Nanao fizarana momba ny tantaran’i Etazonia sy ny maodelin’ny demokrasia amerikanina tetsy amin’ny ENS Am­pefiloha ny mpanolotsaina lefitra misahana ny serasera sy ny kolontsaina ao amin’ny masoivoho Amerikanina, i Alex Burns.
Fitohizan’ny fiaraha-miasa eo amin’ny ENS amin’ny fanamafisana ny fampianarana ny teny anglisy sy ny fifanakalozana ara-kolontsaina izao hetsika izao.
Ity no andiany faharoa amin’ireo fizarana intelo miantaona hataony ao anatin’ny hetsika fanamarihana ny faha-250 taona nanambarana ny fahaleovantenan’i Etazonia na ny “Freedom 250 ».
200 ireo mpianatra avy amin’ny sampam-pianarana Toekarena sy Siansa sosialy, Tantara sy Jeografia ary An­glisy no nianatra momba ny fototra iorenan’ny demokrasia amerikanina sy ny fivoarany.
Tanjona ny hampitomboana ny fahalalan’ny mpianatra sangany avy amin’ity sekoly ambony ity momba ny tantara sy ny kolontsaina ary ny soatoavina demokratika amerikanina.
Nahaliana ireo tanora nanotrona ny dingana nahazoan’i Etazonia fahaleovantena ary nahafahan’izy ireo nanao fampitahana sy tsoa-kevitra manoloana ny zava-misy eto Madagasikara.

Tatiana A

Iray amin’ny sampana 16 eo anivon’ny sekoly ambony politeknika Antananarivo, eny Vontovorona, ny Ingenierie minière, izay mamoaka injeniera mahafehy ny fitrandrahana, nanomboka ny taona 1976.

Miavaka ny injeniera nahavita fianarana te­ny amin’ny sekoly am­bony politeknika satria afaka misehatra amin’ny lafin’asa maro aorian’ny fahazoana diplaoma. Tafiditra ao ny fitrandrahana harena an-kibon’ny tany, ny fikarohana, ny tontolo iainana, ny géologie. “Maro ireo injeniera mitana andraikitra momba ny tontolo iainana amin’ny orinasa lehibe eto amintsika sy any ivelany, tsy vitsy koa ny misehatra amin’ny Fidiovana, ny filaminana ary ny tontolo iainana satria ny olana dia hita any amin’ny fitrandrahana harena an-kibon’ny tany avokoa izany”, hoy ny mpiandraikitra voalohany ny sampam-pianarana, Rakotosoa Harimalala Herivola, omaly, teny Von­to­vorona.
25 isan-taona ny injeniera mivoaka amin’ny Science et technique minière eny Vontovorona. Azo ambara fa mbola betsaka noho ny filana eto amintsika izany. Raha ny otrikarena ambanin’ ny tany misy eto Madagasikara, mbo­la maivana ny zavatra hoentiny ho an’ny harinkarena fa­obe. Manantena anefa ny mpitantana fa hisy fivoarana ny zava-misy amin’izao fiverenan’ny fanomezan-dalana hitrandraka izao.
Tsangambaton’ny faha-50 taona nijoroan’ny sampana ingenierie minière rahateo ny hampiakarana ny fahafahana mandray mpianatra vaovao. Hapetraka rahampitso, eny Vontovorona, ny vato fototry ny fotodrafitrasa vaovao mi­fandraika amin’izany. Efitrano fampianarana sy ho an’ny mpampianatra no hajoro amin’izany.
“Hetsika maro no hanamarihina ny faha-50. Hosantarina rahampitso ary hiantsoana ny maintimolaly rehetra nahazo soa teny”, hoy ny filohan’ny komity mpikarakara sady mp­ampianatra ao amin’io seha-pampianarana io, ny jeneraly Randrianirina Jean José Désiré.

