Des trésors cachés pour notre santé
Tontosa soa aman-tsara ny faran’ny herinandro teo ny «Lohavogny 2026 ». Natao tao amin’ny zomban’Andriamisara izany, izay notarihin’ny Ampanjaka Kamamy Georges. Fomba nentim-paharazana izay notohizan’ny taranaka izy ity any Menabe, izay natao indrindra hanomanana ny « Fitampoha » manaraka, ka nanaovana ireo fanao toy ny famonoana omby, sns. Nivoaka nandritra ny «Lohavogny» ihany koa ny daty hanaovana ny « Fitampoha », ka fantatra fa ny 20 hatramin’ny 28 aogositra izany amin’ity taona ity. Tsiahivina fa io no lanonana lehibe indrindra amin’ny fomba amam-panaon’ny sakalavan’i Menabe, izay efa nifandovana nandritra ny taona maro. Natao hanomezam-boninahitra ireo mpanjaka niandohana izany, amin’ny alalan’ireo fombafomba isan-karazany. Fotoana iray hivorian’ireo taranaka miparitaka manerana izao tontolo izao any an-toerana koa io fotoana voatondro io, ka natao iomanan’ny rehetra ny famoahana ny daty. Fanehoana ny firaisankinan’ny Sakalava ihany koa izany, izay fototra nahafantarana ny « Fitampoha » ho anisan’ny hetsika ara-kolontsaina malaza indrindra eto Madagasikara.
Zo ny Aina
Nangoro-mainty ny lapa… Mpankafy rock, fa indrindra mpiondana ny tarika Kiaka ireo nameno azy, omaly. Mbola mitoetra ny lazan’ny tarika.
Niteny ny traikefa. Traikefa niampy talenta. Talenta be mpankafy ka hipoka ny Lapan’ny Fanatanjahantena Mahamasina, omaly. Tao ny lava volo, mitafy mainty ny ankabeazany, misalotra hoditra hatrany am-paladia… Tsy tanora daholo anefa, ny ankamaroany aza niara-lehibe tamin’ny tarika Kiaka ! 40 taona an-tsehatra, toy ny vao omaly satria niainana tanaty mozika ka tsy hitan’ny fivezin’ny taona. Fa indreo ry Deba, Joce, Dads, Johnny, Zôzô ary i Nini, toy ny voromahery nahazo aina vao, ka nifehy ny sehatra tanteraka…
Fiainana manontolo no natambolin’ireo hira nalahatra ho an’ireo tena mpankafy ny tarika Kiaka. Ireo hira milamindamina toa ny «Vetsovetsoko», «Tsy sahy», « Sambatra », sns, nampiavaka ny tarika Kiaka tamin’ireo mpivoy ny rock hatramin’izay. Niara-nitempo tamin’ny doboky ny amponga maroanaka sy ny rangotra gitara kosa ny fon’ny mpiondana, rehefa nandeha ry «Soavaly metaly», « Rovako », « Sida », sns.
Vahinin’ny tarika Kiaka ry Toky sy Teddy, avy ao amin’ny tarika Mage 4. Niara namerina ny «Mbola kely» izay naneho ilay fampitana fanilo, fitohizan’ny mozika koa. Tazana teny an-tsehatra nanampy ny tarika ary nanamafy izay fitohizana izay koa mantsy i Princy, zanak’i Joce izay tena naneho ny fifehezany ny gitara marani-peo amin’ny tendry kavia. Tsy izy irery, fa namolavola mpandimby maro ny tarika Kiaka, izay nasaina naneho ny talentany omaly koa.
Fotoana namerenana ireo hiran’ny tarika Kiaka tsy fanaon’izy ireo an-tsehatra koa iny fotoana iny. Ry «Andrianampoinimerina», «Tsy kivy », »Resinao » , « Niova » , sns, noravahin’ireo sary fahatsiarovan’ny tarika nandritra izay 40 taona izay. Toy ny fiaingana vaovao hoan-dry Nini sy ny tariny iny seho iny, satria tena nifangia tamin’ireo mpankafy ry zalahy, hany ka tsy ampy ny ora 4 nandravonana 40 taona.
Ny manaraka ? Tsy mbola fantatra, fa azo antoka fa malalaka indray ny lalan’ny tarika Kiaka. Nahazo toky tamin’ny mpankafy, nahazo hery tamin’ireo mpiondana fa indrindra hery vao hoan’ny sehatra manaraka.
