«Fanakorontanana ny fiarahamonina sy ny fitondram-panjakana ny trangana famonoana olona misy eto amin’ny firenena», hoy i Be-Rija Ravelomanantsoa, raha na­nao fanambarana tao anaty tambajotran-tserasera izy, omaly. «Aparitaka amin’ny tambajotran-tserasera izany mba ho­entina maneho fa tsy mahaaro ny vahoakany ny mpitondra», hoy izy. Efa misy ny ezaka ataon’ny fanjakana, ahafahana mamaha ny olan’ ny vahoaka. Toy ny olan’ny la­lana, ny mpiasa tsy miankina sy ny maro hafa. Noha­ma­­fisi­ny fa misy andiana mpanao politika, tsy faly sy tsy afa-po amin’ny eza­ky ny fitondrana misy amin’izao ka mampiasa endrika fampihorohoroana sy famonoana olona, hoentina maka fahefana indray. Miantso ny fitondrana ny tenany ho mailo amin’ny fiaraha-miasa amin’ny olon’ny forongony sy izay manohitra ny fampandrosoana rehetra. Ma­rihi­na fa tao anatin’ny enim-bolana, nahatratra 172 ireo zaza very manerana ny Nosy.

Mino

Anisan’ny lalao hanamarika ny ampahefa-dalana, anio, ny fifandonan’ny La Furia Roja Espagne sy ny Diables Rouges Belgique. Fanintelony amin’izao ny roa tonta no hidona eo amin’ny sehatry ny “Mondial”. Samy nahazo fandresena iray avy. Eto no fisarahan-dalana ho azy ireo.

Hotanterahina anio zo­ma, ao amin’ny Ingle­wood Los Angeles, ny lalao ampahefa-dalana faharoa, eo amin’ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany “Mondial 2026”, taranja baolina kitra. Hifampitana amin’izany ny Diables Rouges Belgi­que sy ny La Furia Roja Espagne. Ekipa tsy dia mihaona matetika ny roa tonta. Raha teo amin’ny sehatry ny «Mondial», indroa ihany no nikatroka ireto ekipa roa ireto. Samy nahazo fandresena iray avy ny roa tonta, tamin’izany. Raha tsiahivina, ny taona 1986, tany Mexique, resin’i Belgique teo amin’ny ampahefa-dalana ny Espaniola, tamin’ny alalan’ny “tirs au but” rehefa nisaraka ady sahala 1 sy 1. Ny taona 1990, tany Italie, resin’i Espagne, 2 no ho 1 tao anaty lalaom-bondrona ny Diables Rouges. Ity izany no tsontsorimamba hisarahana eo amin’ny roa tonta.
Fantatra fa hijoro avokoa ireo mpilalao mandrafitra ny La Furia Roja, amin’ity. Anisan’izany ilay lohalaharana Yamine Lamal, izay tao anatin’ny tsy fahasalamana nandritra ny fifanintsanana. Marihina fa i Espagne no hany ekipa tsy mbola nidiram-baolina, hatreto.
Ho an’i Belgique kosa, tsy ho ao anaty lisitra i Amadou Onana, irakiraka. Fantatra fa voadona teo amin’ny lohaliny ny tovolahy ka tsy mbola sitrana. Ankoatra azy, tsy mbola hay na hijoro na tsia i Jeremy Doku. Anisan’ireo handrafitra ny Diables Rouges, i Courtois, eo amin’ny fiandrasana ny tsatoby. Handrindra ny fanafihana kosa i Lukaku sy i Trossard, ampian’i De Ke­telaere.

Tompondaka

Notanterahina tao amin’ny UCR Toamasina ny jeritodika sy fanolorana tatitra momba ireo asa vita sy ireo fanamby tokony hotanterahina taorian’ny fahavoazana nateraky ny rivodoza Gezani. Laharam-pahamehana ao anatin’izany ny fanamafisana ny fandrindrana sy ny fanaraha-maso ireo asa fanarenana, mba hahazoana antoka fa mipaka amin’ny vahoaka tokoa ny ezaka rehetra ataon’ny Fitondram-panjakana.

Ao anatin’ny fanatanterahana ny asa fanamboarana sy fanatsarana ny lakandrano, anatin’ny tetikasa PIAA2, ampahafantarina ny mpampiasa lalana fa ho tapaka ny arabe Rainibetsimisaraka, manoloana ny Hotel tana Plaza mihazo ny Petite vitesse. Hisy ny lalana hafa hahafahan’ny fiara mizotra tsara.

