Hifantoka atsy Maroc avokoa ny sain’ny mpitia baolina kitra, anio. Hotanterahina ao amin’ny Kianja Moulay Abdellah – Rabat ny lalao ara-pirahalahiana hifanandrinan’ny Lions de l’Atlas Maroc sy ny Barean’i Madagasikara, hanomboka amin’ny 8 ora alina. Raha ny vaovao voaray avy any an-toerana, nisy fiovana ny firafitry ny ekipam-pirenena malagasy. Nantsoina tamin’ny ora farany i Andy, mpilalaon’ny Disciples FC sy i Mamisoa, avy amin’ny Elgeco Plus. Noho ny tsy fahafahan’i Nicolas Fontaine sy Randriamanampisoa Nicolas ny anton’izany. Omaly ihany koa vao namonjy ny namany, any Maroc, i Hakimi, vodilaharan-dry zareo maraokanina. Izy izay vao avy niatrika ny famaranana ny Ligue des champions d’Europe (LDC), ny sabotsy lasa teo, niaraka tamin’ny Paris St Germain, ekipa hilalaovany.
Tsiahivina fa fanintelony amin’izao no hikatroka ny roa tonta ka nivoaka ho mpandresy ny maraokanina, tamin’ireo lalao roa efa vita. Marihina fa tafiditra ao anatin’ny fanomanan-tenan’ny Lions de l’Atlas, amin’ny fiatrehana ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany (Mondial 2026), hanomboka amin’ny tapa-bolana ity lalao hikatrohany amin’ny Barea ity. Aorian’ity lalao amin’i Maroc ity, hifandona amin’i Ouganda indray ny Barean’i Madagasikara, ny alahady 7 jona raha tsy misy ny fiovana farany.
Tompondaka
Notsenaina tamin’ny fomba manetriketrika tao amin’ny Kianjan’ny Parc de Princes, ao Paris, renivohitr’i France, ny Paris Saint Germain(PSG), afakomaly. Nankalazaina tao amin’ity kianja ity ny fahombiazan’ny PSG, izay nibata amboara roa tamin’ny Ligue des Champions 2026. Tsiahivina fa tazana tao anatin’ny lanonana ilay Malagasy mpanazatra Barea fahiny, sady mpilalaon’ny PSG teo aloha, Rabesandratana Eric.
Hotanterahina rahampitso, ao amin’ny efitranon’ny Holafitry ny mpanao gazety (OJM) Ambohidahy, ny fivoriana teknika amin’ny lalao hifanandrinan’ny samy mpanao gazety na «Inter-media». Fihaonana hotanterahina etsy amin’ny Kianjaben’i Mahamasina, ny sabotsy 6 jona ho avy izao.
Lavon’ny Azerbaidjan, tamin’ny isa 21 no ho 13, ny Ankoay vehivavy, tamin’ny lalao voalohany natrehany, omaly, ao anatin’ny fiadiana ny amboara maneran-tany, taranja basikety 3×3, tanterahina any Pologne. Anisany nifanandrina tamin’ny Ankoay vehivavy, omaly koa, ny mpampiantrano, i Pologne, raha toa ka i Autriche sy i Serbie kosa no nifandona tamin’ny Ankoay lehilahy.
“Pao-droa”! Lasan’ny Akio Madagasikara avokoa ny amboaran’ny “IHF Trophy”, faritra fahafito, ho an’ ny sokajy “cadet” sy “junior”, lehilahy. Fifaninanana notanterahina tao amin’ny Lapan’ny Fanatanjahantena Mahamasina, ny alarobia hatramin’ny alahady lasa teo. Norombahin’ny ekipam-pirenena Akio “cadet”, ny anaram-boninahitra rehefa nandresy ny Nosy La Réunion, tamin’ny isa 40 no ho 30, nandritra ny lalao famaranana. Sambany teo amin’ny tantaran’ny handball vao nandresy ny ekipan’ny Nosy La Réunion ny Malagasy, teo amin’ ity sokajy zandriny ity. Afa-bela ny Akio satria efa lavon’izy ireo, tamin’ny isa 47 no ho 38, nandritra ny andro voalohany, fifanintsanana isam-bondrona.
Teo amin’ny sokajy “junior” indray, nazava ny fandresen’ny Malagasy rehefa nandavo ny ekipam-pirenen’i Mayotte, tamin’ny isa 44 no ho 30. Dingana manaraka ho an’ny Akio Madagasikara, izany, ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika “IHF Trophy kaontinantaly”, hotontosaina atsy Togo, afaka efa-bolana.