Vonjy

Teo amin’ny fahafolo taonany, fony teny am-piandrasan’omby, no efa nahay nandrafitra zavamaneno toy ny valiha sy kabosy vita amin’ny tanimanga i Hery Valiha. Ankehi­triny, 40 taona nanamboarana izany izy. Mampiavaka ny valiha arafiny ny fisian’ny asa fikarohana mitohy hita sy heno ao aminy (valiha). Na­tambany, ohatra, ny kesika sy ny voamboana ho tonga to­hambaliha, mamoaka feo mafy sady kanto. Anisan’ny voka-pikarohana hitany ihany koa ny “jejy valiha” na ilay valiha manambatra ny voatavomonta sy ny marovany. Ken­drena hiova manaraka ny va­nim-potoana sy ho mora kojakojaina ireo zavamaneno arafiny, raha ny fanazavany. Ma­ri­hina fa manamboatra kabosy, lokanga, sodina, aponga tapaka, sns, sady mpitendry ireo zavamaneno ireo rahateo ity mpanakanto avy any Ala­kamisy Manarintsoa (Andra­masina) ity.
Mipariaka saika maneran-tany, ankehitriny, ireo zavamaneno vitany. Mpanakanto maro eto an-toerana no mampiasa ny asa tanany.
Tsy mijanona eo amin’ny fikarohana sy fanamboarana ary fitendrena zavamaneno i Hery Valiha fa mampianatra ihany koa. Ampianariny mitendry ireo zavamaneno mahazatra tahaka ny valiha, lokanga, sns. Ampianariny koa ny mi­tendry ireo zavamaneno noforoniny. Tsy mihanona amin’ireo izy fa mirotsaka amin’ny fiarovana ny tontolo iainana. Iray amin’ireny ny fambolena volobe, satria, ny fahatsaran’ny tontolo iainana no miantoka ny akora fototra amin’ny fanamboarana zavamaneno.

HaRy Razafindrakoto

Mozika mikoriana avy any anaty, manatona ny fototra aty an-tanindrazana. Nofy hotanterahina miaraka amin’i Bolo sy ireo mpankafy an’i Babai Lugu sy ny tariny.

«Faly be foana mandalo an-tanindrazana». Naverimberin’i Babai Lugu io, omaly, nandritra ny fi­haonany tamin’ny mpanao ga­zety tetsy amin’ny Yas Anala­kely. Efa andro ma­romaro no eto ity mpanakanto ity, miaraka amin’ny tariny. Mazava loatra fa hisy ny fampisehoana izay efa nandrasany ela. «Nofy adala», tiany ho zaraina amin’ireo mpiray ta­nindrazana, ny alahady 26 avrily izao, manomboka amin’ny 3 ora, ao Antsa­ha­manitra.
«Zava-dehibe loatra amiko ny mitazona ny fifandraisana amin’i Madagasikara, na dia monina any ivelany aza. Ny teny malagasy, ny mozika malagasy, sns», hoy i Babai Lugu.
Taona maromaro lasa izay, efa nisehatra tetsy amin’ny CCEsca ny tarika Alala. Io no nahafantarana azy ireo voalohany, nahitana an’i Babai Lugu, Alice, Laury, nampian’ireo mpitendry teto an-toerana. «Nitom­bo ny mpikambana taty aoriana. Nisy endrika sy toetra vaovao. Ny katsakatsa no maharakotra izay toetra mampihetsika kokoa izay, mampitsambikimbikina amin’ny maha zavamaneno mikorintsana azy. Nalaina avy amin’io ny Alala Katsa­ka­tsa», hoy ihany ny fanazavana.
Te hanomebe, satria miboiboika avy ao anaty ny aingam-panahy ho an’i Babai Lugu sy Alala Katsakatsa. Halahatra ireo hira anatin’ny rakikira efa nivoaka sy ireo vaovao maro. Mety ny ankamaroany no mbola tsy henon’ny mpankafy, saingy izay indrindra no nahasarika ireo tia mozika vaovao hanongilan-tsofina amin’ny hiran’i Babai Lugu tany am-piandohana.
Ho vahinin’ny tarika, hanao ny tapany voalohany, i Bolo. Mpanakanto mitovy fironana, mifanaja ary efa tafaraka nizara kanto izy ireo. «Nofinofy niraisana ity hotanterahina ity, ka voninahitra lehibe ho anay. Ho atambatra ao ny rakikira roa, Ravitoto sy Jeren-ty, fa tsy hoe fandraisana anjara fotsiny», hoy ny filazan’i Bolo azy.

