Nanainga io maraina io ny Makis Ladies, sokajy “senior” ary hihazo an’i Kenya. Hiatrika ny “Africa Women’s Sevens Series 2026”. Fifaninanana rugby lalaovin’olona 7. Fihao­nana hatao ny 7 sy ny 8 no­vambra ho avy izao. Firenena 12 no hiady ho lohany amin’ity. Ao amin’ny sokajy “C” ny Makis Ladies, miaraka amin’i Ouganda sy Maurice ary i Burkina Faso. 12 mirahavavy ireo mandrafitra ny Makis Ladies ka 4 ihany sisa ny mpilalao teo aloha fa vaovao avokoa ny 8. Mpanazatra azy ireo i Eric Sefo, izay efa havanana amin’ny fitondrana ny ekipa zazavavy. Tsiahivina fa laharana fahefatra ny Makis La­dies tamin’ny taona 2025. Hanala vela amin’i Kenya sy i Ouganda indray izany amin’ity ny tovovavy malagasy. Ao amin’ny sokajy “A” no iarahan’ i Afrika Atsimo sy i Zambia, i Zimbabwe ary i Rwanda. Ny “B” indray ahitana an’i Kenya, Tunisie, Ghana, Egypte. Mbola hiaro ny anaram-boninahitra eo am-pelantanany indray izany amin’ity, ry zareo Springboks Afrika Atsimo.

Tompondaka

Hiditra amin’ny andro fahatelo, afaka herinandro, ny fifanintsanana hiadian-toerana ho an’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika ho an’ny ekipam-pirenena (Can 2027), taranja baolina kitra. Ho an’ny vondrona “L” misy ny Barea, hampiantrano an’i Guinée Bissau ny Malagasy, ny alakamisy 12 novambra ho avy izao, ao amin’ny Kianja Meknès, Maroc. Fantatra àry fa hitantara ny fizotran’ny lalao ao amin’ ny Canal Plus Andriantsima Faneva Ima, kapitenin’ny Barea teo aloha amin’ny maha mpanolotsaina teknika sy mpamakafaka baolina kitra azy. Tsy vao izao akory i Faneva Ima no hanao izany fa efa mampiaina mivantana ireo lalao nataon’ny Barea, toy ny fihaonana nikatrohana tamin’ny RD Congo, ny taona 2021 ka nandresen’ny Kongoley tamin’ny isa 2 no ho 0 sy ny andro faharoa ho an’ity fifanintsanana ity, nihaonana tamin’i Tanzanie ka nisarahana tamin’ny isa 1 no ho 1.
Hitohy avy hatrany amin’ny andro fahefatra ny fifanin­tsanana ny talata 17 novambra ho avy izao. Handray ny Barea ao amin’ny Kianja Estadio Nacional 24 de Se­tembro, i Guinée Bissau. Tsiahivina fa taorian’ny andro faharoa, mitarika ao amin’ity vondrona “L” ity ry zareo Gineanina, manana isa 6. Arahin’i Nigeria, isa 3 ary i Tanzanie sy ny Barea, samy manana isa 1 avy.

Tompondaka

Mbola mitana ny laharana voalohany, amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja baolina kitra, diviziona faharoa, ny ekipan’ny zandarimaria nasionaly, GNFC. Lavon’izy ireo tamin’ny isa 3 no ho 2, ny Disciples FC Espoir Analamanga. Raha mbola mahazo fandresena iray ny zandary amin’io fihaonana farany io, azo lazaina fa efa miakatra any amin’ny diviziona voalohany.

Hotontosaina any Moramanga, amin’ny tapaky ny volana novambra ity, ny dingana farany amin’ny fifaninanana nasionaly, taranja fiarakodia, “Grand Rallye de Madagascar”. Marihina fa ity fifanintsanana ity dia karakarain’ny Federasiona. Raha ny fantatra amin’io dingana farany io, hivoaka ny anaran’ireo izay hahazo ny amboara amin’ity taom-pilalaovana ity.

Mipetraka eo amin’ny laharana voalohany amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Eoropa «Ligue des Champions 2026» ny Paris Saint Germain, klioba frantsay, nahazo ny amboara farany teo. Tsiahivina fa lavon’izy ireo, tamin’ny isa 6 no ho 0, ny Villareal, espaniola, afakomaly, tany Espagne.

