Manoloana ny fahataran’ny fitsinjarana ireo fanampiana voaangona eo anivon’ny BNGRC, betsaka ireo misafidy ny hivantana avy hatrany eny anivon’ny rafi-piarahamonina, araka ny fitsirihana na­taon’ireo vondrona tsara sitrapo. Ho an’ny 974, Gasy Mira­ry, avy antsy amin’ny Nosy rahavavy, La Réunion, nisafidy an’i Kalajila, mpanakanto, izy ireo hitarika ekipa manao fitsirihana isam-pokontany sy izara izany ho tonga eny amin’ny tokotanin’ny traboina to­kony hisitraka izany. Vokany, ny fiandohan’ny herinandro teo, tokantrano 2 000 mahery notsinjaraina fanitso tamina fokontany samihafa. Nahafaly ny mpisitraka ny fomba fiasan’ireto vondron’olona misolo tena ny Malagasy tsara sitrapo monina sy mipetraka ao amin’ny Nosy rahavavy ireto. Nanamafy koa ny mpanankato Kalajila fa mbola ho avy ny fanampiana manaraka.

Sajo

Hampirisihina ny fampidirana ofisialy ireo tomponandraiki-pivavahana ho anisan’ny mpiantsehatra ao amin’ny Ivontoeram-pandrindran’ny BNGRC ao Toamasina.

Nisongadina izany ta­min’ ny fihaonan’ny arsevekan’ny diosezin’i Toa­ma­sina, ny kardinaly Tsa­ra­hazana Désiré, taorian’ny fi­haonany tamin’ny Praimi­ni­sitra Rajaonarivelo Herintsa­lama, teny amin’ny Lapam-panjakana Mahazoarivo, afakomaly, araka ny fampitam-baovao voaray omaly. Mba hanatevenana ny fiaraha-mi­asa amin’ny fanarenana ny fa­havoazana vokatry ny fandalovan’ny rivodoza Fytia sy Gezani farany teo izany. “Ia­rahantsika mahafantatra ny zava-niseho any Toamasina sy ny manodidina. Tena fahavoazana… Hatramin’ny niainako, tsy mbola nahita rivotra mafy toy ireny aho”, hoy ny kardinaly Tsarahazana Désiré. Mila vonjy i Toamasina e! Satria maro ny olona ma­nao tafo lanitra amin’izao fo­toana izao. Manahirana na ny sakafo aza. Fiangonana 19 sy se­koly 28 no rava na niharan’ny fahasimbana tanteraka. Vao mainka nanampy trotraka ny fahasahiranan’ireo vondrom-piarahamonina marefo izany. Nefa ny fotodrafitrasa ara-pivavahana no ivon’ny fifandraisana sy fanabeazana ary toerana mampiray ny mponina amin’ny faritra maro eto Madagasikara. Maro ny zavatra simba. Tsy fantatra intsony hoe hatomboka amin’ny inona ny fanarenana.
Nohamafisin’ny Praiminisi­tra fa miray fo amin’ny vahoakan’i Toamasina ny governemanta manontolo sy ny fitondram-panjakana. Laharam-pahamehana ny famonjena ny aina, ny fanampiana maika, ny fanarenana an’ireo fotodrafitrasa simba… Nisy ny fampahafantarana ny paikady hiatrehana ny voka-dratsin’ny rivodoza Fytia sy Gezani farany teo.

R. Nd.

Nahemotra ny “Tsapiky Festivaly”, izay tokony ho notontosaina amin’ity faran’ny herinandro ity, any Toliara. Noho ny tsy fahatomombanan’ny fikarakarana ny antony hanemorana izany amin’io volana marsa io. Manampy izany ny fiombonam-po amin’ireo traboina any amin’ny faritra Atsinanana, vokatry ny fandalovan’ny rivodoza, raha ny fanazavana avy amin’ny minisiteran’ny Serasera sy ny kolontsaina izay mpikarakara ny hetsika. Tsiahivina fa hanamarihana ny nahatafiditra ny gadona tsapiky ho anisan’ny harembakoka tsy azo tsapain-tanana iraisan’izao tontolo izao eo anivon’ny Unesco ny hetsika.
Manodidina ny mombamomba ny mpanjakavavy Ranavalona III ny “Café-Histoire” manaraka ao amin’ny Mozean’ny saripika Anjohy, hotontosaina anio manomboka amin’ny 6 ora sy sasany hariva. Hitarika izany i Hella Feki, mpampianatra momba ny teny sary sady mpanoratra. Hizarazara ireo ampaham-piainan-dRanavalona III tany an-tsesitany, lavitra ny tanindrazana kanefa nitana hatrany ny anaram-boninahitra maha mpanjaka azy, ity mpikaroka ity.
Tsy tery vay manta ny fanajana ny soatoavina. Na samy Malagasy aza, ahitana fahasamihafana ny kolontsaina sy ny fomba amam-panao ary ny soatoaviny. Io tranga io ilay ambaran’ny “harena ny fahasamihafana”. Io no tokony hiteraka ny fifanajana. Ny mahavariana? Misy kolontsaina katsahina mafy izay “hambolena sy hampaniry ary hampiroborobo” azy fatratra, eo amin’ny toerana na faritra tsy mila izany akory. Mety hanimba ny soatoavin’ny hafa ny tranga tahaka io.
“Iray volan’ny teatra”. Hamoha indray ireo hira teatraly ny Tropy Jeannette. Hisy ny rindran-kira hotontosain’izy ireo, ny alahady 1 marsa izao, manomboka amin’ny 3 ora, eny amin’ny AFT Andavamamba. Sanganasan-dRatianarivo ny ankamaroany, mazava loatra, amin’ny maha mpanorina sy mpitarika voalohany ny tropy an’ity andrarezin’ny famoronana hira teatraly ity. Ny tombony, rehefa ny tropy Jeannette no manao rindran-kira? Hapetrak’izy ireo anatin’ny tantara nisy azy ireo hira ho fampahafantarana ny mpijery.