Zo ny Aina
Hotontosaina ao amin’ny UCM Ambatoroka ny Forum de la Psychologie izay karakarain’ny Association Arche ny 12 sy 13 jona ho avy izao. Hetsika maro no hatolotra ny mpanotrona izay mifototra amin’ny fahasalaman’ny saina. « De moi à l’autre : comprendre le conflit pour mieux vivre ensemble » ny lohahevitra ifantohana. Mandritra ny roa andro, hisy fifampizarana siantifika momba ny fifandirana (conflit) izay arahana adihevitra hafa. Anisan’ny mandray anjara amin’ny hetsika ny fikambanana Psy-kôzy Madagascar.
Natomboka ny faran’ny herinandro teo, ny fanapariahana ireo laza adina ho an’ny fanadinana sy fifaninanana nasionaly hidirana taona voalohany eny anivon’ny lisea teknika, ho an’ny taom-piofanana 2026, manerana ireo faritra ahitana ivontoeram-panadinana eto Madagasikara. Tomponandraikitra miisa 24 avy ao amin’ny Direction des Examens sy ny eo anivon’ny zandarimariam-pirenena miisa 22 no miantoka sy manatanteraka ny asa. Efa voalamina mialoha ireo zotra sy lalana arahina hahazoana antoka fa tonga ara-potoana sy am-pilaminana any amin’ireo ivontoeram-panadinana rehetra ny laza adina.
Mandray anjara amin’ny “Regional Meeting on Radiation Safety Infrastructure in Africa”, tanterahina any Nairobi, Kenya ny delegasionina malagasy tarihin’ny talen’ny kabinetran’ny minisiteran’ny Fampianarana Ambaratonga ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa sy ny tale jeneralin’ny Ivotoerana Nasionaly momba ny Siansa sy Tekinika Nokleary (INSTN). Tanjona ny hanamafisana ny rafitra sy ny lalàna mifehy ny teknika sy ny angovo nokleary hahafahana mampiasa izany ho fitaovana enti-mampandroso ny firenena sy manatsara ny fiainan’ny mponina.
Ho fanamafisana ny ezaka ataon’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka amin’ny fampanatonana ny tolotra ara-pahasalamana ho an’ny vahoaka, notanterahina tao amin’ny CHRR Ambositra ny hetsika fitiliana maimaimpoana ny areti-maso katarakta arahin’ny fandidiana, naharitra telo andro, tao amin’ny CHRR Ambositra.
Hetsika mitondra fanantenana sy fahasitranana mivantana ho an’ireo marary indrindra ireo efa niaina fahasahiranana teo amin’ny fahitana nandritra ny fotoana ela izany. Faly ireo marary rehefa niverina mahita mazava indray, izay manova mivantana ny fiainany andavanandro sy ny fianakaviany.
Ankoatra ny fitiliana sy ny fandidiana, nisy ihany koa ny fanolorana fitaovana sy fanafody ho an’ny sampandraharaha misahana ny maso hanatsarana hatrany ny kalitaon’ny fitsaboana omena ny vahoaka. Mandroso sy mihatsara hatrany ny fahaiza-manaon’ny CHRR Ambositra satria nanomboka izao, manana mpandidy maso roa vaovao ny hopitaly ka afaka manohy ny fandidiana katarakta isan’andro ho tombontsoan’ ny vahoaka.
Tanteraka noho ny fiaraha-miasa eo amin’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka sy ny Lions Sight First Madagascar ny hetsika. Tanjona ny fanasitranana, fanarenana ny fahitana, ary fanomezana fahafahana ny vahoaka hiverina amin’ny fiainana feno.
Vonjy
Le Madagascar Underground à Antsahavola, a vibré au rythme du rock alternatif vendredi, à l’occasion de la soirée «Love and Pain» assurée par le Rar Project. Plus qu’un simple concert, l’événement se voulait un moment de partage entre les amateurs du genre, un objectif largement atteint au vu de l’ambiance qui a régné tout au long de la soirée.
Le concept de «Love and Pain» reposait sur un fil conducteur bien précis qui est de raconter les différentes étapes d’une histoire d’amour, à travers une sélection de chansons soigneusement choisies. Dès les premières notes de «Variana», une composition de Naday évoquant les sentiments que l’on n’ose pas exprimer, le ton était donné.
