Fantina sy fintina

Les Nouvelles - il y a 2 heures 51 min

Tsy handroso i Madagasikara raha tsy homena fahefana hitantana ny fiarahamonina misy azy sy ny harena ao aminy ny fokonolona eny ifotony. Io ny fanehoan-kevitry ny filohan’ny antoko Fandrosoa faritsy iaby ho an’i Madagasikara (Fy M), Raderanirina Sandrison Daniela, izay efa kandidà ho filohan’ny Repoblika tamin’ny 2023. Ny olona miaina ny fiainana andavanandro no mahalala izay tokony hatao.

Niantso ny mpiasam-panjakana tsy hanao tandrevaka ny asa ny mpanolotsaina avo eo anivon’ny Fiadidiana ny Fanavaozana, ny kolonely Andriamiari­soa Gervais, nitafa mivantana tamin’ireo tomponandraikitra isan-tsokajiny tany Antsiranana, Faritra Diana, afakomaly. Tokony hohajaina ireo lalàna amam-pitsipika mifehy ny asam-panjakana, indrindra ny ora fiasana. Eo koa ny fikirakirana sy fanomezana ara-potoana izay taratasy ilain’ny vahoaka, hisorohana ny kolikoly.

Nihaona tamin’ny minisitra misahana ny Fanavaozana, Razafimanantsoa Hanitra, afakomaly, ny iraky ny Fikambanana iraisam-pirenena frankofonia (OIF), notarihin’ny manampahaizana manokana momba ny fifanarahana sy fanelanelanana iraisam-pirenena ary ny fampihavanana, i Thierno Ba Demba Diallo. Voaresaka ny amin’ny firosoan’i Madagasikara amin’ny fanavaozana na fanorenana ifotony. Eo koa ny fanohanan’ny OIF ny dingana ho amin’izany.

Catégories: National

Tsy ho kibay an-kelika !

Les Nouvelles - il y a 2 heures 52 min

Mazava kosa ny finiavana, hatreto! Efa miaka-dapa sy miara-midinika amin’ny Filohan’ny Fanavaozana ny hery velona rehetra na ireo nosokajiana ho “forongony” iringiriny aza. Tsy hidirana lalina izay voambara any anatin’ny fifandaharana sy ny fifanakalozan-kevitra. Ny zava-dehibe aloha, mivoaka miabo ny sary ho an’ny mpitarika ny Fanavaozana. Efa betsaka rahateo ny resaka mandeha amin’ny kajikajy fa tsy misy afaka ny hitsipaka kosa fa mety ilay mifampiresaka.
Zava-dehibe tamin’ny Malagasy ny fihavanana. Naleony mihitsy very tsikalakalam-bola, taloha. Ny soa anefa fianatra! Tsy misy tokony ho sakana tsy ahafahana miroso amin’ny famerenana ireo soatoavina sy fomba amam-panao hita fa tsara sy nahatsara fiarahamonina. Ny alika rahateo no jamban’ny taolana, Raolombelona jamban’ny vola. Mila manova fomba fisainana sy fahaiza-miaina ny mpiantsehatra politika isan-tsokajiny.
Mifanindran-dalana amin’izay ny tokony hijoroan’ny mpanao politika amin’ny etikany. Tsy sanatrian’ny vava ka ho baikobaikoin’ny tombontsoa dia hamadika namana. Efa nanao ezaka lehibe, nametraka dingana hafa mihitsy ny fitondrana. Tsy tokony hisy ny hanao volo manoha -randrana. Na mody mihavana, saingy manao kibay an-kelika. Tsy tokony hifanosi-bohontanana intsony na inona na inona loko politika. Tsy ny safidy manokana no hanimbana ny soa ho an’ny besinimaro.
Tsy ny ivelan’ny fanavaozana ihany anefa no mila mampiseho izay finiavana hiavana izay. Iaraha-mahita fa mipoipoitra sy maniry toy ny anana ny fikambanana, vondrona na vovonana mpanohana fitondrana. Tsy hay mazava intsony, iza no manao inona? Ny anarana no hany samihafa fa ny foto-kevitra ijoroana, iray ihany: Manohana ny Kly Randrianirina Michaël, filohan’ny Fanavaozana sy ny fitondrana? Manaja sy miondrika eo anatrehan’ny fitsipika apetraky ny fitondrana.

