoana?”, hoy i Dama mantsy ny Mahaleo Taranaka. Namaly azy, hono, ny Taranaka fa “ny hiranareo aza mbola maro no tsy fantatra ka anatin’ny ezaka fizarana izany izahay izao…”. Izany rehetra izany, milaza fa tsy mbola ho ato ho ato akory no hifarana, raha hisy izany, ny “Revy Mahaleo”.

Zo ny Aina

Notontosaina teto Antana­narivo ny fampahafantarana ny Climate Risk Informed Decision Analysis (Crida) sy ny fampiofanana ireo teknisianin’ny minisitera sy ireo mpiray ombon’antoka rehetra. Momba ny teknika sy fomba entina hiatrehana ny fiovan’ny toetr’andro sy ny fiantraikany, indrindra amin’ny tahirin-drano eto Madagasikara izany, araka ny fanazavan’ny talen’ny Andea, Rasoamiara­manana Ngolatiana Hobinan­tenaina. Fitaovana iray ahafahana mamaritra ny fisian’ny rano sy ny hoavin’ny fiovan’ny toetr’andro (haintany, tondradrano) ny Crida. Misy « logiciel » ampidirina ao anatiny ahafahan’ny mpitondra mandray fanapahan-kevitra mifanandrify amin’ny antontan-kevitra ananana.
Iarahan’ny minisiteran’ny Rano, fanadiovana sy fidiovana, ny minisiteran’ny Tontolo iainana sy ny fampandrosoana lovainjafy, Unesco, Unicef, OIM ny Crida. Ao anatin’ny tetikasa « Voatse », miompana amin’ny fiovan’ny toetr’andro sy ny fandriampahalemana ary ny filaminana any Atsimo Andrefana sy Androy, ny tetikasa. Mamatsy vola izany ny Tahirin’ny Firene­na mikambana ho an’ny fanamafisana ny fandriampahalemana.
Hitondra vahaolana amin’ny tsy fisian’ny rano izy io satria misy fanadihadiana efa natao mandrefy ny faharefoan’ny mponina manoloana ny fiovan’ny toetr’andro sy ny rano. Hisy ny fanadihadiana manokana momba ny tahirin-drano, indrindra ny rano any ambanin’ny tany azo trandrahina, hampiasain’ny mponina.
Miteraka disadisa eo amin’ ny mpiara-monina ny olana ateraky ny fiovan’ny toetr’andro, toy ny haintany, ny tsy fahampian-drano. Tanjon’ny tetikasa ny hanalefaka ny vokatr’izany.

Vonjy

Manohy ny diany hatrany ny tarika Serge GPE. Fantatra fa hamoaka rindrantsary (clip) nampitondraina ny lohateny « Lasa ianao » ity tarika ma­nana ny maha izy azy eo amin’ny tontolon’ny mozika mavesatra ity. Raha ny nambaran’i Serge GPE, « slow rock » ny gadona nanaovana azy io. Izany hoe, manana fototra « rock » fa somary malefaka kokoa.
Ankoatra ny famoahana ny « Lasa ianao », nisafidy an’ Imerintsiatosika ny tarika amin’ny fanatanterahana ny fampisehoana an-tsehatra voalohany amin’ity taona 2026 ity. Ny 3 avrily no hanatontosana izany, ao amin’ny Bar Karaoke G3, ampitan’ny Station service Galana. Hoentin’izy ireo eny an-tsehatra ireo hira nahafantarana ny tarika hatramin’izay sy ireo vaovao taty aoriana.
Marihina fa manome lanja lehibe ny tononkira ny tarika Serge GPE. Ho an-dry zareo, eo ny maha fialamboly ny hira, fa zava-dehibe ihany koa ny maha mpanabe ny mpanakanto sy ny tolotra omeny. Na sokajiana ao anatin’ny mozika mavesatra aza ny gadona ahafantarana ny tarika, azo henoina tsara ny tononkira ao anatiny. Maro ny hafatra ampitainy.

HaRy Razafindrakoto

Na any ivelany aza no monina, tsy manadino ny fototra i Claudio Rabe. Maro ireo ezaka efa nataony. Hisy ny dingana holalovany. Iray amin’ireny ny fifaninanana « Prix Découverte RFI ».

