Tafiditra ao anatin’ny fanomezan-kasina sy lanja ireo mpanoratra sy raiamandreny ao aminy. Hisy ny « Tombokavatsan’ny Havàtsa » ho an’i I.P. Andriamangatiana.

Iharilanto Patrick Andria­man­gatiana, andrarezin’ny soratra sy ny tontolon’ny fanabeazana. Ny fahatsapana ireo soa omeny. Hanandratra sy hanome hasina azy sy ny sanganasany ny Fikamba­nan’ny poety sy ny mpanoratra malagasy Havàtsa-Upem. Hisy ny hetsika « Tombo­ka­vatsan’ny Havàtsa » ho an’Iharilanto Patrick Andria­mangatiana, ny sabotsy 16 mey izao, manomboka amin’ny 2 ora tolakandro, ao amin’ny IKM Antsahavola. Hose­harin’ny Havàtsa-Upem, amin’io fotoana io, ireo sombintantara mahatsikaiky nosoratan’i I.P. Andriamangatiana, ka ny tononkalony ihany no handravaka izany. Hiaka-tsehatra ihany koa ny tarika Tafasiry Kolokanto sy i Rija Ramanantoanina. Fantatra fa filoha am-boninahitry ny Ha­vàtsa-Upem i I.P. Andriaman­gatiana. Mpanoratra ao anatin’ny fandaharam-pianarana ihany koa.
« Tany amin’ny faha-15 taonako aho no efa nanoratra. Mety mbola nianatra nanoratra ihany tamin’izany… Ny tan­joko sady hanaovako ezaka dia ny hivelaran’ny kanto vita amin’ny soratra. Hampitia ny soratra ny rehetra… », hoy i I. P. Andriamangatiana. Mbola lesoka eo amin’ny tontolon’ny soratra ny fanapariahana ny boky, raha ny fanazavany. « Ilay ako avy any amin’ireo izay namaky na naheno ny asasoratro no anisan’ny ma­hafaly ahy tao anatin’izay taona maro nanoratako izay », hoy izy.
Nomarihiny fa ankoatra ny boky, manatanteraka velakevitra izy. Mihaona mivantana amin’ny mpianatra, mpampianatra, mpikaroka, sns. Misy amin’ireo tantara nosoratany ihany koa no lalaovina eny an-tsehatra.

HaRy Razafindrakoto

Nanamarika ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny dihy ihany koa isika, omaly. Isaky ny 29 avrily izany, saingy efa herinandro mialoha izao no nisy ny hetsika isan-karazany. Vory tetsy amin’ny Havoria Anosy ireo mpisehatra rehetra momba ny dihy: mpamorona, mpandihy, mpankafy, sns. Nanjakan’ny fifanakalozana, nanehoana indray fa kanto tsy misy fefy, tsy voafetra ny dihy. Tsy manavaka sokajin-taona ary manome lanja ny fanilo miampita ka mitaiza ny taninketsa ireo voky traikefa.

Notolorana « Paotsatroka » ireo « ta­pa-porohana sisa tsy may », nampiaina ny onjampeo RNM. Nomarihina omaly, ny faha-95 taona nisian’ity onjampeom-pirenena ity, tetsy Antaninarenina. Mbola maromaro ireo mpiasa tao fahiny no nasaina manokana tamin’ny lanonana, ka nomena ny “Paotsatroka”. Heverina fa mbola mihoatra noho ny mariboninahi-pirenena sy ny mariboninahitry ny kanto izany, satria tena natao hiderana sy hankasitrahana azy ireo noho ny nametrahany tantara ho an’i Madagasiakara. Anisan’ireny ry Latimer Rangers, Gege Rasamoely, Nirina, sns.

Hisy ny atrikasa fitendrena gitara, handalinana ireo sanganasan’i Bessa. I Sahaza Guitariste no hitarika izany sy hizara ny traikefany ho an’ireo efa mpitendry gitara te handalina bebe kokoa. Hatao eny Ambohimahitsy izany, rahampitso zoma 1 mey, manomboka amin’ny 8 ora hatramin’ny 11 ora, ka afaka miditra ao amin’ny pejy facebook an’ity mpanakanto sady mpampianatra mozika ity ireo liana rehetra. Ny fototr’ireo hiran’i Bessa hiangaliana an-gitara no hifampizarana mandritra izany.

