Faharesena indroa no azon’­ny Akio Madagasikara, teo amin’ny andiany faha-33 amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika (Can 2026), taranja handball sokajy “junior” lehilahy. Fihaonana tantera­hina any Abidjan Côte d’Ivoire. Teo amin’ny andro voalohany natao ny sabotsy lasa teo, ho an’ny sokajy “B” lavon’i An­gola tamin’ny isa 49 no ho 17 ny Akio Madagasikara. Ma­nan­­tombo eo amin’ny haben’ ny vatana ny angole sady ma­tanjaka. Sahirana ny Mala­gasy mpilalao, tamin’ny halavan’ireo mpifanandrina taminy. Teo am-pialantsasatra dia efa nitarika tamin’ny isa 25 no ho 8 i Angola. Tsy nahatosika in­tsony ny Akio, teo amin’ny fi­zaram-potoana faharoa.
Omaly, mbola nomon­tsa­nin’­i Algerie, tamin’ny isa ma­zava, 46 no ho 15 indray ny Akio Madagasikara. Tsy niady mihitsy ny fihaonana satria nanjakan’ny algerianina ny 60 mn nilalaovana. Teo amin’ny fizaram-potoana voalohany dia efa nitarika 22 no ho 8 i Algerie. Hita fa mpilalao ampy fihaonana sy manana traikefa ny alzerianina. Hiatrika an’i Nigeria indray ny Akio, eo
amin’ny lalao fahatelo ho an’ ity vondrona “B” ity.

Tompondaka

Tontosa omaly, tetsy amin’ ­ny kianja Makis Andoha­tape­naka ny famaranana niadiana ny ho tompondakan’i Madaga­sikara, taranja rugby XXL Top 12. Voahosotra ho tompondakam-pirenena ny Cosfa (Be­baoty) rehefa nandresy ny Uscar, tamin’ny mokafohy, 26 no ho 25. Niady tanteraka ny fihaonana satria nifanenjehana hatrany ny isa. Na izany aza, nitarika 8 no ho 0 ny Uscar, rehefa nahatonga baolina nentin-tanana tsy voatsara sy “hors jeu” iray. Ny Uscar, notarihin’i Tianarivo, Bosco ary i Tony. Taorian’io vao nanenjika tsikelikely ny miaramila, nahitana an’i Mbola sy i Maxim niampy an’i Mael sy Radaoro. Nihoarany mihitsy ny isa teo am-pialantsasatra, 15 no ho 14. Fizaram-potoana faharoa, nitarika in­dray ny ekipan’ny kaominina Antananarivo Renivohitra, 20 no ho 18. Tsy nanaiky lembenana anefa ny Bebaoty fa niady hatramin’ny farany. Niampy baolina nentin-tanana iray tsy voatsara ny an’ny Uscar raha “hors jeu” iray sy baolina voatsindry tsy voatsara kosa ny an’ny Cosfa. Nahazo lelavola 10 tapitrisa Ar izy ireo, niampy amboara sy medaly volamena. Voahosotra ho mpanazatra mendrika Razily, avy amin’ny Cosfa ary i Eric, mpilalaon’ny miaramila ihany koa no mpilalao mendrika sy namono bao­lina be indrindra. Nahazo ny amboara “Fair-play”, ny FTM. Nitana ny laharana fahatelo, ny CEA izay nandresy ny FTM, tamin’ny isa 56 no ho 49. Mia­katra ao amin’ny Top 12 kosa ny RCSA rehefa nandresy ny Cheminots, tamin’ny isa 42 no ho 39.

Tompondaka

Tsara fiditra ny CFFA teo amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika. Ratsy fanombohana kosa ny FC Rouge, eo amin’ny fifanintsanana ho an’ny amboaran’ny kaonfederasiona. Vokatra, teo amin’ny fihaonana savaranonando mandroso avokoa ireo.