Fitia Randria
Namiratra indray ny Malagasy mpikatroka ny taranja Jiu-jitsu Breziliana tany Afrika Atsimo. Medaly 6 no norombahin’izy ireo.
Malagasy mpikatroka Jiu-jitsu Breziliana 4 mianadahy no niatrika ny fifaninanana “AJP Tour Cape Town Championship”, tany Afrika Atsimo. Tsy nitsanga-menatra ireo solontena malagasy fa namiratra. Medaly volamena 4 sy alimo 2 no norombahan’i Madagasikara. Teo amin’ny sokajy latsaky ny 85kg, “brown belt” sy “absolute” Gi, no nahazoan-dRasamy Andy Anoharana ny medaly volamena 2. Marihina fa nisy ny ratra nahazo an’i Andy ka nanapa-kevitra ny Staff teknika tsy hampandray anjara azy tamin’ny No Gi. Teo amin’ny manasa-dalana “absolute” no naratra izy. Niambozona ny medaly volamena iray ihany koa i Enoka Mazas, teo amin’ny sokajy 30 kg “boy Gi”, ankizy. Torak’ izany koa ny zokiny, i Itiela Maza, teo amin’ny sokajy 57 kg “Girl Gi teen yellow”, izay nahazo ny medaly volamena. Nifaninana tamin’ny tsy sokajiny i Itiela noho ny tsy fisian’ny mpifanandrina teo amin’ny sokajy misy azy. Nahazo vokatra tsara ihany koa Rasamy Bryan Anoharana, teo amin’ny sokajy latsaky 69 kg, Gi sy No Gi, teo amin’ny “blue belt”. Sokajy latsaky ny 62 kg no tena misy an’i Bryan, saingy noho ny olana teo amin’ny mpifanandrina ihany koa dia nifaninana tamin’ny sokajy -69 kg izy. Medaly alimo 2 moa no azon’ity Malagasy mpikatroka ity teo amin’ny Gi sy No Gi. Mbola vao fanombohana ihany iny fifaninanana iny ho an’ny Malagasy mpikatroka jiujutsu. Iny mantsy no fifaninanana iraisam-pirenena voalohany natrehin’izy ireo tamin’ity taona ity ary mbola maro ny hoavy ho fanomanana ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany, izay hatao any Abu Dhabi, ny faramparan’ity taona 2026 ity. Tsiahivina fa higadona an-tanindrazana, rahampitso, ny delegasionina malagasy.
Mi.Raz
Manoloana ny goragora sy tandrevaka ataon’ireo mpitondra fiara, nanaitra ny sekoly mampianatra mamily fiarakodia rehetra ny Kaominina Antananarivo Renivohitra mba hanamafy hatrany ny kalitaon’ny fampianarana omena ireo mpianatra.
Tsy mijanona amin’ny fahaizana mitondra fiara fotsiny ny fampianarana fa eo koa ny fanabeazana amin’ny andraikitra, ny fanajana lalàna ary ny fifampitsinjovana eny an-dalambe. Iombonana ny lalana ary natao ho an’ny fiara rehetra ka mila mifanaja sy mifampizara mba hisian’ny fifamoivoizana milamina sy azo antoka.
Tsy ny familiana fotsiny no zava-dehibe fa ny fahafantarana ny maha iombonana ny lalana. Ilaina ny fifampiresahana sy fampianarana amin’ny alalan’ny fitaovana famantarana (clignotants) sy ny fanajana ireo famantarana rehetra eny an-dalana, indrindra rehefa hivily na hanova lalana ny fiara iray.
Tafiditra ao anatin’ity fanentanana ity na ireo mpamily fiara na ny mpamily kodiaran-droa, satria maro ireo tsy mahafehy akory ny lalàna mifehy ny fifamoivoizana ka lasa mitera-doza ho an’ireo manaja izany. Miteraka fikorontanan’ny fifamoivoizana ihany koa ny tsy fahafehezana azy ireny.
Tatiana A
Lors de sa rencontre avec les députés, vendredi à Tsimbazaza, la ministre de l’Intérieur et de la décentralisation, Hanitra Velonjara Tiaray Rakotonandrasana, a évoqué l’existence d’activités frauduleuses consistant à voler les données des cartes bancaires à l’insu de leur propriétaire, souvent à l’aide de dispositifs électroniques dissimulés sur des terminaux de paiement ou des distributeurs, aussi appelées skimming. Selon ses dires, parmi les « 30 Bangladais, 15 Indiens, 13 Indonésiens, un Vietnamien et neuf Chinois » impliqués dans cette affaire, 34 ont été incarcérés jusqu’ici, tandis que d’autres ont été refoulés du territoire.