“Fihavanana tsy ravan’ny taona” ihany no lohahevitra hanamarihana ny faha-55 taonan’ny tarika Mahaleo. Hatomboka ny 1 marsa izao izany ka hitohy amin’io taona ho avy io.

“Tadidiko ry zalahy, tamin’ny 72…”, hoy ny tononkiran’i Dama. Hira nataony kokoa ho an’ireo namany, ho an’ny fiarahana, ho an’ny tarika Mahaleo iny. 54 taona aty aoriana, mbola eo ny tarika Mahaleo. Man­dringa fa mbola mijoro. 2 amin’ny 7 ny mpikambana tavela, fa mbola tarika ny Mahaleo… Ho porofon’izany, efa manomana sahady ny fanamarihana ny faha-55 taonany ny tarika, amin’io taona ho avy io.
Hisy ny seho hanokafana ny fankalazana sy hanomezana fofony sahady izay mety hiseho ny alahady 1 marsa izao, eny amin’ny CCI Ivato. “Fanokafana ny fankalazana fa tsy voalohany akory amin’ny fiaraha-miasanay amin’ny tarika Mahaleo izy ity. Hita­rafana ny tohin’ny fiarahana ihany koa io”, hoy ny nambaran’i Malala R, avy ao amin’ny Louvto Company izay handray an-tanana ny fikarakarana sy ny fankalazana iray manontolo.
“Fihavanana tsy ravan’ny taona”. Teny filamatra nalaina tao anatin’ilay hira “Raha mila fanampiana” io. Efa nentin’ny tarika Mahaleo nanamarihana ny faha-35 taonany, ary izao hiverenana izao indray. “Ny antony, raha tsy niainana ny fihavanana, tsy naharitra ny Mahaleo. Tonga amin’ilay hoe ny faty no hisarahana izahay. Nanomboka samy mpinamana aloha, avy eo samy nanao mozika. Samihafa daholo mihitsy ny nataonay tsirairay, fa ireny no natambatra nanome loko iray, nanome ny Revy Mahaleo. Tsy nahazo laka ny fifaninanana tao anatin’ny tarika fa nahazo laka kosa ny fifamenoana… Izay no antony mbola hivoizana io fihavanana io”, hoy ny fanazavana nomen’i Dama.
Bekoto sy Dama no Mahaleo. Mitrotro azy an-tsehatra amin’izay ny taranaka, efa 5 taona izao. Miara-manohy ilay “Revy Mahaleo” hatramin’ny farany izy ireo. “Efa nilazako ry zalahy fa mandray vonona ialahisany izao. Mbola mankafy ny olona satria feno fihetseham-po ao ka manaraka izy ireo. Fa aoriana, hanontany amin’izay izy ireo hoe ary mba aiza ny anareo, dia ahoana?”, hoy i Dama mantsy ny Mahaleo Taranaka. Namaly azy, hono, ny Taranaka fa “ny hiranareo aza mbola maro no tsy fantatra ka anatin’ny ezaka fizarana izany izahay izao…”. Izany rehetra izany, milaza fa tsy mbola ho ato ho ato akory no hifarana, raha hisy izany, ny “Revy Mahaleo”.

