Mpanakanton’ny fiarahamonina. Mbola anatin’ny fanampiana ireo traboina, no fantatra koa fa hanohana ireo vehivavy sahirana amin’ny fiatrehana fadimbolana i Denise sy Shyn.

Nihaona tamin’ny mpanao gazety i Denise, tetsy Ambodivona. Fantatra nandritra izany fa hisy ny seho lehibe hotontosain’ireto mpanakanto ireto ny 8 marsa izao, etsy amin’ny CCI Ivato. Nampifanandrifiana amin’ny fanamarihana ny Andro iraisam-pirenena hiadiana ny zon’ny vehivavy mihitsy, raha ny nambaran’ny mpikarakara.
«Hetsika natao hanentanana amin’ny fanohanana ireo vehivavy amin’ny ankapobeny, indrindra ireo tovovavy vao manomboka fadimbolana, izy ity. Mbola misy faritra maro eto Madagasikara manasokajy ny fadimbolana ho tranga mahamenatra, ka lasa miendrika fanilihana ny vehivavy mandritra io fotoana io izany. Anatin’ ny ezaka hatao ny hahazoan’izy ireo fitaovana madio sy ara-pahasalamana, hanala izay fomba fijery izay», hoy ny nambaran’ny mpikarakara.
Tafiditra anatin’ireo andiam-pampisehoana homanin’i Shyn sy Denise amin’ity taona ity ihany koa ny hetsika. «Tsy maro ny datinay eto Antananarivo amin’ity, indrindra ny fiarahana an-tsehatra. Araka ny fangatahan’ny mpan­kafy ihany, hisy maromaro ny fampiaraham-peo, ankoatra ny tsy ampoizina homaninay amin’io. Hataonay ao daholo ny hira andrasan’ny mpankafy, izany hoe, tsy latsaky ny adiny 3», hoy i Denise. Manantena kosa izy fa hiray fijery aminy amin’ny fanampiana ny mpiray tanindrazana izay himasoana ireo mpanaraka an’i Denise.
Mahakasika izay hatrany, nohamafisin’ity mpanakanto ity fa mbola mitohy ny ezaka fanampiana ireo traboina any Toamasina. «Nanao izay vita izahay tanatin’ny roa herinandro ary tena reraka ny ekipa. Tsy maintsy miatrika ny asan’ny tsirairay koa anefa, fa na izany aza, mbola mifandimby ireo misahana ny fanampiana ny traboina », hoy izy. I Shyn aza mbola nanao antso avo amin’ireo malala-tanana, omaly, satria mbola lavitr’ezaka ny fanarenana an’i Toa­masina.

Zo ny Aina

Mandray anjara amin’ny fanatsarana sy ny fiarovana ny tontolo iainana ny Holafitry ny mpampivelona eto Mada­gasikara. Nandrakotra zana-kazo miisa 1 000 fototra teny amin’ny fokontany Ambohibe­ma­soandro, kaominina Talata Volonondro, ireo rasazy ma­nodidinana ny 300, ny faran’ny herinandro teo.
«Miainga avy amin’ny fahadiovan’ny tontolo iainana ny fahasalamana, ka rariny raha manatanteraka ny adidy amin’izany izahay», hoy ny filohan’ny ONSFM, Rasoanai­vo Tiana Malala José Oliva. Olom-pirenena rahateo ny mpampivelona ka manatanteraka ny fanajariana ny tontolo iainana.
Nandritra ny hetsika no nanentanan’ny filohany ny hidiran’ireo mpampivelona rehetra anatin’ity rafitra ity. Maro ireo olona milaza ho mpampivelona kanefa tsy manana diplaoma sady tsy nianatra ny amin’izany akory.
Ho fisorohana ny mpisandoka dia tokony hiditra anaty holafitra avokoa ireo matihanina rehetra. Ireo mpampiasa ny rasazy rehetra manerana ny Nosy dia mila mangataka karatra maha rasazy matihanina, hanaporofoana fa tena azo antoka sy ara-dalàna izy.