Tany amin’ny tontolon’ny dihy no tena nampisongadina azy voalohany… Fa mpanakanto marolafy raha i Claudio Rabe. Mpitendry amponga maroanaka sy karazan-javamaneno ravaka izy no mpihira sy mpamoron-kira ihany koa. Mitondra ny anarany ihany ny tarika natsangany any La Réunion, satria monina any ity mpanakanto ity. Tsy manary ny fototra, tsy manadino ny tanindrazana anefa i Claudio Rabe. Porofon’izany, efa eto izy amin’izao fotoana, ary hisehatra etsy amin’ny IFM Analakely, ny zoma 27 febroary izao, amin’ny 7 ora hariva.
« Mosary », anisan’ny hira iray ao anatin’ny vokatra farany navoakan’i Claudio Rabe. Manaporofo izay fifikirany amin’ny tany nihaviana izay ny hira, miresaka ny tranga misy. Manamafy izany ny « Chez nous », miditra mafimafy ko­koa amin’ny toe-draharaha politika… Havoakany amina gadona maroloko, arahin-dihy mampiavaka an’i Claudio Rabe ireo, izay hozaraina amin’ireo liana amin’ny zavakanto hataony. Ireny ihany koa no entiny handresen-dahatra ny rehetra, hifidy azy amin’ny « Prix Découvertes RFI », satria iray amin’ireo 10 tafiditra anatin’ny dingana famaranana i Claudio Rabe. Manana hatramin’ny 11 marsa izao ny mpiray tanindrazana maneran-tany, raha te hanohana azy.

Zo ny Aina

Misy toerana mirefy 2 ha ametrahana panneaux solaires, manome 1,5 Megawatts, eny amin’ny ESPA Vontovorona. Ny Jirama no misahana ny asa rehetra. « Panneaux 800 amin’ny 2 000W no efa voapetraka amin’izao fotoana izao », hoy ny filohan’ny fikam­banan’ny mpianatra. Ho an’ny rano indray, efa misy lavadrano telo ao. Eo am-pikarakarana ny teknisianina ary efa tonga teny an-toerana ny tomponandraikitry ny minisiteran’ny Rano. Hanomboka amin’ny 13 marsa ho avy izao ny fisantarana ny taom-pianarana 2025-2026.

Efa 22 taona no nikarakara ny hetsika “Fetin’ny renibe” ny fikambanana Madagascar Alzheimer Maso­andro Mody, ny sabotsy manakaiky ny alahady voalohany amin’ny volana marsa. Ankoatra ny maha “fety” azy, fotoana iray tian’ny fikambanana hahafahana mampita hatrany ny maha sarobidy an’ireo zokiolona, ray aman-dreny nahitana masoandro, izany. Sady fanehoana ihany koa fa ilaina ny fiaraha-monina hifandrai­san’ny sokajin-taona rehetra. Hanamarika ny fety ny sabotsy 7 marsa tontolo andro ny fikambanana.

Ambany ny herijika hisiana fiforonana andro ratsy hafa mandritra ity herinandro ity. Tombanana ho maina amin’ny ankapobeny ny morontsiraka afovoany-andrefana, atsimo andrefana ary atsimon’ny Nosy. Hi­toetra kosa, amin’ny ankapobeny, ny oram-pahavaratra amin’ny faritra sisa rehetra.

Notokanana tamin’ity herinandro ity ny fitaovam-pandrefesana ny singa mandrafitra ny toetry ny andro mahaleo tena ao Soavinandriana sy Itasy, napetraky ny Foibe fa­mantarana ny toetry ny andro sy ny Cirad. Ao anatin’ny tetikasa « Démarches intégrées et accompagnement pour une agriculture familiale à Mada­gascar innovante et résiliente aux changements climatiques (Dinaamicc) », vatsian’ny Von­drona eoropeanina vola, izany.
Mandrefy tsy tapaka ny ma­ripana, ny hamandoana, ny rotsakorana, ny tsindry atmosferika ary ny fitsoka sy ny ha­fainganam-pandeha ary ny lalan’ny rivotra ny tobim-pamantarana. Hanatsara ny vinavinan’ny toetr’andro sy hanamafy ny fampitandre­mana mialoha, ho fiarovana ny vahoaka sy ny tantsaha ny angon-drakitra azo avy aminy ka halefa mivantana any amin’ ny Foibe famantarana ny toetry ny andro. Hanamafy ny fahaiza-manao ara-tsiansa eo amin’ny sehatry ny toetr’andro sy ny fiovaovany ihany koa ireo fitaovana ireo.
Toby synoptika mandrefy tsy tapaka ny maripana, tsindry rivotra, hamandoana, ha­fainganam-pandeha sy làlan’ ny rivotra ary rotsakorana ny ao Soavinandriana. Toby hy­dro­meteorolojika kosa ny ao Am­pefy hanaraha-maso ny farihin’ Itasy sy ny renirano manodi­dina. Mandrefy ny haavon’ny rano sy ny fiovany hisorohana ny tondradrano, hitantanana tsara ny loharano ary hiaro­vana ny asa fambolena sy ny jono.
Fitaovana tena ilaina ha­na­mafisana ny fahaiza-miatrika ny fiovaovan’ny toetr’andro ireo fotodrafitrasa ireo. Satria faritra miankina amin’ny fambolena sy ny harena an-drano i Itasy.