Zo ny Aina

Notontosaina teto Antana­narivo ny fampahafantarana ny Climate Risk Informed Decision Analysis (Crida) sy ny fampiofanana ireo teknisianin’ny minisitera sy ireo mpiray ombon’antoka rehetra. Momba ny teknika sy fomba entina hiatrehana ny fiovan’ny toetr’andro sy ny fiantraikany, indrindra amin’ny tahirin-drano eto Madagasikara izany, araka ny fanazavan’ny talen’ny Andea, Rasoamiara­manana Ngolatiana Hobinan­tenaina. Fitaovana iray ahafahana mamaritra ny fisian’ny rano sy ny hoavin’ny fiovan’ny toetr’andro (haintany, tondradrano) ny Crida. Misy « logiciel » ampidirina ao anatiny ahafahan’ny mpitondra mandray fanapahan-kevitra mifanandrify amin’ny antontan-kevitra ananana.
Iarahan’ny minisiteran’ny Rano, fanadiovana sy fidiovana, ny minisiteran’ny Tontolo iainana sy ny fampandrosoana lovainjafy, Unesco, Unicef, OIM ny Crida. Ao anatin’ny tetikasa « Voatse », miompana amin’ny fiovan’ny toetr’andro sy ny fandriampahalemana ary ny filaminana any Atsimo Andrefana sy Androy, ny tetikasa. Mamatsy vola izany ny Tahirin’ny Firene­na mikambana ho an’ny fanamafisana ny fandriampahalemana.
Hitondra vahaolana amin’ny tsy fisian’ny rano izy io satria misy fanadihadiana efa natao mandrefy ny faharefoan’ny mponina manoloana ny fiovan’ny toetr’andro sy ny rano. Hisy ny fanadihadiana manokana momba ny tahirin-drano, indrindra ny rano any ambanin’ny tany azo trandrahina, hampiasain’ny mponina.
Miteraka disadisa eo amin’ ny mpiara-monina ny olana ateraky ny fiovan’ny toetr’andro, toy ny haintany, ny tsy fahampian-drano. Tanjon’ny tetikasa ny hanalefaka ny vokatr’izany.

Vonjy

Manohy ny diany hatrany ny tarika Serge GPE. Fantatra fa hamoaka rindrantsary (clip) nampitondraina ny lohateny « Lasa ianao » ity tarika ma­nana ny maha izy azy eo amin’ny tontolon’ny mozika mavesatra ity. Raha ny nambaran’i Serge GPE, « slow rock » ny gadona nanaovana azy io. Izany hoe, manana fototra « rock » fa somary malefaka kokoa.
Ankoatra ny famoahana ny « Lasa ianao », nisafidy an’ Imerintsiatosika ny tarika amin’ny fanatanterahana ny fampisehoana an-tsehatra voalohany amin’ity taona 2026 ity. Ny 3 avrily no hanatontosana izany, ao amin’ny Bar Karaoke G3, ampitan’ny Station service Galana. Hoentin’izy ireo eny an-tsehatra ireo hira nahafantarana ny tarika hatramin’izay sy ireo vaovao taty aoriana.
Marihina fa manome lanja lehibe ny tononkira ny tarika Serge GPE. Ho an-dry zareo, eo ny maha fialamboly ny hira, fa zava-dehibe ihany koa ny maha mpanabe ny mpanakanto sy ny tolotra omeny. Na sokajiana ao anatin’ny mozika mavesatra aza ny gadona ahafantarana ny tarika, azo henoina tsara ny tononkira ao anatiny. Maro ny hafatra ampitainy.

HaRy Razafindrakoto

Na any ivelany aza no monina, tsy manadino ny fototra i Claudio Rabe. Maro ireo ezaka efa nataony. Hisy ny dingana holalovany. Iray amin’ireny ny fifaninanana « Prix Découverte RFI ».

Tany amin’ny tontolon’ny dihy no tena nampisongadina azy voalohany… Fa mpanakanto marolafy raha i Claudio Rabe. Mpitendry amponga maroanaka sy karazan-javamaneno ravaka izy no mpihira sy mpamoron-kira ihany koa. Mitondra ny anarany ihany ny tarika natsangany any La Réunion, satria monina any ity mpanakanto ity. Tsy manary ny fototra, tsy manadino ny tanindrazana anefa i Claudio Rabe. Porofon’izany, efa eto izy amin’izao fotoana, ary hisehatra etsy amin’ny IFM Analakely, ny zoma 27 febroary izao, amin’ny 7 ora hariva.
« Mosary », anisan’ny hira iray ao anatin’ny vokatra farany navoakan’i Claudio Rabe. Manaporofo izay fifikirany amin’ny tany nihaviana izay ny hira, miresaka ny tranga misy. Manamafy izany ny « Chez nous », miditra mafimafy ko­koa amin’ny toe-draharaha politika… Havoakany amina gadona maroloko, arahin-dihy mampiavaka an’i Claudio Rabe ireo, izay hozaraina amin’ireo liana amin’ny zavakanto hataony. Ireny ihany koa no entiny handresen-dahatra ny rehetra, hifidy azy amin’ny « Prix Découvertes RFI », satria iray amin’ireo 10 tafiditra anatin’ny dingana famaranana i Claudio Rabe. Manana hatramin’ny 11 marsa izao ny mpiray tanindrazana maneran-tany, raha te hanohana azy.