Tatiana A

Hotanterahina ny 30 avrily sy ny 1 ary 2 mey izao, eny amin’ny Kianjan’i Mahamasina, ny hetsika «Foire Pro’hygiène-cosmétique». Misahana manontolo ny fikarakarana ny ZRK Event. Fotoana io hanomezana sehatra ireo orinasa sy mpanao asa tanana. Tafiditra ao anatin’izany ny mpisehatra rehetra eo amin’ny «Propreté, hygiène, nettoyage, cosmétique, bien-être…». «Fotoana io hanomezana anjara ireo mpisehatra amin’ny fifandraisana eo amin’ny samy orinasa Btob. Tahaka izany koa ireo mitady lalam-barotra momba ireo sehatra ireo», hoy ny mpikarakara. Natao hampahafantarana sy hanehoana ny vokatra sy ny hetsika ataon’ny orinasa izany, indrindra ny tolotra ho an’ireo mpanjifa. Eo koa ny fifampizarana traikefa.
Araka izany, misokatra ny fisoratana anarana ho an’ireo te handray anjara amin’ny hetsika «Foire Pro’hygiène – cosmétique». Hita ao amin’ny pejy ZRK Event ny andinindininy rehetra ho an’ireo liana amin’izao hetsika miavaka izao.
Tsiahivina fa efa mipetraka eo amin’ny toeran’ny matihanina amin’ny fikarakarana hetsika ny ZRK Event. Mivelatra amin’ny sehatra maro izy ireo. Eo ny fikarakana hetsika ho an’ny mpianatra eny amin’ny ambaratonga ambony sy ny mpitady asa. «Hiditra amin’ny andiany fahatelo izany amin’ity taona ity», hoy ny eo anivon’ny ZRK Event.
Tahaka izany koa ny sehatry ny asa eo amin’ny tontolon’ny fiantsoana «Call center», ny momba ny varotra ary ny fifanakalozana.

Synèse R.

558 000 ny isan’ny zaza ahina iharan’ny tsy fanjarian-tsakafo any Atsimo, hatramin’ny volana avrily ho avy izao, ka ny 155 000 amin’ireo ao anaty tranga mahery vaika. Manohana ny asa fandraisana an-tanana i Frantsa.

Nitsidika ny faritra An­droy sy Anosy, ny herinandro lasa teo, ny masoivohon’i Frantsa miasa eto Madagasikara, i Arnaud Guillois sy ny solontenan’ny Fandaharanasan’ny Firenena mikambana momba ny sakafo (Pam), i Tania Goossens. Tanjona ny hijerena ifotony ny fiantraikan’ny asa fanohanana ireo vondron’olona marefo vokatry ny tsy fanjarian-tsakafo. Asa vatsian’ny fanjakana frantsay vola. Nanome vola ny Pam izy ireo ny taona 2025 nahafahana nitondra tohana ara-tsakafo ho an’ny olona
16 000 ka ny 8 400 amin’ireo dia zaza latsaky ny 2 taona avokoa. Ankizy latsaky ny 5 taona, mahatratra 1 200, sy vehivavy mitondra vohoka sy mampinono 7 000 no nampiana ara-tsakafo. Tafiditra amin’ny “Initiative française pour le sécutié alimentaire et la nutrition” (Ifsan) ny asa natao. Ny Pam no manatanteraka ny tetikasa. Manao tantsoroka ny vondron’olona ifotony sy ny sekoly mba hisitrahana fanjarian-tsakafo izy ireo.
“Ankoatra ny fisorohana ny tsy fanjarian-tsakafo, ma­nampy ny mponina ny Pam amin’ny fampiroboroboana ny fihariana sy ny toekarena eny ifotony, indrindra ny fampahaleovan-tena ny vehivavy”, hoy ny solontenan’ny Pam.
Ho an’ny faritra ianjadian’ny tsy fanjarian-tsakafo, nahazoana nividy sakafo, toy ny totom-boanjo notovonana vi­tamine sy singa mpamelona ny tohana. Nahafahana nitily ireo zaza 6-59 volana tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo ihany koa. Nanampy ny olona 1 200 hikarakara sakafo ara-pahasalamana rahateo ny fiofanana natao teny anivon’ny Farne (toerana fizarana fahalalana momba ny sakafo ara-pahasalamana). Vokatry ny fandaharanasa Ifsan koa no nahazoana nampianatra ankizy 7 000 momba ny sakafo ma­havelona sy ny fahadiovana.

Vonjy

Tontosa ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny Kianja mitafon’Ankorondrano, ny fiadiana ny tompondakan’Analamanga, taranja judo. Laharana voalohany ny klioban’ny Esca, izay nandrombaka medaly volamena 24, volafotsy 15 ary alimo 17. Laharana faharoa ny klioban’ny ASSM, izay nahazo medaly volamena 12, volafotsy 10 ary alimo 6.

Hotontosaina ny 26, 27, 28 febroary ary hifarana ny 1 marsa izao, eny amin’ny Kianja mitafon’ Ankorondrano, ny fiadiana ny amboaran’i Mada­ga­sikara, taranja karate, sokajy ankizy sy vehivavy. Fifaninanana eo amin’ny Kata sy Kumite ho an’olon-tokana sy isan-tarika no hifaninana mandritra io efatr’andro io, raha ny fandaharam-potoana.