La suite du programme a aussi permis au public d’exprimer et partager ses émotions avec des titres emblématiques comme «Fall to Pieces» de Velvet Revolver, «When You’re Gone» de The Cranberries ou encore «Come As You Are» de Nirvana. Des morceaux plus récents, à l’image de «Zombie» de Yungblud, ont également trouvé leur place dans cette narration musicale.
Les membres du Rar Project ont aussi mis en avant leurs propres créations, comme le titre «On My Way» de Hoffman ou encore «My Way Home» de Naday. Parmi les moments les plus marquants de la soirée figurait le retour de Jia, membre fondateur de Moajia. Membre également du collectif Rar Project, il a interprété «Voaary» et «Milomay», a conquis l’instance.
Holy Danielle
La FJKM Tranovato Ambatonakanga a organisé une soirée exceptionnelle vendredi au palais d’Andafiavaratra, avec la chorale Orimbato. L’événement ayant pour objetcif de collecter des fonds pour restaurer la toiture du temple historique d’Ambatonakanga. Pour le public, c’est un véritable voyage dans le temps à travers des chants hérités de l’époque royale malgache.
Après le culte avec le pasteur Tolotra Michel et les interventions officielles, les spectateurs ont découvert un répertoire rarement interprété aujourd’hui. Présentés et contextualisés par Elyane Rahonintsoa, les morceaux ont permis de replonger dans une période marquante de l’histoire de Madagascar.
Parmi les œuvres les plus remarquées, «Arahaba Ry Mpanjaka», composé en l’honneur de la reine Ranavalona III en 1882, ainsi que «Sidikinina» qui était l’hymne national sous les règnes de Ranavalona II et Ranavalona III. Le public a également pu entendre «Mitokan-trano Eto Ny Vahoaka», chant inaugural du temple d’Anatirova. Ainsi, pour beaucoup, ils ont entendu des chansons pour la première fois.
Des titres populaires d’antan
La soirée a également mis à l’honneur des titres populaires des hautes terres, comme «Mandihiza Rahitsikitsika», «Iarivo Tany Soa», «Voizo» ou encore «Tsara Misonenika»…Ces morceaux témoignent d’une époque où la musique accompagnait étroitement la vie sociale et les traditions malgaches.
Des chants choraux et spirituels sont venus compléter ce programme riche en émotions et en mémoire. Entre les prestations musicales, les séances de levée de fonds et l’exposition photographique conduite par Jacques Ramanamirija, le public a pu mesurer l’importance de préserver aussi bien le patrimoine bâti que le patrimoine culturel immatériel.
En revisitant ces chants anciens, la FJKM Tranovato Ambatonakanga a permis à toute une génération de redécouvrir une page méconnue mais précieuse de l’histoire musicale malgache. A coté de la scène, une projection dévoile aussi des anciennes photos qui ont marqué l’histoire du temple.
Holy Danielle
Ces derniers mois, la levée de l’immunité parlementaire de certains députés, pour une raison ou une autre, a fait la une de l’actualité politique. Faut-il souligner que l’immunité parlementaire dont bénéficie chaque élu au niveau de l’Assemblée nationale est l’un des principaux privilèges des députés.
Et certains candidats ne reculent devant rien pour se faire élire afin de bénéficier de ce privilège qui, apparemment offre une certaine protection à ceux qui en ont droit. C’est pourquoi, les législatives à Madagascar sont devenues un véritable objectif pour de nombreux politiciens (et même pour des non-politiciens).
Mais l’immunité parlementaire n’est pas le seul avantage qui attire les candidats à l’Assemblée nationale. Il y en a bien d’autres. Parmi ceux-ci, on peut citer les avantages matériels qui sont loin d’être négligeables (rémunération, indemnités diverses, …).
D’ailleurs, on peut se demander comment le pays, avec les moyens dont il dispose, peut se permettre d’accorder autant d’avantages à ses élus. Dans certains pays développés, les députés vivent de façon simple et sont loin de bénéficier des avantages comme leurs homologues malgaches.
Ils n’ont pas de voiture de fonction et Ils utilisent les transports en commun. A Madagascar, la première chose que demande les députés, une fois élus, ce sont les fameuses voitures 4×4. Et quand on ne satisfait pas leur demande, ils osent brandir la menace de la motion de censure.
Les députés suédois n’ont pas également d’assistants personnels. C’est tout le contraire à Madagascar. A chaque député, on autorise de nombreux assistants parlementaires. Et pour certains élus, c’est l’un des moyens de « caser » des membres de la famille, des amis, … .