Les concernés ont utilisé des équipements sophistiqués pour mener leurs activités de manière clandestine. Ils ont principalement visé les habitants d’autres pays même s’ils ont choisi Madagascar comme hôte. A ce titre, la police nationale en collaboration avec Interpol, est descendue, les 19 et 20 mars à Ambatomirahavavy, où elle a mis la main sur 170 ordinateurs et surpris 83 ressortissants étrangers ayant travaillé pour le compte d’une entreprise clandestine dont le siège était un hôtel local. Les concernés ne disposaient pas de titre de séjour à Madagascar, a-t-on rapporté.
LR
Un violent choc est survenu sur la RN2 avant-hier vers 22h, au niveau de la localité de Sahinofy, fokontany Mahia, commune rurale d’Ambohimalaza. Le pilote d’une Kymco JR a été grièvement blessé après avoir percuté un camion.
En fait, le scootériste avait abordé un virage au niveau de Sahinofy à une vitesse excessive et a perdu le contrôle de son deux-roues. Résultat, il s’est encastré brutalement contre la partie latérale gauche d’un poids-lourd avant de se renverser. Grièvement blessé, le trentenaire a été transporté urgemment au Centre de santé de base d’Ambanitsena (CSB II), puis transféré au CHU-JRA) en raison de la gravité de son cas.
Les diagnostics médicaux faits sur son corps ont révélé une fracture de la jambe droite, et des blessures plus ou moins sérieuses ont été constatées à la jambe gauche.
Une équipe de la brigade de gendarmerie d’Ambohimalaza s’est dépêchée sur les lieux du drame après en avoir été informée et a effectué les constatations d’usage. Selon elle, le scootériste était en état d’ivresse avancée. C’est ce qui aurait provoqué son accident. Le camionneur a été ensuite conduit au poste pour les besoins de l’enquête.
ATs.
Plus de 1.000 tortues ont été arrachées des mains des trafiquants à Madagascar cette année, entre février et mai. Au moins 18 suspects ont été jetés en prison, parmi lesquels les trois hommes arrêtés mardi à Ambohimanarina avec 45 tortues, et déférés au parquet, vendredi.
Le trafic de tortues se poursuit dans la Grande île, et les arrestations se succèdent également. En collaboration avec la direction chargée de la lutte contre le trafic des ressources naturelles du ministère de l’Environnement et du développement durable (Medd), la Brigade des stupéfiants de la police nationale à Anosy, a mené une enquête ayant abouti, le 26 mai à Ambohimanarina, à la saisie de 13 tortues radiées (Astrochelys radiata) et 32 Pyxis arachnoides, deux espèces endémiques de Madagascar menacées d’extinction.
Durant l’intervention, les policiers ont arrêté trois individus impliqués dans le trafic. Déférés au parquet le 29 mai, ils ont été placés en détention préventive à la maison centrale d’Antanimora. Les reptiles ont pour leur part été confiés à l’ONG Turtle Survival Alliance (TSA) pour leur prise en charge. Encore faut-il rappeler que la législation en vigueur interdit strictement la capture, la détention, l’exploitation, la chasse ainsi que la consommation de ces animaux.
Six tentatives de trafic déjouées, 1.343 tortues saisies
Suivant les différentes communications du Medd, au moins 1.343 tortues, toutes tailles confondues, ont été saisies depuis février jusqu’à mai. Le 12 février à Belo-sur-Mer, cinq hommes ont été interceptés à bord d’un boutre avec 646 tortues. Puis le 20 février à Tranovaho Beloha (Androy), 53 bébés tortues astrochelys radiata (48 vivants, 5 morts) ont été retrouvés dans un enclos.
Le 3 mars, 167 tortues ont été saisies à Toliara, tandis que trois hommes ont été arrêtés. Quatre jours arpès, le 7 mars, 280 tortues ont été découvertes à Nosy Be, ayant permis l’arrestation de cinq personnes. Enfin le 30 mars, 152 astrochelys radiata contenus dans deux valises ont été retrouvés aux 67 Ha. Une semaine plus tard, le 9 avril, une fausse policière a été arrêtée dans le cadre de cette affaire.
Même si la liste n’est pas exhaustive, ces cinq cas, en plus de celui d’Ambohimanarina la semaine passée, illustrent l’ampleur de ce phénomène. Ainsi le 31 mars l’un des cerveaux de trafic a été arrêté à l’aéroport d’Ivato. Et parmi les affaires ayant défrayé la chronique, la sortie de prison, le 13 octobre 2025, d’un député arrêté avec 112 tortues, le 24 décembre 2024. Le concerné est finalement retourné en prison au mois de janvier.