Notanterahina ny sabo­tsy lasa teo, ireo lalao roa amin’ny fifanintsanana afrikanina, taranja bao­lina kitra ho an’ny ekipa tompondaka sy ny tompon’ny amboara. Ho an’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, tsara ny vokatra ho an’ny CFFA. Nivoaka ho mpandresy, tamin’ny isa 2 no ho 0 nanoloana ny FC Lijabatho Lesotho. Fihaonana notanterahina tao amin’ny kianja Côte d’or Maurice. Baolina roa tafiditr’i Gone, teo amin’ny minitra faha-60 sy ny an’i Fitahiana, tany amin’ny fanampim-poto­ana 90 + 3.
Ho an’ny mpilalaon’ny CFFA ny nameno ny kianja ary voafehin’izy ireo tanteraka ny teo afovoany ka nanahi­rana ny Lijabatho. Haingana ny tolotra nifanaovan-dry Bonara sy i Andy, nampian’i Tendry sy i Christiano. Na izany aza, tsy nisy ny baolina tafiditra teo amin’ny fizaram-potoana voalohany.
Ho an’ny fiadiana ny am­boaran’ny Caf indray nion­drika tamin’ny isa, 2 no ho 0 ihany koa ny FC Rouge nanoloana ny Red Arrows Zambie. Lalao natao tao amin’ny kianja Levy Mwanawasa Stadium. Somary nihafihafy ny FC Rouge teo am-boalohany ka nohararaotin’ny zambianina, nampiditra ny baolina voalohany tamin’ny alalan’ny lohan’ i Eliya Mandanji (39 mn). To­kony hahasahala ny isa ny FC Rouge taorian’io rehefa voasakan’ny tanan’ny vodilaha­rana zambianina tao anaty faritra tsy azo ivalozana ny baolina saingy tsy notsofon’ny mpitsara ho «pénalty», izany. Nanampy baolina faharoa ry zareo mpampiantrano teo amin’ny minitra faha-57, izay tafiditr’i Alassane Diara.
Afaka herinandro ny lalao miverina ka handray ny CFFA atsy Afrika Atsimo ny Lija­batho, ny sabotsy 12 septambra ary hampiantrano ny Red Arrows ao Maurice kosa ny FC Rouge ny alahady 13 septambra.

Tompondaka

Am-perinasa tanteraka ny vovonana Tantana ankehitriny, herinandro taorian’ny nijoroany tamin’ny fomba ofisialy. Se­hatra iray ivondronan’ny tanora mpitarika sy ireo raiamandreny resy lahatra amin’ny fanoha­nana ny fanavaozana sy ny Kly Randrianirina Michaël izany. Misokatra amin’ny sokajy sy ankolafy samihafa izy. Mame­traka ny fahavononana sy asa ho enti-mampandroso fa tsy mijanona amin’ny fivoizana foto-kevitra ho sivana voalo­hany, ahafahana miditra ho mpikambana ny Tantana. Ma­nana sampana maromaro ny vovonana. Misy ny ho an’ny vehi­vavy, ho an’ny tanora ary ho an’ny olom-pirenena rehetra.
Tafiditra amin’ny fametrahana ny lamina rehetra, ny zoma lasa teo, nisy ny fivoriana niarahan’ny birao sy ny mpandrindra nasionaly, tamin’ny mpandrindram-paritra sy ny mpitarika ny ratsa-mangaika. Nivoitra ta­min’­izany ny fiarahana nijery ny fanatanterahana ny vina ao anatin’ny firaisankina sy ny tsy fanavakavahana. Mive­latra amin’ny lafiny maro ny Vovonana toy ny sosialy, toekarena, ny politika. Nape­traka tamin’io fotoana io koa ny mpandrindram-paritra Ana­la­manga sy ny Ambasa­dao­ron’ ny Faritanin’­Antananarivo.
Tanora avokoa ny mpitarika ny vovonana: Rako­to­niaina Justin, filoha. Raza­findrakoto Hariniaina, mpandrindra nasi­onaly, ary Andriano­manana Fenitra no sekretera jeneraly.

r.r

Hitohy amin’ity herinandro ity ny dinika politika eny Iavoloha. Handray ireo filoham-pirenena teo aloha ny Kly Randrianirina Michaël. Efa nohainoana ny vondrona sy antoko politika, toy ny Irmar, ny MMM, ny Siap sy ny Avi, izay manamafy fa fitoniana aloha vao fifidianana.

Miditra amin’ny herinandro faharoa amin’ny dinika politika ny eny Iavoloha manomboka anio. Handray ny filoham-pirenena teo aloha, ny raiamandreny am-panahy sy ara-drazana ny Kly Randrianirina Michaël. Naha­vita ny azy ny mpanao politika.
Mazava ny resaka fifidia­nana eto Madagasikara. No­ha­mafisin’ny ankolafin-kery poli­tika, fikambanana, firaisamonim-pirenena, tanora nandray anjara tamin’ny dinika teny Iavoloha fa mitaky fitoniana aloha vao miroso amin’izany. Samy nitondra ny heviny tamin’ ny alalan’ny fametrahana tahirin-kevitra teny amin’ny Filo­han’ny Fanavaozana, ny Kly Randrianirina Michaël, avokoa ny mpandray anjara. Samy nanana ny tolo-keviny, toy ny famerana ny taonan’ny olona mahazo ho fidiana. Nisy ny mbola mitaky ny fandravana rafitra, sns.
Anisan’ny nanamarika ny dinika ny fififampizarana ny traikefa niainan’ny antoko isani­sany, tamin’ny fifidianana rehetra tany aloha. Nitondra ny anjara birikiny teo imason’ ny fianakaviambe iraisam-pirenena ny mpiantsehatra nahazo fanasana.
Fitoniana aloha