Et on se demande bien à quoi vont servir tous ces assistants parlementaires. En tout état de cause, leur salaire reste modeste comparé à d’autres pays et certains reçoivent une petite indemnité de logement. Ce qui est loin d’être le cas des élus malgaches.
En agissant ainsi, l’objectif est de limiter les privilèges et de rapprocher les élus des conditions de vie des citoyens ordinaires. Bien au contraire, à Madagascar, une fois élus, bien souvent les députés se considèrent comme des personnes à part et sont ainsi complètement disjonctés de la population.
Il serait intéressant de savoir si on se bousculera toujours au portillon de l’Assemblée nationale si les députés malgaches sont considérés au même niveau que les députés suédois et de ce fait, ne bénéficient pas des énormes avantages qu’on leurs accordent actuellement. Bien sûr, il y a toujours des exceptions, mais tout compte fait, pour la grande majorité, le doute est permis.
Ranaivo Lala Honoré
Des leviers capables de transformer durablement l’économie malgache, ont été au cœur du débat, lors du lancement du rapport d’évaluation rapide de la Conférence des Nations Unies sur le commerce et le développement (CNuced), le 5 juin au Novotel, à Antananarivo. Parmi les grandes lignes abordées, le développement des filières agricoles à fort potentiel.
Pour le ministre de l’Agriculture et de la souveraineté alimentaire, Gaëtan Ramindo, il a prôné une approche pragmatique, axée sur les secteurs déjà organisés et capables de produire rapidement des résultats économiques.
«Pour obtenir des impacts rapides et visibles dans l’agroalimentaire, il faut concentrer les efforts sur des filières déjà relativement structurées et présentant un fort potentiel de transformation et d’emplois», a-t-il affirmé. Il a notamment cité le riz, le maïs, l’orge destinée à l’industrie des boissons ainsi que les épices.
Pertes et potentiels
Le ministre a alerté sur les pertes post-récolte, particulièrement dans la filière rizicole, qui peuvent atteindre 15 %. Selon lui, l’installation d’unités modernes de décorticage dans les zones de production, permettrait d’améliorer la valorisation des récoltes et les revenus agricoles.
L’orge constitue également une piste potentielle pour renforcer l’approvisionnement local de l’industrie des boissons. Quant aux épices, leur transformation post-récolte représente une source importante d’emplois, notamment pour les femmes rurales. Pour soutenir cette dynamique, le gouvernement prévoit un accompagnement rapide des agro-transformateurs.
«L’accès aux équipements adaptés, l’appui technique sur toute la chaîne de valeur et le renforcement des capacités sont indispensables», a promis le ministre. Il a aussi rappelé le recrutement prévu de 2.000 agents vulgarisateurs par an.
De son côté, le secrétaire général par intérim de la CNuced, Pedro Manuel Moreno, a souligné qu’« il ne s’agit plus d’identifier les opportunités, mais de transformer collectivement ce potentiel en investissements productifs, en emplois décents et en développement durable ».
Arh.
La circulation sur la Route nationale 4 (RN4), axe reliant Antananarivo à Mahajanga, reprend progressivement après l’effondrement d’un pont métallique survenu dans la nuit de samedi à Mangapaika, au PK 505, à l’entrée de Berivotra vers Mahajanga. L’incident a paralysé pendant plusieurs heures le trafic sur cette route, reliant les hautes Terres à la région Boeny.
Le pont a cédé sous le poids d’un camion transportant du minerai. La structure métallique longue de 22 mètres s’est rompue, immobilisant le véhicule au milieu de l’ouvrage et interrompant totalement la circulation. Du coup, des centaines d’usagers et de transporteurs sont restés bloqués de part et d’autre du pont depuis samedi soir, dans l’attente d’une intervention des autorités. Face à l’urgence, des travaux ont été engagés sur place afin de limiter les perturbations.
« Après les travaux d’urgence effectués sur les lieux, la déviation de Mangapaika est désormais ouverte, permettant une reprise progressive de la circulation », ont indiqué les responsables, hier.
Les autorités assurent que « tous les véhicules immobilisés à cause de la rupture du pont ont pu poursuivre leur route ». Elles soulignent également que « des mesures ont été prises rapidement afin de réduire les difficultés rencontrées par les usagers et garantir la continuité des déplacements ».