LR
Une réunion restreinte de jeunes issus d’Antananarivo Renivohitra se tiendra ce jour au Havoria Anosy, dans le cadre du lancement de la Concertation nationale des jeunes pour le Renouveau.
La rencontre, prévue à 14 heures, réunira un nombre limité de participants de la capitale. « Tenez-vous debout, exprimez vos idées, prenez part ! »
Selon les informations recueillies, cette initiative marque l’ouverture d’un espace de dialogue consacré au rôle de la jeunesse dans la construction et la transformation du pays. Les échanges porteront sur leur participation et leur implication dans la vie nationale.
Cette première étape vise à encourager le dialogue ainsi que la convergence des points de vue sur la contribution de la jeunesse à l’avenir du pays.
Soixante-six colombes blanches, symboles de paix, d’unité et d’espoir pour un avenir meilleur, ont été lâchées hier sur le parvis d’Analakely, marquant l’ouverture officielle des célébrations du 66e anniversaire de l’Indépendance de Madagascar et du 66e anniversaire des Forces armées. La cérémonie s’est déroulée sous le thème :
« Renouveau pour le développement de Madagascar ».
La lever des drapeaux a donné le coup d’envoi de la cérémonie, en présence de deux hauts conseillers de la Refondation, du Premier ministre, de hautes personnalités civiles et militaires, ainsi que des représentants des confessions religieuses. Les différentes allocutions ont mis l’accent sur le patriotisme, l’unité nationale et le renouveau comme leviers du développement.
« Ce 66e anniversaire de l’Indépendance constitue un moment pour revoir le passé, analyser le présent et se projeter vers l’avenir », a déclaré le président du Comité technique national d’organisation de la fête nationale (Ctno), le général Dodo Randrianilainatiana, soulignant que ces célébrations visent également à
« raviver et renforcer le patriotisme, l’unité nationale et l’affirmation de l’identité malgache ».
Selon ses explications, plusieurs activités rythmeront le mois de la fête nationale, notamment des manifestations culturelles, sociales, sportives, religieuses et militaires, parmi lesquelles le défilé des Forces armées malgaches prévu le 26 juin. Il a également indiqué que ces célébrations coïncident avec la commémoration du 66e anniversaire des Forces armées malgaches et l’ouverture du mois consacré à la langue malgache.
Renouveau et devoir de mémoire
Pour le ministre des Forces armées, le général Ely Razafitombo, la fête nationale demeure un moment fort rappelant les luttes et sacrifices consentis par les ancêtres pour l’accession du pays à l’indépendance.
« L’indépendance n’a pas été obtenue par hasard, mais grâce aux combats et aux sacrifices de nos ancêtres », a-t-il affirmé, appelant également les citoyens à renouveler leurs visions et méthodes de travail tout en renforçant le patriotisme. Il a en outre rappelé que « les Forces armées malgaches constituent une force et un pilier essentiels dans la protection de la sécurité et de la souveraineté nationale ».
De son côté, le haut conseiller de la Refondation, Marcellin Zafitasondry, représentant le président de la Refondation de la République, a insisté sur l’importance de l’unité et du renouveau face aux défis économiques, sociaux et environnementaux.
« Malgaches, ne vous laissez pas égarer ni entraîner sur de mauvaises voies ; écoutez et suivez les orientations afin de poursuivre les efforts pour améliorer notre pays », a-t-il déclaré dans son message adressé à la population.
Cette cérémonie marque ainsi le lancement officiel du mois de la fête nationale, placé sous le signe de la paix, de l’unité et du renouveau à Madagascar.
S.A
Tontosa ny 28 hatramin’ny 30 mey lasa teo, tany Nairobi Kenya, ny fiadiana ny tompondakan’i Afrika, faritra Atsinanana, taranja karate. Tsy nitsanga-menatra ny Malagasy fa na dia vitsy aza ny nisolo tena an’i Madagasikara, vokatra tsara no azo. Medaly volamena 1 sy alimo 1 no norombahan’ny karatekas malagasy. Tamin’ny alalan-dRavelonarivo Andhy, no nahazoan’i Madagasikara ny medaly volamena, teo amin’ny sokajy latsaky ny 55kg, vehivavy. Andriamihajatiana Mandresy kosa no nisalotra ny medaly alimo iray, teo amin’ny sokajy latsaky ny 52 kg lehilahy. Tsiahivina fa karatekas 4 mianadahy no nisolo tena an’i Madagasikara. Tetsy ankilany, nandrombaka ny medaly alimo ihany koa, Rajaonarison Christian Finoana, teo amin’ny sokajy latsaky ny 60 kg lehilahy.
