Hotanterahina atsy Co­mores, ao amin’ny torapasik’i Itsandra Mojini, ny fiadiana ny ho tompondakan’ny faritra fahafito, amin’ny Beach volley na Volley-ball lalaovina ambony fasika, sokajy U18, lahy sy vavy. Fihaonana karakarain’ny kaonfederasiona afrikanina (CAVB), ny 15 ka hatramin’ny 18 oktobra ho avy izao. Firenena dimy no hiady ho lohany amin’ity dia i Comores, mpampiantrano, miampy an’i Madagasikara, Seychèlles ary La Réunion. Tsiahivina fa efa nisy andiany voalohany notanterahina teto Madagasikara, ny volana aogositra lasa teo. Nandrombaka ny fandresena teo amin’ny sokajy vehivavy ry zareo renionezy, rehefa nandresy an’i Madagasikara teo amin’ny famaranana, tamin’ny seta 2 no ho 1. I Comores kosa ny teo amin’ny lehilahy, raha i La Réunion ny faharoa. Anisan’ny taranja efa mahazo vahana eto Madagasikara ity Beach volley ity, amin’izao fotoana. An­drasana, araka izany, ny ho firafitry ny Malagasy mpilalao hiatrika ity fifaninanana iraisam-pirenena ity.

Tompondaka

Hotanterahina rahampitso, eny amin’ny Kianja Makis Andohatapenaka, ny ampahefa-dalana amin’ny fiadiana ny amboaran’i Madagasikara “Top 6 Mada”, taranja rugby.

Anisan’ny lalao be mpiandry ny fifanandrinana eo amin’ny Cosfa (Beba­oty) sy ny CEA Andrano­ma­nalina. Fihaonana fanindroany ho an’ny roa tonta ity. Hanala vela ry zareo Andrano eto ka hangotraka tanteraka ny fifanatrehana. Azo lazaina fa ho toy ny famarananakely ny azy ireo. Ekipa samy manana ny maha izy azy ary ahitana mpilalaon’ny Makis avokoa ny andaniny sy ny ankilany. Ho resy izay ratsy fiomanana sy manao fahadisoana matetika. Heverin’ ny rehetra fa ho mokafohy no hifaranan’ny la­lao amin’ity ary mety ho tonga hatrany amin’ny fanalavam-potoana. Ankoatra izay, mbola ady tsy vita ihany koa ny an’ny TFMA (Boaikely manohitra) sy ny FTM Manjakaray. Adin’ny samy kartie ireo, saingy, hatreto aloha nanatombo amin’ny fandresena hatrany ry zareo Man­jakaray (Dakar). Hifam­pitana ihany koa ny USA Ankadifotsy sy ny TFA Anati­hazo. Lalao be mpanaraka ihany koa io satria samy tompon’ny teknika sy taktika. Eo koa ny an’ny Uscar sy ny Tam Anosibe. Fihaonan’ ny kartie sy boaty io. Ity no ala vela ho an’Anosibe izay tsy mbola tafavoaka nanoloana ny ekipan’ny kaominina Antana­narivo Renivohitra, ekipa tompondaka lefitra eto Mada­gasikara.

Tompondaka

Araka ny vaovao voaray, avy eo anivon’ny Federasionina malagasin’ny Rugby, omaly, hanainga rahampitso hariva, eto an-tanindrazana, hihazo an’i Tunisie, ny delegasionina malagasin’ny Makis Ladies, sokajy zandriny. Hiatrika fifanintsanana mandritra ny herinandro any an-toerana izy ireo, hanomanana ny lalao Olympika ho an’ny tanora (JOJ 2026).
Efa mandeha any amin’ny tambajotran-tserasera, omaly, fa hotazomina isaky ny roa taona ihany ny fifaninanana afrikanina “Can”. Rehefa nanontaniana ny eo anivon’ny Federasionina malagasin’ny baolina kitra (FMF), omaly, nilaza izy ireo fa tsy mbola ofisialy izany, saingy nisy tokoa ny fangatahan’ireo Federasionina afrikanina sasany ny hitazomana izany.
Araka ny fikarohana natao omaly, ho voasazy mandritra ny 1 na 6 volana i Cristiano Ronaldo, lohalaharana portiogey, taorian’ny disadisa nisy teo aminy sy ny mpanazatra ny ekipa nasionaly, Jorge Jesus. Tsiahivina fa ny kaomisionina misahana ny fitsipi-pifehezana no hisahana ny sazin’ity kalaza portiogey amin’ny baolina kitra ity. Marihina fa tamin’ny andron’i Cristiano no nahazoan’i Portugal voalohany ny fifaninanana eoropeanina, “Euro 2016”.