Par ailleurs, le ministère des Travaux publics prépare l’installation d’un pont provisoire de type Bailey ou Pal Mabey. Long de 30 mètres, cet ouvrage temporaire devrait remplacer le pont endommagé afin de sécuriser durablement le trafic. Les responsables appellent toutefois à la vigilance. « Les automobilistes doivent suivre les consignes des agents sur place jusqu’au retour complet à la normale », rappellent-ils.
Arh.
“Tsy atao ho zavatra mandalo fotsiny izany fanadiovana sy fahadiovana izany, izay fototry ny fahasalamam-bahoaka aharitra ka tsy maintsy mametraka fahadiovana sy fanadiovana tanàna maharitra ho an’ny vahoaka ny kaominina ambanivohitr’i Toamasina”, hoy ny ben’ny Tanànan’i Toamasina, nandritra ny fidinany ifotony efa ho tapa-bolana tsy an-kiato izay. Efa nataony nitarika ny mpiasan’ny kominina sy ireo tale sy lehiben’ny sampandraharaha eo anivon’ny kaominina, nidina ifotony namafa lalana isaky ny alarobia maraina. Efa niatomboka ihany ny fanadiovana ireo fako mivagongo ambanin’ireny tetezana sy lakandranon’i Pangalanina ireny, izay mamakivaky ny renivohitr’i Toamasina. Mitohy amin’ny firosoana fanamboaran-dalam-pasika mampitohy fokontany atao rarivato izany rehetra izany. Vokany, ny alakamisy 04 jona maraina teo dia anjaran’ny ny tsenan’ny Tsarakofafa indray no notsidihan’ny ben’ny Tanàna, Andriafanomezantsoa Alain. Nohamafisiny hatrany fa tanjona ny ho tanàna madio maha te ho tia i Toamasina ka anisan’ny miantoka ny fahadiovana ny tsena, hoy hatrany izy.
Sajo
Mandritra ny herinandro (15 ka hatramin’ny 21 jona 2026 ho avy izao) ny hetsika ho fanamarihana ny fankalazana ny faha-65 taona niorenan’ny Oniversite eto Antananarivo
Araka ny fanazavan’ny filohan’ny mpikarakara, i Nantenaina Rabetokotany, ny 15 jona ho avy izao ny fanokafana ny hetsika, miaraka amin’ny tranoheva iarahana amin’ireo toeram-pampianarana valo mandrafitra ny Oniversiten’Antananarivo tao anatin’izay 65 taona niorenany izay. Eo ihany koa ny diabe arahina fampisehoana ataon’ireo mpanakanto niofana tao amin’ny oniversite, ny 17 jona. Ny 20 sy 21 jona kosa no hanatanterahana ny «Jeux corporatifs», hanasana ny mpandraharaha sy ny minisitera rehetra. Ahitana lalao ho an’olona fito, basikety, ahitana lahy sy vavy, beloty, tsipy kanetibe ao anatin’ity lalao fanamarihana ny faha-65 taona niorenan’ny Oniversite ity. Eo ambany fiahian’ny filohan’ny Fanavaozana ny Repoblikan’i Madagasikara, ny Kly Randrianirina Michaël sy ny minisitry ny Fampianarana ambony ity hetsika ity. Tsara ny manamarika fa maro ireo olomanga navoakan’ny Oniversiten’Antananarivo. Misy ireo efa misahana andraikitra ambony eto amin’ny firenena ka nanentanan’ireo mpikarakara ho avy mandritra ny fankalazana. Teny faneva amin’izao fankalazana izao ny hoe : «Firaisankina ao anatin’ny fahasamihafana». «Miisa 36 000 ny ireo mpianatra mandranto fianarana eny amin’ny Oniversiten’Antananarivo amin’izao fotoana izao. Mbola mitana ny laharana voalohany amin’ny oniversite rehetra eto Madagasikara ny oniversiten’Antananarivo», hoy hatrany i Nantenaina Rabetokotany. Hisy ny tsangambato toy ny fanatsarana ny esplanade eo amin’ny faritry ny oniversite. Isaky ny toeram-pianarana ihany koa, hananganana efitrano ampitondraina ny anaran’olo-malaza nandalo sy nanamarika ny tantaran’ny oniverisiten’ Antananarivo.
Jean Claude .