Filohan’ny faritra Atsinanana, Dr Emile
Ankoatra izay, notanterahina ny 30 mey lasa teo ihany koa ny fivoriambe, izay nametrahana izay hitantana ny faritra Atsinanana. Tafapetraka ho filoha, Ratefinanahary Emile, filohan’ny federasionina ny karate-do Malagasy (FKM). Filoha lefitra misahana ny fitantanan-draharaha, Mr Richard, filohan’ny federasionina kenyana. Filoha lefitra misahana ny ara-bola, Mr Mulae, filohan’ny federasionina Ethiopiana. Nisaotra ny Filohan’y UFAK sy ny Filoha Lefitra WKF/UFAK, ny filohan’ny FKM, nametraka fitokisana taminy.
Mi.Raz
Tena ratsy ny vokatra azon’ny Makis Ladies, nandritra ny Can 2026 taranja rugby ho an’olona 15. Faharesena intelo, tamin’ireo lalao telo nataony no vitan-dry zareo. Gisitra ny Malagasy ary mivarina any amin’ny sokajy ambany, amin’ny taona 2027.
Tontosa omaly, tany Nairobi Kenya ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, taranja rugby lalaovina olona 15 vehivavy (Can 2026), sokajy “Division performance”. Gisitra ny Makis Ladies, resy intelo. Omaly, nandritra ny andro fahatelo, mbola lavon’ ny The Cranes Ouganda, tamin’ny isa mazava 46 no ho 12. Vokatra mamarina azy ireo any amin’ny sokajy D1 amin’ny taona manaraka. Sahirana tamin’ny “charge” ireo Malagasy mpilalao. Na izany aza, ny Makis Ladies no nanokatra ny isa voalohany, tamin’ny alalan’ny baolina nentin-tanana vitan’i Ginah, izay voatsaran’i Jinah kely ka nitarihan’izy ireo, tamin’ny isa 7 no ho 0 teo amin’ny 10 mn nilalaovana. Nifandimbiasana ny fanafihana avy eo saingy nanantombo sy nanao totoafo ny tsindry nataon’ny ogandezy. Nosahalain-dry zareo ny isa teo amin’ny minitra faha-20, rehefa nahatsindry baolina ry zareo sady voatsara. Tsy nijanona teo fa nisesy ny baolina nentin-tanana vitan’izy ireo, ka nitarihany 28 no ho 7 teo am-pialantsasatra.
Fidirana faharoa, nampiasa tolotolotra haingam-pandeha ny Makis Ladies ka nibodo tao amin’ny tanin’ny
The Cranes Ladies Ouganda saingy tsy nety nahatonga baolina mihitsy. Ry zareo ogandezy indray aza no nahatsara “hors jeu”. Taorian’ izay, nahatsindry baolina nentin-tanana ny Makis Ladies, tamin’ny alalan’i Ericka saingy tsy voatsara izany ka nijanona ho 12 ny isa. Taorian’io, nitrongy mafy indray ny ogandezy ka tany amin’ny 80 mn nahavita “essai” voatsara izy ireo, ka nahatonga ny isa ho 46 no ho 12.
Mbola voahosotra ho tompondaka kosa ny Springboks Afrika Atsimo rehefa nandresy an’i Kenya, tamin’ny isa 35 no ho 30.
Tompondaka
Tontosa ny famaranana ny ampahibemaso ho fandraisana ireo mopampianatra ho mpiasam-panjakana, eo anivon’ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa. Mpiasa tsy raikitra miisa 250 izay efa niasa eo anivon’ny minisitera sy ireo toeram-pampianarana no voakasik’ity dingana notanterahina amin’ny fomba mangarahara ity. Nanomboka ny 11 mey lasa teo, nitety ireo fitaleavam-paritra 22 manerana ny Nosy ireo mpikambana ao amin’ny “commission de recrutement” sy ireo teknisianina, niaraka tamin’ny solontenan’ny Bianco sy ireo tomponandraikim-panjakana eny an-toerana hiantohana ny fahitsiana nandritra ny ampahibemaso.