Notontosaina afakomaly, tao amin’ny Kianja Makis Andohatapenaka, ny andro fahenina fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja Rugby. Tafavoaka ho mpandresy tamin’ny adin’ny samy kartie ny USA Ankadifotsy. Resin’izy ireo tamin’ny isa mazava, 22 no ho 20, ny TFA Anatihazo.

Nanomboka niova ny lalàna amin’ny fitsipiky ny fifaninanana eo anivon’ny WKF (World Karate Federation), tamin’ity taona 2026 ity. Izany indrindra no antony nanomezana fiofanana ho fanamafisana sy fampitana ny fiovana amin’ireo mpitsara malagasy, ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny ANS Ampefiloha. Nambaran’ny filohan’ny mpitsara, Sensei Voahirana fa ny mpitsara no mifandray mivantana amin’ny atleta rehefa misy fifaninanana ka mba tsy hisian’ny fifandisoan-kevitra dia nampitaina tamin’izy ireo avokoa izany fiovana izany. Misy rahateo ny fampiofanana ho an’ny mpampianatra sy “maître de salle” izay hahitana mpiofana 24 amin’izao, andiany fahatelo izao, ka mila manaraka ny fitsipika WKF. Hisy ihany koa ny fiadiana ny amboaran’i Madagasikara sokajy ankizy sy vehivavy amin’ity herinandro ity, ka hahafahana mampihatra sahady ny fampiofanana izay nomena ireo mpitsara, araka ny fanazavan’ny filohan’ny federasionina ny Karate-do Malagasy, Ratefinanahary Émile.

Mi.Raz

Niravona amin’ny am-pahany ny olana eo amin’ny baolina kitra, izay maha ketraka ny Malagasy, amin’ny ankapobeny. Rehefa marary mantsy ity taranja ity, toa tsy salama avokoa ny firenena iray manontolo. Tsy misy tsy vitan’ny fifampiresahana tokoa ary ny olana rehetra misy vahaolana. Mitohy ny fiaraha-miasa amin’ny mpanazatra nitondra ny Barea-n’i Madagasikara. Nihoraka ny mpijery ary afa-tsento ireo be ahiahy fa hitohy ny asa ary tanjona ny hanatsara ny zava-bita. Ka ho rojo vola am-bozon’ny mpihaingo izany ka ho maro mpaniry, ho maro mpikatsaka ny baolina kitra malagasy.
Na izany aza, mbola mandeha ila tahaka ny kavin’ny tovolahy ankehitriny izy ity. Tsy mbola milamina ny kianjaben’i Mahamasina. Jerem-potsiny toy ny tany nahalavoana satria tsy afaka hitsahin’ny ekipa malagasy. Miandry fankatoavana vao afaka hisitraka sy hijery baolina iraisam-pirenena indray ny vahoaka efa sasa-miandry. Toy ny olona noana am-pototry ny sompitra aloha hatreto ny mpankafy.
Efa nanome toky kosa ny tomponandraiki-panjakana sy ny ao amin’ny federasionina fa hanao ny ezaka rehetra, hahatonga io fotodrafitrasa io, ho azo hilalaovana sy ampiasaina amin’ny ilana azy. Enga anie ho toy ny rano fisotro manala hetaheta izany i Mahamasina ka ho sitrahin’ny baolina kitra mandavantaona. Mbola baraingo ihany koa ny anarana hisaloran’io kianjabe io. Mifanipaka tahaka ny valala an-karona ny mpitondra ankehitriny. Aleo, anefa hilamina dia hisesy ka ho tonga rojo vola am-bozon’ny mpihaingo, maro mpaniry sy ho maro mpikatsaka. Ny tranom-pody anefa no vitan’ny vava ary ny bainga voavadika no vavolombelon’ny asa. Ny tsy manao ihany no be fanakianana. Koa ny aina no mahateza.