Araka ny voarakitry ny fehezam-pitsipika ho an’ny fikoloam-pahasalamana dia voarara ny fanaovana varotra ivelan’ny toerana natokana ho amin’izany. Voarara ny fivarotana entana ivelan’ny toerana voatokana na nahazoana alalana avy amin’ny manampahefana mahefa aza, indrindra amin’ny sisin-dalana…

Anisan’ny faritra mitondra takaitra vokatry ny rivodoza sy ny tondradrano i Taolagnaro. Nahatsiaro ho manana andraikitra manoloana izany ny orinasa QMM, mpiara-miombon’antoka amin’ny BNGRC, ka nanamafy ny fahaiza-manaon’ireo tomponandraikitra isan-tsokajiny amin’ny fiatrehana izany. miainga eny anivon’ny fokontany ny fiofanana ka mipaka any amin’ny Faritra.
Miisa 50 ireo mpiantsehatra ifotony nisitraka ity fanamafisana ny fahaiza-manao ity. 45 ireo komity kaominaly momba ny fitantanana ny loza sy ny tandindon-doza. 50 kosa ireo komity prefektoraly.
Hitohy amin’ny fanazaran-tena na «exercice de simulation» ny hetsika ary hifantoka betsaka amin’ny fanomanana izany ny atrikasa izay notarihin’ny BNGRC. Natrehin’ny lehiben’ny Faritra Anôsy, ny tale jeneralin’ny BNGRC, jeneraly Ramanantsoa Gabriel, ny Prefet-n’i Taolagnaro ny atrikasa. Teo koa ny solontenan’ny ben’ny Tanànan’i Taola­gnaro, ny filoha tale jeneralin’ny Rio Tinto-QMM ary ireo tomponandraikitra isan-tsokajiny misahana ny maha olona.
Anio no hanatanterahana ny fanazaran-tena mahakasika ny fiatrehana rivodoza sy tondradrano ao Taolagnaro, ho fiomanana sahady amin’ny fotoam-pahavaratra ho avy.

Vonjy

Nanao fanambarana ny sendikan’ny mpampianatra mpikaroka sy mpikaroka mpampianatra (Seces) Sampana Antananarivo. Amin’ny maha raiamandreny azy ireo, eo anatrehan’ireo fahaverezan’olona misesisesy tato ho ato, mahakasika ny ankizy sy olon-dehibe saika manerana ny Nosy. Araka ny hita sy iainana ankehitriny, very fanahy mbola velona ny ambanilanitra, ampijalian’ny tebiteby eo am-pikarohana ny menaky ny ainy sy ny fianakaviany ka miantso ireo tomponandraikitra isan’ambaratonga tsy hionona fotsiny amin’ny filazana ny heverina fa tanjon’izay vondron’olona mety manatanteraka ireo tranga ireo sy hifanilika andraikitra.
Tsy misy fampijaliana vahoaka faran’izay mahonena sy mamohehatra mihoatra ny fangalarana olona, ny fakana taova miafara amin’ny fandatsahana ny ain’ireo menaky ny aina, hoy ny fanambarana. Manoatra noho ny tany miady i Madagasikara.
Ny famongorana amin’ny fotony ireo tranga ireo no andrasan’ny vahoaka malagasy amin’ny fitondrana mahefa sady fitondra-miaramila, fa tsy hionona amin’ny fisamborana ireo trondro madinika fotsiny ihany.
Manainga ny vahoaka malagasy ho malina tanteraka sy ho tony hatrany tsy ho zary fitaovam-piakaran’ireo tsy mataho-tody, mpilalao saina amam-panahy ny tebitebin-tsaina sy ny alahelo.

