Notanterahina ny alakamisy lasa teo ny dingana ampahavalon-dalana iadiana ny ho tompondakam-pirenena, taranja basikety, sokajy U16, lahy sy vavy.  Fihaonana atao any Amoron’i Mania. Anisan’ ny vokatra nisongadina ny fandresen’ny Pintade Amo­ron’i Mania ny Ascut Atsinana­na, tamin’ny isa tery 58 no ho 53, ho an’ny tovovavy. Lalao niady hatramin’ny farany. Na­naporofo izany ny elanelanisa teo amin’ny roa tonta. Nifan­dimbiasana hatrany ny nitarika ny isa teny amin’ny solaitrabe. Tombony ho an’ny Pin­tade ny filalaovany teo amin’ny kianjany sy manoloana ireo mpanohana. Ho an’ny tovolahy, nihintsana avokoa ireo heverina ho goavana, toa ny Cosfa izay lavon’ny JSB, tamin’ny isa mazava 77 no ho 55 ary ny MB2 All niondrika teo anatrehan’ny AS Montfort, 67 no ho 44. Toy izany koa ny Fandrefiala izay lavon’ny NAS, 53 no ho 50. Mbola manohy ny diany kosa ny AS ST Michel, nanilika ny NBE, 65 no ho 41. Nahazo ny tapakilany ihany koa ny Ascut, nandresy ny UBCM tamin’ny isa 69 no ho 43.

Tompondaka

Hotanterahina ny alahady ho avy izao, eny Alakamisy Fenoarivo, ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara amin’ny taranja bisikileta, sokajy rehetra, lahy sy vavy. Araka ny fanazavana nomen’ny filohan’ny Federasiona malagasin’ny bisikileta (FMC), Relahy Jean Claude, omaly, natao hitsirihana sahady ireo izay handrafitra ny ekipa nasionaly ity fifaninanam-pirenena ity. “Raha tsy misy ny fiovana farany, ny lehilahy ihany aloha, hatreto, no voalaza fa mifaninana amin’ny lalaon’ny Nosy ho avy io, any Como­res”, hoy izy.
Raha hiverenana kely ny fifanintsanana nasionaly, hi­ton­dra ireo sangany avy any aminy avokoa ireo ligy, toy ny avy eto Analamanga, Boeny, Diana, Menabe, Vakinankara­tra, Amoron’i Mania, Atsimo Andrefana, Anosy. Hiainga eo Alakamisy Fenoarivo ny fifaninanana ary hamakivaky ny lalam-pirenena voalohany (RN1) iny. Rehefa tonga eny Miarinarivo eny kosa izy ireo vao miverina mamonjy fahatongavana indray eny Alaka­misy Fenoarivo.
Ankoatra izay, hanatanteraka fivoriambe ara-potoana toy ny fanao isan-taona, anio, ao amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahamasina ny FMC. Hatao mandritra io fotoana io ny tatitra ara-bola sy ara-teknika ary ny fandaharana rehetra izay mbola miandry ny rafitra amin’ny taona ho avy.

Fitia Randria

Efa mahatratra 300 tapitrisa Ariary mahery ny sandan’ny fandaniana mankany Zambia, hoy ny filohan’ny klioba FC Rouge, ny alakamisy lasa teo. Noma­rihiny fa tsy mbola ao anatin’izany ny fampiantranoana sy ny sakafo. Tsiahivina fa ny FC Rouge izay hiatrika ny fiadiana ny amboaran’i Afrika ho an’ireo klioba.

Efa mby akaiky ny lalao fifanintsanana « Can U23 » 2027, araka ny fanadihadiana natao omaly, nanao fivoriana niresahana ny mahakasika izany ny eo anivon’ny Federasiona malagasin’ny baolina kitra (FMF), handaminana sy hijerena izay ho mpanazatra hitantana izany ekipam-pirenena sokajy zandriny izany.

Hotontosaina ao amin’ny Petit Palais Maha­masina, anio asabotsy, ny lalao iraisam-pirenena amin’ ny taranja Kick boxing, «Ala vela iraisam-pirenena». Handray anjara amin’ity hetsika ity moa ireo mpikatroka avy atsy amin’ny Nosy rahavavy, La Réunion sy Maurice. Ho avy hanatrika ity hetsika ity ny filohan’ny Iska Europe.

Ny faramparan’ny volana septambra no hiatrika ny lalao roa tafiditra ao anatin’ny fifanintsanana hiadiana ny toerana hiatrehana ny Can 2027 ny Barean’i Madagasikara. Hanafika any Nigeria, eo amin’ny andro voalohany, ary handray an’i Tanzanie, ao Maroc, ho an’ny andro faharoa.