ZonyAina

Hotanterahina ny alahady ho avy izao, eny Mahitsy, ny dingana voalohany amin’ny fifaninanam-pirenena amin’ny «course de côte», andiany fahatelo, iarahana amin’ny Liquimoly, amin’ny taranja mekanika. Fifaninanana karakarain’ny klioba MSA, eo ambany fiahian’ny Federation sport-automobile de Mada­gascar (FSAM). Tanterahina amin’ny fiakarana miainga eo Mahitsy mihazo an’Antanetibe Mahazaza izany. Mirefy 2,3 km ny halaviran-dalana hifaninanana amin’ity. Manaraka ny fitsipiky ny Federasionina ny fifaninanana. Hifarana amin’ity alakamisy ity ny fisoratana anarana ho an’ireo mpifaninana mahafeno ny fepetra rehetra.
Raha ny fizotry ny fifaninanana indray, hisy ny andrana andraisana ny fe-potoana mialoha ny tena fihaonana ho an’ny fiara sy ny Cross-car. Arakaraka ny fisoratana anarana no fiaingana mialoha amin’izany. Aorian’izay vao hiditra amin’ny tena fifaninanana, ka samy manatanteraka ny dingana voalohany ireo fiara sy Cross-car. Miato kely izany rehefa tontosa ny hazakazaka ka hisy ny fampisehoam-pahaizana ataon’ireo mpitondra kodiaran-droa (mo­tos). Hitohy avy hatrany amin’ny dingana faharoa sy fahatelo ny fifaninanana. Hivoaka ho tompondaka izay manana fe-potoana tsara indrindra amin’ireo dingana telo ireo.

Tompondaka

Toy ny isan-taona, hanamarika ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny fanatanjahantena i Madagasikara. Hotonto­saina ny 24 – 26 avrily izao, izany. Maro ny hetsika karakarain’ny minisiteran’ny Fana­tanjahantena, toy ny hazakazaka firaisankina, hiainga eny amin’ny Parvis Analakely ka hatreo amin’ny kianja Barea, ny alahady izao. Ny basikety 3 x 3 ary ny baolina kitra ho an’olona 7, hifanandrinan’ireo minisitera. Hampiavaka ity andiany ity, ny takariva miavaka ho an’ireo kalaza, hanolorana mari-pankasitrahana ireo federasionina namoaka atleta maro sangany tamin’ny taom-pilalaovana 2025 sy ny tamin’ity tapa-taona ity. Toy ny mahazatra, hisy ny «salon national des Sports», tanterahina mandritra ny hateloana. Tafiditra anatin’ny fampiroboroboana ny taranja isanisany izany ka handray anjara sy hanana tranoheva ireo federasionina, ligy, mpanohana sy mpiara-miasa. Tanjona ny hanamafisana ny firaisankina sy fanohanana ny tanora. Mpanohana ny hetsika ny Yas Madagasikara, izay tsy vahiny amin’ny fanohanana ny fanatanjahantena malagasy.

Tompondaka

Namoaka ny anaran’ireo teknisianina sy mpanazatra, mandrafitra ny ekipany ny tale teknika nasionaly ny Federasionina malagasin’ny tenisy (FMT), tao amin’ny tambanjotra seraserany, omaly. Ireo mpilalao fahiny manana traikefa sy efa tompondaka ny ankamaroany. Eo koa ireo mbola tanora mifaninana amin’izao fotoana izao.

Misaona ny tontolon’ny tenisy ambony latabatra malagasy. Nodimandry ny alatsinainy alina noho ny lozam-pifamoivoizana, Ambinintsoarivelo Yvon. Efa nandrafitra ny ekipam-pirenena malagasy Itompo­kolahy ary efa nandrombaka anaram-boninahitra maro na teo amin’ny sehatra nasionaly, na tamin’ny fifaninanana iraisam-pirenena. Mankahery ny fianakaviana sy ny tontolon’ny tenisy ambony latabatra ny Gazety Taratra.

Lehilahy iray antsoina hoe i Bruano no nodimandry, taorian’ny fifaninanana morengy natao tany Ambanja, ny alahady lasa teo. Raha ny fanazavana azo dia torana izy rehefa voadaroka teo amin’ny faritra saropady ary noentina tany amin’ny hopitaly saingy tsy tana intsony ny ainy.