Diovina ny lakandrano eny Behoririka, izay toerana dibo-drano matetika rehefa fotoanan’ny fahavaratra. Iarahan’ny SMA amin’ny Apipa ny fanatanterahana izany. Hanatsara ny fikorianan’ny rano ary hiantoka ny fahadiovana eny an-toerana ny fahavitan’ny asa. Ireo mpivarotra eny an-toerana koa tokony hanangona hatrany ny fako nialany.

Tsy ankitsitsy fa mandrodana avy hatrany ireo trano sy tsena miorina tsy ara-dalàna eny Behoririka ny kaominin’Antananarivo Renivohitra. Na fananan’ny kaominina aza dia tsy maintsy ravaina ho tombontsoan’ny rehetra, raha ny fanazavana.

Vehivavy mpitarika fikambanana maro sy solontena avy amin’ny faritra no nivory nanomana ny fakan-kevitra nasionaly ho an’ny vehivavy. Eo koa ny ady amin’ny herisetra, amin’ny fanambadian’ny ankizy, tsy fanjarian-tsakafo, ady amin’ny tsy fahaizana mamaky teny sy manoratra.

Mpiara-miasa nandritra ny taona maro ny Fianakaviana sambatra (Fisa) sy ny Paositra malagasy amin’ny fitaterana ny fanafody sy ny kojakoja momba ny fandrindram-piterahana alefa any amin’ny faritra. Nandray anjara tamin’ny fanamarihana ny Andro maneran-tany ho an’ny paositra ny Fisa, omaly, teny Analakely. Miezaka manatona ny vahoaka hatrany ny fikambanana manome tolotra misy kalitao. Niompana tamin’ny fanaovana fitiliana ny tsimokaretina VIH/Sida ny tolotra nomen’ny tomponandraikitra. Satria, ny volana oktobra no natokana hiadiana amin’ny homamiadan’ny nono sy ny vozon’ny tranon-jaza, afaka nanao fitiliana an’ity farany koa ny vehivavy rehetra nanatona teny amin’ny tranohevan’ny Fisa. “Mivaly eo no ho eo avokoa ny fitiliana, miaraka amin’ny toromariky ny mpitsabo manokana”, hoy ny mpandrindram-paritry ny Fisa Analamanga, Raveloson Aurore.
Fantatry ny maro amin’ny fisahanana ny fandrindrana fiainam-pianakaviana ny Fisa. Nandray ireo maniry ny hiroso amin’izany na mila torohevitra izy ireo nandritra ny tontolo andro. Fomba fiasa mahazatra ny fanatonana vahoaka tahaka izao satria tsy manana fotoana matetika handalovana eny amin’ny tobim-pahasalamana ny olona.

Vonjy

Fahafahana, fahalalana, nofinofy, fandraisan’andraikitra… Nifoha tao anatin’ireo mpianatry ny oniversiten’ Antananarivo ireo nandritra ny hetsika « Freedom Festival » teny an-toerana.