Vonjy

Mpanakanton’ny fiarahamonina. Mbola anatin’ny fanampiana ireo traboina, no fantatra koa fa hanohana ireo vehivavy sahirana amin’ny fiatrehana fadimbolana i Denise sy Shyn.

Nihaona tamin’ny mpanao gazety i Denise, tetsy Ambodivona. Fantatra nandritra izany fa hisy ny seho lehibe hotontosain’ireto mpanakanto ireto ny 8 marsa izao, etsy amin’ny CCI Ivato. Nampifanandrifiana amin’ny fanamarihana ny Andro iraisam-pirenena hiadiana ny zon’ny vehivavy mihitsy, raha ny nambaran’ny mpikarakara.
«Hetsika natao hanentanana amin’ny fanohanana ireo vehivavy amin’ny ankapobeny, indrindra ireo tovovavy vao manomboka fadimbolana, izy ity. Mbola misy faritra maro eto Madagasikara manasokajy ny fadimbolana ho tranga mahamenatra, ka lasa miendrika fanilihana ny vehivavy mandritra io fotoana io izany. Anatin’ ny ezaka hatao ny hahazoan’izy ireo fitaovana madio sy ara-pahasalamana, hanala izay fomba fijery izay», hoy ny nambaran’ny mpikarakara.
Tafiditra anatin’ireo andiam-pampisehoana homanin’i Shyn sy Denise amin’ity taona ity ihany koa ny hetsika. «Tsy maro ny datinay eto Antananarivo amin’ity, indrindra ny fiarahana an-tsehatra. Araka ny fangatahan’ny mpan­kafy ihany, hisy maromaro ny fampiaraham-peo, ankoatra ny tsy ampoizina homaninay amin’io. Hataonay ao daholo ny hira andrasan’ny mpankafy, izany hoe, tsy latsaky ny adiny 3», hoy i Denise. Manantena kosa izy fa hiray fijery aminy amin’ny fanampiana ny mpiray tanindrazana izay himasoana ireo mpanaraka an’i Denise.
Mahakasika izay hatrany, nohamafisin’ity mpanakanto ity fa mbola mitohy ny ezaka fanampiana ireo traboina any Toamasina. «Nanao izay vita izahay tanatin’ny roa herinandro ary tena reraka ny ekipa. Tsy maintsy miatrika ny asan’ny tsirairay koa anefa, fa na izany aza, mbola mifandimby ireo misahana ny fanampiana ny traboina », hoy izy. I Shyn aza mbola nanao antso avo amin’ireo malala-tanana, omaly, satria mbola lavitr’ezaka ny fanarenana an’i Toa­masina.

Zo ny Aina

Mandray anjara amin’ny fanatsarana sy ny fiarovana ny tontolo iainana ny Holafitry ny mpampivelona eto Mada­gasikara. Nandrakotra zana-kazo miisa 1 000 fototra teny amin’ny fokontany Ambohibe­ma­soandro, kaominina Talata Volonondro, ireo rasazy ma­nodidinana ny 300, ny faran’ny herinandro teo.
«Miainga avy amin’ny fahadiovan’ny tontolo iainana ny fahasalamana, ka rariny raha manatanteraka ny adidy amin’izany izahay», hoy ny filohan’ny ONSFM, Rasoanai­vo Tiana Malala José Oliva. Olom-pirenena rahateo ny mpampivelona ka manatanteraka ny fanajariana ny tontolo iainana.
Nandritra ny hetsika no nanentanan’ny filohany ny hidiran’ireo mpampivelona rehetra anatin’ity rafitra ity. Maro ireo olona milaza ho mpampivelona kanefa tsy manana diplaoma sady tsy nianatra ny amin’izany akory.
Ho fisorohana ny mpisandoka dia tokony hiditra anaty holafitra avokoa ireo matihanina rehetra. Ireo mpampiasa ny rasazy rehetra manerana ny Nosy dia mila mangataka karatra maha rasazy matihanina, hanaporofoana fa tena azo antoka sy ara-dalàna izy.