Hifamotoana etsy amin’ny La City Ivandry, ireo mpiondana ny rap gasy old school, rahampitso zoma 1 mey, manomboka amin’ny 8 ora alina. Io ilay seho voalohany hanokafan’ny tarika Da Hopp ny faha-35 taonany, izay taonan’ny rap gasy ihany koa. Mbola manohy, mamerina sady mampita ry Ben J sy ny namany. Na izany aza, mitahiry fahatsiarovana ho an’ireo mpiondana foana ireo hira taloha, izay tsy azo dinganina rehefa seho fahatsiarovana toy izao.

Manoloana ny tranga fanalan’ireo andian’olona ny filohan’ny Silamo eto Madagasikara (FSM), Absouary Said Arsè­ne, tetsy amin’ny Centre culturel Omar El-Farouk, 67 Ha Antananarivo, afakomaly. Na­nao fanambarana ny raiamandreny ara-panahy sy ny filohan’ny Association Islamique any Diego Suarez. Namba­ran’izy ireo fa efa olobe sy raiamandreny i Oustaz Absou­ary Said Arsène. Mpam­pianatra sady mpanabe ara-panahy ihany koa izy, raha eo amin’ny Finoana Islamo, indrindra amin’ny maha filoha nasionalin’ny Fikambanan’ny Silamo Malagasy azy. Izay voafidy tamin’ny Congrés ny 21 hatramin’ny 24 oktobra 2021. Nohamafisin’izy ireo fa tsy manaiky ny habibiana sy ny fanalam-baraka izay natao azy. « Endrika faniratsirana sy fanambaniana ny raiamandreny eo amin’ny finoana islamo ireny », hoy ihany izy ireo. Melohin’izy ireo tanteraka ireo rehetra manana fifandraisana tamin’iny tranga iny. Mitaky ny hanesorana ireo tomponandraikitra ao amin’ny Mosquée Antananarivo ka nisy fifandraisana tamin’iny tranga iny ihany koa izy ireo.
Tsy mbola nitranga teto amintsika ny trangan-javatra tahaka iny, raha ny fana­zavan’­izy ireo. Nambaran’izy ireo fa efa taona arivo no nidiran’ny Finoana Islamo teto Mada­gasi­kara Alhamdou­lil­lahy, raha ny fikarohana na­taon’ireo mpikaroka tantara. Miangavy ny fitondram-panjakana izay tarihin’ny filohan’ny Fanavaozana ny Repoblika ihany koa izy ireo mba hijery sy handray andraikitra mahakasika iny raharaha in

Mino

“Miara-mientana isika ho an’ny filaminana ara-tsaina sy ara-tsosialy eny amin’ny toeram-piasana”. Io ny lohahevitra ifantohan’ny fanamarihana ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny soro-doza sy ny fahasalamana eo amin’ny sehatry ny asa.
Nisy ny fidinana ifotony notanterahan’ny minisiteran’ny Asa teny amin’ny orinasa tsy miankina, niarahana tamin’ny Cnaps sy ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka ary ireo mpiandraikitra manokana ny voina mahazo ny mpiasa, toy ny Ostie sy ny Amit.
Hanentana eny amin’ny minisitera maromaro ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka momba lohahevitra mahakasika ny asa sy ny mpiasa ary ny mpampiasa. Anisan’izany ny fandaminana ny toeram-piasana sy ny fomba fiasana mba hiarovana ny vatana sy ny saina. Tontolo tsy misy fanerena tafahoatra, misy fifanajana sy fahatoniana, fiaraha-miasa tsara. Eo koa ny fisorohana ny herisetra mifototra amin’ny maha lahy sy ny maha vavy. Ny karazana onitra noho ny loza ateraky ny asa. Ny zon’ny olona manana fahasembanana eny amin’ny sehatry ny asa. Ny fotoana hahafahana miasa rehefa marary, matetika mbola misy karama na ampahany aminy…

Tatiana A

Nankatoavina nandritra ny filankevitry ny minisitra farany teo ny fahazoan-dalana famindram-bola handoavana ireo vatsim-pianarana sivy volana miaraka amin’ny fampitaovana ho an’ireo oniversite enina sy IST telo ary ny oniversite manakaiky vahoaka.