Nahasarika mpianatra maro ny hetsika «Ame­rican Spaces Freedom Festival» teny amin’ny Espla­nade Oniversiten’Anta­nana­rivo, omaly. Niarahana tamin’ny American Corner Antana­narivo ny fampirantiana marolafy mahakasika an’i Etazonia.
Ny mpanolotsaina misahana ny serasera sy ny kolontsaina ao amin’ny masoivoho amerikanina, Ryan Peseckas, sy ny filoha lefitry ny Oniver­site misahana ny fifandraisana iraisam-pirenena, ny profesora Nantenaina Ratovoson, no nanokatra ny hetsika.
Tafiditra ao anatin’ny fanamarihana ny faha-250 taonan’i Etazonia sy 160 taonan’ny fi­rahalahiana eo amin’i Etazo­nia sy Madagasikara ary ny faha-65 taonan’ny Oniversi­ten’Antananarivo ny hetsika.
“Manamarika fahafahana, fahalalana amam-pahaizana mamorona ny soatoavina iarahana ny firahalahiana toy izao”, hoy ny tomponandraikitra. Manabe sy manofana tanora ny oniversite, mifandraika amin’izany ity fampirantiana ity, izay heverina hanokatra lalana bebe kokoa ho azy ireo amin’ny sehatra iraisam-pirenena. Hitondra fahaleovantena ary hahatonga ireo tanora ho tomponandraikitra amin’ny fandrosoana ny fisian’ny hetsika toy izao. Ny America Corner eo amin’ny Oniversite ihany koa dia mitondra fifandraisana sy tombontsoa vaovao ho an’ireo mpianatra.
Ankoatra ireo, nahaliana ireo tanora ny torolalana momba ny fanohizana fianarana any Etazonia. Teo koa ny atrikasa Slam Poezia amin’ny teny anglisy. Nihaona mivantana sy nitafatafa tamin’ireo Malagasy mpianatra nivoaka tamina Oniversite amerikanina ihany koa ny mpianatra teny Ankatso.

Tatiana A

Tao anatin’ny roa herinandro, feno tanteraka ny fandaharam-potoanan’ny “Festival Madajazzcar 2026”. Antana­narivo, Toamasina, Antsirabe, samy nandray hetsika goavana (fampisehoana, fifanakalozana, fifaninanana…) avokoa. Mpitendry sy mpihira ary mpitia jazz avy eto an-toerana sy avy any ivelany, samy tazana teny an-tsehatra.
Hofintinina anio tolakandro, amin’ilay seho sehatra lehibe « Podium de clôture », etsy amin’ny Parvis Analakely, anoloan’ny Lapan’ny Tanà­nan’Antananarivo Renivohitra ny zava-nisy nandritra ity Festival Madajazzcar 2026 ity. Han­dray anjara amin’izany ireo tarika sy mpitendry ary mpihira miangaly ny jazz toa an-dry Soa Hary, Vahan­danitra, Ma­mory Jazz Band, Band Ba­raka, Big Band, Joro J Project, Silo Trio, Mutaiga Three (feat Eddie Grey), Monika Njava & Friends.
Amin’ny ankapobeny, na­hitana fivelarana lehibe ny Madajazzcar 2026. Nandray anjara mavitrika tamin’izany ny tanora. Tsy vitsy ihany koa ireo nianatra sy mbola mandalina any amin’ny foibe fampianarana mozika no tonga nanatrika sy nandray anjara tamin’ny fandaharam-potoana (fifaninanana, fampisehoana, fifanakalozana…). Tolo-kevitra sy hetahetan’ireo tanora ireo ny mba hisian’ny fifanakalozana matetika eo amin’ny samy mpilalao jazz.

HaRy Razafindrakoto

Toerana iray mitahiry ampahany betsaka amin’ny vakoka momba ny horonantsary teto Madagasikara ny « Auditorium » etsy Androhibe. Fantatra izao fa naverina ho eo ambany fitantanan’ny fanjakana, amin’ny alalan’ny minisiteran’ny Serasera sy ny kolontsaina, ny toerana sy ireo raki-tsarobidy voatahiry ao.

Tonga nitsidika ny toerana teny Androhibe ny minisitra Mandrin­drari­vony Ogascar, sady namerina ny trano sy ireo tahiry ao aminy ho an’ny minisitera rehefa notazomin’olon-tsotra nandritra ny 18 taona. Tao­rian’ny fandrobana sy fandoroana ny RNM sy TVM, ny taona 2009 dia saika simba sy may avokoa ireo tahirim-pirenena tao aminy, ka ireo fitaovana sy tahiry sisa tsy levona no notahirizina tao amin’ity toerana etsy Androhibe ity. Mbola voatahiry ao ireo sary talohan’ny Repoblika voalohany, ireo vakoka momba ny sarimihetsika eto Madagasi­kara ary ireo tahirin-tsary sy feo.
Hamelona indray ny tantaran’i Madagasikara voarakitra an-tsary ny fanokafana ny auditorium Androhibe. Misy koa ny fanomanana fiaraha-miasa amin’ny ao Italia, izay mifototra amin’ny fampiroboroboana ny sarimihetsika malagasy miaraka amin’ ny Ivontoeran’ny Sarimihetsika sy ny sarimiaina malagasy na ny ISSM.