Ekipa anisan’ny sangany eto Analamanga, ny Lucadro (Lutte Contre l’Analphabétique et la Drogue), ekipa malagasy eo amin’ny taranja basikety. Vao avy nandrombaka ny tompondakan’ny Seksiona Antananarivo, ity ekipa ity, ka miatrika ny N1B eo anivon’ny ligin’Analamanga amin’izao fotoana izao. Tanjona ho azy ireo ny hiakatra N1A, araka ny nambaran’ny filohany, Andrianantenaina Jean Felix. Ankoatra izay, ny hanome tsaratsara kokoa hatrany ihany koa ny tena himasoan’izy ireo. Araka ny anarany, mitaiza zaza sahirana sy manampy ireo taizany eo amin’ny fampianarana sy fisorohana amin’ny zava-mahadomelina ny Lucadro. Maimaimpoana, araka izany, ny fidirana sy fanarahana fampianarana basikety ao amin’ity klioba ity. Tsiahivina, ny taona 2017 no nitsangana ny Lucadro ary manodidina ny 200 eo ny mpilalao ao aminy, izay manomboka amin’ny sokanjy U10 hatramin’ny N1B. Efa in-13 nahazo amboaran’i Madagasikara ny Lucadro ary nisy fotoana aza nanao pao-droa mihitsy.

Mi.Raz

Manana vina, ny hanao ny ivontoerana ao Carion ho kianja azo hampiantranoana lalao iraisam-pirenena ny Federasionina malagasin’ny baolina kitra, araka ny fanadihadiana natao. Tsy maintsy hanaovana fangatahana amin’ny federasionina iraisam-pirenena (Fifa) anefa ny fahazoana izany.

Manoloana ny olana ara-kianja mbola se­drain’ny ekipam-pirenena malagasy, amin’ny taranja baolina kitra, manana vina ny hanitatra ny ivontoerana etsy Carion Manjakan­dria­na, ho lasa kianja azo handraisana lalao iraisam-pirenena ny Federasionina malagasin’ ny baolina kitra (FMF). Araka ny loharanom-baovao iray ny alatsinainy lasa teo, izay tsy mbola nisy fanambarana ofisialy.
Mbola hanao fangatahana amin’ny federasionina iraisam-pirenena (Fifa), ny komity mpitantana eo anivon’ity rafitra ambony misahana ny baolina kitra eto Madagasikara ity, vao hiroso amin’izany tetikasa izany. Araka ny fanazavana hatrany, manana ilay bozaka tsy voajanahary manaraka ny fenitry ny Fifa, ny ivontoerana eny Carion saingy mipetraka ho olana ny amin’ny “tribunes”, izay tsy mbola manaraka ny fenitra takin’ny federasionina iraisam-pirenena, raha toa ka hampiantrano lalao iraisam-pirenena. Ilaina mantsy ny fanitarana izany ary mila havaozina ihany koa mba hahazaka mpijery hatrany amin’ny 14 000. Eo koa ireo masontsivana isan-karazany toa ny efitra fisoloana akanjo sy ny toeran’ny mpanao gazety sy ny hafa.
Marihina fa tsy mbola voatokana io ivontoerana io, ary miandry ny fahatongavan’ny Filohan’ny Fifa, i Gianni Infan­tino, hanatanteraka izany. Mety aorian’ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany 2026, vao ho avy eto Mada­gasikara, ny mpitantana ny Fifa, raha tsy misy ny fiovana farany. Amin’izao fotoana izao, tsy mbola manana kianja hankatoavin’ny Caf, i Madaga­sikara ary efa roa taona izao, tsy nandray lalao iraisam-pirenena ny kianjaben’i Maha­masina. Mbola baraingo ny fanavaozana ny bozaka, izay singa iray tsy nahafahana nahazoana ny fankatoavana.

Fitia Randria

Notanterahina, omaly teny Andraharo, ny fifanaovan-tsonia eo amin’ny Padel MPPT Tour sy ny Yas Madagasikara. Nanatanteraka izany, i Garry Ah-Waye, tomponandraikitry ny MPPTour sy i Benoit Janin, tale jeneralin’ny Yas Madaga­sikara. Notsiahivin’ny mpitantana ny Padel MPPTour fa mifantoka amin’ny fampivoarana ny taranja amin’ny ala­lan’ny fahaiza-manao sy ny fahavitrihan’ity orinasan-tserasera ity izao fiaraha-miasa izao. Hapetraka ny tena lan­jan’izany Padel izany eto Madagasikara, mba hisy fiantraikany amin’ireo mpilalao. Tantara vaovao ho an’ny Padel, izao fifanomezan-tanana eo amin’ny roa tonta izao, amin’ny fanomananana ireo taniketsan’ny padel. Ny tale jeneralin’ny Yas Madagasi­kara, kosa nanamafy ny maha zava-dehibe ity taranja ity, izay miroborobo fatratra ankehitriny ary mahasarika olona maro, manerana ny Nosy. Hitondra zava-baovao sy fomba fijery miavaka ny fi­sian’ny Yas Madagasikara eo anivon’ny Padel. Inoany, araka izany, fa haharitra ny fiarahan’ny andaniny sy ny ankilany. Notsiahivin’i Garry Ah-Waye fa efa mahatratra eo amin’ny 580 ny isan’ireo mpilalao manerana ny Nosy fa heverina hahatratra 1000 iza­ny, atsy ho atsy. Mahatratra 11 ny fifaninanana ho hatrehina amin’ity ka ny 2 amin’izany no fihaonana iraisam-pirenena. Hanombohana azy ny fifaninanana hatao any Toama­sina ny 25 sy 26 avrily ho avy izao.