Nanamarika ny dinika, namaranana ny herinandro ny fifampizarana nataon’ny antoko Asa Vita no Ifampitsarana na ny Avi, notarihin’ny Dr Andriami­harivolamena Zava­manitra, notronin’ny Me Rato­vondrajao Fredon, sy ny filoha lefitra Ra­litera Ndriana. Nivoitra tamin’ny tahirin-kevitra mahatratra 89 pejy, fa zava-dehibe amin’ny hoavin’i Madagasikara ny fahavitan’ny fifidianana madio sy mangarahara, ary eken’ny besinimaro. Hisorohana ny disadisa mialoha, mandritra, ary aorian’ ny fifidianana dia tokony hisy ny fitoniana politika. Mila apetraka mialoha ny tontolo milamina, ka ahafahan’ny mpiantsehatra rehetra miaina sy miara-miasa anatin’ny fifampitokisana.
Ho an’ny Avi, zava-dehibe mila fanavaozana miaraka amin’izany ny firafitra sy ny satan’ny Vaomiera mahaleo tena misahana ny fifidianana na Ceni. Tokony ho hamafisina ny fahefany amin’ny fitantanana fifidianana sy ny fanarahany maso ny fikarakara sy ny fizotrany. Nanolo-kevitra ny hamadihana ny heloka sasany amin’ ny fifidianana ho heloka bevava ihany koa ny antoko. Fomba iray ahafahana misoroka ny tsy fanarahan-dalàna izany.

r.r

 Hatao any Morondava, faritra Menabe, ny 14 hatramin’ny 18 septambra 2026 ho avy izao, ny taombaovao iraisan’ny Malagasy na ny fankalazana nasionalin’ny Lohataona 2026.

Fotoan-dehibe hampivondronana ny Malagasy mba hampiseho ny fihavanana, ny firaisankina ary ny firaisam-pirenena ny fankalazana, raha ny fanambarana nataon’ny komity mpikarakara tetsy Antaninarenina, omaly. Hiavaka ny hetsika raha oharina amin’ny teo aloha. Hasongadina manokana ny harena  mahakasika ny tantara, ny kolontsaina, ny ara-drazana ary  ny lafiny fizahantany ananan’ny faritra Menabe. Ankoatra izay, fotoana iray hahafahan’ireo Malagasy avy amin’ny faritra samihafa mihaona, mifampizara ny fomba amam-panaony ary mampita amin’ireo taranaka ny soatoavina sy ny vakoka ara-kolontsaina malagasy ihany koa izany. Etsy ankilany, hivondrona any an-toerana avokoa ireo solontena avy amin’ny faritra samihafa eto Madagasikara. Ahitana ireo manam-pahefana ara-panjakana sy ara-drazana, mpisehatra ara-kolontsaina, ny tanora, fikambanana sivily ary ireo mpiara-miombon’antoka nasionaly sy iraisam-pirenena.

Zavatra maro no hita any, toy ny fanokafana ny diabe ara-kolontsaina, ny vovonan’ny raiamandreny ara-drazana, ny nofon-kena mitam-pihavanana, ireo fihaonambe sy fifanakalozan-kevitra ara-kolontsaina, ireo fampirantiana asa tanana ary ny fampisehoana ara-javakanto sy ara-drazana sy ny maro hafa. Tanjona ny hahatonga an’i Morondava ho toerana lehibe ifanatonan’ny kolontsaina malagasy sy ny fihavanana, amin’ny alalan’ny fanasongadinana ny fahasamihafana. Ny kolontsaina ho harena ary ny firaisam-pirenena ho hery.

