“Can 2025” : Tafita amin’ny famaranana i Maroc sy i Sénégal

Les Nouvelles - il y a 13 heures 44 min

Enin-taona aty aoriana, hifandona indray i Maroc sy i Sénégal. Fifanandrinana anatin’ny famaranan’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, taranja baolina kitra, “Can 2025”, izay tontosaina any Maroc, amin’izao fotoana. Ho fantatra ny alahady ho avy izao izay ho mpandresy amin’izany.

Adin’ny samy liona! Ho fantatra ny alahady ho avy izao, ao amin’ny Kianjan’ny Prince Moulay Ab­dellah Stadium, Rabat Maroc, ny firenena hibata ny amboa­ran’i Africa, “Can 2025”. Hiady io amboara lehibe io ny Lion de l’Atlas Maroc, mpampiantrano sy ny Lion de la Teranga Sé­négal. Raha hiverenana kely ny lalao manasa-dalan’izy ireo, ny Liona marokanina nanin­tsana an’i Nigeria, tamin’ny fandakana « tir au but », 4 no ho 2, rehefa nisaraka ady sa­hala samy tsy nisy nitoko, nandritra ny fe-potoana ara-dalàna. La­von’i Sénégal, 1 no ho 0, kosa i Egypte, baolina izay tafiditr’i Sadio Mané, kintan’ny baolina kitra senegaley, tany amin’ny minitra faha-78.

Ireto ekipa nasionaly roa tafita amin’ny famaranana ireto izay voasokajy ho ambony indrindra aty Afrika. Efa ma­nana ny lanjany eo amin’ny filaharan’ny Fifa ihany koa. Eo amin’ny laharana faha-11 i Maroc, ary faha-19 i Sénégal. Araka ny fikarohana natao, mbola manala vela amin-dry zareo maraokanina ny liona senegaley. Ny taona 2020, lalao ara-pirahalahiana no nifanandrinan’ny roa tonta farany, ary resin’ny maraokanina, 3 no ho 1, ny senegaley.
Ankoatra izay, tsy mbola mandao ny fifaninanana i Nigeria sy Egypte fa mbola miady ny laharana fahatelo na ny medaly alimo. Ity fifando­nan’ny roa tonta ity izay hatao ny asabotsy ho avy izao, ao amin’ny Kianjan’ny Stade Mo_ham­med V, Casablanca.

Tsara ny mampahafantatra fa hivoaka aorian’ity “Can 2025” ity ny filaharana vaovao izay havoakan’ny Fifa, ka andrasana indray ny laharan’ ny Barea vaovao amin’izany.

Fitia Randria

Catégories: National

TARATRY ny KANTO

Les Nouvelles - il y a 13 heures 45 min

« Kabary malagasy: manamafy fiha­vanana, arofanin’ny fiarahamonina ». Ny kabary io voalaza ao anatin’ny lohahe­vitry ny Androm-pirenena ho an’ny kabary io. Fa ny mpikabary mba ahoana? Olo-men­drika sy fakan-tahaka. Mazava fo, matsilo sai­na, anti-panahy. Toetra mila ananan’ny mpikabary ireo. Firy amin’ny mpikabary no mahafehy ny tenany sy ny teniny? Anisan’ny miteraka adihevitra maro, ohatra, ny fahi­tana tanora vao erotrerony mikabary. Tsy vitsy koa, anefa, ireo miteny fa : « ataonay io rehefa tsy hanao ianareo lehibe ». Ny zava-dehibe, tsy tokony ho simba ny hasin’ny kabary sy ny mpikabary.

Silo sy Mahery, etsy amin’ny Piment Café Behoririka. Nahitana karazany maro raha ny fiarahana tao amin’ity toerana ity. Iray amin’ireo be mpiandry ity hiseho anio, manomboka amin’ny 8 ora sy sasany alina, ity. Malalaka be, araka izany, ny fandaha­rana ny hira ho azy mirahalahy ireto, manom­boka any amin’ny sanganasan’i Silo, hatrany amin’ny sanganasan’ireo namany famerin’i Mahery an-tsehatra.

Ny 27 hatramin’ny 30 aogositra izao ny “Festival Sôrogno 2026” any Ambanja. Namoaka ny daty ofisialy, omaly, ny mpikarakara ny hetsika. Izy ireo hatrany no ma­moaka daty voalohany amin’ireo hetsika ara-kolontsaina isam-paritra. Ny “Festival Sôrogno” rahateo no ela indrindra sy tsy mbola tapaka mihitsy na taona iray aza, hatramin’izay. Tsy mbola voafaritra kosa ireo mpanakanto handray anjara.

Nosokafana omaly ilay fampiran­tiana “Tambatra”, teny amin’ny Is’art Galery Mahatazana. Araka ny anarany, fampiran­tiana sanganasa iarahan’ireo mpanao hosodoko efatra izy ity: Natoa Sasolonjatovo, Amir J, Isaac Azaly ary i Andry Marcel. Hana­sana ireo rehetra liana te hamantatra ny hafatra fonosin’ny tabilao tsirairay, araka ny fironan’ny mpanakanto amin’ny fanehoany ny aingam-panahiny izany.