Taorian’ny fifanandrinana maro natrehin’i Minoharintsoa Bryan, judoka malagasy, mipetraka eo amin’ny laharana fahafito ny tenany, tamin’ity lalao Olympika ho an’ny tanora atao atsy Dakar, Senegal, ity.

Notontosaina afakomaly, ny fifaninanana taranja judo ho an’ny lalao Olympika ho an’ny tanora, atao atsy Dakar, Senegal. Mitana ny laharana fahafito, eo amin’ny sokajy lehilahy
(-100 kg), i Bryan, rehefa nihintsana teo amin’ny ampahefa-dalana.
Raha hiverenana ny zava-bitan’ity mpikatroka malagasy ity. Resiny teo amin’ny lalao voalohany i Shubhanan Timalsina, avy any Népal. Ilay angole, i Joao Agostinho no nanintsana azy nandritra ny ampahefa-dalana. Taorian’io niatrika fifanandrinana ady toerana ny lehilahy. Nahita fandresena teo anatrehan’ilay gabone, Ghyslain Ndong, izy ary rehefa tafita tao amin’ny fifanandrinana faharoa dia lavon’i Asmar Sharif, avy any Tadjikistan.
Nifarana hatreo aloha izany ny fifanintsanana olympika ho an’i Bryan. Nitondra vokatra tsara ho an’ny malagasy kosa ny lehilahy. Ankoatra izany, ho an’ny taranja lomano, hiakatra an-tsehatra, anio, Rakotobe Tendry. Hiatrika ny dingana farany kosa Rakotonanahary Océane.
Tokana mbola nisalotra medaly …
Hatramin’ny omaly, mbola ny taranja rugby lalaovin’olona fito, ho an’ny sokajy vehivavy ihany, no azo lazaina fa nitondra vokatra tsara ho an’i Ma­dagasikara, tamin’ity lalao Olym­pika ho an’ny tanora ity. Nan­drombaka ny medaly voalohany ho an’i Madagasikara nahazo ny medaly alimo ry zareo. Tsiahi­vina fa taranja enina no andraisan’ny Malagasy anjara. Ahitana ny judo, tolona, rugby lalaovin’ olona fito, tenisy ambony latabatra, lomano, ary ny atletisma.

Fitia Randria

Nankatoavina nandritra ny filankevitry ny minisitra farany teo fa haroso herinandro mialoha ny fanombohan’ny fanadinana bakalorea arakasa sy teknolojia, ho an’ny taom-pianarana 2026-2027.

Manatanteraka atrikasa fikaonandoha mahakasika ny fomba hanatsarana ny fanadinam-panjakana BEPC ny teknisianina eo anivon’ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena, miaraka amin’ny solontenan’ny Unesco, Unicef ary ny IICBA. Mandritra ny roa andro izany, eto Antananarivo. Dinihina ny valin’ny fanombanana “Validation de l’analyse des statistiques de résultats de l’examen de BEPC” natao tamin’ny alalan’ny voka-panadinana BEPC ny taona 2023, 2024, 2025 ary ny taom-pianarana 2018-2019.

Hotanterahina manerana ireo oniversite ny atrikasa fakan-kevitra momba ny trano fonenan’ny mpianatra, ny 16 novambra hatramin’ny 11 desambra ho avy izao, araka ny fandaharam-potoana voatondro ho an’ny oniversite tsirairay. Handinihina ny zava-misy sy ny olana mahakasika ny trano fonenan’ny mpianatra, ary hifanakalozana-kevitra momba ireo vahaolana azo raisina, arakaraka ny filana sy ny toe-javatra misy eny anivon’ny oniversite tsirairay ny tanjona.

Noho ny fampiharana ny didy fampisamborana iraisam-pirenena navoakan’ny fitsarana malagasy an’i Sokataly Shemir, nanao ny dingana ofisialy momba ny fiaraha-miasa ara-pitsarana ny minisiteran’ny Fitsarana malagasy. Hahazoana mamerina azy eto Madagasikara izany, araka ny fampitam-baovaon’ny minisiteran’ny Fitsarana, Faravohitra, omaly. Taorian’ny nisamboran’ny manampahefana maorisianina azy tatsy amin’ny Nosy Maorisy, ny 23 oktobra lasa teo. Mba hahazoan’ny fitsarana malagasy hanohy ny fanenjehana ara-pitsarana azy ny fampodiana azy eto Madagasikara. Momba ireo tranga ahina ho mifandray amin’ny fikasana handoro sy hamaky ny fonjaben’i Tsiafahy ny fanenjehana. Eo koa ny fikasana hanamora ny fandosiran’ny voafonja iray. Efa misy iraka atsy Nosy Maorisy, ahitana Malagasy mpitsara sy polisy mpanao famotorana ara-pitsarana ary solontenan’ny minisiteran’ny Fitsarana malagasy. Hanohana ny fangatahana famerenana azy sy hanolotra ireo antontan-kevitra ilaina amin’ny fandinihana ny raharaha izy ireo. Na izany aza, miankina amin’ny fitsarana maorisianina ny fanapahan-kevitra. Eo koa ny fanajana ny zo sy ny antoka ara-dalàna ananan’ilay voakasika.