Efa namoaka ny tetiandro fandoavana ny vatsim-pianarana ho an’ny doctorant amin’ny taom-pianarana 2025-2026 ny minisiteran’ ny Fampianarana ambaratonga ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa. Ho an’ny oniversi­ten’Antananarivo, nanomboka omaly ary hifarana anio ny fandraisana izany eny amin’ny Paierie générale d’Antana­narivo sy ny Recette générale d’Antananarivo. Ho an’ny oniversite dimy ambiny, roa andro koa ny faharetan’ny fanefana ny vola eny amin’ny Trésorerie générale. Misy ny toromarika nalefan’ny minisiteran’ny Fam­pianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa momba ny dingana arahina amin’ny fangatahana fandoavana vatsim-pianarana.
Hozaraina miandalana ny tetiandron’ny vatsim-pianarana ho an’ny ambaratonga hafa rehetra.
Ireo mpianatra tafiditra ao anatin’ny lisitra nisitraka vatsim-pianarana ho an’ny taom-pianarana 2025-2026 dia tsy maintsy manao “enrôlement” ka mila manatona ny toerana voatondro hanatanterahina izany isaky ny oniversite. Roa andro no faharetany ary nifarana omaly izany ho an’ny mpianatra M2.
Mampitombo ny taratasy karakaraina

Nanambara ny mpianatra eny amin’ny Oniversiten’­ Antananarivo fa mampitombo ny taratasy karakaraina indray ny nanovana ny toerana handraisana ny vatsim-pianarana satria takina ny Certificat admi­nistratif d’indentité (CAI) alaina any amin’ny distrika na ny prefektiora ireo latsaky ny 18 taona. Manana ahiahy koa izy ireo momba ny fitarainana raha tsy tafiditra ao anatin’ny lisitra ireo mpianatra nangataka. Tsy fantatra mazava koa ny vatsim-pianarana horaisina miaraka amin’ny fampitaovana. Nisokatra ny volana marsa lasa teo ny taom-pianarana, nisy ireo sampam-pampianarana efa niditra mialoha ny daty voatondro, araka ny lamina manokana anatiny.

Vonjy

Tonga nanatrika ny hetsika fankalazana ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny fanatanjahantena, tetsy amin’ny Kianja Barea Mahamasina, ny zoma teo, ny filohan’ny Fede­rasionina malagasin’ny baolina kitra (FMF), Randria­ma­nam­pisoa Alfred. Nandritra ny fanadihadiana natao taminy, nilaza izy fa hiatrika lalao ara-pirahalahiana any ivelany ny Barean’i Madagasikara, ny vo­lana jona ho avy izao. Antony, mbola tsy afaka hampiasaina ny Kianja Barea noho izy mbola ao anatin’ny fanatsarana amin’izany fotoana izany. “Hisy lalao ara-pirahalahiana roa hatao amin’ny volana jona, ka mety hotanterahina any Tunisie, na Maroc, na Turquie, izany”, hoy ny filohan’ny FMF. Raha tsy misy ny fiovana farany, hampahafantarina ny volana mey ho avy izao ny anaran’ireo firenena roa hifandona amin’ny ekipa nasionaly malagasy. Natao hanomanan’ny Barea ny fiatrehana ny “Can 2027” ireo fihaonana ireo. Ankoatra izay, nilaza ny mpitantana ny rafitra federalin’ny taranja baolina kitra eto Madagasikara fa tsy maintsy hatsaraina hatrany ny ekipam-pirenena. Anisan’izany ny fametrahana ny akademia etsy Carion, rehefa voatokana. Tsara ny mampahafantatra fa efa tonga eto Madagasikara ilay fiarabe natokana ho an’ny ekipam-pirenena malagasy.

Fitia Randria

Nanomboka omaly, tany Maurice, ny andiany voalohany amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, taranja tsipy kanetibe, sokajy “senior” lehilahy. Ny fifaninanana mitifitra “tir de précision” no nanombohana izany. Taorian’izay ny fihodinana voalohany ho an’olon-tokana sy ny olon-droa miaraka. Tsiahivina fa manorana ny andro any an-toerana.

Navoakan’ny foiben’ny Fiba Afrika ao Abidjan-Côte d’Ivoire, ny 24 avrily 2026 teo, ny vokatry ny fiofanana nomen’ny Fiba Afrika natao tao Tunis, ny 30 oktobra hatramin’ny 2 novambra 2025 teo. Nahavita fiofanana sy nahafeno ny fepetra takina ny mpitsara iraisam-pirenena malagasy, Maminiaina Sylvain Pierrot, izay tafiditra amin’ny sokajy mpampiofana mpitsara basikety (Instructeur arbitre).

Hotanterahina anio, ao amin’ny Kianja Metro­politano Madrid, ny lalao manasa-dalana mandroso, ihaonan’ny Atletico de Madrid sy ny Arsenal FC, klioba anglisy. Fifanandrinana tafiditra amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Eoropa, taranja baolina kitra, “Ligue des Champions 2026”. Anio, amin’ny 10 ora alina, ora eto an-toerana, no handeha io fihaonana io.