Tompondaka

Hotanterahina eny amin’ny kianjan’ny Elgeco Plus By pass, ny 21 sy 22 avrily ho avy izao, ny atrikasa famelabelarana momba ny baolina kitra tsy matihanina. Ao anatin’ny fandaharanasan’ny Fifa ho fampandrosoana ny baolina kitra “amateur” ity atrikasa ity, ka hampivondrona ireo mpisehatra amin’ny baolina kitra eto Madagasikara. Hitarika izany i Etienne Sockeng sy i Savadogo Ousmane.

Niakatra eo amin’ny laharana fahefatra ny CFFA, taorian’ny andro faha-11 amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja baolina kitra Pureplay football league (PFL), ho an’ny kaonferansy atsimo. Ny fandreseny ny AS Mama tamin’ny isa 2 no ho 0 no niakarany. Ankoatra izay, voatazon’ny Uscafoot ady sahala samy tsy nisy nitoko ny Elgeco Plus. Ny FC Rouge indray lavon’ny Tsaramandroso, 2 no ho 1.

Nomontsanin-dRabejaona Holy Antsa ny fe-potoana tsara indrindra eo amin’ny “100m nage libre” teto Madagasikara. Nohatsarainy ho 59″62 ny fe-potoana 59″73 an-dRabarijaona Tiana Muriel, tamin’ny 25 oktobra 2020. Nitana ny laharana faharoa i Holy Antsa, tao amin’ny série fahefatra nandritra ity fiadiana ho tompondakan’i Hongrie nizotra tany Sopron, ny farany herinandro ity.

Tontosa ny alahady lasa teo, tany Antsirabe, ny dingana voalohany tamin’ny fifaninanana nasionaly, taranja basikety, N1A, ho an’ny faritra afovoany. Voahosotra ho tompon’amboara ny ekipan’ny JEA Vakinankaratra, teo amin’ny vehivavy ary ny GNBC Analamanga kosa teo amin’ny sokajy lehilahy. Raha hiverenana ny lalao famaranana izay niadiana ny amboaran’ny ligy, nahazo ny fandresena ny JEA rehefa nandavo ny ekipan’ny MB2ALL Analamanga, tamin’ny isa 67 no ho 47, teo amin’ny sokajy vehivavy. Teo amin’ny lehilahy kosa, voahosotra ho mpandresy ny GNBC rehefa nandavo ny ekipan’ny MBC Atsinanana, tamin’ny isa 63 no ho 48. Ny dingana faharoa sy farany izay hatao eto Antananarivo indray no miandry ireto mpifaninana amin’ny N1A ireto.

Mi.Raz

MVP vehivavy : Tojotiana (Fafah) – JEA Vakinankaratra MVP lehilahy : Olivier – GNBC Analamanga “Meilleure Marqueuse” : Razafimahatratra Basilisy – Ankaratra Vakinankaratra – 91 isa “Meilleur Marqueur” : Tsialefitra Jino – MBC Atsinanana – 169 pts Tompon’amboara vehivavy: JEA Vakinankaratra Tompon’amboara lehilahy: GNBC Analamanga Tompon’amboara lefitra vehivavy : MB2ALL Analamanga Tompon’amboara lefitra lehilahy : MBC Atsinanana

Norombahin’ny ekipan’ny UBM Tokana, ny amboaran’i Madagasikara teo amin’ny taranja tsipy kanetibe, olon-telo miaraka lehilahy. Lasan’izy ireo ny vola 3 tapitrisa Ariary sy ny amboara ho an’ny ekipa. Nandrombaka izany kosa ny FAM ho an’ny vehivavy.