R. Nd.

Naiditra am-ponja vonjimaika any Maevatanàna ireo olona miisa 11, voarohirohy tamin’ny raharaha fivarotana basy sy bala marobe tsy ara-dalàna. Ankoatra izany, lavon’ny polisy tetsy Anosibe, ny alin’ny talata teo, ny jiolahy iray, izay nahitana basy vita tanana.

Ravan’ny zandarimariam-pirenena miasa ao Andriba, Maevatanàna, ny tambajotra mpivarotra fitaovam-piadiana tsy ara-dalàna tany an-toerana. Olona 11 mianadahy no voasambotra tamin’izany ary efa naiditra am-ponja vonjimaika rehefa avy natolotra ny fampanoavana, afakomaly. Basy miisa dimy sarona tamin’ireo olona voarohirohy ireo, izay nahitana basy poleta telo sy basy lava roa. Ankoatra izany, bala 165 isa ihany koa sarona, nahitana “calibre” 12 sy “calibre” 16 miisa 153 ary bala 12 misy savaivo 7,65mm. Loha­ra­nom-baovao avy amin’ny olon-tsotra no nahafahana nahatratra ireo olona sy fitaovam-piadiana ireo. Tratra ny 27 oktobra 2026, tokony ho tamin’ny 11 ora atoandro teo, ny olona iray voalaza fa nikasa hividy fitaovam-piadiana. Efa nanandrana nampiasa ilay basy mihitsy aza izy tamin’izany, raha ny fanazavana voaray avy amin’ny zandary any an-toerana. Nosamborina ity farany ary nohadihadiana tao amin’ny biraon’ny zandary. Taorian’izany, nanatanteraka fisavana ny trano fonenan’ny ramatoa iray hafa ny zandary, rehefa nahazo alalana avy amin’ny tonia mpampanoa lalàna. Hita tao an-tranon’ity farany ny basy sy ireo fitaovam-piadiana rehetra ireo. Fantatra fa tsy nisy taratasy ara-dalàna avokoa ireo rehetra ireo. Nosamborina ihany koa ity ramatoa ity ary notanana tao amin’ny biraon’ny zandary. Nitohy ny fanadihadiana ka olona sivy hafa voasambotra. Natolotra ny fampanoavana ny raharaha ka izao niafara tamin’ny fampidirana am-ponja azy rehetra izao.

Jiolahy iray lavo

Jiolahy iray lavon’ny balan’ ny polisy tetsy Anosibe, ny alin’ny talata 3 novambra 2026 teo. Naharay antso avy amin’ny olon-tsotra ny polisy fa misy andian’olona mivezivezy sy mampiahiahy eny amin’ny manodidina an’Anosibe eny. Fantatra fa manendaka ireo mpivarotra sy mpiantsena maraina ireto farany. Nidina ifotony izy ireo taorian’ny antso. Nitifitra ny iray tamin’ireo jiolahy vao nahita ny Polisy, nanararaotra nandositra ireo namany. Namaly tifitra ny polisy ka raikitra ny fifanjevoana. Voatifitra tamin’izany ny iray tamin’ireo olon-dratsy ka lavo noho ny ratra mafy nahazo azy. Tavela niaraka taminy teo ny basy vita tanana iray nampiasainy. Nahitana bala calibre 12 miisa telo ihany koa teny an-toerana nitrangan’ny fifanjevoana.