Ao anatin’ ny fankalazana ny faha-25 taona nijoroany amin’izao ny Dih’Art Madagascar, toeram-pampianarana mandihy, tarihin-dRandrianarisoa Rijamanitra. Ho fanokafana izany, hisy ny fiarahana voalohany, ny 1 mey izao, ao amin’ny Studio Dih’Art eny Antanimena. Ireo rehetra mpikambana, ray aman-dreny sy izay rehetra efa nandalo tao amin’ny Dih’Art no asaina amin’izany, raha ny fanazavan’ny mpitantana. Hatomboka amin’ny fotoam-bavaka ny fihaonana amin’io andro io, izay hanomboka amin’ny 10 ora maraina. Hisy koa ny fiaraha-misakafo amin’ny 12 ora atoandro. Dihy, korana, lalao ary zumba kosa no hanohizana ny fiarahana ny tapany hariva.
Hitohy amin’ny lanonana lehibe izay hatao eny amin’ny CCI Ivato ny fankalazana, ny 2 aogositra izao. Io no ivon’ny fankalazana izao faha-25 taonan’ny Dih’Art. Tsiahivina fa manodidina ny 80 eo ny isan’ny mpianatra mandihy ao amin’ny Dih’Art Madagascar.

Mi.Raz

Hitohy amin’ny alahady 3 mey ho avy izao ny fiadiana ny fifanintsanana hiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja rugby «Top 12».

Toy ny mahazatra, hampiantrano izany ny Kian­ja Makis Andohata­pe­naka. Anisan’ny fihaonana andrasan’ny rehetra ny fihaonana eo amin’ny Cosfa (Be­baoty) sy ny TFA Anatihazo (Pilo kely). Hanala vela amin-dry zareo miaramila amin’ity ny fileovana Anatihazo, ao anatin’ny andro fahavalo.
Tsiahivina fa mitarika vonjimaika ny Cosfa raha fahenina kosa ny TFA. Raha ny tombana aloha, heverin’ny rehetra fa tsy hahatohitra ny Bebaoty ny Pilo kely, amin’ity, saingy tsy maintsy hanohitra mafy ry Bôlô, manoloana an-dry Maxim sy ry Ginot. Hiady mafy ny Anatihazo, amin’ity, mba hitazomany ny toerany hiatrehana ny lalao sakana.
Samy manana ny fomba filalaony ny roa tonta. Toy ny mahazatra mampiasa ny ha­ben’ny vatany sy ny tanjany ny miaramila raha any anaty tolotolotra haingam-pandeha kosa ny an’Anatihazo.
Ankoatra izay, hangotraka ihany koa ny lalaon’ny Uscar (Kaominina Antananarivo Re­nivohitra) sy ny TFMA Ankasi­na (Boaikely manohitra). La­harana faha-10 ankehitriny ry zareo Ankasina raha fahadimy kosa ny ekipan’ny Kaominina. Na izany aza, fihaonana hisehoan’ny fahaiza-manao ny an’ny roa tonta.
CEA Andranomanalina kosa hifampitana amin’ny Mang’Arts Manjakaray. Fihaonana heverin’ny rehetra fa hanjakan’Andrano, mitana ny laharana faharoa. Marihina fa tafita miatrika ny lalao ma­nasa-dalana ny ekipa roa voalohany ka hatreto ny Cosfa sy ny CEA no efa tsara toerana amin’izany.
Hanokatra ny fihaonana ny lalao fiadian-toerana fahatelo, ho an’ny Top 20, hifanandrinan’ny FTAT Anosibe sy ny CRAI Ambalavao Isotry.

Tompondaka

Niatrika fifaninanana amin’ ny taranja tenisy indray ilay Malagasy mpilalao tenisy mi­zaka ny zom-pirenena frantsay, Rakotomanga Tiantsoa Sarah. Omaly, nifaninana tamin’ny WTA 125 K, natao tany ST Malo, ny tovovavy. Resy teo amin’ny dingana ampaha 16-ndalana izy. Lavon’ilay aostralianina, i Lilli Tagger. Nion­drika tamin’ny seta 2 no ho 0 (6/0 ; 6/4) ny tovovavy. Tsy niady ny seta voalohany satria tsy nahazo mihitsy izy na lalao iray aza. Niezaka niarina teo amin’ny seta faharoa i Sarah saingy tsy azony ny seta na nahazo lalao 4 aza, izy. Na­nantombo teo amin’ny fahaiza-manao ilay mpifanandrina ta­miny, indrindra fa ny “service”. Laharana faha-91 maneran-tany rahateo i Tagger. Tsia­hi­vina fa vao 18 taona monja ity aotrisianina ity, ary efa nandrombaka ny “tournoi” ho an’ny sokajy “junior”, natao tao Roland Garros, ny volana jona 2025. Marihina fa samy tsy niatrika ny fifanintsanana izy mirahavavy ireto.
Na teo aza ity faharesena nahazo an’i Tiantsoa Sarah ity, tsy mifarana eo akory izany ho azy fa mbola hiatrika ny fifanintsanana eo amin’ny olon-droa miaraka izy. Hiara-dalana amin’ilay frantsay, i Elsa Jacquemot, izy amin’ity anio talata ity. Hifanandrina amin’ilay japonezy, i Eri Ho­zumi sy ilay taioanezy, i Wu-Fang Hsien, izy ireo eo amin’ ny dingana ampahavalon-dalana.