Catégories: National

Fizahantany, fandraisam-bahiny ary nahandro : Napetraka ny sekoly ambony hanome fanofanana

Les Nouvelles - il y a 13 heures 45 min

Nampahafantarina omaly, teny Andakana, ny fisokafan’ ny sekoly ambony hanofana momba ny fizahan-any, fandraisam-bahiny ary ny nahandro avo lenta miaraka amin’ny Havila Premium izay efa ma­nana ny Havila School ma­nome ny fahalalana fototra momba ny sakafo sy ny fandraisam-bahiny ary ny fampiantranoana nanomboka ny taona 2013. Misy fepetra ta­kina ho an’ny fandraisam-bahiny sy ny nahandro avo lenta, araka ny zavatra takin’ny malagasy sy vahiny mpanjifa ka hanofana tanora mahafehy izany no tanjon’ny sekoly am­bony. « Miavaka ny fotodrafitrasa sy ny tontolo ivoaran’ny mpianatra mandritra ny fiofanana ary volavolaina izy ireo hizatra ho hentitra amin’ny kalitaon’ny asa sy ny tolotra omena », hoy ny mpanorina sady talen’ny Havila school, Andriantsitohaimanantena Toky, fantatra amin’ny ana­rana sefo Toky. Fizarana sy fampiharana ny 75% amin’ny fiofanana ary manana ny fitao­vana sy fotodrafitrasa ny se­koly ambony.
Hanomezana sehatra ho an’ny tanoran’ny Faritra, ha­petraka ny fiaraha-miasa amin’ ny lehiben’ny Faritra hisitra­han’ireo tena vonona vatsim-pianarana hiofana ao amin’ny Havila prémium. Manampy izay ny fanofanana mpampiofana hiparitaka manerana ny Nosy hampivelarana ny fizahantany sy ny fampisakafoana ary fandraisam-bahiny avo lenta. « Efa nahazo ny habilitation nanomboka ny taona 2025 teo ny sekoly ambony ary miara-miasa amin’ny minisiteran’ny Fampianarana ambony sy ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa », hoy ny sekretera jeneralin’ny minisiteran’ny Fampianarana am­bony sy ny fikarohana ara-tsiansa.

Vonjy

Catégories: National

INDRAY MIJERY

Les Nouvelles - il y a 13 heures 45 min

Ho an’ireo olona manana ahiahy amin’ny mety ho voan’ny Mpox, misy ny fizahana fahasalamana
mialoha eny anivon’ny tobim-pahasalamana ka ny mpitsabo no mamaritra na tokony hanao fitiliana ilay olona na tsia. Momba ny soritraretina mety manavy, manakotsako ny vatana, marary ny loha sy ny tenda, misy atoditarimo, misy tasy na fery amin’ny vatana mipoitra amin’ny hoditra. Raha ireo no mitranga, tsara ny manatona toeram-pitsaboana na CSB.

Tsy hiverenan’ny Mpox intsony raha efa voa indray mandeha ny olona iray, nefa mety misy fetra ihany izany indrindra ho an’ny olona ambany be ny hery fiarovany. Mbola mila fikarohana koa ny zavatra maro momba ity aretina vaovao ity. Ambany ny taham-pahafatesana mifandraika amin’ny Mpox nefa mila arovana ny olona mitondra ny tsimokaretina VIH sy ny zaza tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo satria marefo.

Rehefa tonga eny amin’ny Centre de traitement et d’isolement ny tranga ahina iray, alefa manao fitiliana PRC izy aloha. Raha négatif ny valin’ny fitiliana, alefa mody fa raha « positif » kosa dia mijanona ao mandritra ny tapa-bolana hatramin’ny iray volana na mahery. Rehefa madio tanteraka ny hoditra vao tsy mamindra intsony izy ka ambara fa sitrana tanteraka.

Catégories: National

Tetikasa Lime : Mpianatra 70 mianadahy nahazo tantsoroka

Les Nouvelles - il y a 13 heures 45 min

Nihaona teny amin’ny American School of Antananarivo ireo mpianatra avy ao amin’ny Lycée Andohalosy misitraka ny tetikasa “Lafayette Initiative for Madagascar Education (Lime)”.
70 izy ireo no mahazo io tantsoroka io, amin’ity taona ity, izay avy amin’ny mpianatra 8 mianadahy avy any Pennsylva­nia. Entina hanomanana sy hanohizana fianarana ambony any Etazonia ny tohana.
Anisan’ny torolalana zaraina amin’izany ny momba ny fitadiavana vatsim-pianarana, ny fiainan’ny mpianatra any amin’ ny Oniversite amerikanina, na koa ny fomba fikarakarana ny antontan-taratasy fidirana eny amin’ny oniversite.
Mpianatra amerikanina 190 no efa niara-niasa tamin’ny Lime, ka nanampy tamin’ny nahazoan’ny Malagasy mpianatra miisa 14 vatsim-pianarana feno ao amin’ny Lafayette College, any Etazonia, hatramin’ny taona 2010 nisiany.
Ny Masoivoho amerikanina izay midera ny anjara biriky entin’ny Lime amin’ny fanamafisana ny fifandraisan’ny Mala­gasy sy Amerikanina amin’ny alalan’ny fanabeazana.