Tompondaka

Tontosa ny faran’ny herinandro lasa teo, ny andro fahafito sady faran’ny lalao mandroso amin’ny fiadiana ny tompondakan’i Madagasikara “Pureplay Football League (PFL). Ho an’ny kaonferansy Atsimo, voatazon’ny CFFA Andoharanofotsy, ady sahala 1 no ho 1, ny ekipan’i Vaki­nankaratra, Disciples Fc, ny sabotsy lasa teo, tao amin’ny Kianjan’ny Velodromes Antsi­rabe.
Niady tanteraka ny lalao tany an-toerana, samy nampiseho ny fahaizany na ny ekipan-dry  Rajaonarisamba Frank, mpanazatran’ny CFFA na ny an-dRazafindrakoto Ma­misoa, Disciples Fc. Marihina fa ny mpampiatrano no nitarika tamin’ny isa 1 no ho 0, mialoha ny fialantsasatra. Baolina izay tafiditr’i Thino na i Lekaboy ny minitra faha-43.
Teo amin’ny fidirana faharoa, nahomby sahady ny paikady napetrakin’ny CFFA. Nosahalain’i Christiano, lohalaharan’ny CFFA, iray minitra nanombohan’ny fidirana faharoa (46 min) ny isa teny amin’ ny solaitrabe. Tsy niova tamin’io ny isa io, ny fiafaran’ny lalao, na dia teo aza ny baolina tokony ho tafiditr’i Rova sy ry Marson, ho an’ny CFFA. Ny harato tokony nakoban-dry Fely, sy Tendry, ho an’ny Disciples Fc.
Ankoatra izay, natsahatran’ny FC Rouge, ny fanjakanjakana tokana hataon’ny Cosfa Miaramila, ao amin’ny Kaon­feransy Avaratra. Lavon’ireo mpilalao menalamba, tamin’ny isa 4 no ho 2, ny miaramila, omaly, tetsy Itaosy. Mbola mijanona voalohany isan-tsokajiny avy moa ny Disciples FC, nahazo isa 19 sy ny Cosfa, 15 isa, taorian’ireny vokatra ireny.

Fitia Randria

Ireo vokatra rehetra tamin’iny herinandro iny :

Kaonferansy Atsimo :
Disciples Fc (1) – (1) CFFA
Mama Fc (1) – (1) Elgeco Plus
As Ste Anne (3) – (1) Antimo Record
Uscafoot (3) – (1) Cospn
Kaonferansy Avaratra :
Fosa Juniors (4) – (3) Clinique Zanatany
Fc Rouge (4) – (2) Cosfa

Mitohy ny asa amin’ny fitondrana ny ekipam-pirenena malagasy, Barea, ho an’i Corentin Martins, frantsay portiogey mpanazatra. Tanjona ho tratrariny amin’ity ny hiatrehan’ny Barea de Madagascar ny Can 2027.

Tapitra hatreo ny siosio-dresaka mahakasika an’i Corentin Martins, frantsay mpanazatra ny ekipam-pirenena Malagasy, ny Barea.  Notontosaina afakomaly, tetsy amin’ny Kianja Mahamasina, ny fifanaovan-tsonia teo aminy sy ny minisitera, ary ny federasionina.
Raha ny fanazavana azo teny an-toerana, tsy nisy ny fiovana eo amin’ny fifanarahana. Maharitra herintaona ny fotoam-piasan’ity frantsay ity saingy azo havaozina.
Ny tanjona tsy maintsy ho tratrarin’ny mpanazatra vaovao, ny hiatrehan’ny Barea, ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, Can 2027. Fifani­nanana ho tanterahina any Oganda, Tanzania, Kenya. “Natao ny fifanarahana toy izao, noho ny fahatsapanay fa tsara  ny vokatra azon’ny ekipa nasionaly, tamin’ireny ady tapakilan’ny  Mondial 2026. Manantena izahay fa mbola hihatsara hatrany ny ekipam-pirenena malagasy, ary ho tafita amin’ny Can ho avy io i Madagasikara”, hoy ny minisitry ny Tanora sy ny Fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désire. Tsy nisy nipika ny resaka mahakasika ny karaman’i Corentin Martins.
Vaovao diso

Nandiso ny vaovao miely momba ilay resaka mandeha any anaty tambajotran-tserasera kosa, ny filohan’ny Fe­derasionina malagasin’ny b­a­o­lina kitra (FMF), Ran­dria­manampisoa Alfred. Raha ny filazany, tsy marina ny vaovao milaza fa handeha ho any Gabon izy.
Nambaran’ i Corentin Martins, fa faniriany ny nijanona ao amin’ny Barea. Vonona ny hanatsara hatrany ny ekipam-pirenena izy raha ny nambarany.
Handrasana indray ny anaran’ny firenena hanao fitsapana amin’ny Barea, ny volana marsa ho avy izao. Ankoatra izay, hanampy olona roa ao amin’ny “staff” i Corentin Martins. Raha ny fanampim-panazavana azo, mpanazatra mpanampy sy mpitsabo izany.

Fitia Randria

Nifampidinika momba ny fanampiana sy ny fanarenana ny sehatry ny fandraharahana tamin’ireo mpisehatra ao Toamasina ny minisitry ny Fampi­ro­boroboana sy ny Fampivelarana ny Sehatra tsy miankina. Tsiahivina fa potika hatrany amin’ny 80% ity renivohitry ny toekarena ity taorian’ny fandalovan’ny rivo-doza Gezani. Simba avokoa ny ankamaroan’ireo fotodrafitrasa samihafa, maro ireo mponina rava trano.