r.r

Catégories: National

Komity teknikan’ny fikaonandoha: voatendry ny mpikambana miisa 39

Les Nouvelles - il y a 2 heures 55 min

Nankatoavina sy nosoniavin’ny Praiminisitra lehiben’ny Governemanta, Rajaonarison Mamitiana, omaly, ny taratasy mirakitra ny anaran’ireo mpikambana ao amin’ny Komity teknika ho an’ny fikaonandoham-pirenena, araka ny di­dim-pitondrana laharana faha-29037/2026. Miisa 39 izy ireo no mandrafitra izany komity izany, mitsinjara amin’ny so­kajy samihafa. Voasolo tena ny andrimpanjakana voakasika, ny rafitra isan-tsokajiny, ny fiangonana sy antokom-pinoana, mpikambana na tsia eo anivon’ny FFKM. Anarana anisan’ny ao anaty lisitra, ny pasteur Mailhol André Christian.
Manana solontena ny fikambanana amin’ny sehatra tsy miankina, ahitana ny federasionin’ny manana fahasembanana, raiamandreny ara-drazana, ahitana solontena isam-paritra. Ao koa ny fiarahamonim-pirenena. Manana anjara toerana ao anatin’ny komity teknika ihany koa ny vondrona fikambanana tanora, izay avy amin’ny faritra rehetra manerana ny Nosy.
Ankoatra ny komity teknika, misy koa ireo mpikambana mandrafitra ny filankevi-pitantanana izay efa natolotra tamin’ny fanomezana ny dingana mahakasika ity fikaonandoham-pirenena ity, teny amin’ny Village Voara Andohata­penaka. Anisan’ny voatendry tamin’izany ny Praiminisitra teo aloha, Ramandimbiarison Zaza sy ny mpamakafaka politika, Zafimahova Serge.
Tsiahivina fa hanomboka ny 14 septambra ny dinika eny ifotony, eny anivon’ny kaominina. Hitohy eny anivon’ny distrika ary ny faritra izany avy eo. Ny volana marsa 2027 kosa ny dinika nasionaly ary ny volana mey 2027 no hanolorana ny fehin-kevitra.

Mi.Raz

Catégories: National

Rafi-panjakana federalisma: tsy mitovy hevitra ireo mpanao politika

Les Nouvelles - il y a 2 heures 55 min

Samy manana ny ambarany ny mpanao politika mahakasika ny federalisma. Misy ny resy lahatra fa vahaolana hoenti-mampandroso izany. Misy ny manamafy fa ho fototry ny adim-poko izy io.

“Tsy zaka ny hoe federalisma. Hisy governemanta firy hatao isam-paritra? Nefa mahantra ny firenena… Aiza ny vola enti-manana an’izany?”. Io ny fanehoan-kevitry ny filohan’ny Teza, Rakotoamboa Jean-Louis, ny amin’izay rafitra hi­tantanana an’i Madagasikara. Ny fanjakana tokana aza tsy zaka ny fampandehanan-draharaha, fa indramana any amin’ny Banky iraisam-pirenena. Tsy zakan’ny firenena ny governemanta isam-paritany na Faritra. Tsy ny fahalehibeazana jeografika fa foko no nizarazaran’ny Frantsay ny Faritany enina, tadiavin’ny sasany ho Faritany mizaka tena. Tsy mety izany fa lasa miady isam-poko… Mavesa­tra be loatra ny rafitra eto Ma­dagasikara: fokontany, kaominina, distrika, Faritra, Faritany. Roa ihany izany any Eoropa: faritra sy kaominina. Tokony ho vondrom-bahoaka itsinjaram-pahefana ny fokontany.
“Fanamafisana ny firaisam-pirenena ny federalisma”, hoy kosa ny depiote tsy miankina voafidy tany Ikala­ma­vony, Matsiatra Ambony, Rakotoniaina Pety. Rehefa omena fahefana ara-bola sy fitantanana manapaka ny Faritra ka mandroso, izay vao tena hihamafy ny firaisam-pirenena. Raha tohizana ny fanambakana tao anatin’ny 50 taona hoe fitsinjaram-pahefana tena izy nefa 5% ihany ny tetibola omena ny Faritra, tsy misy hanaiky an’izany: vao mainka hiady ny samy Mala­gasy. Mahatsapa ny olona fa nandritra ny 50 taona, tsy nampandroso azy ny fanankinana ny fahefana tamin’ny olon-tokana. Fomba ilazan’ny isam-paritra ny faniriany te handroso ny hoe federalisma. Mila fahefana ara-bola sy ara-pitantanana tonga eny ifotony izany. Tsy misy olona te hizarazara ny Malagasy izany eto, fa leon’ny fahantrana ny olona sy tsy manaiky ambakambakaina.
Ny fikaonandoham-pirenena no ho tompon’ny teny farany? Na ny vahoaka…