Tanteraka tany amin’ny kianja Vakinankaratra, ny fiadiana ny amboa­ran’i Madagasikara, amin’ny taranja tsipy kanetibe olon-telo miaraka. Nisongadina ny ekipan’ny UBMT, nahitana an’i Mamy sy i Bela ary i Do­nald, izay nahazo ny laharana voalohany ary nandrombaka ny lelavola 3 tapitrisa Ar, ta­min’ity. Resin’izy ireo, teo amin’ny famaranana ny klioban’ny C2BA nahitana an’i Ambinintsoa sy i Sitrakiniaina ary i Jean Elie. Nisaraka tamin’ny isa 13 no ho 6 ny roa tonta. Niverina tamin’ny heriny tanteraka i Mamy, rehefa ela tsy tazana nandray amboara tahaka izao. Mbola mitoetra hatrany kosa ny traikefan’i Donald, teo amin’ny toeran’ny «milieu». Tao aminy avokoa mantsy no nivoahan’ny herin’ny ekipa satria sady vitany ny nameno ny tifitra sy ny maka isa. Tsiahivina fa nahilik’izy ireo, tamin’ny isa 13 no ho 0 ny ekipan’ny PAC Ampita­tafika nisy an’i Rija Deba sy i Balôty ary i Hery Morondava.
Ny ekipan’ny FAM indray no nahazo teo amin’ny vehivavy, notarihin’i Salima sy i Vatosoa ary i Lalatiana. Lavon’izy ireo, tamin’ny isa 13 no ho 9 i Lafatra sy i Avotra ary i Livasoa avy amin’ny SBA. Voahosotra ho tompon’ny amboara kosa ny CBAT nahitana an’i Angelo sy i Garcia ary i Tsitohaina, izay nandavo ny C2BA nisy an’i Narinirina sy i Antsaniaina ary i Nomenjanahary.
Ho an’ny sokajy zokiny “veteran”, adin’ny samy C2BA ny famaranana. Lasan’i Jean Remi sy i Antoine ary i Rodilson, ny amboara rehefa nandresy an’i Ndrema sy i Jean Jacquis ary i Nanah, tamin’ny isa, 13 no ho 11 teo amin’ny famaranana. Tsiahi­vina fa nahatratra 257 ny isan’ny mpifaninana teo amin’ny sokajy “senior” lehilahy raha 40 ny vehivavy. Nahatratra 32 ny zandriny ary 43 teo amin’ny zokiny.

Fitia Randri

Raha halatra sy fanendahana, fandravana, vaky trano arahina fampiasana fitaovam-piadiana no malaza, taorian’ny rivodoza Gezani, efa miverina miakatra indray izao ny lentan’ny asan-jiolahy eto Toa­masina. Vola mitetina 17 tapitrisa Ariary haterina amin’ny banky iray eto an-toerana no voaroba raha efa nahazo fotoana tamin’ny tomponandraikitr’ity banky iray ity ilay olona handeha handrotsa-bola, ny herinandro teo. Tamin’ ny 9 ora maraina, nivoaka ny tranombarotra hitondra ny vola ilay mpiasa irakiraka ka nametraka izany tao anaty moto. Mbola tsy nandingana lavitra akory, nosakanana andian-jiolahy roa manao taingin- droa amina moto ity farany. Nanambana basy poleta an’ilay mpiasa ireo ka nandrahona azy hiala eo ambonin’ilay moto. Noho ny tahotra ny ainy, voatery nidina ny tenany raha saika hanohitra ihany. Saingy hitany fa tena basy no nentin’ireo olon-dratsy ary tahaka ireny ana mpitandro ny filaminana 9 milimetatra ireny izany, araka ny nambarany hatrany. Tsy nisy basy nipoaka fa tao anatin’ny fotoana fohy dia vita ny fandrobana. Taorian’izay, nitsoaka nihazo ny lalana Betao mivoaka any amin’ny tsenan’ Ambolomadi­nika izy roa lahy. Samy nitondra moto iray avy ka ny faharoa ilay moto marika Cygnus misy vola norobaina.