Tompondaka

Nahatafiditra baolina telo i Fenohasina Gilles, Malagasy mpilalaon’ny AL Merrik. Io baolina tafiditr’i Feno io no nahazoan’ny AL Merrik, ekipa sodaney,
fandresena, 3 no ho 0, teo anatrehan’ny Bugesera, nandritra ny fifanintsanana roandey “Rwanda Premier League”. Niampy isa telo indray ny isan’ny Al Merrik ao amin’ity fifanintsanana ity ka mitana ny laharana fahatelo hatrany ry zareo.

Hotontosaina anio, ao amin’ny Parc de Prince, ny lalao manasa-dalana mandroson’ny Paris Saint Germain, frantsay sy ny Bayern Munich, klioba alemà. Fihaonana goavana izay tena andrasan’ny maro, ary tafiditra anatin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Eoropa, taranja baolina kitra “Ligue des Cham­pions 2026”.

Mbola mitohy isaky ny faran’ny herinandro
ny fifaninanana eo anivon’ny ligin’Analamanga, anisan’ izany ny eo amin’ny sokajy N1B. Lalao tena niady ny teo amin’ny ASA sy ny BCNA izay nandresen’ny ASA tamin’ny isa tokana monja (66-65).

Nisy ny fanavaozana teo amin’ny mpilalaon’ny MB2ALL Analamanga, tamin’ny fiatrehana ny N1A natao tany Antsi­rabe. Mpilalao 3 vaovao no nampiakarina N1A ary mbola latsaky ny 23 taona ny ankamaroan’ireo niatrika izany, ho an’ny MB2ALL. Nambaran’ny Coach Rakotonanahary Ndranto, fa somary mafimafy ny nameno ireo mpilalao 7 tsy teo, saingy tsara ihany ny vokatra. Fanazarana lalao aloha, hatreto, no tena himasoana ho an’ireto mpilalao vaovao ireto. Anisan’ny sambany nilalao tamin’ny N1A i Sarobidy izay nilaza fa tsy moramora ny miatrika N1A, tsy mitovy amin’ny fifaninanana tsotra fa tena efa avo lenta. Tompondaka ny MB2ALL sy ny JCBA. Tsiahivina fa tontosa ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny Kianja mitafon’Ankatso, ny famaranana teo amin’ny sokajy latsaky ny 18 taona, izay nifandonan’ny ASA sy ny MB2ALL, teo amin’ny sokajy vehivavy, izay nahazoan-dry Sarobidy sy ry Océane ny fandresena, tamin’ny isa 61 no ho 50. Ny ekipan’ny JCBA kosa nivoaka ho mpandresy teo amin’ ny sokajy latsaky ny 18 taona, lehilahy, nanoloana ny ekipan’ ny Cosfa.

Mi.Raz

Anisan’ireo klioba mbola manana herijika hiatrika ny “Playoff” amin’ny fifaninanam-pirenena PFL ny Tsaramandroso Formation Boeny, raha mahita fandresena telo amin’ireo lalao telo farany hataony.