Mirefy 43 000 ha ny velaran’ny faritra mandon’i Amoron’i Onilahy any amin’ny faritra atsimo andrefan’i Madagasikara. Voasokajy ho “site Ramsar” izy ary mitana anjara toerana stratejika. Mangeja ny rano any ambanin’ny tany, manageja karbona ary miaro tondra-drano sy amin’ny fiontsanan’ny tany.

Hanampy amin’ny fanaraha-maso ireo fanampiana ireo traboina ao amin’ny faritra atsinanana ny vovonana SoftSolidarity. Tetikasa niomerika novolavolan’ny fanjakana sy ny sehatra tsy miankina. Mangarahara tanteraka izany satria azon’ny tsirairay arahi-maso avokoa ireo fanampiana samihafa omena ho an’ireo mponina.

Mpanazatra malagasy 10 mianadahy no miatrika fiofanana eo amin’ny taranja “Gy­mnastique rythmique”, eny amin’ny Kianja mitafon’i Maha­masina, nanomboka ny alakamisy 19 febroary lasa teo hatramin’ny alahady 22 febro­ary izao. Ny manam-pahaizana avy amin’ny federasionina iraisam-pirenena ny “gymnastique”, i Isabelle de Cossio no mizara ny traikefany, izay efa fanintelony izao izy no tonga eto Madagasikara. Ho fanatsarana sy hampiroboroboana ny taranja no tena tanjona, araka ny nambaran’ny filohan’ny Federasionina malagasy ny Gymnastique, Randria­ma­lala Jacquis. Aorian’ny eto Antana­narivo, hahazo ny anjarany ihany koa ny any Antsi­rabe, manomboka ny talata izao, araka ny fandaharam-potoana. Mpanazatra 14 avy ao Antsirabe no hisitraka izany. Eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena, ny fiadiana ny tompondakan’i Afrika, amin’ny volana avrily izao, any Afrika Atsimo no miandry an’i Mada­gasikara. Hanana solontena 2 i Madagasikara ka anisan’izany, Rakotonirina Tiara. Mbola hojerena kosa ny atleta iray fanampiny raha ny fanazavana hatrany.

Mi.Raz

Hotontosaina ny faran’ny herinandro ho avy io ny andro fahafito amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja baolina kitra “Pureplay Football League (PFL)”.

Hanamafy ny toerana amin’ny maha voalohany azy, amin’ny faran’ny herinandro, ny Disciples FC Vakinankaratra, manana isa 18, mifaninana ao amin’ny Kaonferansy Atsimo sy ny Cosfa miaramila, mitana isa 15, ao amin’ny vondrona Ava­ratra. Ny ekipan-dry zareo Vakinankaratra, izay hifandona amin’ny klioban’ny CFFA Andoharanofotsy, anio, any Antsirabe. Hifampitana eny amin’ny kianja Antanikatsaka Itaosy, rahampitso alahady kosa, ny FC Rouge sy ny Cosfa. Marihina fa mbola i Fabrice, lohalaharan’ny Disci­ples FC, ihany aloha hatreto no mitarika amin’ny mpampiditra baolina betsaka indrindra. Nahafaty enina izy, tao anatin’izay andro enina efa vita izay. Manaraka azy ao kosa, i Massy, mpilalaon’ny Cosfa, nahafaty efatra.
Ankoatra izay, hanafika ny Mama FC, any Imeritsiatosika any ny Elgeco Plus Anala­manga, tompondaka farany amin’ny fifanintsanana PFL, rahampitso. Ity klioba avy eto Analamanga ity no mihazona ny laharana faharoa, ao amin’ ny sokajy Atsimo. Ny Disci­ples FC irery ihany aloha hatreto no mbola nandresy azy tao anatin’ny fihaonana enina efa vitany.

Fitia Randria

Raha tsy misy ny fiovana farany, hotanterahina anio, ny valandresaka amin’ny mpanao gazety izay hiarahana amin’ny mpanazatra, Corentin Martins. Hire­saka mahakasika sy ny vaovao maro kokoa momba ny fitantanana ny ekipam-pirenena Barean’i Madagasikara ny tenany. Eo ihany koa no hamantarana ny anaran’ ilay firenena roa hanao lalao ara-pirahalahiana amin’ny ekipa nasionaly malagasy.