Nambaran’ny filohan’ny Fanavaozana, tany Mahajanga, nandritra ny fitsidihany fa hatsangana eny amin’ireo oniversite enina ny “Campus Universitaires” mahazaka mpianatra 5 000 isa, anisan’izany ny oniversite ao an-toerana. Efa manomboka ny asa fanamboarana ny lalana miditra sy ao anatin’ny oniversite. Nanolotra “hotspot wifi gratuit” sy solosaina miisa 100 ho an’ny oniversiten’i Mahajanga ny filoha ary nanolotra lelavola 20 tapitrisa Ar ho an’ny mpianatra ihany koa izy.
Tsy hisy fandeferana intsony, hoy ny filohan’ ny oniversiten’i Toliara manoloana ny fiatrehana ny fanadinana bakalorea 2026. Nivoaka ny 8 avrily lasa teo ny fanapahan-kevitry ny filankevi-pifehezana manambara ny sazy miandry ireo mandika lalàna. Nandritra ny bakalorea 2025, mpiadina miisa 20 no voasazy tsy mahazo miatrika fanadinana mandritra ny taona iray noho ny fakana tahaka. Ho an’ireo mpiadina 17 hafa kosa izay tratra ambodiomby mihitsy, tsy mahazo miatrika fanadinana mandritra ny dimy taona.
Nikarakara adihevitra ho an’ny fianakaviana mahakasika ny fananahana ara-pahasalamana sy ny fandrindrana fiterahana ho an’ny fianakaviana ny fikambanana Fianakaviana Sambatra, ny faran’ny herinandro teo ,teny Ambatomitsangana. Lohahevitra niompanan’ny dinidinika ny hoe : « Tanora tompon’andraikitra sy fianakaviana voaaro manorina fiarahamonina sambatra ». Fianakaviana efatra, nahitana ray aman-dreny sy ny zanany no nifanakalo hevitra sy traikefa momba ny lohahevitra. Tanjona ny hanana fianakaviana mivelatra, mitambatra mahasahy miresaka momba ny fananahana ara-pahasalamana tsy misy henatra na tahotra. Maro ny fianakaviana eto amintsika no tsy sahy mitafa mivantana amin’ny zanany ny ray aman-dreny momba io lohahevitra io. Nefa, anisan’ny mamaritra ny hoavin’ny taranaka izany. Matetika, tsy manana valin-teny mahafapo ny ankizy sy ny tanora izy ireo ka minia tsy miresaka izany ao an-tokantrano. Azon’ny ray aman-dreny atao anefa no mandefa ny zanany manatona ny toerana misy olona nahazo fiofanana mahakasika ny fandraisana tanora hahazo fahalalana feno mifanaraka amin’ny taonany. Ray aman-dreny manan-janaka 11 ka hatramin’ny 18 taona no nanatrika ny fifampizarana ny faran’ny herinandro teo. Ireo mpanentana ara-pahasalamana no nanao fanentanana ireo fianakaviana teny anivon’ny fokontany mamantatra ireo vonona handray anjara. Nanatontosa hetsika mitovy amin’ity niseho teto Antananarivo ity koa ny Fisa isam-paritra, hoy ny mpandrindram-paritry ny Fisa eto Antananarivo.
Vonjy
Hosantarina ny alatsinainy ho avy izao ny “Herinandron’ny Fianakaviana Sambatra” eto Antananarivo sy any amin’ ny faritra rehetra misy ny fikambanana.
Hanamarika izany ny hetsika ofisialy eny amin’ ny foiben-toeran’ny fikambanana eny Ambatomitsangana. Eo koa ny fanadiovana faobe ataon’ny tanora avy amin’ny Centre des jeunes Andoharanofotsy eny amin’ny CSB II eny an-toerana, araka ny fanazavan’ny mpandrindram-paritry ny Fisa eto Antananarivo, Raveloson Aurore, omaly, teny Ambatomitsangana. Hisy koa ny tolotra fahasalamana momba ny fandrindram-piterahana mandritra ny hadimiana. Maimaimpoana avokoa ny fahazoana fanafody fandrindram-piterahana ao anatin’ny hetsika na inona na inona safidin’ilay olona aorian’ny fizaham-pahasalamana ataon’ny mpitsabo.