Zo ny Aina

Hanafatra milina mamokatra herinaratra miisa 18 mandeha amin’ny solika, avy any Rosia ny fitondram-panjakana. Antenaina fa anisan’ny hamaha ny olan’ny delestazy eto amintsika ireo milina ireo. Va­haolana tsy ianteherana amin’ny fifampiraharahana amin’ireo orinasa mpamokatra herinaratra tsy miankina ihany koa, sady hamenoana ny banga amin’ny famokarana angovo avy amin’ny masoandro, izay mihena ny vokatra rehefa ratsy ny toetr’andro.

Vita ny asa maika hanarenana ny lalam-pirenena RN7, eo anelanelan’Antsirabe sy Ambositra. Voa­kasik’izany ny eo amin’ny PK 165+950-PK166, Mandi­kana­mana, atsinanan’ny Gara, ny eo amin’ny PK 167_Pk 168, Ambohimena-Mandaniresaka, akaikin’ny Shell-Socolait. Hanamora sy hanafaingana ny fivezivezen’ny olona sy ny vokatra ny fahavitan’ny asa fanarenana fotodrafitrasa toy izao.

Mitondra fampandrosoana ny asa ataon’ny orinasa any amin’ny RN13. Anisan’izany ny fanatsarana ny lalana ao an-tampon-tanànan’i Taolagnaro. Eo koa ny fanarenana ireo lalana tena ratsy amin’ny RN13, eo anelanelan’i Betroka sy Ihosy. Mamatsy vola ny asa ny orinasa QMM any Taolagnaro.

Mivoatra manaraka ny toetrandro ny paositra malagasy. Nivoitra izany nandritra ny fankalazana ny Andro maneran-tany ho an’ny paositra, tetsy Analakely, omaly. Manana anjara toerana lehibe sy mampifandray olona, fianakaviana sy fiarahamonina ary firenena izy. Maro samihafa ny tolotra ataon’ity tambajotra izay mankalaza ny faha-32 taonany ity, noho izy manamora ny fifanakalozana eto amin’ny firenena sy eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena. Mampifandray olona sy manatsara ny tolotra omeny ny paositra malagasy na eo aza ny fiovana niomerika amin’izao. Antony nanaovana ny teny filamatra hoe « Paositra malagasy, mivoatra ho anao ». Ma­no­didina ny 200 ny masoivoho miparitaka manerana ny Nosy, izay mampifandray firenena mahatratra hatrany amin’ny 192. Manavao sy manakaiky ny mpanjifa hatrany izy ka hahafahana mandefa sy mandray entana, manafatra sy manondrana ary mandefa vola na aiza na aiza misy ny mpanjifa. Marihina fa lohahevitra noraisina tamin’ity taona ity ny hoe « tambajotra postaly tokana, hirika tsy voatanisa ». Fo­toana iray nampahafantarana ny andraikitra sy ny vina apetraky ny paositra malagasy.

Henintsoa

Mandritra ny 3 andro, izay efa nanomboka omaly, ny fanamarihana ny tsingerin­taona nahaterahan’ny filoha rosianina, Vladimir Poutine. Ho an’ny eto Madagasikara, fampirantiana sary, sanga­nasa, maneho ireo tranga manan-danja teo amin’ny tantaran’i Rosia sy ny fiainan’ny vahoaka rosianina no hanamarihina izany.
Sary 41 no miranty eny amin’ny “Maison Russe” eny Ampefiloha. Eo ihany koa ny sanganasa mampiseho ny dia nataon’i Youri Gagarine tany ana habakabaka, ireo teny filamatra sovietika malaza, ny sainan’ny fandresena tao Berlin, ny balety rosianina ary ny lalao Olympika natao tany Moscou, ny taona 1980.
Fampivondronana ny va­nim-potoana samihafa izao fampirantiana izao ka ahafahan’ny Malagasy mahafantatra bebe kokoa ny tantaran’ny kolontsaina sy ireo mariky ny maha Rosianina. Ny masoivohom-baovao TASS, miaraka amin’ny « Maison Russe » eto Madagasikara no mikarakara izao fampirantiana ho fanamarihana ny tsingerintaona nahaterahan’ny filoha rosianina izao.