Mino

Fantatra omaly, tao amin’ ny tambajotran-tseraseran’ny Federasiona malagasin’ny baolina kitra (FMF) fa hivoaka ny alakamisy ho avy izao ny anaran’ireo mpilalao handrafitra ny ekipam-pirenena, Ba­rean’i Madagasikara, nan­tsoin’­ny mpanazatra Corentin Martins. Tsara ny mampaha­tsiahy fa hiatrika ny fifanin­tsanana Can 2027 ny Barea amin’ity volana novambra ity. Hatao ny 12 novambra ho avy izao izany, any amin’ny Kian­jan’ny Meknes, Maroc. Lalao mandroso eo amin’i Guinee Bissau sy i Madagasikara. Ny 17 novambra kosa, any amin’ ny Kianjan’ny 24 septambra, atsy Bissau, ny fifandonana miverina.
Tsara marihina fa mbola mitana ny laharana fahatelo ao amin’ny vondrona “L” ny Malagasy. Raha tsy mandresy amin’ireo fihaonana roa ireo dia efa manao veloma sahady amin’ny Can 2027. Ampaha­tsiahivina fa iray ihany no miakatra ao amin’ity sokajy “L” ity, noho i Tanzania, mampiantrano ny fifaninanana, izay efa tafita avy hatrany.

Hiara-hiasa amin’ny Aro
Nampahafantarina omaly, tetsy Antsahavola, ny fifanaovan-tsonia hanamarihana ny fiaraha-miasa eo amin’ny FMF sy ny tranom-piantohana Aro. Samy nilaza ny andaniny sy ny ankilany fa ny fitiavana ny hampandroso sy hampiroborobo ny baolina kitra mala­gasy no anton’izany. Notsi­ahivin’ny mpitantana ny ori­nasa Aro fa efa nanomboka ny volana marsa teo ry zareo no nanohana ny Federasiona sy ny ekipam-pirenena mala­gasy Barea.

Fitia Randria

Hiatrika ny fiadiana ny “Grand prix de Zagreb”, hatao any Croatie indray, i Laura Rasoa­naivo. Fihaonana hotanterahina ny 13 ka hatramin’ny 15 novambra ho avy izao. Hiady ao amin’ny sokajin-danja – 70 kg ny tovovavy amin’ity. Tafiditra ao anatin’ireo “judoka” tsara filaharana indrindra amin’ity fihaonana ity ny tenany.

Hotanterahina eny amin’ny Kianja Ambo­hi­tsaina Ankatso, ny sabotsy 14 sy ny alahady 15 novambra ho avy izao, ny fifaninanana tsipy kanetibe. Fihaonana karakarain’ny ligin’Analamanga. Hitsofan-drano ny ekipam-pirenena malagasy, hiatrika ny “Mondial 2026” tanterahina any Thaïlande, ny 20 – 24 novambra ho avy izao izany.

Mizotra etsy amin’ny Kianja mitafon’Anko­rondrano, ny Fiba National Youth Camp 2026, taranja basikety. Fihaonana karakarain’ny Fiba Afrique sy ny Federasiona malagasy (FMBB) izy ity. Mitarika izany i Naoufal Uariachi, manampahaizana avy amin’ny Fiba. Haharitra hatramin’ny 7 novambra izao ny fiofanana.

Tontosa ny sabotsy lasa teo, teny amin’ny Kianja mitafon’ Ankorondrano, ny andiany faharoa amin’ny Invictador, ta­ranja Jiu-Jitsu Brésilien. Nisongadina ny klioba Checkmat Mada­gascar, izay nitana ny laharana voalohany. Nandrom­baka medaly volamena miisa 24, volafotsy 14 ary alimo 6 izy ireo. Faharoa ny Southside ary teo amin’ny laharana fahatelo ny Guerreros. 120 mianadahy mianaka, avy amin’ny klioba 7, ireo mpandray anjara nifaninana tamin’ny sokajy samihafa. “Tratra ny tanjona ary afapo izahay satria nihoatra tamin’ny nieritreretana azy ny nandray anjara. Zava-dehibe ny fisian’ny hetsika tahaka izao eo amin’ny fifehezana sy ny fahatokisan-tena, izay entina miaina”, hoy Randriamifidimanana Laza, filohan’ny Checkmat Madagascar, mpikarakara ny Invictador II. Tanjona tamin’ity ny hanomana ireo atleta 20 mianadahy hiatrika ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany hatao any Abu Dhabi, ny 8 – 16 novambra ho avy izao. Ankoatra izay, ezahina hampiroboroboina ny taranja hivoaran’ireo ankizy.