R. Nd.

Catégories: National

Tselatra

Les Nouvelles - il y a 2 heures 58 min

Voasambotra ny lehilahy iray zanak’ilay ramatoa nitondra vola sandoka tao Vohiposa, kaominina Ambohimahasoa, ny alarobia 2 aogositra teo. Naha­trarana vola sandoka 20 000 Ar miisa 15 ity renim-pianakaviana ity. Tafaporitsaka nandritra ny fisamborana ny zanak’ity farany. Voasambotra ilay lehilahy taorian’ny fikarohana.
Saron’ny zandary ny rongony 600 kg notaterin’ny lehilahy miisa 40 tao amin’ny fokontany Ambario, kaominina Antsahabe, distrikan’Antsohihy, afakomaly. Nandositra ireo mpitatitra rehefa nahatazana ny mpitandro filaminana avy ao amin’ny vondron-tobim-paritra Sofia. Tavela ny entana rehetra.
Notanana vonjimaika any am-ponja, omaly, ny lehilahy iray nahatrarana fonosana rongony teny amin’ny fokontany Ankazotoho, kaominina Anosizato. Nogiazana ny rongony rehetra.
Hitory ny mpamilin’ny fiara nandona ka nitarika tamin’ny famoizana ny ain’ilay raim-pianakaviana mpitondra taxi-moto ny fianakaviany. Naratra mafy ka very ra be loatra, namoy ny ainy ity mpanao taxi-moto tra-doza teny Nanisana ity, ny alarobia lasa teo.

Catégories: National

Sombim-baovao

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:26

Araka ny filazan’ny loharanom-baovao iray eo anivon’ny klioba CFFA Andoharanofotsy, omaly, fantatra izao fa anio hariva no hanainga hihazo ny Nosy Maurice, ny delegasiona sy ny mpilalao. Hiatrika ny lalao mandroson’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, ho an’ireo klioba izy ireo. Ny ekipan’ny Lijabatho Lesotho moa no hifandona amin’ity ekipa ity.

Hotanterahina any Afrika Atsimo ny lalao roa, mandroso sy miverina, izay hihaonan’ny Barea, vehi­vavy sy ny Bafana Bafana, mandritra ity dingana faharoan’ny fiadiana ny tapakila hiatrehana ny Lalao Olym­pika 2028 ity. Hatao ny 9 oktobra ny fihaonana mandroso ary ny 13 oktobra ny lalao miverina.

Mpitsara miisa sivy mianadahy manaraka fiofanana karakarain’ny Federasionina malagasin’ny kick boxing, etsy Ampefiloha, amin’izao fotoana izao. Raha ny fantatra, hifarana ny zoma ho avy izao ny hetsika. Avy amin’ireo ligy Analamanga, Toamasina, Moron­dava ary Antsirabe ireto mpiofana ireto.

Catégories: National

Basikety – Mada U18: fantatra ireo ekipa hiady ho lohany

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:25

Hampiantrano ny fifaninanam-pirenena ho an’ny sokajy U18, lahy sy vavy, taranja basikety ny ligin’Atsimo Andrefana. Hotanterahina ny 12 ka hatramin’ny 20 septambra ho avy izao izany. Navoakan’ny Federasionina malagasy (FMBB) tao
amin’ny tambajotran-tseraserany, omaly, ireo ekipa hiatrika izany. Ligim-paritra 13 no hiady izay ho lohany ka ligy 6 amin’ ireo no manana solontena lahy sy vavy fa ny ambiny kosa sokajy lehilahy fotsiny. Na eo aza izany, misy manao fitarai­nana ireo Ray aman-dreny satria ao anatin’ny fanombohan’ny taom-pianarana ny fifaninanana ka misy ireo ankizy tsy afaka ny hiatrika izany.
Ankoatra izay, mitohy ihany koa ny fifaninanana ho an’ny U20, lahy sy vavy, hatao any Matsiatra Ambony. Raha ny vokatra ny talata lasa teo, ho an’ny lehilahy. Mbola misongadina ny Cosfa, nandresy ny DCA tamin’ny isa 78 no ho 61 ary ny ST Michel nandavo ny Pintade, 74 no ho 56. Ho an’ny sokajy vehivavy, manohy ny fahombiazany hatrany ny Pintade, nanilika ny Fandrasa, 63 no ho 38 ary ny MB2All nandresy ny Dunamis, 48 no ho 37.