Mi.Raz

« Nosy Be Jazz Festival » no niofo ho « Nosy Boraha Festival ». 10 taona aty aorian’­ ny nanombohany, lasa « Nosy Jazz Festival » ny anarany. Tsy niova kosa ny tanjon’ ny hetsika.

Misy 3 ny hetsika lehibe ho an’ny Jazz eto Madagasikara. Zokiny indrindra ny « Madajazzcar », izay mandeha amin’izao fo­toana izao. Manaraka ny « Jazz @ Tohatohabato ». Zan­driny indrindra kosa ny « Nosy Jazz Festival ». Nampahafan­tarina tetsy amin’ny foiben’ny Yas Madagascar Andraharo, oma­ly, ny andinindininy mahakasika ny hetsika amin’ity taona ity.
« Nifanena tamina namana tany ivelany izahay ka tafaresaka momba ireo hetsika jazz miara-dalana amin’ny fizahantany. Vbareihn in jazz. Nisa­fidy ny Za tour hoe aleo Fes­tival de jazz no hisarihana olona hankafy ny fizahantany, kolontsaina, fiarahamonina, hainahandro malagasy, sns. 10 taona lasa no nanomboka tany Nosy Be ny hetsika, notohizana tany amin’ny Nosy Boraha ary any Ampefy indray amin’ity », hoy ny fanazavana nentin’i Niry Ravelojaona, tompon’andraikitra voalohany amin’ny hetsika.
Ny 29 oktobra hatramin’ny 1 novambra no hanaovana ny « Nosy Jazz Festival » amin’ity. Hanomboka eto Antana­narivo aloha izany, amin’ny alalan’ilay hetsika « Jazz et patrimoine », ny alakamisy 29 oktobra, eny amin’ny Lapa Andafiavaratra. Hihazo an’­ Ampefy aorian’ izay, ka hisy ny carnaval manerana ny tanàna, ny zoma 30 oktobra, hota­rihin’­ny Bandy Baraka Big Band. Ny sabotsy 31 oktobra kosa ny sehatra goavana, izay hatao ao Palauvnia. Mpa­nakanto maro, Malagasy sy vahiny, no hifandimby eo. Ahitana ny Bandy Baraka Big Band, ny J.A.V, Groove in Four sy Solo Andriabasolo, Su­laiman Hakim, Michel Ra­nai­von Trio, Joel Rabesolo, sns.

Zo ny Aina

 Ao anatin’ny tetikasa Mitsinjo mialoha ny haintany, nokarakaraina ny fanofanana ho an’ireo Warners mba hanamafisana ny fahaiza-manaony momba ny fandraisana andraikitra mialoha. Eo ny mahakasika ny haintany sy ny loza ara-pahasalamana mety hitranga. Mpandray anjara 26 nanatrika ny fanofanana, ka ny 20 tamin’ireo dia Warners avy amin’ny distrikan’Ambovombe sy Amboasary Atsimo ary avy amin’ny kaominina Isaka Ivondro, niaraka tamin’ireo solontenan’ny BNGRC sy ny Croix Rouge Malagasy.
 Hikaondoha ny mpikambana ao amin’ny biraon’ny filankevitry ny Holafitry ny farmasianina. Antony, famolavolana ny tetiandro filaharan’ny fiandrasan-draharaha (calendrier de tours de garde), izay hanomboka ny 21 novambra 2026. Tanjona ny hahafantaran’ny vahoakan’Antananarivo ny ora tsy fisoka­fan’ny farmasia.
 Manomboka ny tetikasa fanombohana sy fampiasana ny fitaovana sy ny karatra niomerika amin’ ny fandoavana haban-tsena ho an’ireo mpivarotra ara-dalàna. Natao hanisana mazava ireo mpivarotra ara-dalàna sy hanatsarana ny fomba fitantanana mangarahara ary hanamafisana ny ady amin’ny kolikoly izany.