Iray amin’ireo hetsika mampiavaka ny Fikambanan’ny poety sy ny mpanoratra malagasy na ny Havàtsa-Upem ny fanatanterahana atrikasa mifanaraka amin’ny vanim-potoana. Ao anatin’izao «Iray volana anandratana ny teny malagasy» izao, hanatontosa ny «Atrikasa 2026 fanoratana» ity fikambanana zokiny indrindra amin’ny fikoloana ny teny malagasy ity. Hiompana amin’ny famakafakana asa soratra (Essai littéraire) izany. Hanomboka anio, amin’ny 10 ora maraina, ao amin’ny foiben-toeran’ny Havàtsa-Upem (Tahala Rarihasina) Analakely. Andrianasolo Hajaina Naomy no hanazava sy hamelabelatra ny «Fanoratana famakafakana poezia». Manampy amin’ny fifehezana sy mampitombo ny fikarohana ary indrindra ny fitiavana ny teny malagasy ny atrikasa tahaka izao. Mahazo tombony manokana ny mpianatra, satria, tafiditra ao anatin’ny fandaharam-potoana ny famakafakana asa soratra.
Marihina fa hiova isaky ny sabotsy ny lohahevitra. Ny 13 jona, «Fanoratana famakafakana tantaram-pirenena», hiarahana amin’ny Ranjatohery Harilala.
HaRy Razafindrakoto
Andiam-pampisehoana, miompana manontolo amin’ny sanganasan’i Fanja Andriamanantena, ny « Mozika tsotra izao ». Hafa indray ny fisehon’ny andiany manaraka eo.
Manohy hatrany ny mozika izy… Ny fiakarana an-tsehatra kosa tsy hanao toa ny efa vitany taloha intsony i Fanja Andriamanantena. «Hanomboka pejy vaovao indray…Raha izaho dia tsy hahavita hiaka-tsehatra intsony, raha tsy hoe kelikely angaha fa tsy ilay mila fanomanana be ireny. Fa kosa miezaka hitondra zava-baovao foana, ka anisan’ny hozaraina amin’io fotoana io», hoy ny nambaran’i Fanja Andriamanantena, omaly, tetsy amin’ny La Balançoire Ivandry. Mahakasika ny andiany manaraka amin’ny «Mozika tsotra izao» io fotoana resahiny io, izay hatao ny zoma 12 jona izao, manomboka amin’ny 7 ora hariva, ao amin’ity toerana ity ihany.
Sanganasan’i Fanja Andriamantena ranoiray, fa hataon’ireo mpanakanto mpihira sy mpitendry efa niara-niasa taminy ela na ireo tanora taty aoriana izany. Tsy hihira an-tsehatra intsony anefa izy amin’ity, fa ireo mpanakanto ireo no hamoaka ny fanahin’ny hira tsirairay araka ny aingam-panahin’izy ireo. Iray amin’ireo zava-baovao nolazain’i Fanja Andriamanantena izay, satria misy amin’ireo no hira taloha, ary maro kosa no noforonina manokana ataon’ny mpihira nosafidiany.
Fankasitrahana an’i Lalie
Nalaina tanatin’ilay hira «Feo roa», nataon’i Lalie sy Nanie ny «mozika tsotra izao». Narindran’i Fanja A. Ho azy roa indrindra io hira io, ka hatao ho fankasitrahana an’i Lalie koa ny fotoana. «Ankoatra izay, zava-baovao iray koa ny nangatahiko an’i Silo hanao ny hiran’i Fanja Andriamanantena amin’ny fanaovany azy. Lehibe tao an-trano izy, fantatro hatramin’ny fahakeliny ary niara-niasa tanaty mozika hatramin’ izao», hoy hatrany i Fanja A.
Noresahiny ihany koa ny momba ilay «Collector». Vokatra voafetra, mitahiry ny fiainana ara- mozikan’i Fanja Andriamanantena izy ity, navoakany mba ho lova hipetraka ho tantara koa. Mirakitra sary 300 eo, hira 120, seho an-tsehatra roa na telo, tantaram-piainany, sns, izy io. Natao vitsy mihitsy mba hanan-danja izany.
Zo ny Aina
Ao anatin’ny fankalazana ny faha-100 taonan’ny CHU-JRB, ny Sampana “Hépato-Gastroentérologie” dia manatanteraka fitiliana maimaimpoana ny aretina Hépatite B sy C ho an’ny daholobe. Mbola anisan’ireo aretina mahafaty olona maro maneran-tany ny Hépatite B sy C, ary mbola ahitana tranga maro eto Madagasikara.