Mino

Tafiditra ao anatin’ny « Andron’ny haisoratra ». Ho fanamarihana ny faha-74 taonan’ny Fikambanan’ny poety sy ny mpanoratra malagasy Havàtsa-Upem, anio no hanatantera­hina ilay « Dia rodoben’ny vakiboky an-dalambe » andiany fahefatra (taona 2026). Manomboka amin’ny 9 ora maraina, eo anoloan’ny Lapan’ny tanànan’Antananarivo Renivohitra, ny famakiana boky. Mizotra mankany amin’ny Garan’i Soa­rano. Mihodina mizotra mahitsy tahaka ny mankany Andohan’Ana­lakely. Tonga eo anoloan’ny Tahala Rarihasina Analakely.
Mandritra io no hifandimby mamaky ny boky eny am-pelantanany amim-peo avo ny tsirairay. Malalaka rahateo ny karazana soratra (tononkalo, tantara…) azo vakiana amin’io fotoana io, hanasan’ny Havàtsa-Upem ny olon-drehetra ity hetsika ity.
Tsetsatsetsa tsy aritra. Raha ny boky lafo teny amin’ny toeram-pivarotam-boky no atao maridrefy, ny Malagasy no nitana ny laharana voalohany tamin’ny famakiam-boky taty Afrika talohan’ny taona 1972. Ankehitriny, na ireo trano fivarotam-boky tamin’izany aza saika nikatona ny ankamaroany.

HaRy Razafindrakoto

Hatrany ivelany no efa manana sy nahatafapetraka ny anarany i Joely, raha eo amin’ny tontolon’ny hatsikana sy ny fampihomehezana. Raha tao anaty tambajotra no anisan’ny nahafantarana azy. Ho avy ny seho sehatra « Marina mafy ».

Hifanome fotoana, etsy amin’ny Lapan’ny Fana­tanjahantena sy kolon­tsaina Imahamasina, ny 13 sep­tambra ho avy izao, i Joely, mpanao hatsikana, mpampihomehy sy ireo mpankafy ny sanganasany. Raha ny fanazavana nataon’ny mpikara­kara, Ivenco sy Orange Mada­gascar, teny amin’ny Gara Soarano, omaly. Ito seho nam­pitondraina ny lohateny « Ma­rina mafy » ito no fampiseho­ana momba ny fampihome­hezana voalohany, hatao ao amin’io toerana io. Nambaran’ ny tomponandraikitra fa « ho hita sy heno ary hianohana mandritra ity seho ity ny tsiki­tsiky, hehy, vazivazy, anatra, hafatra…!” .
Nilaza i Joely fa  hiompana tanteraka amin’ny fahazazana ny seho handeha amin’io fotoana io. “Hiompana kokoa amin’ny fahazazako ny seho, saingy, mifandray amin’ny fahazazana nolalovan’ny Ma­lagasy maro”, hoy i Joely. Manana tanjona manokana hanaovana ny seho tahaka izao izy, raha ny nambarany. “Tanjoko manokana hanao­vana ity dia ny hamerina ny voninahitra sy ny hasin’ny sehatry ny fampihomehezana eto Madagasikara”, hoy izy nanamafy izany.
Maharitra adiny telo eo ho eo ny hanehoan’i Joely ny ta­lentany mandritra ny seho « Marina mafy ». Fizarana voa­lohany, hisy mpanao hatsi­kana sy mpampihomehy efatra, hanapa-tsinay ny mpijery. Marihina fa manohana hatrany an’i Joely, ny orinasa Orange Madagascar, ary efa naharitra dimy taona teo ny fiaraha-miasan’izy ireo. “Hisaorako manokana ny Orange, izay nano­hana ary nanaja tanteraka ny fiaraha-miasa hatramin’izay. Ary ny hirariako dia ny hitohizan’izany ho maharitra kokoa”, hoy i Joely.