Natao sonia omaly, teny amin’ny foiben’ny minisiteran’ ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa, Am­pe­filoha, ny fanaovan-tsonia fifanarahana fiaraha-miasa eo amin’ny minisitera sy ny ori­nasa Orange Madagasikara. Hifototra amin’ny fanamafisana ny fifehezana ny niomerika, hanamora ny fidiran’ny tanora sy ny vehivavy amin’ny sehatry ny asa ny tanjon’ny roa tonta. Hitondra ny rafi-panjakana sy ny tohana hahazoana ny fankatoavana ara-panjakana ireo fiofanana mifanaraka amin’ny fenitra nasionaly ny minisitera. Hizara ny fahaiza-manaony momba ny niomerika sy ny haivao ary ny fampiroboroboana ny fidirana amin’ny sehatry ny asa kosa ny Orange Mada­gascar, amin’ny alalan’ny Orange Digital Cen­ter. Hiaraka hamolavola ny votoatin’ny fiofanana mifanaraka amin’ny asa niomerika ny teknisianina amin’­ny andaniny roa. “Hahazo taratasy fanamarinana ny fahavitan’ny fiofanana sy diplaoma ireo hisitraka izany”, hoy ny tale jeneralin’ny Orange Mada­ga­scar, Aminata Ndiaye Niang.
Ho an’ny mpianatra eny anivon’ny toeram-panofanana teknika ny fiofanana amin’ny fanabeazana niomerika. Ha­­­no­me fitaovana informatika sy connexion koa ny orange ahafahana manatanteraka izany. Mpiray ombon’antoka koa ny Orange Madagascar amin’ny fametrahana ilay Ivontoeram-panofanana niomerika lehibe ho an’ny tanora sy ireo rehetra liana amin’ny tontolo niomerika miaraka amin’ny minisiteran’ny Fampianarana teknika, araka ny nambaran’ny minisitra, Andriamampandry Todi­soa.

Vonjy

Tanjon’ny Fikambanan’ny vondrona misehatra amin’ny fahasalaman’ny saina sy manohana ara-tsaina sy ara-
tsosialy ny hanorina fahasalamana ara-tsaina miabo sy matanjaka ho an’ny vahoaka.

Manomboka anio ary haharitra roa andro ny hetsika ataon’ny mpikambana ao amin’ny Vovo­nan’ny mpisehatra ho an’ny fahasalaman’ny saina eto Madagasikara, eny amin’ny Lapan’ny kolontsaina sy ny fanatanjahantena Mahama­sina. Ho fanamarihana ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny fahasalaman’ny saina izany. Lohahevitry ny Federa­siona maneran-tany ho an’ny fahasalaman’ny saina ny « Henoina ny zavatra niai­nana, feo tena izy, fanovana tena izy » ho an’ny olona mi­aina fikorontanan-tsaina.
“Sokajiana ho olona ma­rary saina ny olona misy fikorontanan-tsaina ka tsy mahalala ny tokony hatao. Voajana­hary ny rarintsaina (tebiteby sy fitaintainan-dava) izay mi­seho rehefa misy zavatra sedraina ny olona amin’ny andavanandrom-piainany. Rehefa voasedra dia maha­vita miatrika izany ny olona. Lasa aretina ilay rarintsaina rehefa mitohy lavareny nefa tsy misy zavatra sedraina ilay olona. Mivadika ho fahaketrahana ara-tsaina (dépression) mety miafara amin’ny famonoan-tena izany rehefa tsy misy fandraisana an-tanana avy amin’ny mpitsabo ny fahasalaman’ny saina”, hoy ny neuropsychiatre, filohan’ny Vovonan’ny mpisehatra amin’ ny fahasalamana ara-tsaina sy ny fanohanana ara-tsaina sy ara-tsosialy eto Madagasi­kara, profesora Adeline Raha­rivelo.
“Raha vao mahatsapa fitebitebena nefa tsy misy antony mazava, mila manatona mpi­tsabo saina ny olona”, hoy ny profesora. Mety ho tratran’izay daholo ny olona rehefa tsy matanjaka ny sainy (manana personnalité).

Tsy ampy ny mpitsabo manokana
Mandritra ireo roa andro ireo, maimaimpoana ny fitsirihana, fanentanana, fanoroana lalana miaraka amin’ny ma­nampahaizana (Ordre des psychologues, Société malgache de la psychiatrie ary mpisehatra sosialy). Entanina ireo rehetra mahatsapa fa manana olan’ny fahasalaman’ny saina hanatona eny Mahamasina.
Manatona mpitsabo saina ny 32% ny olona manana olana ara-tsaina raha any amin’ny sehatry ny fivavahana ny 42%. Tsy mbola ampy rahateo ny mpitsabo satria 11 ny psychiatre (am-perinasa), 63 ny psychologue ary amin’ ny renivohi-paritany no miasa ny ankamaroany.