Efa nanainga ny afakomaly alina teo, hihazo an’i Afrika Atsimo, hiatrika ny Cosafa sokajy vehivavy, « senior » ny Barea Ladies. Ity fifanintsanana aty amin’ ny faritra atsimon’i Afrika ity, izay efa nanomboka ny alarobia lasa teo, saingy ny alatsinainy ho avy io ny ekipam-pirenena malagasy vao hiakatra an-kianja. Ry zareo namibianina no hifandona voalohany amin’ny Barea amin’izany.

Nanainga, omaly, hihazo an’i Dakar, hiatrika ny fifanintsanana amin’ny fiadiana ny amboara maneran-tany, taranja basikety 5×5 Seniors, ny Ankoay lehilahy. Mpilalao avy eto an-toerana 7 mirahalahy no niara-niainga hamonjy ireo mpilaravinahitra 5 mirahalahy efa any Dakar. Hanohy ny fampivondronana avy hatrany ireto ekipam-pirenena malagasy ireto.

Hangotraka ny fihaonan’ny USA Ankadifotsy sy ny TFA Anatihazo, eo amin’ny fiadiana ny ho tompondakam-pire­nena taranja rugby XXL Top 12. Lalao hiendrika famaranana kely ny an’ny roa tonta. Fileovana samy manana ny maha izy azy ka tsy hifampitsitsy. Heverina fa hamaritra ny toerana misy ny tsirairay ny vokatra ho azon’izy ireo amin’ity.

Hitohy etsy amin’ny kianja Makis Andohatape­naka, rahampitso alahady ny andro fahenina hiadiana izay ho tompondakan’i Madagasikara, taranja rugby XXL Top 12. Anisan’ny fihaonana hanamarika izany ny fifandonan’ny TFA Anatihazo (Pilokely) sy ny USA Ankadi­fotsy (Maitsokely). Lalaon’ny andrarezina ny azy ireo satria samy manana ny maha izy azy. Adin’ny samy kartie ka hi­fampitady tanteraka ny andaniny sy ny ankilany. Mifana­kaiky rahateo ny laharan’ny roa tonta. Fahefatra ny Ana­tihazo raha fahadimy Ankady. Samy nahazo fandresena telo sy faharesena roa avy izy ireto. Ity lalao ity izany no ha­maritra ny toerana hisy azy ireo, ao anatin’ity fifaninanam-pirenena ity. Hiendrika famaranana kely, araka izany, ny fifandonan’Ankady sy Anati­hazo. Samy manana mpilalao teknisianina ary matanjaka izy ireo ka ho resy izay ratsy fanomanana.
Ankoatra izay, hanohitra ny Tam Anosibe kosa ry zareo Cheminots (Besetroka). Vo­nona ny mpilalaon’ny Gara, handresy ny Anosibe. Izy ireo izay tsy mbola manana fandresena ary mitana ny laha­rana farany. Hanala vela rahateo ny Cheminots, izay resin’ ny Tam, nandritra ny fihaonan’ ny roa tonta farany. Ny Tam Anosibe izay eo amin’ny laharana fahafito. Mialoha io lalao io, hifanandrina ny Uscar sy ny Mang’Arts. Lalao hiady ihany koa satria samy ao anatin’ny tanjany sy ny heriny ny tsirairay amin’izao. Na izany aza, mety hanantombo ny ekipan’ny kaominina izay eo amin’ ny laharana fahenina raha fahasivy ny Mang’Arts.

Hanokatra ity andro fahenina ity ny lalao eo amin’ny sokajy diviziona 1 vehivavy. Hifampitana amin’izany ny RCTS Soavimasoandro sy ny SCB Besarety.

Tompondaka

Anisan’ireo toerana nitondra faisana ary nahitana fahavoazana vokatry ny fandalovan’ny rivodoza Gezani ny mponina ao amin’ny kaominin’i Didy, faritra Alaotra Mangoro. Nisy ny fahasimbana nahazo ny mponina ka nitaky fandraisana andraikitra haingana ho fanohanana azy ireo. Nanatanteraka fizarana fanampiana ara-tsakafo ny BNGRC ho an’ireo tokantrano. Eo koa ny fanohizan’izy ireo ny fanaraha-maso sy ny fanombanana ny zava-misy eny ifotony. Miisa 250 ireo nisitraka ny fanohanana ho fanamaivanana ny fahasahiranana sedrain’izy ireo taorian’ny loza.
Nigadona ao Taolagnaro ny delegasionina notarihin’ny minisitry ny Fanabeazam-pirenena tamin’ity herinandro ity. Nisy ny fihaonana tamin’ireo mpiara-miombon’antoka toy ny QMM izay vonona hifanolo-tanana sy hanamafy ny fiaraha-miasa. Nanohana ireo sekoly sy mpianatra traboina taorian’ny fandalovan’ny rivodoza Fytia sy Gezani ny orinasa. Nihaino ny hetahetan’ireo mpisehatra amin’ny fanabeazana ao an-toerana ny ministra ka nanome toky fa hitondra ny vahaolana mifandraika amin’izany.
Teny Anosy no nanatanterahana ny fanombohana tamin’ny fomba ofisialy ny firosoan’ny Ivon­toeram-panofanana ampitain-davitra eto Mada­gasikara (CNTEMAD) ho oniversite niomerika. Manana ivontoeram-panofanana 52 ny CNTEMAD, manerana ny Nosy. Ny 17 amin’izany no hisantarana ny firosoana amin’ny fampianarana niomerika. Haharitra efatra taona ny fametrahana tanteraka ny fanavaozana rehetra. Tombanana hitombo ho 50 000 ny isan’ireo olona hisitraka fampianarana ampitain-davitra hatramin’ny taona 2029.