Vonjy

Anisan’ireo olo-malaza nandray anjara lehibe teo amin’ny sehatra ara-kolontsaina eto Madagasikara sy tany ivelany (La Réunion, France, …), indrindra eo amin’ny dihy ara-panatanjahantena,  Randria­narisoa Rijamanitra. Nahavita nametraka ny maha izy azy sy ny vina entiny izy, ka nandray anjara mavitrika tamin’ny fampiroboroboana sy fampivelarana ny dihy eto amin’ny firenena. Tsy nifantoka tamin’ny fisehoana an-tsehatra ihany izy fa nandray andraikitra lehibe koa tamin’ny fampitana fahalalana sy fanofanana taranaka vaovao, indrindra amin’ ny maha filoha mpanorina ny “Ecole de danse” Dih’Art Mada­gascar sy filohan’ny Federasionina malagasin’ny dihy ara-panatanjahantena azy. Ankehitriny,  telopolo taona niainana tamim-pitiavana, faharetana ary fahafoizan-tena ho an’ny zavakanto.  Vavolombelon’ny lalana nodi­aviny, lalana feno asa mafy, fahafoizan-tena ary fitiavana ny zavakanto ireo 30 taona an-tsehatra. Nanomboka ta­min’ny dingana voalohany ka hatramin’ny sehatra lehibe eto an-toerana, dia hita taratra hatrany ny fahavononany hampiroborobo ny kolontsaina sy ny talenta malagasy. Tsy fankalazana tsotra izao ity 30 taona ity, fa fankasitrahana lehilahy iray nanolo-tena tanteraka ho an’ny zavakanto, ary loharanon’aingam-panahy ho an’ny taranaka ankehitriny sy ho avy. 30 taona an-tsehatra, ary mbola mitohy ny tantara.

Mi.Raz

Tsy ho diso anjara afaka hiaina mivantana ny lalao amin’ny Mondial 2026 hatrany amin’ny famaranana ny mpankafy, etsy amin’ny Parvis Analakely. Hasiana “Fan Zone” maimaimpoana eny an-toerana.

Ho fiatrehana ny lalao ampahefa-dalan’ny fiadiana ny amboara maneran-tany, taranja baolina kitra, « Mondial 2026 », hisy ny « Fan Zone » handefa mivantana ny lalao, etsy amin’ny Parvis Analakely, mano­mboka anio. Tsy hijanona hatreho amin’io dingana io ihany nefa izany, fa hatrany amin’ny famaranana mihitsy vao ho tapitra ny lanonana baolina kitra eny an-toerana.

Miaraka misalaha amin’ny fikarakarana izany, ny Yas Madagascar sy ny Kaominina Antananarivo  Renivohitra (CUA). Nambaran’izy ireo, omaly, fa natao maimaimpoana, ho an’ireo mpankafy baolina kitra rehetra izany, indrindra ho an’ireo mpanaraka an’io fifaninanana io eto an-dRe­nivohitra.
Mba hampiavaka tsara ny hetsika eny an-toerana, hisy ny lalao maro samihafa hazahoana loka avy amin’ny Yas. Eo ihany koa, ny fanentanana izay hokarakarain’ny tomponandraikitra, mba hanafana an’ny hetsika.
Nohamafisin’izy ireo hatrany, fa hentitra tanteraka ry zareo amin’ny fitandrovana ny mpijery sy ny toerana. Hisy, araka izany, ny polisy monisipaly miisa 50 mahery, sy ny mpanadio tanàna, 30 isa, hiasa mandritra io fampitana mivantana ny lalao etsy, Analakely io.
Hanomboka anio…
Ho an’ny anio, miandry ireo mpankafy ny ekipam-pirenena frantsay, les Bleus sy ny ekipa nasionalin’i Maroc, Lion de l’Atlas, ny fahita lavitra lehibe etsy Analakely. Marihina fa ity lalao ity, handeha mivantana eto Madagasikara amin’ny 11 ora alina.

Fitia Randria

Hitohy anio indray ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany “Mondial 2026”. Hiatrika ny dingana ampahefa-dalana ireo ekipa valo sisa mbola manohy ny fifaninanana. Tsontsorimamba isarahana avokoa, araka izany, ny lalao rehetra. Maroc irery sisa ny solontena afrikanina.