Fitia Randria

 Notanterahina tamin’ity herinandro ity, tao amin’ny Campus Barikadimy, ny fandraisana ara-tek­nika ny dingana voalohany amin’ny asa fanarenana ny efitrano fianarana lehibe « Demi-Tonneau » rava tanteraka tao aorian’ny fandalovan’ny rivodoza Gezani. Nanohana ny asa ny filohan’ny Fanavaozana ny Repoblika ary nanatanteraka izany ny orinasa Proma. Roa volana ny fe-potoana nanatanterahana ny dingana voalohany amin’ny asa. Tratra ny fe-potoana ary vita tsara izany fa mbola hitohy ny fanatsarana ny ao anatiny sy ny manodidina ny efitrano ary ireo fitaovana ampiasaina.
 Vita ny fotodrafitrasa manakaiky vahoaka, tobim-pahasalamana fototra (CSB II) ao amin’ny kaominina ambanivohitra Jangany, distrikan’i Betroka, ao amin’ ny faritra Anôsy. Vokatry ny fiaraha-miasa amin’ny tetikasa Mionjo, miantoka ny fanatsarana ny tolotra ara-pahasalamana sy ny sakafo ho an’ny vahoaka eny ifotony no nahatontosana izany.
 Taorian’ny distrikan’i Toliara II, tao amin’ny distrikan’i Betioky Atsimo, faritra Atsimo Andrefana no nanohizana ny hetsika « Vonje Longo II ». Tante­ra­hin’ny fitondrana, amin’ny alalan’ny BNGRC, ny hetsika. Mikendry ny hanampy ireo fianakaviana tratry ny tsy fahampian-tsakafo sy tsy fanjarian-tsakafo, indrindra ireo zaza latsaky ny 5 taona. Kaominina telo ao amin’ny distrikan’i Betioky Atsimo no efa nisitraka ny fanam­piana: Ambatry, Ankazomanga Maroarivo ary Ankazo­manga Andre­fana. Tokantrano miisa 1 665 no nisitraka ny tohana ara-tsakafo, ka vary milanja 41 625 kg no nozaraina avy amin’ny fitondrana malagasy, miaraka amin’ny fanampiana avy amin’ny fanjakana Indianina.

Mampimenomenona ny olom-pirenena sasany amin’ny famindrana ny fitaterana eny Amoronakona ny halaviran’ny toerana raha miala any amin’ny toerana hiangana, Anta­nanarivo sy ny manodidina. Nipaka any amin’ny fanjakana izany ka nitady vahaolana hanamorana ny fivezivezena mankeny an-toerana ny tomponandraikitra.
Hisy ato ho ato ny “navette” manokana hitaterana olona makeny amin’ny toby Fisandratana. Na izany aza, namoaka ny fomba hanamorana ny fahatongavana eny ny avy ao amin’ ny minisiteran’ny Fitaterana.
Afaka mampiasa ny lamasinina, zotra Soarano-Ambo­himanambola, ireo olona mikasa ny ho eny an-toerana, izay misy isan’andro, ny alatsinainy hatramin’ny zoma. Miainga
eo Soarano manomboka amin’ny 5 ora sy sasany maraina, amin’ny 1 ora atoandro ary amin’ny 5 ora sy sasany hariva. Maro ihany koa ireo taxi-be mampifandray eny an-toerana ka tsy tokony ho olana ny fahatongavana eny.
Efa nisy ny fandaminana tamin’ity herinandro ity, izay nifantoka tamin’ny ara-teknika sy ny fampiasana ireo “box”, ny fiaingana sy ny fahatongavan’ny fiara.

Tatiana A

Mpanao gazety sady talen’ny famoahana eo anivon’ny fahitalavitra iray no voadonan’ny fiara tetsy Ambohijatovo, omaly maraina. Raha ny fanazavana voaray, niala fiara fitateram-bahoaka ny tenany, voafaokan’ny fiara hafa vantany vao niala. Vokany, naratra noho ny dona mafy nahazo azy ny tenany. Nentina notsaboina haingana any amin’ny hopitaly izy taorian’izay.
Zazalahikely 3 volana no nisy nanary teny Itaosy Amberivatsy, omaly maraina, tokony ho tamin’y 5 ora sy sasany hariva. Napetraka teo alohan’ny vavahadin’ny tokantranon’olona iray teny an-toerana io zaza io. Nentin’ny olona nahita azy tany Ambodivona, tany amin’ny toeram-piasany ilay zaza mandra-pahitana vahaolana mahakasika izany. Efa nanatona ny masera tao Ampefiloha izy fa tsy nandray izy ireo. Efa any amin’ny mpitandro filaminana moa ity zazalahikely ity amin’izao fotoana izao.
Tontosa omaly, tetsy amin’ny Sekolim-pirenena ambony ho an’ny polisy (ENSP), Ivato, ny lanonana ofisialy fametrahana galona ho an’ireo polisim-pirenena niakatra laharam-boninahitra ho Commissaire principal de police, Commissaire de police de 1er classe ary Officier de police. « Mitaky vokatra eo amin’ny asa sahanina andavanandro, mila mijoro ho olo-mendrika, miasa am-pahamarinana, manompo am-panajana ary hiaro ny vahoaka sy ny fana­nany izao fisondrotana izao », hoy ny minisitry ny Fila­mi­nam-bahoaka, ny inspecteur général de police, Erick Michel.
300 mahery ny trano may nandritra ny firehetana tany Vatany, fokontany Andranomavo, distrikan’i Manakara. Manodidina ny 1 300 isa ny olona tsy manan-kialofana noho izany. « Olona very saina no nandoro ny trano ary nitarika tamin’ny fahamaizana trano maro teo anivon’ny fokontany », hoy ny solombavambahoaka voafidy tany Manakara, Maminirina Jolce, raha nanontaniana teny Tsimbazaza, omaly.