Araka ny fampahafantarana hita omaly, tao anatin’ny tambajotran-tseraseran’ny Federasiona malagasin’ny baolina kitra (FMF), hotanterahina ny 25 sy ny 29 septambra ho avy izao ny lalaon’ny Barean’i Madaga­sikara. Fihaonana mandroso, tafiditra ao anatin’ny andro voalohany sy faharoa, hiadian-toerana ho an’ny Can 2027.
Fihaonana voalohany, ny fifandonana amin’ny Super Eagles, Nigeria. Hampiantra­no ny Barea ao amin’ny Kianja Godswill Akpabio International Stadium ao Uyo, ry zareo Ni­geria, ny zoma 25 septambra, manomboka amin’ny 8 ora alina, ora eto Madagasikara. Ny lalao faharoa dia ny fandraisan’ny Barea an’i Tanza­nie. Tsiahivina fa efa nambaran’ny filohan’ny Federasiona, Randriamanampisoa Alfred, fa any Maroc ny hanaovana io lalao io, noho ny tsy mbola fahazoan’ny Kianjaben’Ima­ha­ma­sina fankatoavana avy amin’ny Federasiona iraisam-pirenena (Fifa) sy ny kaonfederasiona afrikanina (Caf). Hatao ao amin’ny Stade d’honneur de Meknès izany, ny talata 29 septambra 2026, manomboka amin’ny 7 ora hariva, ora eto Madagasikara.
Tsy mbola afaka hahita mivantana ny Barea indray izany ny Malagasy tia baolina kitra amin’ity. Fahavoazana ho an’ny ekipam-pirenena ma­lagasy anefa ny tsy filalaovana eo amin’ny kianjany. Samy vahiny amin’ny kianja, ao Maroc, avokoa mantsy na ny Barea na ry zareo Tanza­niani­na, eny fa na efa niatrika fi­hao­nana maromaro tany aza ny Barea, hafa ihany ny milalao eo an-jaridaina.
Ankoatra izay, andrasana fatratra ny ho firafitry ny lisitry ny Barea, antsoin’i Martins, mpanazatra, ho amin’ireo lalao ireo. Ny azo antoka aloha, hisy mpilalao vaovao ho avy, araka ny fanadihadiana natao.

Tompondaka

Ambany ny tetibola amin’ny fikarohana, efa mijery ny paikady hitadiavana vola ho amin’izany ny mpikaroka. Anisan’izany ny projet UniPod, hamadihana ny voka-pikarohana iray ho orinasa. Miverina any amin’ny asa fikarohana ny ampaham-bola miditra. Vahaolana faharoa mampihodina ity sehatra ity koa ny fiaraha-miasa amin’ny sehatra tsy miankina. An-jatony isan-taona ny voka-pikarohana mivoaka ary efa mametraka angondrakotra momba izany ny fanjakana. Mijery ny voka-pikarohana isaky ny faritra eny amin’ny Oniversite 18 sy eny anivon’ireo foibem-pikarohana sivy, hanatsarana ny fanapariahana izany.

14 400 eo ho eo ny mpianatra afaka raisina eo anivon’ny L1 (taona voalohany ), izay ahitana fiakarana raha ny ho amin’ity taom-pianarana vaovao ity. Tante­rahina ny 3 sy 4 septambra ho avy izao, eo amin’ny Esplanade Ankatso, ny “Salon de l’étudiant de l’Université d’Antananarivo”. Hetsika hampahafantarana ireo sampam-pianarana misy eo anivon’ny oni­versiten’Antanana­rivo. Hanamarika izany ny fiaraha-miasa amin’ny sehatra tsy miankina, izay handray anjara amin’ny fampiratiana sy hanatanteraka velakevitra sy fandraisana mpianatra hizatra asa ary tanora vonona hiasa raha mifanaraka amin’ny filana sy tolotra eo amin’izy ireo.