Vonjy

Omaly no niakatra “tatami”, teo amin’ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany taranja judo, Rasoanaivo Aina Laura, ho an’ny sokajy “senior”. Fihaonana tanterahina any Baku, Azerbaijan. Nandresy ilay Romanina, i Moscalu Serafima, teo amin’ny fihodinana voalohany ny tovovavy, ho an’ny sokajy “D” latsaky ny 70 kg. Tamin’ny alalan’ny Ippon, teo amin’ny 4 s niadiana no nahazoany ny fandresena. Taorian’io, niatrika ny ampahefa-dalana ary nidona tamin’ilay teratany Alemà, i Scoccimarro Giovanna izy. Resy tamin’ny alalan’ny Yoko i Laura. Marihina fa ity mpifanandrina taminy ity no voalohany ho an’ny vondrona “D”. Andrasana anio ny adin’Andriambololona Hajanirina Zo, eo amin’ny latsaky ny
78 kg. Hikatroka amin’ilay Gineanina, i Branser Marie, izy. Tsiahivina fa efa nahavita ny adiny Razafindrakalo Natacha Emiliame, ho an’ny latsaky ny 48 kg. Nifarana teo amin’ny ampahefa-dalana ihany koa ny tovovavy raha nidona tamin’­ ilay sinoa, i Zhuang Wenna. Na izany aza, tafavoaka teo amin’­ny fihodinana voalohany izy, rehefa nandresy an’i Hamidova Shafag, teratany Azerbaijanina.

Tompondaka

Taorian’ny andiany voalohany 2019, hotanterahina ao Antsirabe, ny 30 oktobra ha­tramin’ny 8 novambra ho avy izao, ny fihaonana ara-panatanjahantena sy kolo­tsaina “Universiade” andiany faha­roa. Hetsika natao hampivondronana ireo mpianatry ny Oniversite manerana an’i Madagasikara izy ity, hiara­han’ny minisiteran’ny Fampia­narana ambaratonga ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa (Mesupres) sy ny minisiteran’ ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), misalahy.
Nampitondraina ny lohahevitra “ Firaisankina sy fihavanana” ny amin’ity andiany manaraka ity. Raha ny fanazavana azo, ny lalao baoliana kitra sy ny basikety, sokajy lahy sy vavy, no hifaninanana amin’izany. Nilaza ny mpikarakara fa ho hentitra tanteraka izy ireo amin’ny fanaraha-maso ireo mpandray anjara mba hisorohana an’ireo “ mércenaire” na ireo tsy mpianatra milalao anatin’ilay ekipa.
Handray anjara amin’izany ny Oniversiten’Antananarivo, Mahajanga, Fianarantsoa, Toamasina, Toliara, Antsira­nana, Itasy, Vakinankaratra, Alaotra Mangoro, Agnambà. Eo koa ny avy any Androy, Sava, Ambositra (Univam), Analanjirofo, Androna, Anosy, IST Diego, IST Antananarivo, CNTEMAD ary ny Cnela. Ma­ri­hina fa misahana ny lamina teknika sy mikarakara ny trano andraisana ireo mpilalao ny minisitera.

Fitia Randria

Ho fiatrehana ny lalao olympika ho an’ny tanora hatao any Sénégal, ny 31 oktobra hatramin’ny 13 novambra ho avy izao, hiatrika lalao fitsapana any Tunisie, ny Makis, ny herinandro ho avy io.

“Ny ady tsy mora ”! Anisan’ireo taranja hifaninanana amin’ny lalao olympika ho an’ny tanora (JOJ 2026), hotanterahina atsy Dakar, renivohitr’i Sénégal, ny 31 oktobra – 13 novambra ho avy izao, ny rugby lalaovin’olona fito. Man­dray anjara amin’izany ny Makis Ladies, ary efa niatrika fampivondronana nandritra ny herinandro lasa teo. Raha tsy misy ny fiovana, hiatrika fifaninanana hanomanana an’io fifanintsanana iraisam-pirenena io, any Tunisie, ny Makis.
Raha ny filazan’ny loharanom-baovao iray, mety ny alahady ho avy izao ireo Mala­gasy mpilalao hiaro ny voninahi-pirenena no hanainga eto an-tanindrazana, hamonjy ilay fifanintsanana.
Andrasana indray izany ny lisitr’ireo mpilalao hanatevina ny ekipa nasionaly amin’izany.