Tompondaka

Catégories: National

« IHF Trophy Séniors », vehivavy: hatao ao Vontovorona ny fifanintsanana

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:24

Hotontosaina eny amin’ny Complèxe sportif Vonto­vo­rona, ny 29 septambra hatramin’ny 4 oktobra ho avy izao ny fifanintsanana eo amin’ny taranja handball, « IHF Tro­phy », ho an’ny faritra fahafito, sokajy vehivavy « Sé­niors ». Ankoatra an’i Mada­gasikara mampiantrano, miisa dimy ireo nosy hifanintsana amin’ izany. Anisan’izany i La Réu­nion, Mayotte, Comores, Mau­rice ary i Seychelles.
Efa ao anatin’ny fanomanana ny ekipa nasionaly handrafitra ny Akion’i Madaga­sikara ny Federasionina mala­gasy amin’izao fotoana izao. Efa mandeha ny fitiliana ireo mpilalao mandritra ny fifani­nanana nasionaly izay tontosaina eto an-dRenivohitra, hatramin’ny 9 septambra ho avy izao. Izay tafavoaka amin’ ity fifanintsanana faritra faha­fito ity no hiatrika ny fihaonana kaontinantaly.
Ankoatra izay, afaka roa andro, hiatrika ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, so­kajy “juniors”, lehilahy, hatao any Côte d’Ivoire, ny 5-12 septambra ho avy izao, ny Akio. Tsiahivina fa firenena efa voky traikefa avokoa ny iray vondrona amin’ny Mala­gasy. Ahitana an’ i Algerie, An­gola ary i Nigeria.

Fitia Randria

Catégories: National

Billiard – Tompondaka maneran-tany: handray anjara i Madagasikara

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:22

Hiatrika ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany (World championships 2026), amin’ny taranja billiard, ny Malagasy afaka iray volana. Fihaonana hatao any Cape Town, Afrika Atsimo. Firenena maherin’ny 40, avy amin’ny kaontinanta dimy, no hiady ny lohany amin’izany.

Hotanterahina ao Bell­ville, Velodrome Cape Town, Afrika Atsimo, ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany (World cham­pionships 2026) amin’ny ta­ranja billiard. Hanomboka ny 23 oktobra ka hatramin’ny
1 novambra izany, izay karakarain’ny International Black­ball Federation (IBF).
Ankoatra an’i Afrika Atsi­mo, mpampiantrano, anisan’ireo handray anjara i Mada­gasi­kara. Tsy vao izao akory ny Malagasy no hiatrika izany fa efa nanana solontena tany Malte, ny taona 2024. Maro ireo firenena andrarezina ho tonga ao Cape Town amin’ity fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany ity. Hanana solontena betsaka indrindra amin’izany ny avy any Eo­ropa. Anisan’izany i France, Espa­gne, Italie, Allemagne, Angle­terre, Pays-Bas, Suède, raha tsy hitanisa afa-tsy ireo. Hanana solontena ihany koa i Asie, izay manana mpilalao kalaza toa an’i Viet-Nam izay efa indroa nandrombaka ny medaly volamena teo amin’ny isan-tarika. Tsy ho diso anjara amin’ity koa ny kaontinanta afrikanina, izay vao nahavita ny fiadiana ny ho tompondaka ny fiandohan’ny taona. Hifa­ninana amin’izany i Egypte, Tanzanie, Kenya, Zimbabwe, Ouganda sy ireo firenena magrebianina hafa. Hisy mpifaninana koa ry zareo avy any Amerika.
Fifaninanana ho an’ny lahy sy vavy ity hatrehina ity izay hisy sokajin-taona maro. Eo ny U15, ny U18 sy ny U23. Ankoatra izay, hisy koa ny “senior” sy ny “Masters” ary ny “Grandmasters”. Lalao ho an’olon-tokana sy olon-droa ary ny isan-tarika no hifaninanana amin’ity fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany ity. Marihina fa misy fifaninanana mifanindran-dalana amin’ ity ihany koa hatao any Angle­terre, karakarain’ny World Pool-Billiard Associa­tion (W­PA).

Tompondaka

Catégories: National

Indray mijery

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:16

 Misokatra ny fifaninanana hidirana amin’ny taona voalohany ao amin’ny Institut national de promotion formation Ivato. Lalam-piofanana maro no hita
amin’izany, toy ny : Mécanique automobile, Génie mécanique et Maintenance industrielle, Génie frigorifique, Électrotechnique ; Électronique et informatique industrielle, Finances et comptabilité, Informatique de gestion sy Informatique, Maintenance et Réseaux. Ny 28 hatramin’ny 30 septambra 2026 izao ny datin’ny fifaninanana.