Nizara vaovao ny tale misahana ny maha olona eo anivon’­ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena, Rakoton­drina Volafelana Marinah. Nambarany ny momba ny fandraisana ho mpiasam-panjakana ireo mpianatra nivoaka teny amin’ny Ecole normale supérieure (ENS) andiany faharoa. Misy olona mahatratra 211 voakasika ka eo am-pikirakirana ny fifanarahana arakasa ny DRH ao amin’ny minisiteran’ny Fana­beazam-pirenena ary efa nalefa visa eny anivon’ny minisitera mpiara-miasa izany. Hahazo « notification » ireo izay vita ny fifanarahana arakasany. Ho an’ny fandraisana ho mpiasam-panjakana ireo ENF (Enseignant non fonctionnaire), efa mandeha ny ampahibemaso amin’izao fotoana izao. Tanteraka amin’ny 50% izany, mbola misy kosa no tsy nahavita ny azy. Ireo efa nahatontosa ny azy kosa ka nahatonga ny antontan-taratasy eny amin’ny DHR, miroso amin’ny fikirakirana ny fifanarahana arakasa avy hatrany ny tomponandraikitra, ary hahazo izany ireo nahazoana visa.
Ho an’ny fandraisana taona 2026, havoakan’ny tomponandraikitra tsy ho ela ny lisitr’ireo voafantina hanaraka ny fiofanana proximité ary hanaraka ny fifanarahana arakasa.

Vonjy

Hifarana anio, eny amin’ny Kianja Barea Mahamasina, ny foaraben’ny fahasalamana iraisam-pirenena izay hetsika niatomboka ny talata lasa teo, nokarakarain’ny Adventist Wo­rld Radio (AWR), notarihin’ ny filohany, Jim Howard, mpanao asa fanompoana maneran-tany. Mifototra amin’ny fanakaikezana sy ny fanamorana ny tolotra ara-pahasalamana ho an’ny vahoaka ny tanjona. Mandritra izany, misy ny tolotra maimaimpoana fanamboarana nify, fitiliana maso sy fizarana solomaso, fanentanana sy fampianarana fomba fiaina ara-pahasalamana. Eo koa ny fitsaboana zaza, fanaraha-maso ny vehivavy bevohoka, échographie. Misy koa ny fitiliana diabeta, homamiadan’ny vozon’ny tranon-jaza ary ny VIH. Ankoatra izay ny fizarana fanafody maimaimpoana.
Mifanaraka amin’ny laharam-pahamehan’ny minisite­ran’ny Fahasalamam-bahoaka ity hetsika ity satria tafiditra ao anatin’ny paikady fisorohana sy fitsaboana. Misy koa ny fizarana traikefa ho an’ny mpia­san’ny fahasalamana, hanamafisana ny fahaiza-manao. Na­nana solontena nandritra ny fanokafana ny primatiora, ta­min’ny alalan’ny mpikambana eo anivon’ny kabinetra misa­hana ny diplomasia sy ny fifandraisana iraisam-pirenena, Ranai­voarisoa Rojo.
« Manamafy hatrany ny minisiteran’ny Fahasalamana fa zava-dehibe ny fiaraha-mientana amin’ireo mpiara-miombon’antoka hahafahana mamaly amin’ny fomba ma­hom­by ireo filana ara-pahasalamana, ny fanakaikezana ny tolotra ara-pahasalamana
amin’ny vahoaka, ny fisoro­hana ny aretina ary ny fanatsarana ny kalitaon’ny fitsaboana, hoy ny sekretera jeneraly », Dr. Randrianambinina Ephraïm Stephanson.

Vonjy

Haharitra roa andro ny fivoriana andiany faharoa, eto Antananarivo, izay fihaonamben’ny mpikaroka sy tanora mpikaroka eto amin’ny ranomasimbe Indianina. Hahafahany mifanakalo traikefa amin’ny olana sy ny vahaolana iombonana ny hetsika.