Nanapoaka basy, naorin’ny dahalo ny omby 70 tao amin’ ny tanàna Ampasimpotsy Ambatolahihazo, kaominina Maro­harona, distrika Tsiroanomandidy, ny alin’ny alakamisy 3 septambra. Nirongo fitaovam-piadiana ny dahalo manodidina ny 40 lahy. Raiki-tahotra ny ankamaroan’ny zaza amam-behivavy tao an-tanàna. Nanara-dia nanampy ny mpitandro filaminana ny vatan-dehilahy. Nanao paikady manokana hanakanana ireo dahalo ny Tafika sy ny fokonolona. Raikitra ny fifandonana rehefa nifanehatra tamin’ny mpangalatr’omby ireto farany. Lavon’ny bala nandritra ny fifampitifirana ny telo tamin’ireo dahalo. Nandositra ny namany ary tavela ny omby rehetra nangalarin’izy ireo. Natolotra ny tompony avokoa ny omby 70 isa nokasain’ny dahalo hoentina nandositra. Mitohy ny fanarahan-dia ataon’ny mpitandro filaminana miasa ao
an-toerana. Tsiahivina fa anisan’ny faritra mena amin’ny asan-dahalo, indrindra fa ny halatra omby, ny kaominina sasantsasany anatin’ity distrika voakasika ity.

Tsiferana R.

Votsotra teo am-pelantanan’ny olon-dratsy mpaka
an-keriny, tany Antsahakely, kaominina ambanivohitra Soa­vina, distrikan’­Ambato­finan­drahana, faritra Amoron’i Mania, omaly maraina, ny olona iray. Avotra soaman­tsara nandritra ny fanaterana ny vola takalonaina io lasi­batra io. Ankoatra izay, maty voatifitry ny zandary, nandritra ny fifanjevoana ny roa lahy, olon-dratsy anisan’ny nanao ny fakana an-keriny. Mbola nisy tamin’ireo jiolahy no tafaporitsaka. Etsy andaniny, lasan’­ ireo olon-dratsy tafatsoaka
ny vola mitentina 3 tapitrisa Ariary mahery izay natokana ho takalonaina.

Nitaky vola 30 tapitrisa Ariary
Raha tsiahivina, nalain’ny dahalo an-keriny tao amin’ny tokantrano iray tany an-toe­rana io olona io, ny alin’ny 3 septambra 2026. Nitaky vola 30 000 000 Ariary ho takalon’ ny famotsorana azy ta­min’ny fianakavian’ilay olona lasibatra ireo tsy mataho-tody,taorian’izay. Tapaka, taorian’ny fifampiraharahana teo amin’ny roa tonta, fa 5 tapitrisa Ariary no omena ireo olon-dratsy. Raikitra àry fa omaly maraina ny fotoana hanomezana izany sy hamotsorana ilay olona nalaina an-keriny. Nanatona ny zandarimaria ao amin’ny zana-tobim-paritra Ambato­marina ny fianakavian’ilay olona voasambotra ka nanambara ny antsipirihan’ny raha­raha sy nampahafantatra ny zavatra rehetra. Nandray fe­petra avy hatrany ny Zandari­maria ary natao ny fikarohana ireo olon-dratsy. Napetraka ny paikady ary nanaraka ireo fianakaviana handeha hanatitra vola solom-pamotsorana ilay takalonaina ireo zandary, manao akanjo sivily. Nisy roa lahy nitondra ilay olona na­laina an-keriny, nidina avy any avaratr’­ Ambatomarina, rehefa tonga teny amin’ny toerana nifanarahana tamin’ny fianakavian’ny lasibatra. Nisy olon-dratsy hafa niandry teny an-toerana. Nosamborin’ireo olon-dratsy an-keriny ny vola teny am-pelantanan’ilay nitondra izany vantany vao tonga teny amin’ny toerana nifanara­hana. Nandositra avy hatrany izy ireo, taorian’izay. Lasan’izy ireo, nandritra izany, ny vola 3 500 000 Ariary. Raikitra ny fanenjehana ireo olon-dratsy nataon’ny Zandarimaria. Na­nampy tamin’ny fanenjehana ihany koa ny fokonolona ma­nodidina. Vokany, maty voatifitra ny roa tamin’ireo mpaka an-keriny. Tafapori­tsaka kosa ny sasany, niaraka tamin’ny vola. Mbola mitohy ny fikarohana ireo olon-dratsy.