Tatiana A

Catégories: National

CEO Summit 2026: Antananarivo ouvre de nouveaux horizons économiques

Les Nouvelles - il y a 13 heures 59 min

Antananarivo accueillera les 9 et 10 avril, la 2e édition du CEO Summit, considérée comme un rendez-vous majeur des décideurs économiques africains et internationaux. Plus de 1.000 participants sont attendus, un record pour ce sommet sous le thème : « Nouveau paradigme, nouveaux horizons : osons réinventer l’avenir ».

Après un lancement officiel en décembre au Novotel Antana­na­rivo, les organisateurs con­firment la montée en puissance de cette plateforme régionale. Lors d’une rencontre avec la presse, hier, au Novotel, ils ont promis une édition « inédite », avec des résultats concrets et une forte dimension internationale.
La fondatrice du sommet, Tantely Rakotomalala, CEO de Becom, est revenue sur les acquis de la première édition tenue en décembre 2024. « Nous avons réuni 579 dirigeants et décideurs, avec 91 intervenants issus de 11 pays et 74 institutions partenaires », a-t-elle rappelé.
Selon elle, le CEO Sum­mit dépasse le cadre des échanges théoriques et « viennent pour ouvrir des marchés, sécuriser des débouchés, créer des alliances, signer des accords et générer des impacts positifs réels ».

Sud-Sud

Même constat du côté de Tiana Rasamimanana, président du Syndicat des industries de Madagascar (SIM)
et co-organisateur. « Cette deuxième édition sera une op­portunité pour mettre en commun les visions nécessaires au développement de Mada­gascar et de la région », a-t-il déclaré.
Il a assuré la participation annoncée de la Tunisie, de la Guinée, ainsi que l’intérêt exprimé par Business France. « La Réunion, Mau­rice, les Seychelles et les Co­mores sont déjà parties prenantes depuis le début », a-t-il ajouté avant d’annoncer une tournée régionale prévue en février pour renforcer la coopération dans l’océan Indien.
La CEO de l’EDBM, Jo­sielle Rafidy, a assuré pour sa part que « lors de la première édition, nous avons fédéré les agences de promotion des investissements des îles voisines ».
« Nous avons mis en place un cadre de collaboration pour soutenir le dialogue entre décideurs économiques et politiques à l’échelle régionale ».
Fort de ses résultats passés, le CEO Summit 2026 am­bitionne d’aller plus loin. Innovation, durabilité, économie verte et bleue, financement et coopération Sud-Sud seront au cœur des débats.

Arh.

Catégories: National

Antananarivo: début de la réhabilitation des routes

Les Nouvelles - il y a 13 heures 59 min

Le ministère des Travaux publics (MTP) a annoncé le lancement effectif des travaux de réhabilitation des routes de la Capitale, dont certaines sont en piteux état. Ce département a fait savoir que diverses interventions ont déjà été menées, en mentionnant la réfection de la route devant la station Total, le croisement menant à Ambohijanaka, au niveau de la voie ferrée By Pass et de la RP Filatex.
Parmi les axes concernés, la route By-pass menant à Iavoloha.
« Les nids-de-poule sur la route d’Ankadimbahoaka, ont également été réparés durant la soirée du 14 janvier, tandis que les travaux de réhabilitation de la route d’Ambohimiandra ont été achevés la semaine dernière », indique-t-on.
Le ministère rapporte également que la société SMATP réalise depuis des interventions sur les axes Behoririka, Antanimena Ankadifotsy et Andrefan’Ambohijanahary.
« Les travaux de réhabilitation ne sont qu’à leurs débuts et vont se poursuivre sur de nombreux tronçons de la Capitale en collaboration avec la Commune Urbaine d’Antananarivo (CUA) dans le but d’améliorer la circulation des véhicules et des personnes, de réduire les embouteillages et limiter les dégâts matériels », avance-t-on.
Les habitants de 67 Ha attendent avec impatience que les interventions en cours arrivent le plutôt possible dans leur localité. Plusieurs tronçons de route y sont impraticables, à l’exemple de l’axe partant de Vatobe menant à Ando­hatapenaka, partant de l’arrêt bus 119 jusqu’ au poste 67 Ha…

 Jean Riana

Catégories: National

Tekbot Robotic Challenge 2025: l’équipe malgache dans le Top 5 africain 

Les Nouvelles - il y a 14 heures 22 sec

Madagascar s’illustre sur la scène technologique africaine. L’équipe « Innovator », composée d’étudiants de l’École de Management et d’Innovation Technologique (Emit), s’est hissée dans le Top 5 du Tekbot Robotic Challenge (TRC 2025). Cette performance lui ouvre les portes de la grande finale, prévue les 17 et 18 janvier au Bénin.