Manolotra ny “Science Hack Day 2026”, andiany faha-11, ny Centre d’information et de documentation scientifique et technique (CIDST) sy ny UniPod. Hotanterahina ny 25, 26 ary 27 septambra ho avy izao, ao amin’ny CIDST Tsimbazaza ny hetsika. Sehatra ho an’ireo mpianatra, mpikaroka, mpampia­natra, mpamorona rindranasa, mpandrafitra endrika niomerika ary ireo liana amin’ny fanavaozana sy ny
teknolojia. Hanehoany ny fahaiza-mamorona sy ny talentany. Mandritra ny 48 ora tsy ankiato, hamolavola tetikasa vaovao sy vahaolana mivaingana azo hampiharina, mampiasa ny teknolojia niomerika ho tombon­tsoan’ny fiarahamonina, ireo mpandray anjara. Fahasalamana, fanabeazana ary fampandrosoana
ara-tsosialy ny lohahevitra ifotorana. Azo atao amin’ny alalan’ny rohy bit.ly/shd2026 ny fisoratana anarana izay hifarana ny 20 septambra ho avy izao.

Catégories: National

Tanora afaka bakalorea: betsaka ireo te hianatra any ivelany

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:15

Maro ny hetsika fampahafantarana ireo karazana oniver­site hahafahana manohy fianarana ho an’ireo tanora vao afa-panadinana bakalorea farany teo. Nisy tetsy Mahamasina, Ankorondrano, Ankatso…
Marolafy ny karazana tolotra amin’ireo lalam-piofanana isan-karazany. Mihodinkodina eo amin’ny fitantanana sy ny varotra, ny informatika, lalàna sy ny tontolon’ny fizahantany anefa ny fampianarana amin’ireo oniversite an-jatony.
Tena mahasarika ny tanora ny hanohy fianarana any ivelan’i Madagasikara. Maka diplaoma any amin’ireo firenena matanjaka ary hiasa any mihitsy. Maro ny antony mahatonga ny safidin’izy ireo. Anisan’izany ny fahateren’ny sehatr’asa misy sy ny karama ambany omen’ny orinasa kanefa ny ron­doha nianarana lasa tsy misy vidiny.
Canada, Inde, Allemagne, Maurice, France no tena mahasarika ny ankizy. Amin’ireo firenena ireo rahateo no misy oniversite manome vatsim-pianarana sy manana oniversite eto Madagasikara miara-miasa aminy.
Tsy natao ho an’ny rehetra anefa ny fianarana any ivelany fa lafo ny saram-pianarana sy ny sivana amin’ireo sekoly ambony.

Tatiana A

Catégories: National

Fondation Axian: ankizy sahirana 400 nizarana kits scolaire

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:14

Nahatsiaro ireo ankizy zanaky ny fianakaviana sahirana mianatra sy beazina etsy amin’ny
Fifanampiana Centre Ra­ssoul Akram (FCRA) Ankazo­manga ny Fondation Axian, omaly. Ankizy 400 ao an-toerana sy any Manakara no hisitraka kojakojam-pianarana amin’izao ankatoky ny fidiran’ ny mpianatra izao.
« Hanamaivanana ny fa­hasahiranan’ny ray aman-dreny amin’izao fidiran’ny mpianatra izao ny tohana », hoy ny fanazavana nentin-dRavelonjato Claudia, tomponandraikitra ao amin’ny Axian.
Hitohy amin’ireo sekoly mpiara-miasa hafa ny hetsika fizarana amin’ity herinandro manontolo ity, raha ny fanazavana hatrany. Anatin’izany ireo akany mitaiza zaza kamboty sy sahirana. Miasa amin’ ny sehatry ny fanabeazana mihitsy ny Axian ary efa se­koly 420 no tafatsangana sy nanaovana fanavaozana goavana manerana ny Nosy. Mitohy ny asa sosialy fanohanana ireo sokajin’olona marefo sy ireo fikambanana mijoro amin’ny fiahiana ny sahirana.
Ho an’ny Fifanampiana Centre Rassoul Akram, « ma­robe ireo zanaky ny fianakaviana eny amin’ny manodidina no mianatra ao an-toerana », hoy Rakotoarivony Haingo, mpandrindra ny FCRA. Misy ihany koa ireo kilasimandry mihitsy. Vao nisokatra tamin’ ity taona ity ny FCRA any Nosy Be sy Antsiranana.

Tatiana A

Catégories: National

Ambatovy: mitohy hatrany ny hetsika sosialy

Les Nouvelles - jeu, 09/03/2026 - 11:13

Nanomboka niverina niasa sy namokatra indray ny orinasa Ambatovy, ny volana jona, taorian’ny fanarenana ireo fotodrafitrasa simba nandritra ny fandalovan’ny rivodoza Gezani tao Toamasina, ny volana febroary lasa teo.