Notanterahina ny alakamisy teo ny fanaovan-tsonia ofisialy ny fifanaraham-piaraha-miasa eo amin’ ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arak’asa (METFP) sy ny Bianco. Manamarika dingana lehibe amin’ny fanamafisana ny fitantanana tsara rindra, ny fampiroboroboana ny fahitsiana ary ny ady amin’ny kolikoly eo anivon’ny sehatry ny fampianarana teknika sy ny fanofanana arak’asa izany.
Misy mangalatra sahady ny bateria mpitahiry herinaratra mampandeha ny jiro manazava ny lalana eny amin’ny Lalam-baovao Ambohitrimanjaka mivoaka any Andranotapahina. Efa tsy mandeha sahady ny jiro sasany. Tokony hatao hazalambo ireo mpangalatra sy mpanimba fananan iombonana.
Tsy ataon’ny Faribolana Sandratra mandalo fotsiny ny Iray volan’ny teny malagasy. Hitondra ny anjara birikiny amin’ny fanandratana ny literatiora malagasy ry zareo, mandritra ny dimy andro, etsy amin’ny Efitrano Dox, Tranombokim-pirenena Anosy, ny 8 ka hatramin’ny 12 jona izao. “Hadimiana Sandratra” rahateo ny anarana nampisalorana ny hetsika hatao amin’ireo fotoana ireo. Mandritra izany, hisy ny fampirantiana sanganasa, varotra boky, antsan-tononkalo, velakevitra isan-karazany manodidina ny literatiora, iarahana amin’ny vahiny nasaina sy ny mpiray Faribolana. Hanafana ny sehatra amin’ny mozika ry Ralanto, izay efa mpiara-miasa, mpiray faribolana hatramin’izay.
Manome hasina sy lanja ny teny malagasy sy ny tontolo manodidina azy hatrany ny Faribolana Sandratra. Anisan’ny fanoitra amin’ny fampivoarana ny firenena ny fanajana sy fanomezana laka ny teniny hoenti-manabe ny taranaka. Tsy tokony hatao ambanin-javatra, araka izany, ny fanandratana ny tenindreny satria tombony lehibe ho an’ny rehetra.
Fitia Randria
Hametraka tantara lehibe ho an’ny taranaka any aoriana ny Sehatra bagasy, amin’ity volana jona ity.
Araka ny fandaharam-potoana nampitaina, rahampitso manomboka amin’ny 2 ora sy sasany tolakandro no hanatanterahina, ao amin’ny efitrano malalaky ny Trano fiantohana Aro, Antsahavola, ny “Atrikefa bagasy”. Hiarahana amin’i Salomon (Kintana Telo) izany. Fotoana hamaliana ireo fanontaniana manitikitika ny maro momba ity mpihira anisan’ny manana feo avo ity. Iza moa i Salomon? Ahoana ny fomba fitaizany ilay feo miavaka ananany? Nahatety vanim-potoana ela tokoa ny hira “Ao ihany ve”?, “Ny hira sy ny mozika”, “Hary elatra”, sns. Inona no tsiambaratelon’ izany?…
Ny sabotsy 13 jona indray, manomboka amin’ny 2 ora sy sasany tolakandro, ao amin’io toerana io ihany. Hiatrika ny “Zarasehatra” bagasy ny tarika R’Imbosa. Fotoana hizaran’ireo mpikambana ao aminy ny tsiambaratelon’ny kanto ataony. Iray amin’ireny ny fampiasana ny fingadona “5+7” iray amin’ireo mampiavaka ny hira fahiny teto Imerina.
Na ny “Atrikefa” hotaterahina rahapitso, na ny “Zarasehatra” amin’ny herin’ny sabotsy izao. Samy hanome lanja ny “Sehatra malalaka”, ampaham-potoana hifanakalozana amin’ireo rehetra tonga manatrika. Iray amin’ireo tanjona tratrarin’ny “Sehatra bagasy” rahateo ny hisian’ny fampahafantarana sy fivelarana ary ny fiainan’ny Malagasy ny bagasy.
HaRy Razafindrakoto
Mitohy anio ny varavarana misokatra ho an’ny daholobe karakarain’ny hopitaly CHUJRB na Befelatanana ambony. Manamarika ny faha-100 taona nijoroany ity hopitaly ity ary manome tolotra ara-pahasalamana maimaimpoana ho an’ny rehetra.