Ny Fondation de l’innovation pour la démocratie, amin’ny alalan’ny laboratoire Océan indien no mpikarakara ny hetsika. Mampi­songadina ny traikefa ana­nan’ny tanora vao misehatra amin’ny fikarohana aty amin’ ny ranomasimbe Indianina ny fihaonana.
« Tombony ho an’i Mada­gadikara ny fifandraisan’ny tanora malagasy mpikaroka sy vahiny amin’ny fifanakalozana traikefa amin’ny fama­hana olana mety iombonana fa tsy mitovy ny fomba ampiasaina. Tsy mitovy koa ny olana indraindray ka zava-dehibe ny fifaneraserana, ahafahana mivoatra sy manatsara ny fikarohana ataon’ny tanora malagasy », hoy ny talen’ny fikarohana sy ny haivao eo anivon’­ny minisiteran’ny Fa­mpianarana ambaratonga ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa, Pr Josie Dominique, omaly, teny Ambodivona.
Lohahevitra iarahan’ny mpikaroka ny demokrasia « substantive ». Tsy mionona amin’ny fanaovana fifidianana fotsiny ny demokrasia. Raha te hampandroso firenena dia mila manakaiky vahoaka ka omena sehatra izy ireo hiteny, ohatra, amin’ny lafiny tontolo iainana. Vahoaka no miandraikitra voalohany ny tontolo iainana, mpisitraka ny tombontsoa nefa koa mety ma­nimba azy. Ampandraisina anjara amin’ny demokrasia « substantive » izy ireo vao afaka miroso amin’ny fandrosoana ary omena andraikitra bebekokoa amin’ny fikajiana izany.
Demokrasia « substan­tive », midika hoe, ireo vaho­aka eny ifotony no miteny. Ahitana ny mpitrandraka ala, mpanjono, mpanao arina… mpampiasa ny tontolo iainana amin’ny zavatra tsotra amin’ny fiainany. Iaraha-miasa aminy ny zava-dretra ho tody amin’ny tanjona fampandrosoana iarahana, araka ny fanazavan’ny mpampianatra mpikaroka ao amin’ny foibem-pikarohana nasionaly momba ny tontolo iainana, Ramisandrazana Ra­ko­toariseheno.
Politikam-panjakana ankehitriny ny manohana ny fikarohana mifantoka amin’ny fikarohana manakaiky vahoaka, miseho amin’ny firaisan’ny mpikaroka miaraka amin’ny mpisehatra ifotony manohana ny tanora hampahafantatra ny voka-pikarohany.

Vonjy

Tarika anisan’ny manana mpamoron-kira maro ny Re­bi­ka. Manahirana azy ireo hatrany ny fisafidianana izay hira halahatra, indrindra re­hefa fampisehoana goavana. “Ho lava dia lava ny fampisehoana, satria hira tsy latsaky ny 70 no hataonay, izany aza ahina misy mbola andrasan’ny mpa­nkafy tsy voalahatra ao”, hoy ny nambaran’i Nix, omaly. Mandritra ilay fampisehoana hotontosain’ny tarika Rebika, ny alahady 30 aogositra izao, etsy amin’ny Kianjan’ny sekoly Esca Antanimena io. Tonga nijery ny fanombohan’ny fanomanana ny tarika, no nitafa fohy tamin’ny mpanao gazety.
“Efa mandeha tsara ny fanomanana, indrindra avy aty aminay. Ny lafiny ara-teknika efa narindra hifanaraka amin’ ny hangezan’ny fampisehoana”, hoy ny nambaran’i Rivo. Ani­san’ny nahafaly ny mpankafy ny tarika tato ho ato ny nahi­tana azy indray niaka-tsehatra, rehefa niato fotoana ela­ela. “Io ihany ny fampisehoana goavana ankalamanjana eto Antananarivo amin’ity taona ity”, hoy kosa i Nix, izay efa eto an-tanindrazana hiatrika izany. Nanamafy i Heritiana fa sarotsarotra kokoa ny fahitan’ izy ireo fotoana iarahana toy izao, kanefa natao ambony
ny fangatahan’ny mpankafy. “Fanamby hafa indray ho anay ny eto amin’ity toerana ity. Efa maro no niarahana tamin’ny tarika Rebika ary nety foana izany, ka hatsa­raina hatrany”, hoy kosa ny mpikarakara avy ao amin’ny Lax Pro.