Azo ambara fa ao anatin’ ny fotoan-tsarotra ny orinasa, satria miakatra ny vidin’ny akora fototra ilaina amin’ny asa nefa ny vokatra hamidy tsy manaraka izay. Mitombo ny masonkarena, saingy mitohy hatrany ny he­tsika sosialy sahanin’ny ori­nasa hatramin’izay. Laharam-pahamehana ho azy ireo ny fahasalamana, ny fanabea­zana ary ny fanohanana ny velontenan’ny mponina any amin’ny faritra iasany. Tafi­ditra ao anatin’ny fanatsarana ny fari-piainan’ny vahoaka ny fampisitrahana rano madio fisotro, satria voakasika ny fahasalamana, ny fidiovana ary ny fanamorana ny fiainana amin’ny andavanandro. Mi­hena ny fotoana lany amin’ny fantsakana rano lavitry ny tokantrano.
Ny volana aogositra lasa teo, nahazo rano vokatry ny fotodrafitrasa naorin’Amba­tovy ny mponina ao amin’ny fokontany Ampitambe, ao amin’ny distrikan’i Mora­manga. Olona hatramin’ny 2 700, mivelona amin’ny ta­nàna efatra manodidina, no afaka mikirakira rano isan’ andro, ampiasaina amin’ny fiainana andavanandro sy ny fivelomana.
Taorian’ny fandalovan’ny rivodoza Gezani, nanome kojakoja ilaina amin’ny fiai­nana andavanandro milanja 60,5t, notsinjaraina amin’ny vondrom-piarahamonina ma­refo ao Toamasina, ny ori­nasa. Nanampy tamin’ny fa­nadiovana ny tanàna koa izy ireo tamin’ny fanetsehana olona 750 nandritra ny 10 andro. Hetsika nentina nanokafana ny lalana sy hiarovana ny fahasalamana.
Anisan’ny niharam-pahavoazana lehibe koa ny CHU Analankininina vokatr’izany ka nanolotra Vata mpihary herinaratra ho an’ny sampana misahana ny fitsaboana ny zaza Ambatovy. Mpikambana feno amin’ny vondrom-piarahamonina misy azy ny orinasa ary manohana ny fanarenana an’i Toamasina.

Vonjy

Catégories: National

Nosy Sakatia: un potentiel écotouristique à valoriser

Les Nouvelles - mer, 09/02/2026 - 13:49

Nosy Sakatia souhaite renforcer son potentiel écotouristique grâce à ses richesses naturelles encore préservées. Les populations vivent principalement de la pêche et de l’artisanat, mais le tourisme ouvre de nouvelles perspectives pour l’économie locale.

 L’îlot bénéficie d’un statut d’aire protégée marine et terrestre dans la Diana. Il couvre environ 600 hectares et s’étend sur six kilomètres de longueur. L’île compte trois villages : Ampasindava, Ampasimena et Antanabe.

La richesse marine constitue l’un des principaux atouts de Nosy Sakatia. Les tortues marines figurent parmi les espèces emblématiques de ce patrimoine. Des plages de ponte protégées les accueillent. « Les tortues marines constituent une richesse naturelle qui distingue Nosy Sakatia », souligne la présidente du « Vondron’olo Ifotony – Regroupement des acteurs pour la sauvegarde de l’Île Sakatia » (VOI Rasis), Be Elisa Laurie. « L’écotourisme peut créer des emplois, générer des revenus et améliorer les conditions de vie », affirme-t-elle.

Les récifs coralliens figurent également parmi les ressources à préserver. Orchidées, oiseaux et lémuriens enrichissent la biodiversité locale, tandis que mangroves et forêts complètent ce patrimoine. Cette diversité offre plusieurs possibilités pour développer un tourisme respectueux de l’environnement.

Transfert de gestion

La nouvelle convention de transfert de gestion renforce cette orientation. Le transfert initial aux communautés de base remonte à 2002. La troisième reconduction a été signée le 15 juillet pour cinq ans, jusqu’en 2031. Cette période accorde une place accrue à l’écotourisme.

Pour le premier adjoint au maire de Nosy Be, Masaoudy Aly Amady, l’enjeu dépasse Sakatia. « Les ressources naturelles de Sakatia appartiennent à Madagascar tout entier », rappelle-t-il. Protéger et gérer durablement ces richesses devient une nécessité. « Nosy Be attire déjà de nombreux touristes et cette activité améliore les conditions de vie », ajoute-t-il.