Hotanterahina manomboka anio, ny lalao voalohany amin’ny dingana ampahefa-dalana, eo amin’ny fiadiana ny ho tompondaka meran-tany “Mondial 2026”, taranja baolina kitra. Raha tsiahivina, valo sisa ireo mbola mandray anjara. Manana solontena enina ny kaontinanta eoropeanina raha iray avy kosa ny an’i Afrika, amin’ny alalan’i Maroc sy i Argentine ny an’i Amerika latina.
Hisantatra ny fihaonana, amin’ity alakamisy ity ny Lions de l’Atlas Maroc sy ny Les Bleus France. Fihaonana hotanterahina ao amin’ny kianja Boston ao Foxborough. Lalao tena andrasan’ny rehetra izy ity fa ho toy ny famaranana kely mialoha ny fotoana. Azo ambara fa lalaon’ny mpisakaiza izy ity, satria maro ireo mpilalao ao amin’ny andaniny sy ny ankilany no miray klioba ary diso mifankahalala tsara sy efa nifandray an-taonany ma­ro, raha tsy hilaza afa-tsy i Mbap­pé sy i Hakimi ary i Dembelé.
Na eo aza izany fifandraisana akaiky eo amin’izy ireo izany, samy hiaro ny fireneny avy izy ireo. Hanala vela amin-dry zareo frantsay aloha hatreto ny maraokanina. Ny Lions de l’Atlas no hany ekipa afrikanina indroa tafita amin’ny dingana ampahefa-dalana. Tera­tany argentin avokoa ireo mpitsara hitantana ny lalaon’ny roa tonta. Hitsoka ny kiririoka eo afovoany i Facundo Tello, miaraka amin’i Juan Pablo Belatti sy i Gabriel Chade ary ny mpitsara fahefatra, hahitana an’i Dario Herrera.
Tsiahivina fa efa nitsara ny lalaon’i Maroc sy i Portugal, i Facundo Tello, nandritra ny “Mondial 2022” raha sambany kosa izy vao hitsara ny lalao hataon’i France. Ity no lalao fahenina hotsarainy, tamin’ity “Mondial 2026”, ity.

Tompondaka

Hisokatra manomboka ny 14 jolay izao ny lalana tapaka manoloana ny farihin’Anosy mihazo ny kianja Barea Mahamasina. Hiverina toy ny mahazatra teo aloha ny lalan’ny fifamoivoizana amin’io faritra io.

Mampahafantatra ny mponina ny CUA ao anatin’ny fanatanterahana ny tetikasa PIAA2 fa hisy fanovana eo amin’ny fandaminana ny fifamoivoizana eny amin’ny faritra Anosy sy Mahamasina. Tanjona ny fiarovana an’Antananarivo amin’ny tondradrano. Ny lalana miova dia eo amin’ny Koots Food Mahamasina hatreo amin’ny “rond-point” Sainte Famille. Hikatona mandritra ny fanatanterahana ny asa, ary vinavinaina ho vita amin’ny volana septambra.

Ao anatin’ny fiomanana amin’ny taom-pamokarana dia manatanteraka ny fametrahana ny bois rond na “aiguille” eo amin’ny Barrage Ikopa Tanjombato ny Apipa. Ireo aiguilles ireo no ampiasaina hifehezana ny fikorianan’ny rano avy amin’ny Reniranon’Ikopa, mba hahafahana mampiditra rano ao amin’ny lakandrano GR, izay manondraka ny tanimbary ao amin’ny lemak’i Betsimitatatra sy ireo faritra manodidina.

Ao anatin’ny ezaka ataon’ny minisiteran’ny Fahasa­lamam-bahoaka amin’ny fisorohana ny areti-mifindra azo avy amin’ny firaisana ara-nofo (IST/VIH) sy ny fampiroboroboana ny fandrindrana ny fiainam-pianakaviana, nanolotra kapoty ho an’ny lehilahy (préservatifs masculins) sy takela-panentanana momba ny VIH/Sida ho an’ny Direction Régionale de la Jeunesse et des Sports (DRJS) ny DRSP Bongolava.
Mikendry ny hanamafisana ny fanentanana sy ny fanabeazana ara-pahasalamana ho an’ny tanora, amin’ny alalan’­ny fanomezana vaovao marina sy fitaovana ilaina amin’ny fisorohana ny IST/VIH ary ny fampiroboroboana ny fahasalamana ara-pananahana no laharam-pahamehana ao anatin’izany.
Santionany amin’ireo fisehon’ny fiaraha-miasan’ireo sehatra rehetra any ifotony miaraka amin’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka izao, satria ny fiarovana sy ny fampiroboroboana ny fahasalaman’ny tanora dia antoky ny fanorenana Firenena salama sy matanjaka.
Manana sampana miandraikitra ny fahasalamana ho an’ny tanora sy ny fandrindrana ny fiainam-pianakaviana ny direction régionale de la jeunesse et des sports (DRJS) izay miara-miasa akaiky amin’ny sehatry ny fahasalamam-bahoaka.