Zo ny Aina

Feno fihetseham-po ny fitantaran’i Erick Manana… “Teny ambony sehatra no ni­rafitra ny tarika, tany Bor­deaux. Fa avy dia nifankahazo am-panahy ka tonga amin’izao 30 aona izao”, hoy ny ampahany tamin’ny fitantarany ny tantaran’ny tarika Feo Gasy, nandritra ny fihaonana tamin’y mpanao gazety, omaly, tetsy amin’ny QG Ankorondrano. Tafavory eto Antananarivo ny mpikambana rehetra amin’ izao fotoana, hiatrika ilay fampisehoana izay hotontosaina ny sabotsy 29 aogositra izao, manomboka amin’ny 3 ora, etsy amin’ny CCI Ivato.
“Hatao hahatsiarovana ireo namana efa lasa io. Tao Rakoto Frah, Fafah, Bariliva ary Sata. Fanirianay mihitsy ny mba hoe aty an-tanàna no manomboka ny fiarahana indray, satria hanatontosa fihodinana any Europe izahay aorian’io”, hoy hatrany ny nambaran’i Erick Manana. Ireo hira nanamarika izay 30 taona izay no halahatra. Manomboka any amin’ireo voarakitra anatin’ny rakikira “Tsofy rano”, nivoaka ny taona 1997 io, hatraty amin’ireo vao noraisim-peo farany, ka hi­voaka rakikira amin’ny volana janoary 2027.
Avy dia niatrika ny famerenena ny tarika vantany vao tonga i Pasy sy i Erick Ma­nana. Tafiditra avy hatrany anatin’ny fanahin’ny hiran’ny Feo Gasy koa ny feon’i Dadou, zanak’i Fafah. Hifana­mpy amin’ ny feon’i Benny, raha toa ka hiankina betsaka amin’i Nini kosa ny tendry gitara. “Faly fa sitrapon’­Andriamanitra ny mbola ifankahitana indray. Mbola misy ny zavatra tokony hatao ka hanao zavatra tsara mihitsy amin’io”, hoy kosa ny toky nomen’i Kolibera, zokiny indrindra anatin’ny Feo Gasy. Mahafaly ny rehetra ny fahi­tana azy miroso anaty fahasalamana ka afaka hiaka-tsehatra indray.
“Manetry tena be izy, fa tsy Feo Gasy irery fa misy ampaham-potoana hanaovana ireo hiran’i Erick Manana amin’io”, hoy kosa ny nambaran’i Rivo Randriamanamihantasoa, mpikarakara. Tsy ho latsaky ny ora efatra, araka izany, ny seho.

Zo ny Aina

“Alahady ho an’ny Fiaina­na, fahasalaman ho an’ny fiarahamonina 100%”. Io no tarigetran’ny hetsika ara-pahasalamana tanterahin’ny Institut médical de Madagascar (IMM), ny alahady izao. Ankizy tsy salama, vao teraka hatramin’ny 12 taona, miisa 25, mila fitarafana maika ho fanaraha-maso ny fahasalamany na ho vonjy aina ho azy ireo no hatao échographies pédiatrique maimaimpoana. Tafidi­tra ao anatin’ny fanatanterahana ny andraikiny eo amin’ny fiarahamonina sy ny politikan’ny RSE ny hetsika. Manoloana ny olana amin’ny fahasalamana izay mbola mahatonga ny fianakaviana maro tsy afaka mitily manokana, manamafy ny ezaka ataony hanohanana ireo tokantrano marefo ny IMM. Ho an’ity andiany voalohany ity, ny fahasalamana sy ny fikarakarana ny ankizy no ifantohana manokana. Hifano­me tanana maimaimpoana ho an’ny fahasalaman’ny zaza ireo mpitsabo ankizy sy échographe eo amin’ny IMM. Miso­ratra anarana amin’ ny laharana maitso 617 no hahafahana misitraka ny tolotra na manatona miaraka amin’ny taratasy avy amin’ny mpitsabo. Name­traka rafitra manokana ny IMM ka voatokana ny lalana handraisana ireo mpisitraka ny hetsika, miaraka amin’ny fa­mantarana mazava manomboka eo amin’ny vavahady fi­dirana lehibe hatrany amin’ny efitra RSE. Misaraka tanteraka amin’ny sampana vonjy taitra io toerana io.

Tatiana A

Nahatratra 5 355 ny trangana Mpox niseho, 2 598 ireo sitrana ary 23 namoy ny ainy, nanomboka ny 18 desambra 2025 hatramin’ny 25 aogositra lasa teo. Enina ny tranga voamarina ny 25 aogositra, 74 ny distrika voakasika. Nahatratra 241 ny tranga voamarina tao anatin’ny efatra herinandro farany, araka ny voalazan’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka, omaly.

Ny distrikan’i Betafo sy Manja no hanaovana Caid na ny famendrahana fanafody mamono moka isan-trano. Ny distrikan’i Morondava, faritra Menabe, kosa no hametrahana isan-tokantrano ny Takelaka fanaparitahana fanafody mamono moka (spacial emanator). Vatsian’ny governemanta Amerikana vola ireo paikady ireo, izay eo ambany haitariky ny PMI Evolve, hanomezana tantsoroka ny minisiteran’ny Fahasala­mam-bahoaka hiadiana amin’ny tazomoka eto Mada­gasikara.

Tanterahina nanomboka ny alatsinainy teo, hifarana rahampitso, ny fampiofanana ireo talen-tsekoly sy mpitantsoroka ifotony. Hetsika iarahana amin’ny Foibem-pitondrana misahana ny tantsoroka an-tsekoly sy ny fitsirihana ara-pedagojia (Desip), Siep ary Diep ao amin’ny Dren Atsimo Andrefana. Miompana amin’ny fitantanana ny sekoly, ny fitantanana ara-pedagojika, ny tantsoroka ifotony ary ny haitarika ara-pedagojika izany.