Zo ny Aina

Misy toerana mirefy 2 ha ametrahana panneaux solaires, manome 1,5 Megawatts, eny amin’ny ESPA Vontovorona. Ny Jirama no misahana ny asa rehetra. « Panneaux 800 amin’ny 2 000W no efa voapetraka amin’izao fotoana izao », hoy ny filohan’ny fikam­banan’ny mpianatra. Ho an’ny rano indray, efa misy lavadrano telo ao. Eo am-pikarakarana ny teknisianina ary efa tonga teny an-toerana ny tomponandraikitry ny minisiteran’ny Rano. Hanomboka amin’ny 13 marsa ho avy izao ny fisantarana ny taom-pianarana 2025-2026.

Efa 22 taona no nikarakara ny hetsika “Fetin’ny renibe” ny fikambanana Madagascar Alzheimer Maso­andro Mody, ny sabotsy manakaiky ny alahady voalohany amin’ny volana marsa. Ankoatra ny maha “fety” azy, fotoana iray tian’ny fikambanana hahafahana mampita hatrany ny maha sarobidy an’ireo zokiolona, ray aman-dreny nahitana masoandro, izany. Sady fanehoana ihany koa fa ilaina ny fiaraha-monina hifandrai­san’ny sokajin-taona rehetra. Hanamarika ny fety ny sabotsy 7 marsa tontolo andro ny fikambanana.

Ambany ny herijika hisiana fiforonana andro ratsy hafa mandritra ity herinandro ity. Tombanana ho maina amin’ny ankapobeny ny morontsiraka afovoany-andrefana, atsimo andrefana ary atsimon’ny Nosy. Hi­toetra kosa, amin’ny ankapobeny, ny oram-pahavaratra amin’ny faritra sisa rehetra.

Notokanana tamin’ity herinandro ity ny fitaovam-pandrefesana ny singa mandrafitra ny toetry ny andro mahaleo tena ao Soavinandriana sy Itasy, napetraky ny Foibe fa­mantarana ny toetry ny andro sy ny Cirad. Ao anatin’ny tetikasa « Démarches intégrées et accompagnement pour une agriculture familiale à Mada­gascar innovante et résiliente aux changements climatiques (Dinaamicc) », vatsian’ny Von­drona eoropeanina vola, izany.
Mandrefy tsy tapaka ny ma­ripana, ny hamandoana, ny rotsakorana, ny tsindry atmosferika ary ny fitsoka sy ny ha­fainganam-pandeha ary ny lalan’ny rivotra ny tobim-pamantarana. Hanatsara ny vinavinan’ny toetr’andro sy hanamafy ny fampitandre­mana mialoha, ho fiarovana ny vahoaka sy ny tantsaha ny angon-drakitra azo avy aminy ka halefa mivantana any amin’ ny Foibe famantarana ny toetry ny andro. Hanamafy ny fahaiza-manao ara-tsiansa eo amin’ny sehatry ny toetr’andro sy ny fiovaovany ihany koa ireo fitaovana ireo.
Toby synoptika mandrefy tsy tapaka ny maripana, tsindry rivotra, hamandoana, ha­fainganam-pandeha sy làlan’ ny rivotra ary rotsakorana ny ao Soavinandriana. Toby hy­dro­meteorolojika kosa ny ao Am­pefy hanaraha-maso ny farihin’ Itasy sy ny renirano manodi­dina. Mandrefy ny haavon’ny rano sy ny fiovany hisorohana ny tondradrano, hitantanana tsara ny loharano ary hiaro­vana ny asa fambolena sy ny jono.
Fitaovana tena ilaina ha­na­mafisana ny fahaiza-miatrika ny fiovaovan’ny toetr’andro ireo fotodrafitrasa ireo. Satria faritra miankina amin’ny fambolena sy ny harena an-drano i Itasy.

Vonjy

Mpanakanton’ny fiarahamonina. Mbola anatin’ny fanampiana ireo traboina, no fantatra koa fa hanohana ireo vehivavy sahirana amin’ny fiatrehana fadimbolana i Denise sy Shyn.