Taorian’ny antso voim-pirenena nataon’ny fitondram-panjakana, betsaka ireo mpiray ombon’antoka sy firenena vahiny naneho fahavononana hanampy amin’ny fanarenana rehefa nitranga ny voina. Misy ny dingana tsy maintsy arahina mialoha ny famoahana vola sy izay voafaritry ny lalàna malagasy mifehy ny fitantanambolam-panjakana amin’ ny fampidirana izany anatin’ny kitapom-bolam-panjakana sy ny kaontin’ny BNGRC. «Hatramin’ ny omaly, tsy mbo­la misy vola tonga ao anatin’ny kaontin’ny BNGRC», hoy ny talen’ny «Patrimoine et administration» ao amin’ity rafitra ity, Razafindrakoto Ha­rentsoa Andry, teny Andrai­narivo.
Misy lamina napetraka, natsangana ny vovonana hanara-maso ny fandrindrana ho fitsinjarana ny fanampiana rehetra voaray. Nanamarika izy fa tsy mizara vola mihitsy ny BNGRC fa fanampiana no tsinjaraina. Raha fanampiana vola voaray avy eto an-toerana, misy dingana manokana ary misy olona manokana mikirakira azy ka hita avy hatrany ao amin’ny io plateforme io ny sora-bola. Ny sakafo no filàna fototra maika taorian’ny voina, manaraka avy eo ny fanadiovana rano.
“Hatramin’ny omaly, 62 ny olona maty, 13 tsy hita popoka, 804 ireo naratra ary 426 906 ny traboina.15 948 nafindra toerana vonjimaika”, hoy ny talen’ny Cervo, Rakotona­nahary Jean Yves.

Vonjy

Naranty an-tsary, omaly, teny Antanimena, ny zavatra iainan’ny vehivavy momba ny fahasarotana misitraka rano madio amin’ny andavanandro. Nampahafantarina niaraka tamin’izay koa ny valin’ny fanadihadiana momba ny fisitrahana rano, indrindra ho an’ny vehivavy eto Antananarivo. Manaiky miaina ao anatin’ny tsy fisitrahana rano izy ireo noho ny zava-misy.

Misy fiantraikany amin’ny asa fiveloman’ny vehivavy sy ny fahasalamana ara-pananahana ny fahasarotan’ny fisitrihana rano madio eto Antananarivo, araka ny valin’ny fanadihadiana sy fikarohana natao tamin’ny fokontany 192, anatin’ny boriborintany enina, eto an-dRenivohitra. Tombana niarahan’ny hetsika Nifin’akanga sy ny Alternatives Madagascar. Notanterahina ny volana novambra 2025, teny anivon’ny tokantrano misy reny loham-pianakaviana, vehivavy manao asa madinika (mpanasa lamba, mpivarotra hani-masaka..), ny fanadihadiana. Vehivavy avokoa ny 51% ny mpantsaka rano tamin’ireo nanontaniana ary ny 44% amin’izy ireo no mandeha lalana 100 m miala ny trano fonenana mantsaka indray mandeha na mihoatra isan’andro. Vokatr’izay, 57% no nilaza fa nihena ny vola miditra aminy, 52% nanana olana noho ny tsy fandriampahalemana mandritra ny ora fantsakana ary ny 46% nahatsapa fa nisy fiantraikany amin’ny fahasalamany ny tsy fahazoana rano. “Zo fototra ho an’ny isam-batan’olona ny fisitrahana rano madio nefa eken’ny vehivavy ny tsy fanajana io zo io noho ny zavatra iainany andavanandro. Itarafana iza­ny ny fisasana eny amin’ny tanimbary rehefa tonga ny fadimbolana na rehefa avy miasa ny mpampanofa vatana”, hoy ny tomponandraikitra avy amin’ny Alternatives Ma­dagascar, Mathieu Narendra, omaly, teny Antanimena.
“Ho fitaovana entina ma­nao adisisika ho an’ny mpitondra fanjakana sy ny mpiray ombon’antoka ny valin’ny fanadihadiana. Hanatsarana ny politikan’ny rano sy hampidirana ny zo sy ny fahasalamana ara-pananahana ao anatin’ny drafitrasa momba ny rano ihany koa”, hoy ny mpanorina ny hetsika Nifin’akan­ga, Raveloarimisa Mbolatiana.