Après plusieurs mois d’épreuves mêlant mé­canique, électronique et programmation, In­novator s’est démarquée parmi des dizaines de candidats. Elle figure aujourd’hui parmi les neuf équipes finalistes issues de cinq pays africains.
Son projet, axé sur une gestion durable et intelligente des déchets, illustre la capacité des jeunes Malga­ches à concevoir des réponses technologiques adaptées aux réalités locales.
Créée en mai 2025, l’équipe réunit dix étudiants passionnés de robotique. Elle participe au TRC 2025, une compétition africaine placée sous le thème de la « Rési­lience urbaine ». L’objectif : proposer des solutions innovantes à des problématiques concrètes, notamment la gestion des déchets urbains, un défi majeur pour les villes africaines.

Soutien de taille

Face aux exigences logistiques de cette ultime étape, l’équipe a lancé un appel au soutien. Airtel Madagascar et Airtel Money ont manifesté leur contribution. Parte­naires historiques de l’Emit, les deux entités confirment ainsi leur engagement en faveur de la jeunesse, de l’innovation et du développement durable.
Grâce à cet appui, la team Innovator dispose désormais des moyens nécessaires pour défendre son projet et porter haut les couleurs de Mada­gascar, lors de cette compétition internationale dédiée aux solutions technologi­ques durables.
Pour Airtel Madagascar et Airtel Money, ce soutien va au-delà d’un simple spon­soring. Il s’agit d’un investissement dans le capital humain et l’avenir du pays.
« Chez Airtel Madagascar, nous croyons fermement que la jeunesse est le moteur de l’innovation et du développement de notre pays », souligne Anne-Catherine Tchokonté, Dire­ctrice Générale d’Airtel Ma­dagascar.
Et de conclure, « en soutenant la team Innovator, nous accompagnons ces jeunes talents dans leur parcours et mettons nos ressources au service de solutions concrètes pour Madagascar et l’Afrique. Leur réussite est une fierté et une source d’inspiration pour toute une génération».

Arh.

Catégories: National

Examens officiels : le calendrier adopté par le Men fait polémique

Les Nouvelles - il y a 14 heures 1 min

La publication du calendrier des examens officiels 2026 sur la page Facebook du ministère de l’Education nationale (Men), dans la soirée d’avant-hier, a provoqué un véritable émoi au sein de la communauté éducative. Les nouvelles dates décalent le CEPE au 21 juillet (au lieu du 17 juin en 2025) et le BEPC du 27 au 30 juillet.

Cette disposition prolonge la durée de l’année scolaire à 11 mois au lieu de 10, suscitant l’inquiétude des parents et des enseignants. Cette extension implique, pour les familles dont les enfants fréquentent les écoles privées, le paiement potentiel d’un mois supplémentaire d’écolage, une charge financière supplémentaire qui alimente les critiques.

Face à la vague de contestation, le ministère a rapidement retiré le lendemain le calendrier publié, annonçant qu’une révision tenant compte des observations serait effectuée. La communauté éducative attend désormais avec attention les nouvelles dates officielles. A noter que les inscriptions pour les examens officiels ont été ouvertes depuis le 12 janvier, et se clôtureront le 3 avril pour le CEPE et le 10 avril pour le BEPC.

Fahranarison

Catégories: National

Gestion des catastrophes: BNGRC scelle un partenariat stratégique avec Direct Aid

Les Nouvelles - il y a 14 heures 1 min

La lutte contre les catastrophes naturelles franchit un nouveau cap. Le Bureau national de gestion des risques et catastrophes (BNGRC) et l’organisation humanitaire internationale Direct Aid ont officiellement signé, hier à Avaratr’Antanimora, un accord de partenariat stratégique destiné à renforcer la prévention, la préparation et la réponse aux situations d’urgence à travers le pays.
Cette collaboration s’inscrit dans le cadre de la Stratégie nationale de gestion des ris­ques et des catastrophes (SNGRC). Elle vise à améliorer l’efficacité des mécanismes d’anticipation et d’intervention face aux aléas récurrents auxquels Madagascar est con­fronté : cyclones, inondations, sécheresses ou encore crises humanitaires.
Au-delà de la réponse d’urgence, l’accord met un accent particulier sur le renforcement de la résilience des communautés vulnérables, souvent les premières touchées par les catastrophes naturelles. En mutualisant leurs expertises et leurs ressources, BNGRC et Direct Aid entendent déployer des actions plus ciblées, plus proches des populations et davantage axées sur des résultats concrets et durables.
« Il s’agit d’une approche de gestion des risques centrée sur les besoins réels des communautés, fondée sur la coordination, la proximité et l’efficacité », souligne-t-on du côté des responsables impliqués dans cette coopération.
Cette signature illustre également la volonté de l’Etat de consolider ses partenariats internationaux afin de mieux faire face aux défis climatiques et humanitaires. Direct Aid rejoint ainsi les acteurs engagés aux côtés du gouvernement dans la préparation, la gestion et le relèvement post-catastrophe.