Raha tsy misy ny fiovana farany amin’ny lalaon’ny Tsaramandroso FC Boeny sy ny Ajesaia Bongo­lava, izay hatao anio, etsy Iavoloha. Tsy manaiky ny hampiantrano ny Ajesaia eto an-dRenivohitra ny ekipa avy any Boeny, raha ny namba­ran’ny loharanom-baovao iray eo anivon’ny klioba Tsara­man­droso FC, omaly. Amin’ izy ireo, tokony hatao any Mahajanga io fihaonana io, satria izy ireo no mampiantrano izany.
Nilaza ity mpampita vaovao ity fa efa mikarakara ny taratasy fangatahana halefa eny anivon’ny Federasionina malagasin’ny baolina kitra (FMF) ny tomponandraikitra ao aminy, ny mba hanaovana an’io lalao io any amin’ny Kianja Rabemananjara Maha­janga.
“Mitaky ny hamerenana ny lalao tokony horaisinay any Mahajanga izahay, fa tsy ekenay io hatao eto Antananarivo io. Mbola vonona izahay ny hiatrika ireo fifanandrinana telo farany, saingy tsy ekenay ilay hafindra any Iavoloha”, hoy ity loharanom-baovao ity.
Tsara marihina fa mbola manana herijika ny ho tafita any amin’ny “Playoff” ny Tsa­ramandroso FC. Ankoatra ity fifanandrinana amin’ny Aje­saia ity, mbola manana lalao tara roa ry zareo, dia ny fifandonana amin’ny TGBC Atsi­nanana sy ny fihaonana amin’ ny Cosfa miaramila. Manana isa 11 ao amin’ny kaonferansy Avaratra ny Tsaramandroso, ka raha mahita fandresena telo amin’izany ry zareo, lasa 20 ny isa azony, ka miakatra eo amin’ny laharana fahefatra, ary afaka miakatra any amin’ ny dingana manaraka.
Ny efa tafita ….

Efa fantatra kosa ny anaran’ireo ekipa tafita any amin’ ny “Playoff” amin’ity fifanintsanana PFL ity. Ao amin’ny kaonferansy Atsimo, ny Dis­ciples FC Vakinankaratra sy ny Elgeco Plus Analamanga, tompondaka farany, ary ny AS Ste Anne sy ny CFFA Ando­haranofotsy no hiatrika izany. Atsy Avaratra kosa, ny Cosfa miaramila sy ny Ajesaia ary
ny FC Rouge no tafita amin’ izany. Ny ekipan’ny Fosa Juniors Boeny kosa no tsara toerana mahazo ny tapakila farany ao amin’ity vondron’ny Avaratra ity, mitana ny laha­rana fahefatra vonjimaika izy ireo, ary manana isa 18.

Fitia Randria

Tontosa ny 24 avrily ka hatramin’ny faran’ny herinandro teo, ny fankalazana ny andiany fahefatra momba ny Andro iraisam-pirenena sy ny seho nasionaly, andiany faharoa, ho an’ny fanatanjahantena teto Mada­gasikara, nokarakarain’ny minisiteran’ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS). Haza­kazaka ho an’ny Firai­san­kina na “Course de la solidarité” no namaranana izany, ny faran’ny herinandro teo. Niainga teo amin’ny Parvis Analakely izany ary nihazo ny Kianja Barea Mahamasina. Anisan’ireo hita teny an-toerana, nandray anjara tamin’ny hazakazaka, ny Mpanolo­tsaina avon’ny Fanavaozana, ny Kly Rampanarivo Thierry. Mampiavaka ity manamboninahitra ity ny fankafizany manokana fanatanjahantena. Anisan’ny ahafantarana azy ny maha mpilalao baolina basikety azy tao Antsirabe. Voalaza fa nitondra ny solon’ anarana hoe « Pipen » mihitsy izy tamin’izany noho ny fahaizany manokana ny taranja basikety. Tsiahivina fa ny lohahevitra iraisam-pirenena tamin’ity taona ity dia ny hoe : « Ny fanatanjahantena: ma­morona tetezana, mandrava sakana ». Nanamafy izany fandraisan’anjaran’ny fitondrana izany, ny sehatra tsy miankina, ireo tanora mane­rana ny Nosy. Izany rahateo ny tanjona napetraky ny mpikarakara.