Nihaona tamin’ny mpanao gazety i Denise, tetsy Ambodivona. Fantatra nandritra izany fa hisy ny seho lehibe hotontosain’ireto mpanakanto ireto ny 8 marsa izao, etsy amin’ny CCI Ivato. Nampifanandrifiana amin’ny fanamarihana ny Andro iraisam-pirenena hiadiana ny zon’ny vehivavy mihitsy, raha ny nambaran’ny mpikarakara.
«Hetsika natao hanentanana amin’ny fanohanana ireo vehivavy amin’ny ankapobeny, indrindra ireo tovovavy vao manomboka fadimbolana, izy ity. Mbola misy faritra maro eto Madagasikara manasokajy ny fadimbolana ho tranga mahamenatra, ka lasa miendrika fanilihana ny vehivavy mandritra io fotoana io izany. Anatin’ ny ezaka hatao ny hahazoan’izy ireo fitaovana madio sy ara-pahasalamana, hanala izay fomba fijery izay», hoy ny nambaran’ny mpikarakara.
Tafiditra anatin’ireo andiam-pampisehoana homanin’i Shyn sy Denise amin’ity taona ity ihany koa ny hetsika. «Tsy maro ny datinay eto Antananarivo amin’ity, indrindra ny fiarahana an-tsehatra. Araka ny fangatahan’ny mpan­kafy ihany, hisy maromaro ny fampiaraham-peo, ankoatra ny tsy ampoizina homaninay amin’io. Hataonay ao daholo ny hira andrasan’ny mpankafy, izany hoe, tsy latsaky ny adiny 3», hoy i Denise. Manantena kosa izy fa hiray fijery aminy amin’ny fanampiana ny mpiray tanindrazana izay himasoana ireo mpanaraka an’i Denise.
Mahakasika izay hatrany, nohamafisin’ity mpanakanto ity fa mbola mitohy ny ezaka fanampiana ireo traboina any Toamasina. «Nanao izay vita izahay tanatin’ny roa herinandro ary tena reraka ny ekipa. Tsy maintsy miatrika ny asan’ny tsirairay koa anefa, fa na izany aza, mbola mifandimby ireo misahana ny fanampiana ny traboina », hoy izy. I Shyn aza mbola nanao antso avo amin’ireo malala-tanana, omaly, satria mbola lavitr’ezaka ny fanarenana an’i Toa­masina.

Zo ny Aina

Mandray anjara amin’ny fanatsarana sy ny fiarovana ny tontolo iainana ny Holafitry ny mpampivelona eto Mada­gasikara. Nandrakotra zana-kazo miisa 1 000 fototra teny amin’ny fokontany Ambohibe­ma­soandro, kaominina Talata Volonondro, ireo rasazy ma­nodidinana ny 300, ny faran’ny herinandro teo.
«Miainga avy amin’ny fahadiovan’ny tontolo iainana ny fahasalamana, ka rariny raha manatanteraka ny adidy amin’izany izahay», hoy ny filohan’ny ONSFM, Rasoanai­vo Tiana Malala José Oliva. Olom-pirenena rahateo ny mpampivelona ka manatanteraka ny fanajariana ny tontolo iainana.
Nandritra ny hetsika no nanentanan’ny filohany ny hidiran’ireo mpampivelona rehetra anatin’ity rafitra ity. Maro ireo olona milaza ho mpampivelona kanefa tsy manana diplaoma sady tsy nianatra ny amin’izany akory.
Ho fisorohana ny mpisandoka dia tokony hiditra anaty holafitra avokoa ireo matihanina rehetra. Ireo mpampiasa ny rasazy rehetra manerana ny Nosy dia mila mangataka karatra maha rasazy matihanina, hanaporofoana fa tena azo antoka sy ara-dalàna izy.

Tatiana A

Hotanterahina ny 30 avrily sy ny 1 ary 2 mey izao, eny amin’ny Kianjan’i Mahamasina, ny hetsika «Foire Pro’hygiène-cosmétique». Misahana manontolo ny fikarakarana ny ZRK Event. Fotoana io hanomezana sehatra ireo orinasa sy mpanao asa tanana. Tafiditra ao anatin’izany ny mpisehatra rehetra eo amin’ny «Propreté, hygiène, nettoyage, cosmétique, bien-être…». «Fotoana io hanomezana anjara ireo mpisehatra amin’ny fifandraisana eo amin’ny samy orinasa Btob. Tahaka izany koa ireo mitady lalam-barotra momba ireo sehatra ireo», hoy ny mpikarakara. Natao hampahafantarana sy hanehoana ny vokatra sy ny hetsika ataon’ny orinasa izany, indrindra ny tolotra ho an’ireo mpanjifa. Eo koa ny fifampizarana traikefa.
Araka izany, misokatra ny fisoratana anarana ho an’ireo te handray anjara amin’ny hetsika «Foire Pro’hygiène – cosmétique». Hita ao amin’ny pejy ZRK Event ny andinindininy rehetra ho an’ireo liana amin’izao hetsika miavaka izao.
Tsiahivina fa efa mipetraka eo amin’ny toeran’ny matihanina amin’ny fikarakarana hetsika ny ZRK Event. Mivelatra amin’ny sehatra maro izy ireo. Eo ny fikarakana hetsika ho an’ny mpianatra eny amin’ny ambaratonga ambony sy ny mpitady asa. «Hiditra amin’ny andiany fahatelo izany amin’ity taona ity», hoy ny eo anivon’ny ZRK Event.
Tahaka izany koa ny sehatry ny asa eo amin’ny tontolon’ny fiantsoana «Call center», ny momba ny varotra ary ny fifanakalozana.