Tompondaka

Ny Makis Ladies, hatreto, no nahazo ny medaly Olympika voalohany ho an’ny Malagasy. Tsy resy mihitsy izy ireo tao amin’ny vondrona B nisy azy ireo. Tany amin’ny manasa-dalana vao nahintsan’i Kenya. Nandavo an’i Tchéquie, 26 no ho 10 indray ka nahazo medaly alimo

Nanoratra tantara vaovao ho an’ny fanatanjahantena eto Madagasi­kara ny Makis Ladies. Nan­drom­baka medaly alimo amin’ ny taranja rugby lalaovin’olona fito, tamin’ity lalao Olympika ho an’ny tanora, izay tonto­saina atsy Dakar, Senegal ity ry zareo, omaly, rehefa nan­dresy an’i Tchéquie, tamin’ny isa 26 no ho 10, lalao fiadiana toerana laharana fahatelo. Raha ny fanazavana azo sy ny fikarohana natao, ry zareo vehivavy malagasy mpilalao rugby no nahazo medaly Olym­pika voalohany ho an’i Mada­gasikara. Raha hiverenana kely ny dian’ny Makis Ladies tamin’ity fifanintsanana ity, tsy nahazo faharesena mihitsy ry zareo tao anatin’ny lalaom-bondrona. Nivoaka ho laharana voalohany tao amin’ny sokajy “B”. Teo amin’ny andro voalohany, resin’izy ireo, 12 no ho 10 i Etazonia, avy eo, Nandavo, 19 no ho 12, an’i Espagne. Farany, noresen’ny Malagasy, 19 no ho 5, i Tché­quie. Ta­min’ny manasa-dalana, nahin­tsan’i Kenya, 15 no ho 5 ny Ma­­lagasy. Ary taorian’io, nanarina ny lesoka teo ana­trehan’i Tchéquie indray ny Makis Ladies, ka izao nitondra medaly alimo izao. Tena mbola nampiseho ny hakingana sy ny fahaizana manipy baolina haingana ary ny tanjaka ny Makis Ladies, ka somary sahirana avokoa ireo mpifanan­drina taminy.

Nody ventiny
Azo lazaina, araka izany, fa nody ventiny ny rano nan­tsakaina, tany Tunisie. Tsia­hivina fa mialoha ity lalao Olympika ity, niatrika fiofa­nana tany Tunisie, nandritra ny herinandro, ny vehivavy malagasy mpilalao. Nanohana sy nanatrika ny lalaon’izy ireo ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré.

Fitia Randria

Tontosa ny sabotsy lasa teo, teny amin’ny Kianja Ambohitsaina Ankatso, ny andiany fahadimy amin’ny Orange Kilonga Mkanetibe. Lalao nokarakarain’ny Place de la pétanque Ampefiloha sy ny ABC ary notohanan’ny Orange. Natokana ho an’ireo ankizy latsaky ny 17 taona. Teo amin’ny lalao ho an’olon-droa, lasan’ny ekipan’Anala­manga, nahitana an’i Sitraka sy Rinah ny amboara rehefa nandresy an’i Tolotra sy Nary avy any Vakinankaratra, tamin’ny isa 13 no ho 8. I Tsito avy any Toliara kosa no voalohany teo amin’ny fifaninanana mitifitra «tir de précision”. Faharoa i Tolotra ary fahatelo i Grasia. Notoloran’ny Orange, mpanohana ny hetsika, “boule” ny mpandresy.
Tanjona amin’ity fihaonana ity ny hanomezana sehatra ireo ankizy manana fahaiza-manao saingy tsy mbola ao anatin’ny klioba, araka ny nambaran’ny mpikarakara. Mpilalao 64 avy amin’ny ekipa 32 ireo nifaninana ka nisy ny ankizivavikely iray nandray anjara. Nanana solontena ta­min’izany ny faritra Anala­manga, Vakinankaratra, Boeny, Atsinanana, Itasy, Menabe, Atsimo Andrefana. Tsiahivina fa tany amin’ny faritra hatrany ny andiany efatra tamin’ity Orange Kilonga Mka­netibe ity. Teto Analamanga ny andiany fahadimy. Ankoa­tra ny fihaonana ho an’ny ankizy, nisy koa ny lalao ho an’ny sokajy “amateur” D2, notanterahina ny sabotsy sy ny alahady.