Le projet Gestion des écosystèmes côtiers du paysage Baie d’Ambaro, Tsimipaiky, Ampasindava et archipel de Nosy Be (Gec Batan) accompagne les communautés. Il cherche à concilier conservation des ressources, développement économique local et bien-être des populations.

Le défi reste à préserver les écosystèmes et, non des moindres, permettre aux communautés d’en bénéficier directement.  Ce, sachant que Nosy Sakatia dispose de multiples atouts pour faire valoir un modèle d’ecotoursime communautaires. « La priorité reste une gestion durable des ressources pour les générations futures », insiste Be Elisa Laurie.

Arh.

Catégories: National

Le VOI renforce ses capacités

Les Nouvelles - mer, 09/02/2026 - 13:46

Le VOI Rasis veut améliorer sa gouvernance et sa gestion des ressources naturelles de Nosy Sakatia. Du 21 au 26 août, dix représentants de la communauté ont effectué une visite d’échange à Ambalavao Fianarantsoa. La délégation, composée des membres du VOI, des femmes, des guides, des pêcheurs et des techniciens, a rencontré le VOI Anja Miray et la Coba Tantely de Tsaranoro. Ces deux communautés disposent d’une expérience reconnue en gestion communautaire et en tourisme durable.

À Anja, la délégation a observé une gouvernance participative et une gestion associative transparente. Les revenus touristiques financent notamment des investissements au bénéfice des villages membres. À Tsaranoro, la communauté associe la protection des ressources naturelles et des activités touristiques. Les recettes permettent d’entretenir les infrastructures et de financer plusieurs actions villageoises. Les opérateurs touristiques locaux font systématiquement appel à la main-d’œuvre locale.

« Cette expérience nous apporte de nouvelles pistes pour améliorer notre organisation », explique Be Elisa Laurie, avant de préciser : « Nous devons protéger nos ressources terrestres et surtout nos richesses marines ». La gestion de Sakatia reste complexe en raison de cette double dimension et la présidente du VOI compte partager les enseignements de la mission avec les autres membres. Le projet Gec Batan accompagne cette démarche de renforcement des capacités.

La démarche bénéficie du financement du Fonds français pour l’environnement mondial et encourage surtout les communautés à apprendre directement les unes des autres. « La réussite dépendra d’une motivation commune : pour la communauté, par la communauté et avec la communauté », conclut Be Elisa Laurie.

Arh.

Catégories: National

Vono olona tao Toamasina: efa-dahy voasambotry ny zandary

Les Nouvelles - mer, 09/02/2026 - 13:36

Voasambotry ny zandary miasa eo anivon’ny sampam-pikarohana misahana ny heloka bevava ao Toamasina, afakomaly, ireo efa-dahy namono olona tao Tsarahonenana. Nitrangana vonoan’olona tao amin’ny toeram-pisotroana iray anatin’io fokontany io, ny alahady 23 aogositra lasa teo, raha tsiahivina. Nifamaly tao anatin’ny toeram-pisotroana ny lehilahy maromaro izay voalaza fa samy te hampiasa ny «bluetooth». Tezitra ny tompon’ny toeram-pisotroana. Norohasiny nivoaka avokoa ireo vatan-dehilahy nifamaly, araka ny loharanom-baovao.   Nipetraka tsy lavitra ny toerana nitrangan’ny savorovoro ny lehilahy iray sy ny rahalahiny.  Nodarodarohan’ireo lehilahy nisotrosotro, nivoaka avy ao anatin’ny toeram-pisotroana, izy roa lahy. Naratra mafy izy mirahalahy ka nentina notsaboina tao amin’ny hopitaly Manarapenitra. Tsy tana ny ain’ny iray tamin’izy ireo, ny talata 25 aogositra lasa teo. Nandositra avokoa ireo nahavanon-doza.  Niroso tamin’ny fikarohana ireto farany ny mpitandro filaminana. Herinandro taorian’ny vono olona, olona miisa efatra tra-tehaky ny zandary voasaringotra ho tompon’antoka tamin’ny fahafatesan’ilay tovolahy. Atao famotorana ireto farany ary hatolotra ny fampanoavana tsy ho ela ny raharaha.

Tsiferana R.

Catégories: National

Sombim-baovao

Les Nouvelles - mer, 09/02/2026 - 13:33

Nanainga omaly, nihazo an’i Zambia, ny FC Rouge hiatrika ny fiadiana ny amboaran’ny Kaon­federasiona taranja baolina kitra. Tsiahivina fa hifandona amin’ny Red Arrows FC izy ireo ny sabotsy ho avy izao eo amin’ny dingana savaranonando. Miisa 23 ireo mpilalao mandrafitra ny FC Rouge amin’izao lalao hatrehin’izy ireo izao.