Vonjy

Leo ny asan-jiolahy ny fokonolona hany ka lasa tsy te hitsitsy manoloana ny fahatrarana jiolahy manao izany. Ny alin’ny alahady teo, jiolahy iray saron’ny fokonolona nanendaka tao Tsara­kofafa. Nanambana antsy raim-pianankaviana iray tratra alina hamonjy fodiana izy. Vokany, na dia niezaka ni­tsoaka aza ilay jiolahy dia tsy namelan’ny fokonolona fa nifanenjehana. Tratra ihany ny farany ka tsy namelan’ny fokonolona. Samy nidaroka nanao izay danin’ny kibony ireo fokonolona mandra-pahatongan’ny polisy ka tsy tana ny ainy. Hatreto, mbola ao amin’ny tranom-patin’ny Hopitaly be ny vatana mangatsiakany.

Sajo

Nafana dia nafana ny tao amin’ny Kianja mitafo Maha­ma­sina, nandritra ny fifaninanana “Circuit Training” andiany voalohany, nokarakarain’ny Zaka Rise Mada, ny faran’ny herinandro teo. Nahatratra 80 ny isan’ireo mpifaninana tamin’izany.  Nahi­tana fanazaran-tena maro, toy ny pompes, squats, burpees, sauts sur box (jump box), corde à sauter ary sprints ny fifanintsanana. Mpi­jery maherin’ny 250 no tonga nanohana sy nampahery ireo mpifaninana teny an-toerana. Teo amin’ny sokajy vehivavy, Razafinimanana Fabiola na i Faby no nibata ny laharana voalohany, taorian’ny nahavitany ny fotoana tsara indrindra tamin’ireo lalam-pifaninanana dimy (tsy nisy ny jump box). Nahazo ny loka lehibe mitentina 2 tapitrisa Ariary izy, niampy fanomezana maro avy amin’ireo mpiara-miombon’antoka.
Teo amin’ny sokajy lehilahy kosa, i Jeff Nantenaina no nanjakazaka tamin’ny fifaninanana ka nahazo ihany koa ny loka lehibe 2 tapitrisa Ariary. Marihina fa nahazo valisoa tamin’ity fifanintsanana ity ireo atleta folo voalohany isan-tsokajy.
Nizotra tamim-pilaminana ny hetsika. Nahazo fanazavana sy toromarika mazava mialoha rahateo ireo atleta, ary nampiasaina ny VAR na ny fitsarana amin’ny horonantsary, handinihina sy hijerena ireo fitarainana mety ho nisy. Raha tsy misy ny fiovana farany, hisy ny andiany manaraka amin’ny taona ho avy.

Fitia Randria

Hisy fifanintsanana iraisam-pirenena horaisin’i Madagasikara, amin’ny volana novambra ho avy izao. Efa nisy ny fijerevana an’ireo mpikatroka mendrika afaka hiatrika izany.

Raha tsy misy ny fiovana, hampiantrano ady iraisam-pirenena eo amin’ny taranja Pancrace, i Ma­dagasikara,  ny volana novambra izao. Nambaran’ny filohan’ny CMPS (Commision malgache de pancrace et submission), ny kolonely Zafin­dra­naivo Mely izany, nandritra ny fifaninanana “Open de Ma­dagascar”,  natao ny faran’ny herinandro teo,  teny amin’ny Kianja mitafon’Ankorondrano. Nandritra io fifaninanana io ihany koa no nijerena sahady izay mpikatroka mendrika afa­ka hifaninana amin’ity ady iraisam-pirenena ho avy ity. Tsia­hivina fa katrok’ady mano­di­di­na ny 40 teo no nitranga, tamin’ny “Open de Madagascar”,  ny sabotsy lasa teo ity. Ni­akatra ny haavo teknika araka ny nambaran’ny kaomisiona teknika ary tsy latsa-danja amin’ny mpikatroka any ivelany ny mpikatroka malagasy. Nahitana “frappe au sol” rahateo ny ady, nanomboka tamin’ity fifaninanana ity izay hita fa voafehin’ny Malagasy. Efa nisy ny fiofanana natao nialoha ary mbola hanohy izany ny CMPS, indrindra ho an’ny any amin’ny faritra mba hampitoviana lenta ny mpikatroka ma­nerana ny Nosy.
Notsiahivin’ny kolonely Zafindranaivo Mely fa tapitra amin’ity taona 2026 ity ny fotoam-pitantanany ka ity ady iraisam-pirenena ity sy ny fiadiana ny tompondakan’i Ma­da­gasikara, hatao ny volana de­sambra izao, no hetsika goavana mbola miandry azy ireo. Ni­saotra ny fitondram-panjakana ny CMPS tamin’ny fanohanana ary mbola mangataka izany ho fiatrehana ireo fandaharam-potoana goavana ho avy ireo.