Tatiana A

Hotanterahina ny 30 avrily sy ny 1 ary 2 mey izao, eny amin’ny Kianjan’i Mahamasina, ny hetsika «Foire Pro’hygiène-cosmétique». Misahana manontolo ny fikarakarana ny ZRK Event. Fotoana io hanomezana sehatra ireo orinasa sy mpanao asa tanana. Tafiditra ao anatin’izany ny mpisehatra rehetra eo amin’ny «Propreté, hygiène, nettoyage, cosmétique, bien-être…». «Fotoana io hanomezana anjara ireo mpisehatra amin’ny fifandraisana eo amin’ny samy orinasa Btob. Tahaka izany koa ireo mitady lalam-barotra momba ireo sehatra ireo», hoy ny mpikarakara. Natao hampahafantarana sy hanehoana ny vokatra sy ny hetsika ataon’ny orinasa izany, indrindra ny tolotra ho an’ireo mpanjifa. Eo koa ny fifampizarana traikefa.
Araka izany, misokatra ny fisoratana anarana ho an’ireo te handray anjara amin’ny hetsika «Foire Pro’hygiène – cosmétique». Hita ao amin’ny pejy ZRK Event ny andinindininy rehetra ho an’ireo liana amin’izao hetsika miavaka izao.
Tsiahivina fa efa mipetraka eo amin’ny toeran’ny matihanina amin’ny fikarakarana hetsika ny ZRK Event. Mivelatra amin’ny sehatra maro izy ireo. Eo ny fikarakana hetsika ho an’ny mpianatra eny amin’ny ambaratonga ambony sy ny mpitady asa. «Hiditra amin’ny andiany fahatelo izany amin’ity taona ity», hoy ny eo anivon’ny ZRK Event.
Tahaka izany koa ny sehatry ny asa eo amin’ny tontolon’ny fiantsoana «Call center», ny momba ny varotra ary ny fifanakalozana.

Synèse R.

558 000 ny isan’ny zaza ahina iharan’ny tsy fanjarian-tsakafo any Atsimo, hatramin’ny volana avrily ho avy izao, ka ny 155 000 amin’ireo ao anaty tranga mahery vaika. Manohana ny asa fandraisana an-tanana i Frantsa.

Nitsidika ny faritra An­droy sy Anosy, ny herinandro lasa teo, ny masoivohon’i Frantsa miasa eto Madagasikara, i Arnaud Guillois sy ny solontenan’ny Fandaharanasan’ny Firenena mikambana momba ny sakafo (Pam), i Tania Goossens. Tanjona ny hijerena ifotony ny fiantraikan’ny asa fanohanana ireo vondron’olona marefo vokatry ny tsy fanjarian-tsakafo. Asa vatsian’ny fanjakana frantsay vola. Nanome vola ny Pam izy ireo ny taona 2025 nahafahana nitondra tohana ara-tsakafo ho an’ny olona
16 000 ka ny 8 400 amin’ireo dia zaza latsaky ny 2 taona avokoa. Ankizy latsaky ny 5 taona, mahatratra 1 200, sy vehivavy mitondra vohoka sy mampinono 7 000 no nampiana ara-tsakafo. Tafiditra amin’ny “Initiative française pour le sécutié alimentaire et la nutrition” (Ifsan) ny asa natao. Ny Pam no manatanteraka ny tetikasa. Manao tantsoroka ny vondron’olona ifotony sy ny sekoly mba hisitrahana fanjarian-tsakafo izy ireo.
“Ankoatra ny fisorohana ny tsy fanjarian-tsakafo, ma­nampy ny mponina ny Pam amin’ny fampiroboroboana ny fihariana sy ny toekarena eny ifotony, indrindra ny fampahaleovan-tena ny vehivavy”, hoy ny solontenan’ny Pam.
Ho an’ny faritra ianjadian’ny tsy fanjarian-tsakafo, nahazoana nividy sakafo, toy ny totom-boanjo notovonana vi­tamine sy singa mpamelona ny tohana. Nahafahana nitily ireo zaza 6-59 volana tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo ihany koa. Nanampy ny olona 1 200 hikarakara sakafo ara-pahasalamana rahateo ny fiofanana natao teny anivon’ny Farne (toerana fizarana fahalalana momba ny sakafo ara-pahasalamana). Vokatry ny fandaharanasa Ifsan koa no nahazoana nampianatra ankizy 7 000 momba ny sakafo ma­havelona sy ny fahadiovana.

Vonjy

Tontosa ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny Kianja mitafon’Ankorondrano, ny fiadiana ny tompondakan’Analamanga, taranja judo. Laharana voalohany ny klioban’ny Esca, izay nandrombaka medaly volamena 24, volafotsy 15 ary alimo 17. Laharana faharoa ny klioban’ny ASSM, izay nahazo medaly volamena 12, volafotsy 10 ary alimo 6.

Hotontosaina ny 26, 27, 28 febroary ary hifarana ny 1 marsa izao, eny amin’ny Kianja mitafon’ Ankorondrano, ny fiadiana ny amboaran’i Mada­ga­sikara, taranja karate, sokajy ankizy sy vehivavy. Fifaninanana eo amin’ny Kata sy Kumite ho an’olon-tokana sy isan-tarika no hifaninana mandritra io efatr’andro io, raha ny fandaharam-potoana.

Notontosaina afakomaly, tao amin’ny Kianja Makis Andohatapenaka, ny andro fahenina fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja Rugby. Tafavoaka ho mpandresy tamin’ny adin’ny samy kartie ny USA Ankadifotsy. Resin’izy ireo tamin’ny isa mazava, 22 no ho 20, ny TFA Anatihazo.