Tompondaka

Ho toy ny lalao famarananakely ny fifanandri­nan’ny Disciples FC Espoir Analamanga sy ny GNFC Vakinankaratra, anio, etsy amin’ny Kianjan’i Elgeco Plus, By-pass. Fihaonana izay tafiditra anatin’ny andro fahafito, fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, diviziona faharoa. Marihina fa laharana voalohany ny zandary ary fahatelo ny Disciples Espoir.

Raha tsy misy ny fiovana farany, higadona eto an-tanindrazana, anio, ny delegasiona malagasy Barea zandriny avy niatrika ny fifaninanana iraisam-pirenena, “Fifa World Cup Festival U15”. Tsara ny mampahatsiahy fa nahazo vokatra tsara ihany ny Malagasy ary nitana ny laharana faha-37 amin’ireo firenena 189 nandray anjara ry zareo.

Notontosaina tetsy Arivonimamo, afakomaly, ny dingana fahefatra amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja fanamoriana fiarakodia, “Run”. Nisongadina tamin’ity fifanintsanana ity i Rivo Aina, izay nanamontsana ny zava-bita tsara indrindra. Vitany tao anatin’ny 8’’71 segondra ny halaviran-dalana 400 m.

Notontosaina tetsy amin’ny Kianja Barea Mahamasina, ny zoma sy sabotsy lasa teo, ny fifaninanana ho an’ireo orinasa, “Corporate Games”, izay nokarakarain’ny orinasa EDBM. Hanamarihana ny faha-20 taona nijoroany izany. Nilaza ny filohan’ny kaomisionina mpikarakara, Razafindratandra Ugo, fa tratra ny tanjona satria nilalao ary nandray anjara avokoa ireo ekipa tonga nisoratra anarana. Niray hina tanteraka ny mpiasa rehetra.
Notsiahiviny fa nahatratra 23 teo ireo nandray anjara tamin’ny baolina kitra lalaovin’olona fito, 33 ny tsipy kanetibe ary 17 ny basikety. Nisy ekipa telo, vehivavy, nifanintsana ihany koa. Nisongadina teo amin’ny baolina kitra ny orinasan’ny Kianja Barea Mahamasina (KBM). Voalohany tamin’ny basikety “mixte” ny Orange, ary ny PRRM nahazo ny teo amin’ny sokajy vehivavy. Lasan’ny Miala Voly kosa ny amboaran’ny tsipy kanetibe.
Nomarihin-dry zareo mpikarakara fa nisy ihany koa ny hazakazaka manodidina ny Kianja Barea Mahamasina, tamin’io fotoana io. Nahatratra 150 isa ireo nandray anjara ary notolorana medaly avokoa izy rehetra.

Fitia Randria

Tsy nandiso fanantenana ny Malagasy ny Makis Ladies, omaly, raha niakatra an-kianja voalohany, nandritra ity lalao Olympika ho an’ny tanora izay tontosaina atsy Dakar ity. Resin’izy ireo i Etazonia sy Espagne.

“Fahombiazana!” Nahita fandresena roa sahady ny ekipam-pirenena malagasy, Makis Ladies, omaly, nandritra ny andro voalohan’ny fifaninanana taranja rugby lalaovin’olona fito, amin’ny lalao Olympika ho an’ny Tanora (JOJ 2026), izay tanterahina atsy Dakar. Raha hiverenana kely ny vokatra azon’ny ekipa nasionaly, resin’i Madagasi­kara, tamin’ny mokafoy, 12 no ho 10, i Etazonia. Marihina fa ny Malagasy hatrany no nitarika, 7 no ho 5, mialoha ny nidirana tany amin’ny fialantsasatra. Taorian’io, mbola notohizan’ny Makis Ladies hatrany ny fahazoana vokatra tsara, rehefa nandavo an’i Espagne, tamin’ny isa 19 no ho 12, ry zareo. Tena nampiseho ny fara-heriny mihitsy ireto Ma­lagasy mpilalao ireto, nampiseho ny hakingany teny ambony kianja ry Princia, Jenny, Tracy, Sariaka ary i Landy. Raha tsy misy ny fiovana, mitana ny laharana voalohany i Madagasikara ao amin’ ny vondrona “B”. Efa tafita any amin’ny manasa-dalana izy ireo. Ny ekipa nasionalin’i Tchéquie indray izany no hi­fandona amin’izy ireo, anio. Azo lazaina, araka izany, fa nitondra vokatsoa ho an’ny vehivavy mpilalao, ilay fiofanana natao tany Tunisie, tapa-bolana lasa izay sy ireo fanomanana mahery iray volana, izay natao teto an-toerana. Teo amin’ny tenisy ambony latabatra “ping pong”, mbola resin’ilay frantsay, Nina Guo Zheng, tamin’ny seta 3 no ho 0, (11/4, 11/2, 11/4) indray Andriantahina Gracia, vehivavy malagasy pongiste. Ity no faharesena fahatelo ho an’i Madagasikara tamin’ity taranja ity. Ankoatra izany, tonga ni­tsidika sy nampahery ireo malagasy atleta rehetra, izay mandray anjara amin’ity fifaninanana ity ny minisiteran’ny Ta­nora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré. Ampahafantarina ihany fa ny taranja tenisy ambony latabatra, rugby, lo­mano, tolona, judo, atletisma no andraisan’i Madagasikara anjara.