Jean Claude

Tsy toy ny boky kabary rehetra! Izay no azo ilazana ny boky Aharihary, nosoratan-dRamarolahy Maholy Nirilala na Ny Rian’ala. Navoaka tamin’ny fomba ofisialy, teny amin’ny Tranombokim-pirenena Anosy, nandritra ny famaranana ny «Tsenaben’ny boky», ny sabotsy teo, ity boky kabary hafa amin’ny boky rehetra mirakitra ny fomba sy ny fanao nentin-drazana teo amin’ny sehatry ny kabary ity. Nanao ny teny fanolorana, tamin’ny alalan’ny «Fo tsy aritra», an’ity boky ity ny minisitry ny Serasera sy ny Kolon­tsaina, Gascar Fenosoa, sady mpikabary rahateo koa. Boky mirakitra ny fomban-tany amin’ny kabary am-panambadiana amin’iny faritra Avaratr’ Anala­manga (Distrik’Anjozo­ro­be sy Manjakandriana) iny ny « Aharihary ». Kabary am-pa­nambadiana ranofotsiny, ara­ka izany, no hita ao anatiny, ahitana ny fomban-tany amina toerana enina niompanan’ny fanadihadiana nataon’i Ny Rian’ala, dia Antanetibe Ana­tivolo, Ankerana, Amba­tofisa­orana, Ambongamarina, Sadabe, Mangamila. Nam­baran’ny mpanoratra fa naharitra roa taona ny fikarohana nataony ary nandalo sy nankatoavina teny anivon’ny fiadidian-draharahan’ny famoahana Foibe Fimpima maneran-tany ny vokatra mialoha izao famoahana azy izao. « Maro ny sedra nolalovana nandritra ny fidinana ifotony tany amin’ireo toerana nanaovana ny fanadihadiana, saingy mitaky finiavana izany. Teo ny fahalaviran’ny toerana nanaovana ny fikarohana », hoy izy. Manana ny fombany manokana ireo faritra ireo amin’ny kabary am-panambadiana. Santionany amin’izany, tsy misy manontany tokim-pitiavana amin’iny faritra iny. Toy izany koa ny adivarotra amin’ny vodiondry, tsy mitovy amin’ny fahita mahazatra, saingy ao anatin’ny boky no mirakitra izany rehetra izany.

Jean Claude 

Katroka ny tamin’ny 3 ora, niakatra ny sehatra ireo mpitendry. Vaovao amin’ny mpankafy satria tsy Zandry Gasy izy ireo, saingy nantsoina manokana handoko iny seho omaly, tao amin’ny CCesca Antanimena iny.

«Afindrafindrao» na­tao sodina, angorodao, lokanga sy amponga, nampiditra sy nanome ny lokon’ny seho… avy dia ny «Kidaombaramita» no nanohizan’ny tarika Zandry Gasy izany, nanehoana voalohany ny lokon’ilay «Ba Gasy mazia romotra». Hira noforonin’i Mbola Talenta, toy ireo maromaro sanganasan’ny ta­rika izay nomena vahana nandritra ny seho.
Nanomboka ny voalohany hatramin’ny hira famaranana, niara-nientana tamin’ny teny an-tsehatra ireo mpijery. Ni­araha-niredona ireo efa tsy afaka am-bava toy ny «Ma­hereza» sy « Ambanivohitra ». Tsapa koa fa efa voarain’ny mpankafy ireo hira taty aoriana, toy ny « Tsara fatotra ».
Fotoana mafana ihany koa rehefa tsingerin-taona toy izao, ny fampiakarana ireo vahiny nasaina. Teo ireo zoky toa an’i Beauzaka sy Ralanto. Eo koa ny tarika Vetsonkira, izay rahalahin’ny Zandry Gasy ihany. Inah, anabavin’ny mpikambana rehetra, efa nitsikombakomba tanaty mozika, nandritra ny fotoana maro. Ny tsy nampoizina indrindra dia ny fiakaran’i Mitia an-tsehatra. Zanak’i Mbola Talenta izy, ary nandova izay talenta izay teo amin’ny fihirana sy ny fitendrena lokanga.
Voalohany ho an’ny tarika ny CCEsca Antanimena, saingy azo antoka fa tsy ho farany. Mety ho sehatra lehibe kokoa aza ny manaraka.

Zo ny Aina

Nanao tatitra ny fampiofanana nomena ny ekipan’ny BMH Isotry ny Institut pasteur de Madagascar (IPM). Tamin’ ny alalan’ny sampana virologie no nanamafisana ny fahaiza-manaon’ireo matihanina mpandrakitra ireo fahafatesana vo­katry ny aretin’ny taovam-pisefoana mahery vaika tao an-toerana. Tafiditra ao anatin’ny fa­naraha-maso ny gripa sy ireo tsimokaretina hafa amin’ny taovam-pisefoana mety hiteraka valanaretina sy areti-mifindra goavana izany.
Mifototra amin’ny tranga tena izy ny fiofanana ka dokotera 13 sy mpitantsoratra no ni­sitraka izany. Nampahafanta­rina ny fomba fanasokajiana CIM-10, rafitra iraisam-pirenena mampifandray ny aretina sy ny antony mahatonga fahafatesana ho kaody. Mba hampifanarahana sy hanadihadiana ny angondrakitra ara-pahasalamana no antony. Teo koa ny momba ny fitantanana angondrakitra amin’ny alalan’ny se­hatra RedCap, sehatra niomerika ahafahana manangona sy mitantana angona amin’ny fomba azo antoka, azo itokisana ary manara-penitra.
Tena ilaina amin’ny fanadihadiana ara-epidemiolojika, afaka manampy bebe kokoa amin’ny fitarihana ireo mpisehatra amin’ny fahasalamana sy amin’ny famoahana tolo-kevitra mahasoa ho an’ny fahasalamam-bahoaka, ny angondrakitra marina sy manara-penitra.