100 taona nitsaboana sy nanasitranana, 100 taona nijoroana sy nanangonana traikefa ny hopitaly. “Traikefa 100 taona, fitsaboana azo antoka” no teny filamatra entina manamarika izao dingana lehibe izao.
Misy ny fitiliana aretina maro samihafa toy ny tosidra avo, diabeta, VIH/Sida, hepatita, aretin’ny voa, aretin-koditra, aretin’ny taovam-pisefoana, sy ny maro hafa, fizaham-pahasalamana ankapobeny. Eo koa ny fanentanana sy fanabeazana ara-pahasalamana ary torohevitra avy amin’ireo mpiasan’ny fahasalamana.
Efa an’aliny ny marary nandalo nitsabo tena tao amin’ity hopitaly ity. Sampandraharaha maro no hita ao ary dokotera, Malagasy manam-pahaizana, maro no efa nifandimby tao anatin’ izay 100 taona izay.
Tatiana A
Taranja tian’ny ankizy ny teny anglisy. Maro ireo misafidy izany taranja izany eny amin’ny Lycée. Hirosoana ny fanavaozana ny fandaharam-pianarana teny anglisy iarahana amin’ny amerikanina.
Niresaka momba ny fanamafisana ny fiaraha-miasa eo amin’ny fampianarana teny anglisy, omaly, ny minisitry ny Fanabeazam-pirenena, Rajaonarison Sendra Nirina sy ny mpanolotsaina momba ny serasera sy ny kolontsaina ao amin’ny masoivoho amerikanina, Craig Ferguson. Teo koa ireo solontena avy amin’ny fikambanan’ny mpampianatra teny anglisy (Elta).
Tohin’ny fiaraha-miasa tamin’ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena, efa nanomboka ny taona 2018 izany. Miroso amin’ny dingana mivaingana manaraka ny fanavaozana ny fandaharam-pianarana teny anglisy ho an’ny Lycée manerana an’i Madagasikara ny fiaraha-miasa. Iarahana amin’ireo manam-pahaizana amerikanina momba ny fampianarana teny anglisy, toy ny English Language Specialist sy English Language Fellow izany.
Amin’ity volana jona ity, hikarakara fihaonambe momba ny fampianarana teny anglisy izay tohanan’ny departemantam-panjakana amerikanina, amin’ny alalan’ny biraom-paritra momba ny teny (Relo), ny masoivoho amerikanina.
Santatra am-bavarano ihany izany satria mitohy hatrany ny fiaraha-miasan’ny firenena roa tonta hanitarana ny tetikasa fampiroboroboana ny fampianarana ity teny ity manerana an’i Madagasikara.
Fanohanana ny Malagasy, mpianatra sy ny mpampianatra, amin’ny fifehezana ny teny anglisy izay manokatra varavarana amina sehatrasa sy fanohizana fianarana ivelan’i Madagasikara izao fifanohanana izao.
Manan-jara ny mpianatra eny amin’ireo Lycée hiantseharan’ny tetikasa amerikanina amin’ny fampianarana izany. Manana traikefa miavaka rahateo ireo mpampianatra voaofana manokana anatin’ny tetikasa. Miavaka ireo mpianatra mivoaka avy amin’ireny Lycée ireny ary mora aminy ny fanohizana ny fianarana, aorian’izany.
Tatiana A
Tafita hiatrika ny lalao manasa-dalan’ny Pureplay Football League (PFL), ny ekipan’ny CFFA Andoharanofotsy sy ny Ajesaia. Raha tsy misy ny fiovana farany, ny ekipan’ny Elgeco Plus, tompondaka farany teo, no hihaona amin’ny CFFA ary ny Ajesaia hifanandrina amin’ny Disciples FC Vakinankaratra.
Hotanterahina manomboka anio, etsy amin’ ny « Boulodrome Ankatso », ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja tsipy kanetibe, ho an’ny olon-droa miaraka. Araka ny fikarohana natao omaly, hifarana amin’ny alahady ho avy izao, ity fifaninanam-pirenena ity. Hahazo lelavola 2 tapitrisa Ariary izay voalohany amin’ny sokajy « senior », sokajy lehilahy.
Hiatrika fifaninanana AJP West Europe Barcelone, ny 7 jona izao, ny Malagasy mpikatroka Jiujitsu, i Aiky sy i Mahaisoa. Aorian’izay, hisy ihany koa ny « London Spring IBJJF », ny 14 jona izao ary ny « Grand Slam » any Portugal, ny 4 jolay izao.