Fitia Randria

Nikarakara fiofanana momba ny fomba fanambarana ao amin’ny Rejisitra foibe mirakitra ny mpisitraka tena izy (RCBE) ny EITI-Mada­gascar, ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny Mining Business Center, Ivato. Fio­fanana natao ho an’ireo orinasa miasa eo amin’ny sehatry ny harena an-kibon’ny tany, niaraka tamin’ny Foibe fitantanana ny hetra (DGI). Natao hanampiana ireo orinasa
amin’ny fanambarana ny mombamomba ireo mpisitraka tena izy sy hahafehy ny fampiasana ny sehatra RCBE ity fiofanana ity. Nisy ihany koa ny fampiharana mivantana ny fomba fisoratana anarana sy ny fandefasana ny mombamomba ireo mpisitraka tena izy amin’ny alalan’ny interinet. Manamafy ny ezaka ataony amin’ny fampiroboroboana ny fangaraharana, ny fanamorana ny fahazoana vaovao, ny EITI-Madagascar amin’ny alalan’ity hetsika ity. Manamafy ihany koa ny fanjakana malagasy ny fahavononany hanohy ny fampiharana ny fenitra EITI, amin’ny alalan’ny fampandraisana anjara mavitrika, misokatra ary mirindra an’ireo mpisehatra rehetra. Natao izany ho fisorohana ny kolikoly eo amin’ny sehatry ny harena an-kibon’ny tany.

Henintsoa

Mpandraharaha 25 avy amin’ny orinasa vao misondrotra sy orinasa madinika ary salantsalany aty Afrika no hampahafantatra ny tetikasany amin’ireo mpampiasa vola iraisam-pirenena. Hotanterahina ny 2 sy 3 novambra 2026, any Cape Town, Afrika Atsimo, ny andiany fahefatra amin’ity BlueIn­vest Africa ity. Tanjona ny hampifandray ireo mpamorona vahaolana vaovao amin’ny loharanom-bola. Kendrena amin’izany ny hanamafisana ny toekarena manga sy ny fampandrosoana maharitra eto amin’ny kaontinanta afrikanina. Hisolo tena an’i Ma­dagasikara Rakotondrazafy Vatosoa. Natomboky ny Von­drona eoropeanina tamin’ny taona 2022 ny BlueInvest Africa. Sehatra iray mampifandray ireo mpandraharaha
amin’ny sehatra an-dranomasina sy ny mpampiasa vola iraisam-pirenena izy io. Avy amin’ny faritra samihafa eto Afrika ireo orinasa voafantina. Mifantoka amin’ny teknolojia an-dranomasina, ny jono sy fiompiana anaty rano maharitra, ny angovo azo havaozina avy amin’ny ranomasina ary ny toekarena mihodina izy ireo. Nifototra tamin’ny fahafaha-mahazo tombony, ny vinavina hampitomboana ny asa ary ny fiantraikany ara-tsosialy sy ara-tontolo iainana ny fifantenana. Mandritra ny fihaonana, hanolotra ny tetikasany amin’ireo mpampiasa vola ireo mpandraharaha. Hisy ihany koa ny fihaonana ara-barotra, ny fampiofanana ary ny fanoroana manokana. Kendrena ny hahazoana famatsiam-bola mivaingana sy fananganana fiaraha-miasa maharitra. Amin’izany, antenaina hampivoatra ny vahaolana vaovao sy ny asa mifototra amin’ny harena an-dranomasina aty Afrika ny hetsika.