Sajo

Tao anatin’ny taona naharitra… Nitazona ny maha izy azy. Namelatra ny kanto ataony. Nanome lanja ireo mpitia ny sanganasany i Olombelo Ricky. Noporofoiny, omaly, avokoa ireo. Nofaranana, omaly, tamin’ny fampisehoana goavana notanterahina teny amin’ny Coliséum Antsonjom­be Analamahitsy, ny fankalazana ny faha-45 taona an-tsehatra nataony. Tamin’ny ankapobeny, nirindra araka ny fampanantenana nomen’ity an­drarezin’ny hira malagasy ity ny zotran’ny seho teny an-toerana. « …. Tsy mionona amin’ ny hira fotsiny, fa mifampizara amin’ny mpankafy ihany koa ireo karazana vanim-potoana samihafa, ireo olombelona nilona tanatin’ny kanto sy ny kolontsaina nanana ny lanjany, niara-niaina, niara-nanonja taminay, toa an-dry Tôta, Xhi sy Mah, Tsilavina Ralain­dimby, Razilinah, sns izahay », hoy i Olombelo Ricky, ny andro vitsy nialoha ny seho. Niaina izany tokoa ny teny amin’ny Coliséum, omaly. Namelon-kasina ny kanto malagasy i Olombelo Ricky.
Tsy nanalavitra izany ihany koa ny tolotra nomen’ireo tarika sy mpanakanto niara-nivazo taminy teny an-tsehatra, omaly. Anisan’izany ny tarika Iraimbilanja, Maha­leo Taranaka, Benny sy Bebe ary Nini Kaolibera, ny tarika Babai Lugu. Fiarahana mitendry sy mihira, nahafahana namerina indray ireo sanganasany tsy afaka am-bavan’ny maro tahaka ny « Ranabaviko masaka », sns izany.

HaRy Razafindrakoto

Nafana tamin’ireo hetsika maro samihafa i Toliara nandritra ny « Tsapiky Festival». Raha ny zavakanto sy ny kolontsaina no azo lazaina ho fototra, tsy latsa-danja tamin’izany ihany koa ny lafiny hafa.

Tsy fankalazana gadona manokana fotsiny fa fanandratana ny endri-kolontsaina rehetra ny « Tsa­piky Festival». Iray anatin’izany ny fikoloana ny firaisankina amin’ny asa soa iombonana arahina fanentanana ny mpiara-belona, nandritra ny hetsika. Araka izany, nisy ny fiaraha-mientana niendrika « ta­gna­maro », nanadiovana ny morondriaka na ny « Jardin de la mer », niarahan’ireo fikambanana mpirotsaka an-tsitrapo maro, fikambanana isan-karazany, kaominina sy fokontany manodidina, sns. Nitarika izany ny fitaleavana misahana ny Fampiroboroboana ny firotsahana an-tsitrapo sy ny fampahavitrihana ny fiarahamonina (DPVAC) eo anivon’ny minisiteran’ny Serasera sy ny kolontsaina, niaraka tamin’ny vadin’ny filohan’ny Fanavao­zana ny Repoblika sy ireo minisitra ary ny mpiara-dia amin’izy ireo tonga tao Toliara.
Narahana fanabeazana hanaja ny fananana iombonana sy asa an-tsitrapo, nampitana hafatra « rehefa tsy mandoto dia naman’ny manadio », ny fotoana. Nisy ny fampianarana sy ny fanentanana ny amin’ny tokony hanariana ny fako, indrindra ny fako plastika, amin’ny toerana natokana ho amin’izany, hitandroana ny fahadiovana sy ny tontolo iainana.
Nialoha io, efa nisy koa ny fanamafisana ny fahaiza-manaon’ireo mpirotsaka an-tsitrapo miisa 36, teny Anki­lifaly. Nifototra tamin’ny teknikan’ny fanentanana ifotony izay nohatsaraina izany, raha ny fanazavan’i Tahiana Mam­pionona Rakotondrabe, Tale misahana ny Fampiro­boro­boana ny firotsahana an-tsitrapo sy fampahavitrihana ny fiarahamonina.