 Fahranarison

Catégories: National

Baolina kitra – PFL: Manambana hikomy ny mpitsara ao Mahajanga

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:47

Hotanterahina ny faran’ny herinandro ho avy izao ny andro faharoan’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasi­kara, taranja baolina kitra, “Pureplay Football League (PFL)”. Mandeha ny resaka any amin’ny faritr’i Boeny fa misy andiana mpitsara hikasa ny hikomy indray any an-toerana. Nilaza ny eo anivon’ny CFEM fa efa nampitandrina an’izay mpitsara mikasa hanakorontana ny lalao handeha amin’io fotoana io izy ireo. “Handeha tsara avokoa ny lalao any amin’ny faritra rehetra, ary nanaiky ny hitsara ny fihaonana izay hotontosaina amin’io faran’ny herinandro io, any Mahajanga, ny mpitsara izay notendrenay. Raha sanatria misy ny tsy fanatanterahana izany any an-toerana, hafindra aty Antananarivo avokoa ny fifanandrinana”, hoy ny loharanom-baovao iray eo anivon’ny CFEM.
Etsy ankilany, ny mpampita vaovao avy ao amin’ny li­gin’i Boeny nilaza fa tsy mbola nahazo vaovao ofisialy mahakasika io fikomiana hataon’ny mpitsara io, saingy efa nahare ny vaovao momba izany. “Tsy mbola nahazo vaovao tena ofisialy avy amin’izy ireo izahay. Saingy, misy amin’izy ireo no hikasa ny tsy hitsara ny fihaonana izay handeha aty an-toerana, raha ny fantatray. Raha sanatria misy izany, anjaran’ny CCA sy ny CFEM ny manendry izay hanolo azy ireo”, fanazavana azo tamin’ny tomponandraikitra iray ao amin’ny ligin’i Boeny. Ampahafantarina fa lalao roa no handeha any Mahajanga, ny faran’ny herinandro ho avy io. Ny sabotsy, hifandona amin’ny Tsaraman­droso Formation ny Clinique Zanatany. Ny alahady ho avy io kosa, hifanandrina amin’ny Fosa Juniors FC ny FC Rouge.

F.R

Catégories: National

SOMBIM-BAOVAO

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:46

Araka ny fikarohana natao omaly, namoaka ny lisitr’ireo mpilalao hifandona amin’ny Albacete, ny eki­pan’ny Real Madrid Fc, Espagne. Tsikaritra tao anatin’
izany lisitra izany fa tsy ao ry Mbappé, Rodrigo, Carreras, Trent Alexander Arnold, Bellingham, Rudiger, Tchouameni ary i Courtois.

Kotrana sy fiarahana mikorana no hanombohana ny taona ho an’ny taranja Muay thai, eo anivon’ny GISL (Grande île sports loisirs). Ny alahady 18 janoary izao no hanatanterahana izany, eny amin’ny Henri Fraise Ankorondrano, ka hanasana ireo mpikatroka rehetra sy klioba eo anivon’ity taranja ity.

Nanainga omaly alarobia, ny Malagasy mpikatroka taranja Jiu-jitsu Breziliana, Ranarivelo Xavier, hiatrika ny fiadiana ny amboaran’i Eoropa, hatao any Lisbonne. Ny zoma 16 janoary izy no hiakatra an-tsehatra voalohany, ka i Marcos Rodriguez Castors no hifanandrina aminy.

Catégories: National

Basikety : Nomena “Chevalier de l’ordre national” Ratafia

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:46

Nentina nomena voninahitra farany teny amin’ny Kianja mitafon’i Mahamasina ny vata-mangatsiakan-dRakotoarivelo Edmond na Ratafia ary nomena ny mari-boninahitra “Chevalier de l’ordre national”. Noho ny zava-bitany, izay nitondra anjara biriky lehibe teo amin’ny tontolon’ny fanatanjahantena, no antony nanomezan’ny minisiteran’ny Tanora sy ny fanatanjahantena azy izao mari-boninahitra izao. Taorian’izay, nentina nanomezam-boninahitra an’Andria­manitra teny amin’ny FJKM Amboasarikely Fiadanana ny razana, nialoha ny nametrahana azy teny amin’ny fasan-drazany, eny Alarobia Mahatony, omaly. Nambaran’ny filohan’ny SOE (Stade Olympique de l’Emyrne), Rasendrahasina Solofo Mendrika, fa nampiavaka an-dRatafia ny fahaizany mampifaly ny mpilalao ary mpampianatra feno izy, na ara-batana, na ara-tsaina, na ara-panahy. Fahaizana, maharitra manao zavatra, fikirizana ary fifankatiavana, ireo no hafatra navelan-dRatafia.