Henintsoa

Velaran-tany 4 000 ha no voajary tao Mia­rinavaratra, faritra Amoron’i Mania, tao anatin’ny telo taona. Ahitana ala kaominaly mirefy 600 ha, ala fambolen’ny isam-batan’olona mirefy 1 054 ha ary ala vadimboly mirefy 2 255 ha izany. Ho an’ny taom-pambolena 2025–2026, nahatratra 260 ha ny velaran-tany voavoly. Ho an’ny taom-pambolena 2026–2027 kosa, velaran-tany manodidina ny 300 ha no ezahina hovolena.

Miroso hatrany ny asa fanarenana ny lalana Ilempona – Belanitra, izay lalana fidirana mankany amin’ny tetikasa Sahofika. Tombanana ho 32% ny taham-pandrosoana, amin’izao fotoana izao. Efa manakaiky ny fidirana ao amin’ny Kaominina Ambanivohitra Ambohitompoina, eo amin’ny PK 40, ny asa fanajariana ny tany (terrassement). Efa miroso ihany koa ny andrana ara-teknika amin’ny “Couche d’imprégnation”.

Solosaina 25 no nomen’ny MNDPT ho an’ny sampam-pampianarana fifandraisan-davitra eo anivon’ny Sekoly ambony politeknika Vontovorona (ESPA), omaly. Hetsika natao ho fanohizana ny ezaka efa natomboka amin’ny fampiasana ny teknolojia eo amin’ny tontolon’ny Fampianarana ambony.

Miverina amin’ny anarana Air Madagascar ny orinasam-pitaterana ana habakabaka nasionaly Madagascar Airlines. Mbola miankina amin’ny fahavitan’ny dingana ara-pitsarana sy ara-pitantanana anefa ny fampiharana azy manontolo.

Miverina amin’ny anarana Air Madagascar ny orinasam-pitaterana ana habakabaka nasionaly Madagascar Airlines. Nam­bara nandritra ny lanonana natao ny sabotsy 31 oktobra 2026, tao amin’ny Novotel Antananarivo, izany fanovana izany. Araka ny fanazavan’ny tale jeneraly, Rabarilala Rado, mikendry ny hamerina ny maha izy azy ny kaompania sy hanatsara ny fitantanana izany fanapahan-kevitra izany izy ireo. « Air Madagascar no anarana ahafantaran’ny vaho­aka sy ny mpiara-miombon’antoka antsika », hoy ny mpitantana. Nampaha­tsiahi­viny ny tantaran’ny orinasa. Niorina tamin’ny taona 1961 tamin’ny anarana MadAir ny kaompania, ary lasa Air Ma­dagascar tamin’ny 1962. Efa nisy ny vokatra voalohany tamin’ny ezaka fanarenana. Ara­ka ny tatitra nataon’ny tale jeneraly hatrany, nihatsara ny toe-bolan’ny orinasa hatramin’ny nandraisany andraikitra tamin’ny mey 2026. Avy amin’ny fatiantoka manodidina ny 700 000 dolara, nahazo am­bim-bola mihoatra ny telo tapitrisa dolara ny kaompania, ankehitriny. Niho­atra ny 2,7 ta­pitrisa dolara koa ny vola miditra tamin’ny fitaterana tamin’ny taona 2026, raha oharina tamin’ny vanim-potoana mitovy tamin’ny taona teo aloha. Nisokatra indray ny sampandraharaha ao Maha­janga sy Analakely. Niverina iha­ny koa ny zotra An­tana­narivo–Maha­jan­ga– Mo­roni, izay ampiasana fiaramanidina ATR 72-500, indroa isan-kerinandro.

Trosan’ny orinasa

Mbola mavesatra anefa ny trosan’ny orinasa. Na nanapa-kevitra ny hanafoana trosa manodidina ny 50 tapitrisa dolara aza ny fanjakana, mbola mahatratra 100 tapitrisa dolara ny fitambaran’ny trosa. « Mbola lehibe ny trosa ary mitaky ezaka ny fanarenana ara-bola », hoy ny mpitantana. Ankoatra izany, mikendry ny hamerina tsikelikely ny zotra iraisam-pirenena mankany La Réunion, Marseille, Bangkok ary Guangzhou ny orinasa. Ny fahatongavan’ny sidina ara-potoana, ny kalitaon’ny tolotra ary ny fahafahan’ny mpandeha matoky ny kaompania no mbola hitsapana ny tena fahombiazan’ny fanarenana.

Henintsoa