Mi.Raz

Hetsika miavaka sy manokana. Efa nanomboka omaly, etsy amin’ny tokotanin’ny La­pan’ny fanatanjahantena sy ny kolontsaina Mahamasina, hatramin’ny zoma izao ny «Salon de la rélation client et des métiers digitals».
Nambaran’ny mpikarakara, ZRK, Zina Rakotoseheno, fa hiavaka ity andiany faharoa ity. «Fantatra eo no ho eo na ho voaray avy hatrany na tsia ireo tanora hitady asa», hoy izy teny Tanjombato, omaly. Nambarany fa nampiana ny resaka «Digital» ny hetsika tamin’ity noho ny fihazakazaky ny teknolojia amin’izao fotoana. Maro, araka izany, ireo orinasa misehatra amin’ny «Call center» sy ny «Digital» ho avy amin’ny hetsika. Handray ireo tanora vonona hiditra eo amin’ ny sehatry ny asa izy ireo ka ao ireo hanao izany any amin’ny biraon’ny orinasa aorian’ny dinidinika amin’ireo fotoana ireo. Hisy koa ny adihevitra sy famelabelaran-kevitra ary koa ny fanofanana sy ny fampianarana, araka ny nambarany hatrany. «Entanina koa anefa ireo liana na koa efa miomana eo amin’ny sehatry ny asa mba hijery sy hahita ny asa mety hataony, aorian’ny fahafahany fanadinana na koa ny fahavitan’ny fianarany. Aha­fahan’izy ireo mandray fanapahan-kevitra izany», hoy izy.
Tombanan’ny mpikarakara fa maherin’ny 5 000 ireo tanora ho avy eny an-toerana amin’ ireo andro telo ireo. Miisa 20 kosa ireo tranoheva haneho ny momba azy amin’izany. Samy mitady tanora hiasa avokoa izy ireo amin’izao he­tsika izao. Noferana koa anefa ny isan’ireo orinasa mba hanomezana vahana bebe kokoa ireo orinasa, araka ny nambarany.
Tsiahivina fa maherin’ny 4 000 ireo mpitsidika tamin’ny andiany voalohany ary voaray niasa avokoa ny 42% amin’ireo nitady asa tamin’izany.

Synèse R.

« Raha hitady asa, tsy ny teny malagasy no hitsapana ny fahaizan’ny olona iray nefa io no teny hain’ny olon-drehetra. Raha ny teny malagasy ihany no hay dia toy ny olona tsy mahay na inona na inona », hoy ny fanazavan’ny mpampianatra mpikaroka eny amin’ny Oniversiten’Anta­na­narivo, ny profesora Ranai­voson Jeannot Fils, momba ilay tolo-dalàna nolaniana teny amin’ny Antenimierampi­re­nena amin’ny hampiasana ny teny malagasy eny anivon’ny biraom-panjakana sy ny asam-panjakana. Nambarany fa anisan’ny mampandroso ny firenena ny fampiasana ny teniny satria olom-bitsy ihany no mahay teny vahiny amin’izao fotoana izao. Izany no antony nahatonga azy ireo namolavola iny lalàna momba ny fampiasana ny teny malagasy iny. Teny vahiny efa mahazatra ihany no ampiasaina nefa indraindray tsy misy vahiny akory amin’ny toerana iray na fivoriana iray.