Notanterahina tao anatin’ny roa andro ny atrikasa fanamarinana ireo mombamomba ny toe-karena sy ny fiveloman’ny tokantrano eto Madagasikara, tao anatin’ny tetikasa “Fews Net 8 Base de connaissances”, miaraka amin’ny fa­matsiam-bolan’ny Chemonics. Niara-niasa tamin’ny BNGRC ho fanatanterahana izany ireo mpiara-miombon’antoka. Ani­san’izany ny Adventist Development and Relief Agency Adra sy ny Welthungerhilfe, ny Fews Net.
Faritra miisa 24 sy fiveloman’ny mponina ao aminy no voakasiky ny fanadihadiana. Natao ny fifanakalozana sy ny asam-bondrona handinihina sy hanamarinana ireo vokatra azo. Hanamafisana fa mifanaraka amin’ny zava-misy eny ifotony ny angon-drakitra. Ireo vaovao ireo izay hanampy amin’ ny fanatsarana ny fanairana mialoha sy ny fanadihadiana momba ny fanjarian-tsakafo.
Fiaraha-miasa hanampy amin’ny fanamafisana ny fahafahan’ireo mpisehatra mandray fanapahan-kevitra mifototra amin’ny angon-drakitra azo antoka no natao. Ho fanatsarana koa ny fiomanana sy ny fandraisana andraikitra manoloana ireo loza mety hisy fiantraikany amin’ny fanjarian-tsakafo eto Madagasikara.

Vonjy

Efa miroso amin’ny fanatsarana ny voka-pikarohana sy ny laharan’ny oniversite eto Madagasikara ny eo anivon’ny minisiteran’ny Fampianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa. Atao amin’ny alalan’ny fampidirana sy fampiasana ny Vovonana iarahan’izy ireo miasa amin’ny sehatra tsy miankina sy ny CIDST izany.

“Mamokatra voka-pikarohana maro isika eto Madagasi­kara nefa tsy fantatry ny olona izany”, hoy ny tale jeneralin’ny Fikarohana ara-tsiansa, profesora Ratsimbasoa Arsène, raha nitafa tamin’ny mpanao gazety tetsy Tsimbazaza, omaly. Nambarany fa lasa manatevina ny fampakarana ny lenta sy ny haavon’ny oniversite any ivelany fotsiny ny voka-pikarohana eto amintsika, raha tena atao ny fandinihana. Ankoatra izay, laharana voalohany amin’ireo oniversite eto Madagasikara ny Oniver­si­ten’Antananarivo, raha ny fanasokajiana iraisam-pirenena lehibe toy ny EduRank. Ma­nodidina any amin’ny 4 000 hatramin’ny 5 000 eo kosa ny laharan’ny oniversite eto Antananarivo, raha oharina amin’ireo oniversite maro maneran-tany. Miditra any amin’ny faha-10 000 any ny toerany raha mivoaka ivelan’ny faritra, toy ny any Toliara.
Manoloana izany zava-misy izany, efa miroso amin’ny fanatsarana ny voka-pikarohana sy ny laharan’ny oniversite eto Madagasikara ny eo anivon’ny minisiteran’ny Fampiana­ra­na ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa. Misy, araka izany, ny fampidirana ny “Plateforme”, izay natolotry ny sehatra tsy miankina mba hampakarana sy handaminana ny voka-pikarohana malagasy sy hanomezana lanja ny mpikaroka. “Hitady any ivelany ary hatao koa zara ary misy eto an-toerana”, hoy ihany ny tale jeneralin’ny fikarohana ara-tsiansa. Tanjona amin’ny fampiasana ity vovonana ity ny hampakarana ny laharan’ny oniversite eto an-toerana, raha ny fanazavana voaray hatrany.
Iaraha-miasa

Misy zavatra mbola takina maro ao anatin’ny fanatanterahana sy fampiasana ity vo­vovana ity. Anjaran’ny mini­sitera ny manantanteraka izany. Iarahan’ny minisiteran’ny Fampianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa misalahy amin’ny CIDST ny fahatomobanany. Mandrindra sy mametraka ny lamina rehetra mahakasika izany, amin’ny alalan’ny CIDST, ny eo ani­von’ny Mesupres. Nanamafy hatrany ny tale jeneralin’ny fikarohana ara-tsiansa, profesora Ratsimbasoa Arsène, fa miara-miasa amin’ny olon-drehetra ny eo anivon’ny minisitera mba hampandroso ny fikarohana eto Madagasikara, amin’ny fanajana ny lalàna sy ny fenitra izay napetraka.