Mino

Nandositra ny fonjan’Ambalatavoahangy, Toamasina, omaly, ny gadra telo. Natao ny fanenjehan’ny mpitandro filaminana sy ny avy amin’ny tomponandraikitry ny fonja. Azo sambo-belona ny iray ary maty voatifitra ny iray. Mbola karohina ny fanintelony.

Maty voatifitra ny iray raha toa ka azo sambo-belona ny iray hafa tamin’ireo gadra telo nandositra tao amin’ny fonjan’Amba­latavoahangy, Toa­ma­sina, omaly. Miisa telo ireo gadra tafaporitsaka, izay anisan’ny mamita sazy anatin’ity fonja ity. Manatanteraka asa eo
anivon’ny fonja voakasika ny orinasa iray. Nampiasa tohatra ny mpiasa manao ilay asa. Nanita-kevitra izy telo lahy izay manefa sazy anatin’ny fonja ka nampiasain’izy ireo ny tohatra. Nanao mora ny fomba nivoahany tao am-ponja izany. Nifanenjehan’ny mpiandry fonja tamin’ny ta­nàna ivelan’ny fonja ireo olon-dratsy tokony hisazy.
Nanao tari-dositra, nikasa tsy hanaraka ny baiko no­men’ny mpiandry fonja azy mba tsy handosirany ny roa lahy. Voan’ny bala teo amin’ ny fitombenany ny iray ka nitarika tamin’ny fahafatesany. Tetsy ankilany, natahotra mafy ny ainy, nanaiky nosamborina ary naverina am-ponja ny lehilahy iray hafa. Tsy hita popoka kosa ilay fahatelo, araka ny tatitra navoakan’ny minisite­ran’­ny Fitsarana.
Karohina io gadra fahatelo io, amin’izao fotoana.

Karohina fatratra
Namoaka fampilazana fikarohana an’ity farany ny eo anivon’ny fonja taorian’izay. Antsoina hoe Eric Joel, nonina tao Toamasina ity gadra nandositra mbola karohina ity. Voarohirohy sy voaheloka tamin’ny raharaha heloka bevava izy ka antony nampigadra azy. Voalaza fa efa nandositra ny fonja izy tamin’ ny 14 oktobra 2022 ary ta­min’ny alalan’ny fandavahana rindrina no fomba nandosirany tamin’izany. Ankoatra izay, voarohirohy tamin’ny fanaovana halatra miharo fampiasana fitaovam-piadiana ihany koa izy teo aloha. Iangaviana, araka izany, ny olom-pirenena izay mahita azy io mba hampandre ny tomponandraikitra avy hatrany. Misy holatra eo amin’ny tanany havia, marika amin’ny vatany hamantarana azy. Hitohy tsy miato ny fikarohana an’ity gadra tafapori­tsaka ity, raha ny tatitry ny tomponandraikitra misahana ny fandraharahana ny fonja ao Ambalatavoahangy Toa­ma­sina.

Tsiferana R. / Mino

Huit ans après sa mise en place en 2018, la Haute Cour de Justice (HCJ) n’a réussi à juger aucun des anciens hauts dirigeants de l’État suspectés dans des affaires de détournement de deniers publics ou de malversations. Les procédures de mise en accusation restent systématiquement bloquées au niveau de l’Assemblée nationale, empêchant l’engagement des poursuites.
Alors faut-il supprimer la HCJ ? Cette question ne date pas d’hier, mais reste toujours d’actualité, surtout en cette période de refondation. D’ailleurs, la réforme institutionnelle figure parmi les principaux sujets à aborder lors de la concertation nationale. Mais si beaucoup soutiennent cette idée de suppression, Hery Ravoavy Andriamanantena, doctorant en sociologie à l’université d’Antananarivo, voit les choses autrement.
« Le problème ne réside pas dans le manque d’efficacité de cette juridiction, mais dans l’absence de volonté politique de la rendre opérationnelle », a-t-il souligné lors d’une interview. « Quand l’Assemblée nationale ne donne pas suite aux dossiers de mise en accusation, peut-on réellement reprocher à la HCJ de ne pas faire son travail ? », s’est-il demandé.
Et d’ajouter : « On ne peut pas demander à une institution judiciaire de rendre la justice tout en l’empêchant d’agir. La démocratie implique avant tout l’égalité devant la loi, aussi bien pour les simples citoyens que pour les hauts dignitaires de l’Etat. »
Pour appuyer ses propos, Hery Ravoavy Andriamanan­tena a rappelé les déclarations faites par le Premier ministre le 21 juillet dernier à Anosy, à l’occasion du 65e anniversaire de la Cour suprême. Ce dernier plaidait pour une justice uni­que, sans juridiction d’exception, en soulignant que « l’éga­lité devant la justice signifie que tout le monde doit nécessairement être jugé selon la même procédure, quelles que soient ses fonctions et ses responsabilités constitutionnelles. »
« Et justement, la HCJ peut agir là où un Tribunal de première instance (TPI), placé sous l’autorité du ministère de la Justice, n’est pas habilité à intervenir », a-t-il précisé. « Ainsi, la suppression de la HCJ risquerait de freiner la lutte contre l’impunité. »
« Si les procédures de la HCJ posent problème, réformons-les ! Si la saisine et la transmission des dossiers posent problème, réformons-en les mécanismes. Si son fonctionnement est inefficace, rendons-le efficace », a-t-il proposé.