Satria, efa manan-kery sy mihatra ny lalàna laharana faha-2017-043, mahakasika ny fahasalamana ara-pananahana sy ny fandrindrana fiterahana, mandray ny rehetra vonona ny mpiasan’ny Fisa eny Ambatomitsangana sy eny Andoharanofotsy. Manambara ny lalàna ao amin’ny andininy faha-3 sy faha-5 fa ny zo eo amin’ny lafiny fahasalamana ara-pananahana sy ny fandindrana fiterahana dia zo fototra. Na iza na iza dia tsy azo rarana hisitraka io zo io, tsy misy fanavahana amin’ny taona, ny maha lahy na maha vavy, ny fari-piainana, ny finoana, ny foko. Mampahafantatra io lalàna io rahateo ny Fisa mandritra ny fanamarihana ny Herinandro. Miaraka amin’ny tolotra maimaimpoana momba ny fandrindram-piterahana koa ny fitiliana ny homamiadan’ny vozon’ny tranon-jaza sy ny nono ary ny fanentanana momba ny ady atao amin’ny herisetra mifototra amin’ny maha lahy na maha vavy (VBG).
Efa nanomboka tao anatin’ity herinandro ity ary hitohy amin’ny herinandro ambony ny fanentanana ataon’ny tanora miisa 20 momba ny fanabeazana ara-pananahana feno ho an’ny mpianatra any an-dakilasy sy eny amin’ny fokontany manodidin’Ambatomitsangana sy Andoharanofotsy, ho an’ny tanora tsy any an-tsekoly.
Vonjy
Mpampiasa vola sy mpandraharaha maorisianina hatrany amin’ny 50 no ho tonga eto Madagasikara mandritra ny “Moris-Mada Business”. Hetsika ara-toekarena atao ny 2 ka hatramin’ny 5 jolay. Tanjona ny hanamafisana ny fiaraha-miasa eo amin’i Madagasikara sy Maorisy amin’ny alalan’ny fampifandraisana ireo mpandraharaha, mpampiasa vola ary sehatra samihafa. Hampahafantarana an’ireo mpandraharaha maorisianina ny vokatra eto amintsika ahafahana mamatsy azy ireo. Hojerena ihany koa ireo sehatra ahafahana mampiasa vola ary hamafisina ny fiaraha-miasan’ny roa tonta.
Madagasikara ho ivon’ny fampiasam-bola. Io ny lohahevitra novoaboasan’ny Vondron’ny orinasa eto Madagasikara (Gem) nandritra ny dinika “webinaire” natao tetsy Antaninarenina. Nifanakalo hevitra tamin’izany ireo mpamatsy vola sy mpandraharaha. Tanjona ny hifankalozan’ireo mpisehatra marolafy mahakasika ny fampiroboroboana ny fampiasam-bola eto Madagasikara.
Tandidomin-doza ny fari-dranomasina ao amin’ny faritra Diana. Mirongatra ny jono atao amin’ny alina (Gavana) sy ny fampiasana fitaovana voararan’ny lalàna. Mitarika faharitran’ny harena voajanahary an-dranomasina haingana ny zava-misy. Manampy trotraka ihany koa ny disadisan’ireo samy mpanjono sy mpiantsehatra an-dranomasina.
Nitondra fanantenana vaovao ho an’ny Sekolim-panjakana ambaratonga fototra (EPP) ao Ambodiafontsy Ampitatafika, ny hetsika nataon’ny GetHumanCall, amin’ny alalan’ny tetikasa Fandraisan’ andraikitra ara-tsosialy sy ara-tontolo iainana (RSE) nataony. Mandray mpianatra miisa 288, ampianarina mpampianatra valo, ny sekoly. “Avy amina fianakaviana sahirana avokoa ny ankamaroan’ny mpianatra, misy amin’izy ireo no kamboty”, hoy ny talen’ny sekoly, Andriamiarisoa Bodonirainy. Ny 7 mey teo, tonga teny an-toerana nitondra fanampiana ho an’ny sekoly ny GetHumancall. Fotoana nizarany sakafo ho an’ny mpianatra rehetra entiny hanohanany sy hampifaliana azy ireo. “Ankasitrahana tanteraka ny fanohanana toy izao hanampiana ireo mpianatra miaina anaty fahasahiranana”, hoy hatrany ny talen’ny sekoly.
“Mbola hitohy ny hetsika ara-tsosialy”, hoy ny mpanorina ny GetHumancall, Jonathan Da Costa. Nijery ny filan’ny sekoly ihany koa ny orinasa mba hanomanana sahady ny hanohizana ny tetikasa. Tafiditra ao anatin’izany ny hanavaozana ny efitrano fianarana, ny fandokoana ny rindrina ary ny hananganana trano famakiam-boky. Ankilany, nilaza ny mpanorina ny GetHumancall fa miankina amin’ny filana no hisafidianana ny sekoly. Tanjona ny hitondra fanampiana mivantana amin’ny fotodrafitrasa sy ny “cantine scolaire”. Ankehitriny, miandry ny lisitra momba ireo filana laharam-pahamehan’ny sekoly ny orinasa mba handaminany sy handrindrany sahady ny asa tokony hatao. Mikasa hanohy ny hetsika tahaka izao isam-bolana any amin’ireo sekoly eto Antananarivo ny GetHumancall hanohanana ny fanabeazana eto an-toerana.