Vonjy

Notontosaina tany Gaborone, Botswana, ny 9 hatramin’ny 12 febroary lasa teo, ny fiadiana ny tompondakan’i Afrika, taranja badminton, sokajy Senior. Nandray anjara teo amin’ny lehilahy i Madagasikara ka niray vondrona tamin’i Algerie sy i Zambie. Ratsy ny vokatra, satria tsy nivoaka vondrona ireo mpilalao niatrika izany. Teo amin’ny lalao voalohany, resin’i Algerie tamin’ny isa 5 no ho 0, ny Malagasy. Ho an’olon-tokana, resin’i Adel Hamek, i Lalaina (21/18 ; 21/18). Mbola lavon’i Mohamed Belarbi ihany koa i Tokinirina (21/10 ; 21/13). Tsy tafavoaka ihany koa Andriambola nanoloana an’i Mohamed Ouchefoun. (21/14 ; 21/13). Teo amin’ny olon-droa, resin’i Mammeri sy i Sabri Medel, tamin’ny seta roa 21/13 , 21/12, i Lalaina sy i Tokinirina. Niondrika teo anatrehan’i Oussama Kedou sy i Mohamed Ouchefoun koa i Hery-Zo sy Andriambola (21/10 ; 21/7). Niatrika an’i Zambie indray avy eo, mbola resy tamin’ny isa 5 no ho 0 ihany koa. Ho an’olon-tokana, resin’i Kalombo Mulenga i Lalaina (21/10 , 21/12). Lavon’i Chongo Mulenga i Tokinirina (21/13 ; 21/12) ary Hery-Zo, tsy tafavoaka nanoloana an’i Rodrick Mwansa (21/11 ; 21/6). Teo amin’ny olon-droa, resy daholo i Lalaina sy i Toky ary i Hery-Zo sy Andriambola. Marihina fa nianto-tena ireo Malagasy mpilalao tamin’ity dian’izy ireo ity.

Tompondaka

Raha tsy misy ny fiovana farany, hiatrika lalao ara-pirahalahiana roa ny ekipam-pirenena Barean’i Madagasikara. Tafiditra amin’ny “Fenêtre Fifa” hatao ny volana marsa ho avy izao.

Hiatrika lalao ara-pirahalahiana roa ny Barea, mandritra ny “Fenêtre Fifa” amin’ny volana marsa ho avy izao. Araka ny siosion-dresaka mandeha sy ny filazan’ny loharanom-baovao iray eo anivon’ny Federasionina malagasin’ny baolina kitra (FMF), omaly, dia firenena avy any Eoropa sy Afrika no hanaovan’ny ekipa nasionaly andrana. Raha ny heno dia iray amin’i Azerbaïdjan sy i Luxembourg na i Afghanistan, ekipa nasionaly ao Eoropa no hifandona amin’ny Malagasy.
Ny ao Afrika indray, iray amin’ireo firenena mandray ny fifaninanana “Can 2027”, toa an’i Oganda sy Tanzanie ary Kenya no hifampitana amin’ny Barea. Raha tsy misy ny fiovana farany, hatao any Torkia ireo lalao fitsapana an’ny ekipam-pirenena malagasy ireo.
Hatramin’ny omaly, mbola tsy nisy ny fampahafantarana ireo fandaharam-ponoana tao amin’ny tambajotran-tserasera ofisialin’ny FMF. Efa saika namoaka ireo mpifanandrina aminy mandritra ny “Fenêtre Fifa” kosa ny firenena hafa. Anisan’izany i Senegal, tompondakan’i Afrika farany teo. Torak’izany i Maroc, laharana voalohany aty Afrika, amin’ny filaharan’ny Fifa. Andrasana ny fanambarana ofisialy avy amin’ny Fe­derasionina sy ny fivoahan’ny lisitry ny mpilalao ary ny hitohizan’ny asa ho an’i Corentin Martins na tsia. Tsa­ra marihina fa ny lalao ara-pirahalahiana tahaka izao dia ilaina hampakarana ny laha­ran’ny ekipam-pirenena ao amin’ny Fifa. Raha ny farany teo, niakatra eo amin’ny faha-105 ny laharan’ny Barea.

Fitia Randria