Ilaina ny politikan’ny teny

Nitondran’ity manampahaizana momba ny haiteny ity fanazavana fa ireo firenena mandroso dia tsy mba nampiasa tenin’olon-kafa hampandrosoana sy/na hitadiavana fandrosoana fa ny teniny ihany no nentin’ireo firenena ireo nampandroso ny fireneny (ohatra amin’izany i Japon, Chine, Corée, Finland, Dane­mark, Norvège…). Nampiasa teny vahiny hafa fotsiny izy ireo mba ho fifandraisana amin’ireo firenen-kafa. Marihina fa nisy ny resaka nivoaka taorian’ny fahalanian’iny lalàna iny. Tao ireo nisalasala sy nanontany hoe hiverina indray ve ny fanagasiana ? Tsy izany anefa fa ny fanomezana toerana ny teny malagasy eto Madagasikara no tena zava-dehibe. Ny teny malagasy sy ny teny frantsay izao no tenim-panjakana sy tenim-pirenena, araka ny nambarany. « Anisan’ny antony tsy mampandroso ny firenena izany. Misy zavatra tokony hovaina ihany eto Madaga­sikara. Ny fanjakana afaka manao lalàna momba ny teny, saingy tsy hita loatra ny fampiharana izany ao amin’ny lalàmpanorenana », hoy izy.

Jean Claude

Hotanterahina eny amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahamasina, ny 10, 11 ary 12 jolay izao, ny fifaninanana « Coupe Internationale d’An­ta­nanarivo », taranja karate. Atleta maherin’ny 400 no andrasana amin’izany. Efa vonona ny fikarakarana ary efa manomboka tonga eto an-toerana, ny alahady teo, ireo mpikatroka avy amin’ny firenena hafa nasaina. Ho an’i Mayotte, 12 ireo mandrafitra ny delegasionina ary manana ekipa tokana izay efa nigadona eto Madagasikara, ny alahady maraina. Omaly kosa no tonga ny avy ao La Réunion, izay ahitana delegasionina miisa 30 ny mandrafitra azy ka mpikatroka ny 28 amin’ireo. Hanatevin-daharana amin’ity fifaninanana ity ihany koa ny mpikatroka avy any Maorisy sy Frantsa.
Marihana fa ny fisian’ny fifaninanana isan-tarika no mampiavaka ny « Coupe In­ternationale d’Antanana­rivo » amin’ity taona ity. Ho an’i Madagasikara, efa ela no nanomanana ary zava-dehibe ny fisian’izao fifaninanana izao handrefesana ny lentan’ireo Malagasy mpikatroka, manoloana ireo vahiny.
Tanjona ny hahafahana manatanteraka fifaninanana iraisam-pirenena, hankatoavin’ny Federasionina iraisam-pirenena, araka ny nambaran’ny filohan’ny Federasionin’ny Karate-do malagasy no sady filoha misahana ny karate eto Afrika, faritra Atsinanana.

Mi.Raz

Mbola hihaona indray eo amin’ny ampahefa-dalan’ny fiadiana ny amboara nasionaly « Yas Coupe 2026 », ny CFFA Andoharanofotsy sy ny Cosfa miaramila.

Notanterahina tetsy amin’ny orinasa Yas Mada­gascar Andraharo ny antsapaka hahafantarana izay ho mpifanandrina amin’ny ampahefa-dalan’ny fiadiana ny amboaran’i Madagasikara, «Yas Coupe 2026». Tafave­rina hifanandrina amin’ity amboara nasionaly ity indray ny CFFA Andoharanofotsy, tompondakan’i Madagasikara sy ny Cosfa miaramila. Fihao­nana izay hatao ny 12 jolay ho avy izao, etsy amin’ny Kian­jan’ny Elgeco Plus By-pass. Mbola manala vela amin’ity ny miaramila, izay nahintsan’ny ekipan’Andoharanofotsy tany amin’ny ampahefa-dalan’ny “Pureplay Football League (PFL)” farany teo. Raha hiverenana kely ny ampahavalon-dalan’izy ireo, ny Cosfa miaramila nandresy ny As PTT, tamin’ny isa 5 no ho 1. Ny CFFA kosa nandavo ny Babangy FC, 2 no ho 1. Izay tafavoaka mpandresy amin’ny roa tonta no hiatrika ny manasa-dalana amin’izay tafakatra eo amin’ny FC Rouge sy ny AFCA. Ankoatra izay, hifampitana amin’ny AS Ste Anne, ny Elgeco Plus, tompon’ny amboara farany teo. Hifa­nandrina amin’izay tafita eo amin’ny Ajesaia sy ny Wagner FC izay tafavoaka eo. Mari­hina fa hatao ny 22 jolay ho avy izao ny manasa-dalana ary ny 25 jolay ny famaranana.