Miray vondrona amin’ireo sangany
Raha ny fikarohana natao, miray vondrona “B” amin’ireo firenena efa sangany i Mada­gasikara. Anisan’izany i Tché­quie, Etazonia, ary i Espagne. Ho an’ny espaniola manokana, tamin’ity taom-pilalaovana ity, niatrika ny famaranan’ny Rugby Europe Sevens ry zareo. Etazonia kosa, efa voky traikefa, ary ny mpilalao sasany amin’izy ireo, efa niatrika ny lalao olympika tany Paris, ny 2024 lasa teo.
Ampahafantarina ihany fa ny fifaninanan’ny rugby lalaovin’olona fito amin’ity “JOJ 2026” dia hotontosaina ny 1-3 novambra ho avy izao.

Fitia Randria

Mitentina 305 538 000 Ar ireo vary sy lafari­nina nodorana tany amin’ny faritra Atsimo Andrefana. 2 664 ireo gonim-bary ary lafarinina 390 lasaka simba sy nalevina tao Andakoro, kaominina Betsinjaka, ao amin’ny distrikan’i Toliara II. May ny trano nitehirizana ireo entan’ny orinasa Velona Riz ka nahatonga ny fahasimbana. Naharitra telo andro ny fanaovana ny hetsika ary nangataka ny handevonana ireo vokatra ho fiaro­vana ny mpanjifa ny tompon’entana.

Hanondrana lohamenaka hatrany amin’ny 1 mi­liara dolara ho an’ny taona 2040. Io ny tanjona apetrak’i Madagasikara raha 101 tapitrisa dolara monja izany ny taona 2025. Misanda 105 tapitrisa dolara ny vokatra naondrantsika ny taona 2021, saingy nihena izany noho ny krizy ara-pahasalamana. Manodidina ny 7 miliara dolara ny tsenan’ny lohamenaka maneran-tany. Mbola miankindoha amin’ny fanodinana ny vokatra ireo mpisehatra eto an-toerana mba hampitomboana ny fanondranana.

Hanatsara sy handrindra ny asa eny ifotony mba hahazoana vokatra mivaingana. Ireo ny tanjona apetraka mandritra ny atrikasa miisa roa ataon’ireo talem-paritra eo anivon’ny minisiteran’ny Fampirobo­roboana ny Indostria sy ny fampivelarana ny sehatra tsy miankina. Hapetraka araka ny tokony ho izy ny toerana sy andraikitr’ireo tomponandraikitra isam-paritra. Hampitoviana ihany koa ny fomba fiasa sy ny lentan’ny asa.

Natao ny 7 sy 8 oktobra teo, teto Antananarivo, ny fivo­riana mahakasika ireo Antokondraharaham-panjakana, orinasam-panjakana na tranombaro-panjakana. Eo ambany fiahian’ny minisiteran’ny Toekarena sy ny fitantanambola izy ireny. Nampahafantarin’ny talen’ny Fitantanana ny fiahiana ny Antokondraharaham-panjakana (DTEP), Ramatoa Rahasim­bololomboahangy Ny Ako, ny mpivory ny momba azy sy ny rantsamangaika ao aminy. Miisa 183 ny Antokondraharam-panjakana eto Madagasikara ka eto Antananarivo ny 107 ary any amin’ny faritra ny ambiny.
Tafiditra tao anatin’ny lahadinika koa ny fanamafisana ny fiaraha-miasan’ny DTEP sy ireo Antokondraharaham-panjakana mba hahomby kokoa. Anisan’izany ny mahakasika ny fampanarahan-dalàna, ny fomba fandraisana fanapahan-kevitra ara-bola, ny fiofanana sy ny tantsoroka omen’ny DTEP azy ireo.
Navoitrany fa tanjona ho amin’ny hoavy ny hampiasana ny teknolojia niomerika. Eo koa ny fandrindrana ny tetibola hiasana, ny fametrahana ny rafitra fitantanana ny antontam-baovao ampiasana ny niomerika. Havaozina ny Torolalana mirakitra ny fitantanam-bola sy ny fitantanana ny mpiasa.

Njaka A.