Tatiana A

Notanterahina tao Ampefy, ny herinandro lasa teo, ny fampiofanana manokana momba ny fitiliana amin’ny alalan’ny mikroskopy ny aretina bilariziozy sy géohelminthiases. Mpiofana valo, voafantina, no nomena traikefa. Singa miisa 760 no nodinihina tsirairay tao anatin’izany. Fiofanana mirindra sy fanaovana fampiharana mihitsy no natao. Nisy ny masontsivana sy tomban’ny ezaky ny tsirairay nahafahana nandrefy ny fifehezana ny fitiliana ireo aretina roa ireo amin’ny alalan’ny mikroskopy. Tanjona ny hahavitan’ireo mpiofana mamantatra, manavaka ary mandray fanapahan-kevitra haingana manoloana ny trangan’aretina na ny fahitana ny tsimokaretina. Tokony hanana ny fahaiza-manao amin’ny fitiliana sy fanavahana tsara ny aretina, ny famaritana tsara ny mom­ba ilay katsentsitra ary ny famantarana ny aretina haingana, marina ary azo antoka, ny mpanao fitiliana. Fananganana sy fizarana ny traikefa sy fahaiza-manao ho an’ny tena fampiharana azy amin’ny andavanandro, araka izany, no natao tany Ampefy.
Tafiditra ao anatin’ny Drafitra nasionaly 2026-2030, niarahana tamin’ny mpampiofana profesora Randrianarivelojosoa Milijaona, ity natao ity.

Tatiana A

Efa manomboka ny fanamboarana ny lalana ao an-tampon-tanànan’i Toamasina. Hampiasa izany koa ny bus fitateran’olona amin’ny sarany zakan’ny daholobe.

Manoloana ny fampiakaran’ireo mpitatitra amin’ ny bajaj sy ny posy ny saran-dalana efa ho 2 000 Ar – 3 000 Ar, nolanian’ny filankevitra kaominaly ny tolo-kevitry ny mpanatanteraka anivon’ny Fia­didian’ny kaominina. Lany, tamin’ izany, ny hampidirana bus fitaterana sahala amin’ny ny hita an-tanàn-dehibe hafa rehetra.
Hanampy amin’ny fitateran’olona ao Toamasina ny bus. Sady mora ny saran-dalana no haingana raha oharina amin’ny bajaj sy ny posy. Ireo mpianatra sy mpiasa mivezivezy andavanandro no tena hahazo tombony amin’izany.
Mampitaraina ny mponina ny fanararaotana mihoapampana ataon’ireo mpitari-posy sy mpitondra bajaj amin’ny fampiakarana saran-dalana tsy an-kiera kanefa tena mbola sady anatin’ny fanarenana daholo ny mponina taorian’ireny fahavoazana ireny.
Tsy tokony hampiondrika sy hahakivy ny mpitondra va­hoaka ny vesatra napetraky ny rivodoza Gezani izay nampitondra faisana sy fahasimban-javatra maro iankinan’ny fiainan’ny vahoaka ao Toamasina.
Very sy simba fananana 95% ny mponin’i Toamasina, tafiditra ao koa ny fotodrafitrasam- panjakana sy tsy miankina ary tokantrano maro. An­koatra ireo fahasimbana voalaza, nanampy trotraka koa ny vesatry ny fanararaotana amin’ny filana andavanandro, ohatra, ny vidin’ny hazo sy fanitso, fantsika, solika, saran-dalan’ny posy sy bajaj. Eo koa ny fahasimban’ny lalana vokatry ny fianjeran’ireo hazo vaventy. Vokany, niray feo ny vahoaka fa resy i Toamasina. Ankilany, tsy azo atao mahakivy ny loza voajanahary fa raisina ho fanadiovana sy fanarenana. “Entina hanaovana fijery miabo hampiakatra ny hambom-po hampandrosoana ny tanàna sy ha­natsarana ny paikady vaovao hanavaozana ny endriky ny re­nivohitra ara-toekaren’i Mada­gasikara izany” hoy ny ben’ny Tanànan’i Toa­masina, Andriafa­nomezan­tsoa Alain.

Sajo