Mino

Sehatra Ba gasy volana septambra. Hisesy ny hetsika ho fanandratana ny kanto. Ny alarobia 2 septambra izao, raikitra ny famerenan-kira miaraka amin’ny «Guide piano» Tsiadana. Zoma 4 septambra, hiroso avy hatrany amin’ny fandraisam-peo ao amin’ny Studio Maxon, eny Analamahitsy. Ny sabotsy 5 septambra, manomboka amin’ny 2 ora sy sasany ka hatramin’ny 5 ora sy sasany hariva, ao amin’ny efitrano malalaky ny Trano fiantohana Aro Antsahavola, atrikefa bagasy «Ala vizana». Hira homanina amin’izany: «Io fitiavana io» (A.Ratianarivo), «Very vakana» (N.Rabemanan­tsoa), «Raha migaina» (J.Rajoro).

Miankina amin’ny vanim-potoana na ny lamina voajanahary eo amin’ny fizaran-taona ny asan’ny mpihiragasy. Mbola vitsy ny Malagasy no mahalala azy io. Amin’ny ankapobeny, manana asa aman-draharaha roa sahanina ny mpihiragasy. Rehefa ao anatin’ny ririnina, manafàna ireo fomba amam-panao tahaka ny famadihan-drazana sy ny didim-poitra izy ireny. Rehefa mirotsaka kosa ny orana, mamboly eny an-tsaha ry zareo. Tahaka izany hatrany isan-taona.

Tsy misy mitantara intsony ny angano? Fahiny, ny renibe no mitantara angano. Tao amin’ny ankohonana no nanatanterahina izany. Ankehitriny, zara raha misy iray na roa sisa ny tokantrano ahenoina ray aman-dreny mitantara ny anganon’Ikotofetsy sy Imahaka, Ifaramalemy sy Ikotobekibo, sns. Satria, tsy mahay ilay angano? Tsy mahafantatra ny lanjan’ny kabary eo amin’ny fanabeazana ny maha olona? Mila fanarenana goavana ny lesoka. Ny fanahy sy saina mitahiry, ny vava mitantara, ny fo mieritra. Ireny no ilaina fa tsy avadika « dessin animé », akory, ny angano, satria, izay no takin’ny fandrosoana.

Hafa noho ireo efa hita hatramin’izay. Fiantsana to­nonkalo karakarain’ny Fari­bolana Sandratra ao amin’ny Cercle Germano-Malagasy (CGM-GZ) Analakely, ny tolakandron’ny 19 septambra izao, manomboka amin’ny 3 ora. « Sarimiantsa », hiano­hana antsa tononkalo 35 miaraka amin’i Mina Ilarion, Nofy, Christophe Rabearimanana, Anjara Tsy Ahy ary i Haintso Nirina.
« Anisan’ny hampiavaka ny Sarimiantsa ny fomba fampahafantarana anay miantsa amin’io fotoana io. Hampaha­fantarina amin’ny fomba miavaka fa mpilalao sarimihetsika izahay no miantsa tononkalo », hoy i Nofy. Ankoatra izay, mbola mpilalao sarimihetsika ihany koa no hihira amin’io fotoana io, raha ny fanazavany hatrany. Nohamafisiny ihany koa fa malalaka ny lohahevitra hoentin’ireo mpiantsehatra mandritra ny antsa tononkalo « Sarimiantsa ».
Marihina fa efa nilona na­haritra tao anatin’ny filalaovana sarimihetsika izy 5 mirahalahy ireto. « Na izany aza, aza hadinoina fa nanoratra tsy tapaka ihany koa izahay, ka izao hiantsa ny sanganasan’ ireo mpiraifaribolana izao », hoy hatrany i Nofy.

HaRy Razafindrakoto

Mitohy ny fankalazana ny 30 taona an-tsehatra. Rariny loatra raha handalo indray ao Antsahamanitra i Samoëla, hanohy ny tantara.