Henintsoa
Sahirana ny tantsaha mpamboly orge any amin’ny distrika Manandriana, faritra Amoron’i Mania. Antony, tsy mitsahatra mihena ny velaran-tany azo hambolena ity akora fototra ity, izay ilain’ny orinasa Star amin’ny fanamboarana zava-pisotro labiera. Mahatsapa izany ny ben’ny Tanàn’Ambatomarina, distrika Manandriana, Rianamboariny Jean Pierre. Nambarany fa mitaraina ireo tantsaha satria mihena ny fatran’ny vokatra orge raisin’ity orinasa ity, ka voatery nampihena ny velaran-tany hamboleny koa izy ireo. Nohazavainy fa nampiakarin’ny fanjakana avo loatra ny hetra alainy amin’ny zava-pisotro vokariny, araka ny voalazan’ny Star. Vokatr’izany, miha simba sy mihena ny fari-piainan’ny tantsaha mivelona amin’ny fambolena orge. Mangataka ny hijerena akaiky ny fiaraha-miasan’ny fanjakana sy ny orinasa mpandray ny orge ity ben’ny Tanàna ity.
Nohamafisiny fa tsy ny hanafoana ny hetra no takina fa ny hampifandanjana azy amin’ny zava-misy mba tsy hanimba ny rojom-pihariana, izay iankinan’ny fidiram-bolan’ny tantsaha mpamboly orge. Tsy any Ambatomarina ihany no ahitana ity tranga ity fa any amin’ireo faritra mamboly orge, indrindra any Amoron’i Mania.
Njaka A.
Natao omaly, ny atrikasa fanombohana ny famolavolana ny fenitra nasionaly momba ny biogaz. Tanjona ny hampanaraham-penitra ity seha-pihariana ity, hiarovana ny mpampiasa ny angovo madio maharitra sady miaro ny tontolo iainana.
Mikarakara ny atrikasa ny minisiteran’ny Tontolo iainana sy ny fampandrosoana lovainjafy (Medd) sy ny minisiteran’ny Angovo sy ny akoranafo (MEH), eo ambany fandrindran’ny Biraon’ny fenitra eto Madagasikara (BNM). Nilaza ny talen’ny Toekarena maitso ao amin’ny Medd, Andriamboavonjy Nicolas, fa natao ny hetsika satria tsapa fa miha fongana ny ala vokatry ny fanamboarana arina sy kitay, izay mbola mampiasa azy ny 97% ny tokantrano malagasy. Eo koa ny fako etsy sy eroa sy ny fiparitahan’ny entona karbôna, manimba ny tontolo iainana sy ny fahasalamana. Noho ireo antony ireo no ilana ny angovo madio, hanoloana ireo angovo enti-mahandro ireo, sady hiarovana ny tontolo iainana. Azo avadika ho herinaratra ihany koa ny biogaz. Ilaina ny fametrahana fenitra mifehy azy sy ny torolalana ara-teknika.
Nanamafy ny talen’ny BNM, Ramatoa Rakotomahefa Sitraka, fa tsy mbola nisy ny fenitra mifehy ny Biogaz hatramin’izay. Antony nahatonga azy ireo ho nangatahin’ny Medd sy ny MEH hamolavola izany miaraka amin’ny mpisehatra rehetra voakasika. Hangonina ny antontan-kevitra avy amin’ny sehatra tsy miankina, ny fanjakana, ny foibem-pikarohana, ny fikambanan’ny mpanjifa, miaraka amin’ny mpanohana ara-bola sy ara-teknika (PTF), toy ny Pnud.
Zava-baovao ny biogaz
Anisan’ny vovonana mamondrona ireo mpisehatra amin’ny famokarana ny angovo madio handrahoan-tsakafo ny Madagascar Clean Cooking Initiative (MCCI). Misy koa ny foibe ivondronan’ny mpampianatra sy mpikaroka, ka anisan’ny zava-baovao ny biogaz sy ny bio éthanol.
Tsiahivina fa vao notokanana tamin’ity herinandro ity ny foibe UniPod eny Tsimbazaza, Vovonana ahafahan’ny tanora mamorona sy mikaroka amin’ny alalan’ny fampiasana ny teknolojia niomerika.
Njaka Andriantefiarinesy