Mi.Raz

Catégories: National

Federasionina malagasin’ny handball : Takin’ny filohan’ny ligin’ Atsinanana ny trosa teo aloha

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:46

Manaiky ny fifidianana saingy mitsipaka ny tsy fanarahan-dalàna tamin’ny fivoriamben’ny Federasionina malaga­sin’ny handball (FMHB), ny filoha mpitantana ny ligin’Atsinanana, Razanadrakoto Harinaivo. Mangata-panazavana ny amin’ny trosa teo aloha izy.

Ny sabotsy lasa teo, namory mpanao gazety teo amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahama­sina, Razanadrakoto Harinai­vo, filohan’ny ligin’Atsinanana amin’ny taranja handball. Nilaza ny tsy fietezana nandritra ny fivoriamben’ny Fede­rasionina malagasy (FMHB) ny tenany. Anisan’izany ny tsy nanazavana ny resa-bola sy ny trosa napetraky ny mpitantana ny federasionina teo aloha kanefa avela ho baben’ny federasionina vaovao izany. Ny filohan’ny federasionina teo aloha rahateo tsy nanatrika. Nambarany fa tsy nahazo valiny tamin’ny solontenan’ny Komity olympika malagasy (Kom) sy ny minisiteran’ny Fanatanjahantena ny tenany raha nanontany ny maha ara-dalàna ny federasionina tsy nanao fivoriambe nandritra ny taom-piasany na tsia. “Nangataka aho mba hifampiresaka aloha izahay filohan’ny ligy rehetra, saingy 5 mn monja no nomena anay. Olana nandritra ny 4 taona ve ho voavaha ao anatin’ny 5 mn”, hoy izy. Nambarany fa nijanona ho mpanatrika fotsiny ny tenany fa tsy nandray anjara tamin’ny fanapahana sy ny fandatsaham-bato noho ny hamaroan’ny tsy fanarahan-dalàna.

Tsy misy fanapahan-kevitra matotra
Nokianiny mafy koa ny fe-potoana niantsoana ny filo­han’ny ligy natao maimaika, satria 11 andro monja. Aminy, tsy tokony ho natao ankamehana ny fivoriambe fa nakana fotoana malalaka. Etsy ankilany, tsy nisy valiny ny fitarainana napetrany tany amin’ny minisitera. Nolazainy fa tsy mandeha io taranja io raha tsy misy fanapahan-kevitra matotra hakana fotoana hiresahana amin’ny rehetra, iarahana amin’ny minisitera mpiahy.
Na teo aza izany, tontosa ny alatsinainy lasa teo, teny amin’ny ANS Ampefiloha, ny fifamindram-pahefana teo amin’ny tale teknika nasionaly teo aloha, Ramiandrisoa Seth sy ny vaovao, i Sylvestre Tsiahoua.

Tompondaka

Catégories: National

Oniversiten’Antananarivo : Mpianatra 48 tsy afaka hianatra an-taona maro

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:45

Nandritra ny Conseil de discipline (Codis) nataon’ny Oni­versiten’Antananarivo, nandraisana fanapahan-kevitra ny hamaizana ireo mpianatra tratra nangala-tahaka sy nanao hosoka ary nisandoka ho mpianatra hafa nandritra ny fanadinana. Voafaritry ny lalàna laharana 28457/2025 tamin’ny 11 septambra 2015 izany.
Fantatra, tamin’izany, fa 54 ireo mpianatra voakasiky ny fa­maizana ary hampiharana avy hatrany ny sazy. Mitontaly 48 ireo mpianatra tsy afaka mianatra intsony mandritra ny 3 ka hatramin’ny 5 taona. Tsy ma­ha­zo alalana hisoratra anarana amin’ny fanadinam-panjakana amin’ireo sekolim-panjakana sy ny fampianarana ambony ihany koa izy ireo ao anatin’izay taona hamaizana azy izay.
27 amin’ireo voasazy tratra tamin’ny hala-tahaka sy fampiasana fitaovana voarara ary fisandohana nandritra ny fiatrehana ny fanadianana bakalorea farany teo. 25 mpianatra taona fahatelo haka ny diplaoma Licence. Ny 2 hafa haka ny diplaoma Maîtrise.
Tsy mitsitsy amin’ireo tsy rariny sy fisandohana ny fanjakana ary ny teny amin’ny sehatry ny fampianarana ambony indrindra no efa nanao ny ezaka amin’ny fanadiovana sy ny fanasaziana ireo fanetriben’ny firenena.