Zo ny Aina

Momba ny zava-misy any Atsimo amin’ny tsy fanjarian-tsakafo,  « tokony hanana drafitrasa matipaika ny Ofisim-pirenen’ny fanjarian-tsakafo (ONN) amin’ny fandrindrana ny asa rehetra », hoy ny filohan’ny filankevi-pitantanan’ny Vovonana Hina. Ho an’ny firaisamonim-pirenena manokana, mitohy ny asa fanentanana eny ifotony. Tokony harindra ireo mpisehatra ary tsy tokony hivangongo amin’ny distrika iray ny asa satria maromaro ireo kaominina efa ahitana soritry ny olana ara-tsakafo.
Ny vaksiny dia miaro amin’ny aretina maro ary mampihena ny taham-pahafatesana. Rehefa mampiditra vaksiny vaovao ny fanjakana, mitombo koa ny vola aloha. Hatramin’izao ny mpamatsy vola (Gavi) no miantoka ny 80% amin’ny vidin’ny vaksiny, ny 20% no anjaran’ny fanjakana. Rehefa tsy mahefa ilay 20% ny fanjakana dia tapaka ny fanohanana. Tokony hitombo isan-taona koa ny vola omen’ny fanjakana, hialana amin’ny fiankinandoha amin’ny mpamatsy vola lava.
Ny varatraza malefaka no handrafitra ny toetry ny andro, amin’ny ankapobeny, mandritra ity herinandro ity.Tsy hisy tranga mahery vaika mety hahakasika mivantana ny toetry ny andro eto Madagasikara, noho izany. Hitoetra ny zavona ny vao maraina amin’ny afovoantany, ny tapany atsimo ary ny ilany atsimo atsinanan’ny Nosy. Hisy fidinana kely ny maripana ambany indrindra amin’ireo toerana misy zavona ireo. Tombanana hisy fiakarana kosa ny maripana ambony indrindra saika manerana ny Nosy. Manodidina ny 12 – 26 °C izany ny maraina ary eo anelanelan’ny 23 – 39 °C ny tolakandro.

Hisy hetsika hotanterahina ny 23 sy 24 avrily ho avy izao, amin’ny toerana efatra dia i Mahajanga, Toamasina, Antsi­ranana ary Antananarivo, momba ny fadimbolana sy ny fahadiovana manodidina iza­ny. Tanjona ny hampahafantarana izany satria tsy mbola azo resahana malalaka izany eto amintsika. « 39% ny tovovavy no nanambara fa tsy tokony ho resahina imason’olona ny fadimbolana.Vokany, tsy fantany izay tokony hatao, fa eo koa ny tsy fananany fitaovana ampiasaina manoloana io tranga isam-bolana io, 11% ny tovovavy sy ny vehivavy ihany amin’izao fotoana no misitraka fitaovana manara-penitra tokony hananana mandritra ny fadimbolana », hoy ny tomponandraikitra avy amin’ny minisiteran’ny Tanora sy ny fanatanjahantena, i Assimini Ornella, ny herinandro lasa teo, teny Ankorondrano. 3 000 ny olona kendrena amin’izany, anisany ny tanora vavy sy lahy, ka ireo tanora ao amin’ny fikambanana AfriYan, tohanan’ny UN­FPA no misafidy ny toerana hanaovana azy, isam-paritra. Mizara roa ny hetsika. Voalo­hany, any am-pianarana ary ny faharoa, eny anivon’ny fiarahamonina, mandritra ny roa andro. Ankoatra ny fampahafantarana ny manodidina ny fadimbolana sy ny fahadiovana mandritra ny fotoana hahatongavany, hisy koa ny fizarana fitaovana manokana, indrindra ho an’ireo tena marefo.

Vonjy

Taorian’ny nandravaravan’ny rivodoza Fytia sy Gezani, ny volana febroary lasa teo, nahakasika distrika 29 sy faritra fito, miditra amin’ny dingana fanarenana sy fanavaozana maharitra i Madagasikara amin’izao fotoana izao.
Notanterahina ny faran’ny herinandro teo, tao amin’ny BNGRC, ny fanokafana ofisialy ny fiofanana momba ny fanombanana ny filana sy ny fahasimbana aorian’ny loza (PDNA). Nitarika izany ny tomponandraikitra isan-tsokajiny. Anisan’izany ny tale jeneralin’ny BNGRC, ny jeneraly Ramanantsoa Gabriel, ny solontenan’ny Firenena mikambana, ny CPGU ary ny Vondrona eoropeanina.
Ny fiofanana natao izay mikendry ny handrefy amin’ny fomba feno ny fahasimbana sy ny fatiantoka, hamaritana ny laharam-pahamehana ary hanampy amin’ny famolavolana paikady mazava ho an’ny fanarenana maharitra. Hanamora ihany koa ny fanapahan-kevitry ny fanjakana sy ny fitadiavana loharanon-karena.
Tarihin’ny BNGRC sy ny CPGU, miaraka amin’ny fanohanan’ny mpiara-miombon’antoka iraisam-pirenena, ny hetsika. Mikendry ny hampivondrona ny hery rehetra ho amin’ny fanarenana maharitra an’i Madagasikara.

Vonjy