Vokatra niavaka eo amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja basikety, sokajy U20, vehivavy, fihaonana tanterahina any Matsiatra Ambony, ny vitan’ny Pintade avy any Amoron’i Mania. Nomon­tsaniny tamin’ny isa mavesatra 93 no ho 44 ny CBB. Toy izany koa ny nandresen’ny EBF ny M2BC Star tamin’ny isa 91 no ho 23.

Hotanterahina eny amin’ny Kianja mitafo Vontovorona ny “IHF Trophy”, sokajy “senior”, vehivavy. Hatao ny 29 septambra ka hatramin’ny 4 oktobra izany. Firenena miisa 6 no hiady ho lohany amin’izany dia i Madagasikara mpampiantrano, La Réunion, Maurice, Comores, Mayotte ary i Seychelles.

Catégories: National

“Course de côte”: hiditra amin’ny dingana fahefatra

Les Nouvelles - mer, 09/02/2026 - 13:32

Hotanterahina ny sabotsy 5 septambra ho avy izao, eny amin’ny SRK Imerintsiatosika, ny “Course de côte asphalte” sy ny andiany voalohany amin’ny “Slalom asphalte”. Fifani­nanana karakarain’ny klioba TMF. Manaraka ny fepetra iraisam-pirenena sy ny fitsipiky ny Fédérasion sport-automobile Madagascar (FSAM), ho an’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara 2026 izany. Hanana ny lanjany ity fifaninanana ity satria tafiditra ao anatin’ny fifaninanam-pirenena ary manana ny lanjanisa 1.
Hisantatra ny fihaonana ny fizahana sy ny famantarana ny lalana hodiavina, izay hatao an-tongotra. Aorian’izay, hisy ny andrana tsotra, arahin’ny andrana hakana ny fe-potoan’ny mpanamory hifaninana. Hatao amin’ny “piste” roa, A sy B, izany ho an’ny fiara ary ny an’ny Cross-Car kosa dia arakaraka ny fisoratana anarana no handehanana voalohany. Rehefa vita izany vao miditra amin’ny tena hazakazaka ka tanterahina aloha ny dingana voalohany, arahin’ny dingana faharoa sy fahatelo. Mivoaka ho mpandresy izay manana fe-potoana tsara indrindra.

Tompondaka

Catégories: National

Tir en l’air du 1 septembre 2026

Les Nouvelles - mar, 09/01/2026 - 14:05

Catégories: National

Fandraharahana: hiara-hiasa ny UniPod sy ny MDE

Les Nouvelles - mar, 09/01/2026 - 14:03

Tanjona napetraky ny Pôle entrepreunariat– hub entrepreneurial 2026, andiany voalohany, ny hanovana ny hevitra sy vokatry ny fikarohana ho lasa orinasa sy harena ho an’i Mada­gasikara. Mifanaraka amin’ny vinan’ny minisiteran’ny Fam­pianarana ambaratonga am­bony sy ny fikarohana ara-tsiansa, amin’ny alalan’ny UniPod, eo ambany fitanta­nan’ny Fitaleavan’ny fikaro­hana sy ny haivao izany. Mahatonga ny minisitera hanohana ny hetsika. Noka­rakarain’ny “Maison de l’entrepreneuriat”, niaraka tamin’ny “Economic Development Board of Madagascar (EDBM), tamin’ny alalan’ny Tetikasa Itovia izy io, hanampiana ireo tanora sy mpamolavola tetikasa hamadika izany ho tetikasa azo tanterahina sy maharitra. Hahazoana ireo vaovao sy tambajotra ilaina amin’ny fampandrosoana izany. Fotoana iray ihany koa io nampivondronana ireo oniversite, ivontoeram-pikarohana, orinasa, mpandraharaha, mpamolavola tetikasa, mpamatsy vola ary ireo rafitra mpanohana.
Nisy ny fanaovan-tsonia fifanarahana fiaraha-miasa eo amin’ny MDE sy ny UniPod ary ireo mpisehatra samihafa ho fanamafisana ny fiaraha-mientana amin’ny fampiroboroboana ny fandraharahana sy ny fanavaozana eto Mada­gasikara. Narahina famelabelaran-kevitra sy atrikasa izany. Nanokatra tamin’ny fomba ofisialy ny hetsika ny tale jeneralin’ny fikarohana ara-tsiansa, Pr Ratsimbasoa Claude Arsène.

Vonjy

Catégories: National

Pages