Tatiana A

Catégories: National

INDRAY MIJERY

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:44

Taorian’ny fihaonana nisy teo amin’ny Lehiben’ny faritra Vakinankaratra sy ny mpitantana ny Oniversite, niroso tamin’ny fanamboaran-dalana miditra ny oniversite ny mpitantana. Milina vaventy telo: compacteur, niveleuse ary camion benne, no miasa eny Tsaratanàna manao ny asa. Misedra olana ireo mpianatra sy mpampianatra ary mpandraharaha eny Tsaratanàna amin’izao vanim-potoana fahavaratra izao, indrindra fa nandritra ny firotsahan’ny orana lavareny ireny.

Nihaona tamin’ireo tomponandraikitra ambony eo anivon’ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa ny ekipan’ny Jica. Nisy ny fanadihadiana notanterahin’ity farany teny anivon’ireo ivontoeram-panofanana eo ambany fiahian’ny minisitera ka nanolotra amin’ny fomba ofisialy ny vokatry ny angon-kevitra izy ireo. Tanjon’ny fiaraha-miasa eo amin’ny roa tonta ny fampivoarana ny lafiny maha olona eo amin’ny sehatry ny harena an-kibon’ny tany.

Niverina nidina nanadio teny amin’ny toeram-ponenan’ny mpianatra eny Ambondrona indray ny filohan’ny Oniversiten’i Mahajanga, Pr Randrianambinina Blanchard. Niara-dia taminy, tamin’izany, ireo mpiara-miasa aminy sy mpikambana ao amin’ny kabinetra, ny talen’ny ILC-SS, mpampianatra, mpandraharaha ary ireo mpianatra, ny faran’ny herinandro teo.

Catégories: National

Valanaretina Mpox : Lasibatra ny tanora manodidina ny 23 taona

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:44

Mandeha haingana ny fandraisana fepetra tsy hiparitahan’ny valanaretina Mpox eto amintsika. Ho an’ny andron’ny 13 janoary, 22 ny tranga ahina vaovao ary efatra ny tranga voamarina.

Raha vao misy tranga ahina, alefa amin’ny toeram-pitsaboana ireo olona ary tokony hahiboka raha voamarina fa tratra mandra-pahasitrana satria ny marary iray mamindra amin’ny olona 20. Ireo tanora manodidina ny 23 taona no betsaka voamarina fa tratran’ny Mpox eto amintsika, araka ny fanazavan’ny tomponandraikitra voalohany amin’ny CousP na­sionaly, profesora Mamy Randria, omaly, teny Befelata­nana. Ireo olona miezakezaka amin’ny firaisana ara-nofo (sexuellement actif) no tena betsaka voamarina tamin’ny alalan’ny PCR na misy tranga ahina ihany aza miseho amin’ny ankizikely sy ny olon-dehibe (manodidina ny 40 taona). Ho an’i Madagasikara, ny virus Clade MB, mifindra amin’ny fifampikasohana amin’ny hoditra sy ny firaisana ara-nofo no tena hita amin’ny tranga voamarina. Matetika any amin’ny faritry ny taovam-pananahana na ny fitombenana no miseho voalohany ny tasy na ny fery. Mila mitandrina amin’ny firaisana ara-nofo, araka izany, ny isam-batan’olona. Tsy voaaron’ny fimailo ilay virus raha ety ivelany ilay fery. Entanina ny tsy fanaovana firaisana amin’ny fotoana voafetra aloha, indrindra ho an’ireo miaraka amin’ny olona maro izay tena ahina hahazo ny aretina haingana. Mety hamindra amin’ny olona ao an-trano izy ireny ka mahatonga ny olona tsy manao firaisana nefa tratran’ny Mpox ihany koa (mamindra amin’ny zanaka na ray aman-dreny).
Na efa sitrana aza ny marary iray, mety mamindra amin’ny firaisana ara-nofo satria velona ao anaty tsiranoka mandritra ny 12 herinandro ilay virus ka ilaina ny fahamailona tanteraka, araka ny fanamarihany ihany. Manana Centre de traitement et d’isolement dimy ny fanjakana. Eny amin’ny hopitaly Manara-penitra, hopitaly isany Bongatsara, Itaosy, Anosiala ary Anosia­varatra azon’ny daholobe atonona raha misy tranga mampiahiahy.
Momba ny vaksiny fiarovana amin’ny Mpox, efa misy dingana atao hahazoana azy eto amintsika ka ny fitalevana misahana ny fanaovam-baksiny sy ny mpiray ombon’antoka mahazatra no misahana izany. Efa miandry ny tomponandraikitra amin’izao fotoana izao.

Vonjy

Catégories: National

TARATRY ny KANTO

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:43

Tontosa teny Andafiavaratra, omaly, ny fanaovan-tsonia ny fangatahana ofisialy, fampidirana ny Mi­siona Katolika Ambodifotatra Sainte Marie, ho harem-bakoka iraisan’izao tontolo izao. Amin’ny maha fiangonana kristianina voalohany teto Madagasikara azy no angatahana izany eo anivon’ny Unesco. Vavolombe­lon’ny tantaran’i Madagasikara amin’ny maha harem-bakoka azy rahateo ity fiangonana ao Sainte Marie ity.