Synèse R.

558 000 ny isan’ny zaza ahina iharan’ny tsy fanjarian-tsakafo any Atsimo, hatramin’ny volana avrily ho avy izao, ka ny 155 000 amin’ireo ao anaty tranga mahery vaika. Manohana ny asa fandraisana an-tanana i Frantsa.

Nitsidika ny faritra An­droy sy Anosy, ny herinandro lasa teo, ny masoivohon’i Frantsa miasa eto Madagasikara, i Arnaud Guillois sy ny solontenan’ny Fandaharanasan’ny Firenena mikambana momba ny sakafo (Pam), i Tania Goossens. Tanjona ny hijerena ifotony ny fiantraikan’ny asa fanohanana ireo vondron’olona marefo vokatry ny tsy fanjarian-tsakafo. Asa vatsian’ny fanjakana frantsay vola. Nanome vola ny Pam izy ireo ny taona 2025 nahafahana nitondra tohana ara-tsakafo ho an’ny olona
16 000 ka ny 8 400 amin’ireo dia zaza latsaky ny 2 taona avokoa. Ankizy latsaky ny 5 taona, mahatratra 1 200, sy vehivavy mitondra vohoka sy mampinono 7 000 no nampiana ara-tsakafo. Tafiditra amin’ny “Initiative française pour le sécutié alimentaire et la nutrition” (Ifsan) ny asa natao. Ny Pam no manatanteraka ny tetikasa. Manao tantsoroka ny vondron’olona ifotony sy ny sekoly mba hisitrahana fanjarian-tsakafo izy ireo.
“Ankoatra ny fisorohana ny tsy fanjarian-tsakafo, ma­nampy ny mponina ny Pam amin’ny fampiroboroboana ny fihariana sy ny toekarena eny ifotony, indrindra ny fampahaleovan-tena ny vehivavy”, hoy ny solontenan’ny Pam.
Ho an’ny faritra ianjadian’ny tsy fanjarian-tsakafo, nahazoana nividy sakafo, toy ny totom-boanjo notovonana vi­tamine sy singa mpamelona ny tohana. Nahafahana nitily ireo zaza 6-59 volana tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo ihany koa. Nanampy ny olona 1 200 hikarakara sakafo ara-pahasalamana rahateo ny fiofanana natao teny anivon’ny Farne (toerana fizarana fahalalana momba ny sakafo ara-pahasalamana). Vokatry ny fandaharanasa Ifsan koa no nahazoana nampianatra ankizy 7 000 momba ny sakafo ma­havelona sy ny fahadiovana.

Vonjy

Tontosa ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny Kianja mitafon’Ankorondrano, ny fiadiana ny tompondakan’Analamanga, taranja judo. Laharana voalohany ny klioban’ny Esca, izay nandrombaka medaly volamena 24, volafotsy 15 ary alimo 17. Laharana faharoa ny klioban’ny ASSM, izay nahazo medaly volamena 12, volafotsy 10 ary alimo 6.

Hotontosaina ny 26, 27, 28 febroary ary hifarana ny 1 marsa izao, eny amin’ny Kianja mitafon’ Ankorondrano, ny fiadiana ny amboaran’i Mada­ga­sikara, taranja karate, sokajy ankizy sy vehivavy. Fifaninanana eo amin’ny Kata sy Kumite ho an’olon-tokana sy isan-tarika no hifaninana mandritra io efatr’andro io, raha ny fandaharam-potoana.

Notontosaina afakomaly, tao amin’ny Kianja Makis Andohatapenaka, ny andro fahenina fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja Rugby. Tafavoaka ho mpandresy tamin’ny adin’ny samy kartie ny USA Ankadifotsy. Resin’izy ireo tamin’ny isa mazava, 22 no ho 20, ny TFA Anatihazo.