Hilalao ivelan’Antananarivo

Raha saika natao teny By-pass avokoa ny fihaonan’ny CFFA sy ny Elgeco Plus, tsy maintsy hivoaka ny renivohitra kosa ny Ajesaia sy ny FC Rouge. Ny ekipan’Antanin­ka­tsaka, izay hanafika ny Wagner FC, any Ambovombe, ary ny FC Rouge, handeha ho any Antalaha.

Fitia Randria

Ireo mpifanandrina amin’ ity ampahefa-dalan’ity Yas Coupe 2026 :
Wagner vs Ajesaia
Elgeco plus vs As Ste Anne
CFFA vs Cosfa
AFCA vs FC Rouge

Tafiditra anatin’ny paikady hampandrosoana ny toekaren’i Madagasikara ny asa fanitarana ny seranan-tsambon’i Toamasina. Tsy afa-misaraka amin’izany ihany koa ny fanatsarana ny fivezivezen’ny kamiao maka sy hanatitra entana ao an-toerana. Eo koa ny paikady hanafoanana ny fitohanana eo amin’ny Boule­vard d’ Ivondro, vavahady hidirana ao anivon’ny seranana. Hialana amin’ny filaharan’ny kamiao na fampiasan’ny mpamily sy ireo mpikirakira dosie misahana ny famoahana entana “transitaire” taratasy be loatra izany. Hatsaraina amin’ny alalan’ny niomerika izany rehetra izany, amin’izao fotoana. Samy manana ny andraikiny, noho izany, ny tompona orinasa mpitatitra. Ireto farany izay tsy maintsy misoratra anarana sy mampiditra ny mombamomban’ny fiarany, ny mpamily sy mpanampy azy, ny laharan’ny remorka hatramin’ ny lokon’ireo fitaovana ireo. Aorian’ny fanavaozana, amin’ny alalan’ny laharan’ny “voyage” ara-niomerika, finday na mailaka, tonga any amin’ny tompon’ny kamiao sy mpamily ihany no hidirany eo amin’ny vavahady lehibe voalohany “ portail No 1”. Tanjona ny ho tahaka ny seranan-tsambo lehibe indrindra any ivelany amin’izay, hanamorana ny fivezivezin’ny kamiao sy hampihenana ny fandaniam-po­toana amin’ny fikirakirana taratasy sy filaharana. Hana­tsarana ihany koa ny fanaraha-maso ny asa rehetra sy hanamafy ny fiarovana ny entan’ny mpandraharaha. Manampy izany, hampakatra ny lentan’ny toekarem- pirenena.

Sajo

Anisan’ny mitondra ny anjara birikiny amin’ny fitandroana sy fametrahana fandriampahalemana aty Madagasikara sy Afrika ny miaramila rosianina na ny Africa corps.

Manoloana ireny fampiasana drones, nanarahan-dia ny filohan’ny Fanavaozana ireny, dia voalaza fa manaraka akaiky sy manampy ny Malagasy izy ireo. Etsy ankilan’izay, mbola mitohy ny iraka ataon’izy ireo any amin’ny firenena afrikanina maro. Maro ny miaramila alefan’ny minisiteran’ny fiarovana rosianina, ho famaliana ny filan’ny firenena mangataka izany. Amin’izao fotoana izao, misy ny ady amin’ny fampihorohoroana ataon’izy ireo any Mopti. Manampy tosika ny foloalindahy Malianina ry zareo. Raha ny tatitra avy amin’ny fibaikoana eo anivon’ny Etamazaoro jeneralin’ny Ta­fika dia resy tosika ny mpampihorohoro ny alin’ny sabotsy nifoha alahady, tao Konna. Araka ny fampitam-baovao dia maty momoka ihany koa ny fikasana hanafika tao Sou­friulaye nomanin’ny andiana mpanao viveriniainy izay namahatra tao Somadougou. Nisy ny hetsika manokana an-tanenty sy ana habakabaka niarahan’ny roa tonta. Nidera manokana ny maha matihanina ny miaramilany sy ny Africa Corps ny lehiben’ny Etama­zaoro Malianina. Marihina fa ity fanafihana noravan’ny mpampandry tany ity no fampihorohoroana faharoa lehibe indrindra nataon’ny Front de la libération de l’Azawad, sy ny mpanao viveriniainy mivondrona ao amin’ny JNIM, sampana iray amin’ny Al-Qaïda. Anisan’ny voakasiky ny fanafihana maty paika ny tao Gao, Anéfis, Aguelhok, Sévaré ary Kenioroba.

r.r