Nomarihin’ny mpiray Faribolana Sandratra, omaly, tetsy amin’ny Tranombokim-pirenena Anosy, ny faha-80 taonan’i Jean Nalisoa Ravalitera. Anisan’ireo nanangana ny faribolana, no nitarika sy fitaratra ho an’ireo poeta sy mpanoratra maro izy, ankoatra ny maha mpampianatra azy. Velakevitra roa, manodidina an’ity andrarezin’ny literatiora sy ny teny malagasy ity no nenti-nanamarika ny tsingerin-taonany.

Hiaka-dapa i Samoëla. Rehefa nampiasa saina ny mpanaraka azy ireo nandritra ny fotoana ela, navoakan’ny SR Event amin’izay ny anaran’ny mpanakanto hampiakarin’izy ireo ao amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahamasina: Samoëla ny 3 mey ho avy izao. Toerana tsy mahazatra azy, na dia 30 taona niakarana an-tsehatra aza ity mpanakanto ity. Mazava loatra fa seho goavana indrindra andrasan’ny mpankafy amin’ity taona ity koa izany.

Catégories: National

Minisiteran’ny Kolontsaina: “Misokatra amin’ny mpanakanto rehetra”

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:43

Tsy niandry ela. Vantany vao nigadona an-tanindrazana dia noraisin’ny minisitry ny Kolon­tsaina sy ny serasera sy ireo mpiara-miasa aminy teny Ano­sy, ny alin’ny talata teo, i Denise. Avy nandrombaka ny anaram-boninahitra “Vehivavy mpanakanto mendrika indrindra aty Afrika Atsinanana izy, nandritra ny “All Africa Music Awards”, izay natao tany Lagos Nigéria ny famaranana, ny 11 janoary teo.
“Ity fahombiazana ity dia mampiseho amin’izao tontolo izao fa manana talenta sy fahaiza-manao avo lenta ny mpanakanto malagasy”, hoy ny minisitra Mandrindrarivony Ogascar. Nohamafisiny ihany koa fa eo anilan’ny mpanakanto hatrany, ary misokatra amin’ny rehetra ny minisitera. Nisy ny tsy tonga lafatra tamin’ny fanohanana, saingy na­no­me toky izy fa hatsaraina ny fiaraha-miasa amin’ny mpanakanto rehetra manerana ny Nosy. “Manana raiamandreny sy zoky azo ianteherana ny mpanakanto ao anatin’ny fi­tondram-panjakana”, hoy ha­trany ny minisitra.
“Izaho nanao mozika fotsiny fa ianareo mpankafy no te­na nanome ahy ny loka. Isao­rako nareo teto Madagasikara hatrany ivelany izany”, hoy i Denise. Nohamafisin’i Shyn, izay vadiny kosa, fa ady efa na­­tomboka ela ny an-dry zareo, ny hitondra an’i Mada­gasikara amina sehatra avo amin’ny alalan’ny mozika. Vao manomboka izy ireo, sain­gy efa misoritra ny lalana na ho an’i Shyn na ho an’i Denise. “Matoky Zagnahary”, araka ilay hira nentiny nambabo ny fon’ny rehetra nandritra ny “Afrima”…

Zo ny Aina

Catégories: National

Kabary : Mivelatra fa mihen-danja?

Les Nouvelles - jeu, 01/15/2026 - 08:43

Marihina, anio, ny « Androm-pirenena ho an’ny kabary ». Zavakanto, kolontsaina, soatoavina, anisan’ny mivelatra be ny kabary raha tazanina amin’ny isan’ny hetsika sy ny olona misehatra ao aminy. Saika ahitana fampianarana sy fampiofanana momba ny kabary ny ankamaroan’ny sekoly, indrindra fa ny tanàn-dehibe. Ny ankamaroan’ny « hetsika », saika ahitana kabary avokoa. Tsy vitsy amin’ireo mpikabary ihany koa, anefa, ny miloa-bava fa misy lesoka lehibe ny kabary. Ao ny fanaovana tsianjery, ny tsy fahampian’ny fahaiza-mifehy ny teny sy ny fomba malagasy, ny fitarihana ny kabary ho any amin’ny fampihomehezana ranoiray, sns.
Mila fanarenana avokoa ireny raha tiana hiverin-kasina ity kolontsaina iray ity. Tsy ny endrika ivelany no maha kabary ny kabary fa ilay « fanahy » ao anatiny. Noho izany, mitaky fa­natevenana bebe kokoa ny fampianarana kabary. Raha mbola tsy misy. Ampidirina ao anatin’ny fandaharam-pianaran’ny kabary ny tantara sy ny fomba amam-panao. Tahaka izany ihany koa ny fandalinana momba ny teny malagasy, sns.
Heno any anaty kabary matetika ny hoe: « miala tsiny, miala fondro, miala salohy fito ». Firy amin’ireo lazaina ho mpikabary no mahay azy ireo?

HaRy Razafindrakoto

Catégories: National

Pages