Nanomboka niova ny lalàna amin’ny fitsipiky ny fifaninanana eo anivon’ny WKF (World Karate Federation), tamin’ity taona 2026 ity. Izany indrindra no antony nanomezana fiofanana ho fanamafisana sy fampitana ny fiovana amin’ireo mpitsara malagasy, ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny ANS Ampefiloha. Nambaran’ny filohan’ny mpitsara, Sensei Voahirana fa ny mpitsara no mifandray mivantana amin’ny atleta rehefa misy fifaninanana ka mba tsy hisian’ny fifandisoan-kevitra dia nampitaina tamin’izy ireo avokoa izany fiovana izany. Misy rahateo ny fampiofanana ho an’ny mpampianatra sy “maître de salle” izay hahitana mpiofana 24 amin’izao, andiany fahatelo izao, ka mila manaraka ny fitsipika WKF. Hisy ihany koa ny fiadiana ny amboaran’i Madagasikara sokajy ankizy sy vehivavy amin’ity herinandro ity, ka hahafahana mampihatra sahady ny fampiofanana izay nomena ireo mpitsara, araka ny fanazavan’ny filohan’ny federasionina ny Karate-do Malagasy, Ratefinanahary Émile.

Mi.Raz

Niravona amin’ny am-pahany ny olana eo amin’ny baolina kitra, izay maha ketraka ny Malagasy, amin’ny ankapobeny. Rehefa marary mantsy ity taranja ity, toa tsy salama avokoa ny firenena iray manontolo. Tsy misy tsy vitan’ny fifampiresahana tokoa ary ny olana rehetra misy vahaolana. Mitohy ny fiaraha-miasa amin’ny mpanazatra nitondra ny Barea-n’i Madagasikara. Nihoraka ny mpijery ary afa-tsento ireo be ahiahy fa hitohy ny asa ary tanjona ny hanatsara ny zava-bita. Ka ho rojo vola am-bozon’ny mpihaingo izany ka ho maro mpaniry, ho maro mpikatsaka ny baolina kitra malagasy.
Na izany aza, mbola mandeha ila tahaka ny kavin’ny tovolahy ankehitriny izy ity. Tsy mbola milamina ny kianjaben’i Mahamasina. Jerem-potsiny toy ny tany nahalavoana satria tsy afaka hitsahin’ny ekipa malagasy. Miandry fankatoavana vao afaka hisitraka sy hijery baolina iraisam-pirenena indray ny vahoaka efa sasa-miandry. Toy ny olona noana am-pototry ny sompitra aloha hatreto ny mpankafy.
Efa nanome toky kosa ny tomponandraiki-panjakana sy ny ao amin’ny federasionina fa hanao ny ezaka rehetra, hahatonga io fotodrafitrasa io, ho azo hilalaovana sy ampiasaina amin’ny ilana azy. Enga anie ho toy ny rano fisotro manala hetaheta izany i Mahamasina ka ho sitrahin’ny baolina kitra mandavantaona. Mbola baraingo ihany koa ny anarana hisaloran’io kianjabe io. Mifanipaka tahaka ny valala an-karona ny mpitondra ankehitriny. Aleo, anefa hilamina dia hisesy ka ho tonga rojo vola am-bozon’ny mpihaingo, maro mpaniry sy ho maro mpikatsaka. Ny tranom-pody anefa no vitan’ny vava ary ny bainga voavadika no vavolombelon’ny asa. Ny tsy manao ihany no be fanakianana. Koa ny aina no mahateza.

Tompondaka

Tontosa ny faran’ny herinandro lasa teo, ny andro fahafito sady faran’ny lalao mandroso amin’ny fiadiana ny tompondakan’i Madagasikara “Pureplay Football League (PFL). Ho an’ny kaonferansy Atsimo, voatazon’ny CFFA Andoharanofotsy, ady sahala 1 no ho 1, ny ekipan’i Vaki­nankaratra, Disciples Fc, ny sabotsy lasa teo, tao amin’ny Kianjan’ny Velodromes Antsi­rabe.
Niady tanteraka ny lalao tany an-toerana, samy nampiseho ny fahaizany na ny ekipan-dry  Rajaonarisamba Frank, mpanazatran’ny CFFA na ny an-dRazafindrakoto Ma­misoa, Disciples Fc. Marihina fa ny mpampiatrano no nitarika tamin’ny isa 1 no ho 0, mialoha ny fialantsasatra. Baolina izay tafiditr’i Thino na i Lekaboy ny minitra faha-43.
Teo amin’ny fidirana faharoa, nahomby sahady ny paikady napetrakin’ny CFFA. Nosahalain’i Christiano, lohalaharan’ny CFFA, iray minitra nanombohan’ny fidirana faharoa (46 min) ny isa teny amin’ ny solaitrabe. Tsy niova tamin’io ny isa io, ny fiafaran’ny lalao, na dia teo aza ny baolina tokony ho tafiditr’i Rova sy ry Marson, ho an’ny CFFA. Ny harato tokony nakoban-dry Fely, sy Tendry, ho an’ny Disciples Fc.
Ankoatra izay, natsahatran’ny FC Rouge, ny fanjakanjakana tokana hataon’ny Cosfa Miaramila, ao amin’ny Kaon­feransy Avaratra. Lavon’ireo mpilalao menalamba, tamin’ny isa 4 no ho 2, ny miaramila, omaly, tetsy Itaosy. Mbola mijanona voalohany isan-tsokajiny avy moa ny Disciples FC, nahazo isa 19 sy ny Cosfa, 15 isa, taorian’ireny vokatra ireny.