«Tsy tontan’ny ela ». Mahalaza be izay lohateny nosafi­diana izay. Ho an’ilay fampisehoana hotontosain’i Sa­moëla etsy Antsahamanitra, ny alahady 30 aogositra izao io, manomboka amin’ny 3 ora. « Impito ny tao Antsahama­nitra. Fanimbalony ity. Toe­rana mirakitra tantara ho an’i Samoëla sy ny mpankafy azy ao, ka tianay manokana », hoy ity mpanakanto ity, raha nanazava tamin’ny mpanao gazety .
Samoëla ranoiray, anatin’ ny 4 ora sy sasany, izany hoe, hira 50 eo ho eo. Misy 8 na 10 amin’ireo no hira tsy fanao an-tsehatra ka hozaraina indray amin’ny rindra vaovao. Izay Ilay « Tsy tontan’ny ela », satria efa nipetraka tsara hatrany amin’ny namoronana azy. « Fangatahan’ny mpankafy dia hatao izay. Tsy misy Zara Revy  koa Antananarivo amin’ity, fa io ihany ny seho goavana ankalamanjana », hoy hatrany i Samoëla.
« Adidinay ny kalitaon’ny seho amin’io. Izahay tia fety, izaho, mahafinaritra ahy ny manome fifaliana ho an’ny hafa. Fanamby lehibe ity », hoy kosa ny toky nomen’ny tomponandraikitra voalohan’ ny Zouk Pro, izay mpikara­kara.

Zo ny Aina

Nihena 2,24% ny taham-pahafahana nasionaly tamin’ ny fanadinana bakalorea, izay 48,49% raha ampitahaina
tamin’ny voka-panadinana tamin’ny taona 2025 izay naha­tratra 50,73 %. Anisan’ny anton’izany fidinana izany ny fanaraha-maso hentitra hampiakarana ny kalitao sy ny lanjan’ny diplaoma mivoaka, raha ny fanazavana.
Manoloana ny fihanaky ny aretina Ebola any amin’ ny firenena atsy amin’ny kaontinanta Afrika, manana adidy lehibe amin’ny fiarovana ny fahasalaman’ny vahoaka mala­gasy ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka. Noho izany, ampiharina avy hatrany ireo fepetra voalaza ao anatin’ny
« Note verbale » navoaka taorian’ny filankevitry ny minisitra izay manambara fa ireo olona avy any amin’ny faritra voaka­siky ny valanaretina, indrindra ny R.D. Congo dia tsy maintsy manao fitokana-monina mandritra ny 21 andro eto Mada­ga­sikara. Ankoatra izany, natsahatra ihany koa ny fanatanterahana iaraka (mission) any RDC ho an’ireo mpiasan’ny fahasalamana ho fepetra fisorohana ny fiparitahan’ny aretina.
Mpianatra 12 mianadahy, taona faha-5, ao amin’ny UFR Clermont-Ferrand-France, miaraka amin’ny mpampianatra roa ary manam-pahaizana manokana momba ny prothèse roa no tonga manao iraka fitsaboana nify ao amin’ny Faritra Analanjirofo. Ao Sainte-Marie izy ireo, ny 27 – 31 aogositra ary any Soanierana Ivongo, ny 1- 7 septambra. Tanjona ny hahazoan’ny mponina fitsaboana nify sy ativava, indrindra ireo mila fitsaboana sy fikarakarana manokana.

Hanatanteraka “Forum national pour la promotion de l’intégrité” ny Kaomity mitandro ny Fahitsiana (CSI), ny 1 sy 2 oktobra ho avy izao, eny amin’ny oniversi­ten’Antanana­rivo. Tohanan’ny Organisation internationale de la Fran­cophonie (OIF) sy ny Con­fédération Suisse ny hetsika. Misokatra ho an’ny tanora malagasy rehetra 18 taona ka hatramin’ny 35 taona monina eto Madagasikara izy ity. Hisy ny fifampiresahana sy adihe­vitra, fifanakalozana ary ny Village de l’intégrité mandritra izany. Eo koa ny fifaninanana nasionaly roa misokatra ho an’ny tanora. Ny fifaninanana famoronana sary famantarana (logo) ny Système anti-corruption (Sac) sy ny famokarana horonantsary fohy momba ny anjara andraikitry ny tanora amin’ny fampiroboroboana ny fahitsiana. Tsara ho fantatra fa hatramin’ny 1 septambra ho avy izao ny fe-potoana farany handefasana ny fangatahana handray anjara amin’ny zaikabe sy ireo fifaninanana roa voalaza ireo.
Ho an’ireo tanora voafan­tina avy any amin’ny faritra, hisy ny fandraisana an-tanana ny saran’ny fahatongavana eto Antananarivo, hahafahan’ izy ireo mandray anjara amin’ ny hetsika.
Raha hisoratra anarana, afaka mitsidika ny rohy https://shorturl.re/forumdesjeunes. Misy koa ny pejy fesiboky hanarahana ny andinidininy rehetra : https://www. facebook.com/csimada.

Vonjy