Fitia Randria

Ireo vokatra rehetra tamin’iny herinandro iny :

Kaonferansy Atsimo :
Disciples Fc (1) – (1) CFFA
Mama Fc (1) – (1) Elgeco Plus
As Ste Anne (3) – (1) Antimo Record
Uscafoot (3) – (1) Cospn
Kaonferansy Avaratra :
Fosa Juniors (4) – (3) Clinique Zanatany
Fc Rouge (4) – (2) Cosfa

Mitohy ny asa amin’ny fitondrana ny ekipam-pirenena malagasy, Barea, ho an’i Corentin Martins, frantsay portiogey mpanazatra. Tanjona ho tratrariny amin’ity ny hiatrehan’ny Barea de Madagascar ny Can 2027.

Tapitra hatreo ny siosio-dresaka mahakasika an’i Corentin Martins, frantsay mpanazatra ny ekipam-pirenena Malagasy, ny Barea.  Notontosaina afakomaly, tetsy amin’ny Kianja Mahamasina, ny fifanaovan-tsonia teo aminy sy ny minisitera, ary ny federasionina.
Raha ny fanazavana azo teny an-toerana, tsy nisy ny fiovana eo amin’ny fifanarahana. Maharitra herintaona ny fotoam-piasan’ity frantsay ity saingy azo havaozina.
Ny tanjona tsy maintsy ho tratrarin’ny mpanazatra vaovao, ny hiatrehan’ny Barea, ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, Can 2027. Fifani­nanana ho tanterahina any Oganda, Tanzania, Kenya. “Natao ny fifanarahana toy izao, noho ny fahatsapanay fa tsara  ny vokatra azon’ny ekipa nasionaly, tamin’ireny ady tapakilan’ny  Mondial 2026. Manantena izahay fa mbola hihatsara hatrany ny ekipam-pirenena malagasy, ary ho tafita amin’ny Can ho avy io i Madagasikara”, hoy ny minisitry ny Tanora sy ny Fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désire. Tsy nisy nipika ny resaka mahakasika ny karaman’i Corentin Martins.
Vaovao diso

Nandiso ny vaovao miely momba ilay resaka mandeha any anaty tambajotran-tserasera kosa, ny filohan’ny Fe­derasionina malagasin’ny b­a­o­lina kitra (FMF), Ran­dria­manampisoa Alfred. Raha ny filazany, tsy marina ny vaovao milaza fa handeha ho any Gabon izy.
Nambaran’ i Corentin Martins, fa faniriany ny nijanona ao amin’ny Barea. Vonona ny hanatsara hatrany ny ekipam-pirenena izy raha ny nambarany.
Handrasana indray ny anaran’ny firenena hanao fitsapana amin’ny Barea, ny volana marsa ho avy izao. Ankoatra izay, hanampy olona roa ao amin’ny “staff” i Corentin Martins. Raha ny fanampim-panazavana azo, mpanazatra mpanampy sy mpitsabo izany.

Fitia Randria

Nifampidinika momba ny fanampiana sy ny fanarenana ny sehatry ny fandraharahana tamin’ireo mpisehatra ao Toamasina ny minisitry ny Fampi­ro­boroboana sy ny Fampivelarana ny Sehatra tsy miankina. Tsiahivina fa potika hatrany amin’ny 80% ity renivohitry ny toekarena ity taorian’ny fandalovan’ny rivo-doza Gezani. Simba avokoa ny ankamaroan’ireo fotodrafitrasa samihafa, maro ireo mponina rava trano.

Mirefy 43 000 ha ny velaran’ny faritra mandon’i Amoron’i Onilahy any amin’ny faritra atsimo andrefan’i Madagasikara. Voasokajy ho “site Ramsar” izy ary mitana anjara toerana stratejika. Mangeja ny rano any ambanin’ny tany, manageja karbona ary miaro tondra-drano sy amin’ny fiontsanan’ny tany.

Hanampy amin’ny fanaraha-maso ireo fanampiana ireo traboina ao amin’ny faritra atsinanana ny vovonana SoftSolidarity. Tetikasa niomerika novolavolan’ny fanjakana sy ny sehatra tsy miankina. Mangarahara tanteraka izany satria azon’ny tsirairay arahi-maso avokoa ireo fanampiana samihafa omena ho an’ireo mponina.