Rakoto

 Malagasy mpitsara baolina kitra efa-dahy voatendry hitsara ny lalaon’ny Atomic Ngomé Comores sy Black Bulls Mozambique, eo amin’ny fiadiana ny amboaran’ny Caf. Fihaonana hotanterahina any Comores, ny sabotsy 5 septambra ho avy izao. Ireto avy izy ireo: Todihajaniaina Josiano, Hasinjarasoa, Hasinoro Fitiavana ary Hery Tiana Stephan.

 Nanainga omaly folakandro ny ekipan’ny CFFA, nihazo an’i Maurice, hiatrika ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika. Fihaonana hikatrohany amin’ny Lijabatho Lesotho, ny sabotsy ho avy izao. 40 ny isan’ireo mandrafitra ny delegasiona ka 25 amin’izany no mpilalao.

 Hampiantrano ny fiadiana ny amboaran’i Madagasikara, taranja volley-ball, sokajy D2, lahy sy vavy, ny ligin’Analamanga. Hanomboka anio izany ary haharitra hatramin’ny 12 septambra. Afaka mandray anjara amin’izany avokoa ireo klioba ao anaty ligy raha mpikambana ara-dalàna amin’ny Federasiona malagasy.

Natao ny alatsinainy 31 aogositra teo, teto Antana­narivo, ny fakana ny hevitr’ireo tanora hisehatra amin’ny famokarana sy ny fambolena. Nikarakara azy ny minisite­ran’ny Fambolena sy ny fahavitan-tena ara-tsakafo (MiASA). Lohahevitra noraisina ny hoe: «Tanora tsara fiomananaamin’ny fandraharahana ara-pambolena». Nambaran’ny minisitra, Ramindo Gaëtan, fa «mametraka ny tanora hiditra amin’ny famokarana sy ny fambolena ity fotoana ity. Manana ny herin-tsaina sy ny tanjaka ny tanora. Nohenoina koa ny hetahetan’izy ireo, ny olany, mba hijerena ny vahaolana».
Nisy koa ny fijoroana va­volombelona ho fizarana traikefa sy torohay nataon’ireo tanora efa misehatra amin’ny famokarana. Satria, fototry ny fampandrosoana ara-toeka­ren’ny firenena izany. Nam­pahafantarin’ny minisitera MiASA ireo toeram-piofanana sy tetikasa ary tohana ara-bola samihafa. Nilaza ny tanora mpandray anjara fa solontena ihany izy ireo, hizara izany manerana ny Nosy avy eo.

Njaka A.

Araka ny fampitam-baovaon’ny eo anivon’ny Ceni, teny Alarobia, omaly, nofaranan’ny komity mpitantana tamin’ny fivoriana fahenina ny tetikasa Fana­mafisana ny fizotran’ny fifidianana sy ny demokrasia eto Madagasikara (RPedem) iarahana amin’ireo mpiara-miombon’antoka, afakomaly. Na­natrika izany ny filohan’ny Ceni, Rakotonarivo Thierry. Teo koa ny mpandrindra maharitra ny Firenena mikambana (ONU) monina sy miasa eto Madagasikara, i Ngoro­rano Anthony; ny solontena maharitry ny Fandahara­nasan’ny Firenena mikambana ho an’ny fampandrosoana (Pnud), i Edward Christow. Nanampy ireo ny ambasadaoron’i Japon, i Tojima Hitoshi sy ny solontena manokana sy tomponandraikitra voalohan’ny Vondrona afrikanina eto Madagasikara, i Dibi Bongro Zephirin, ary ireo solontenan’ny mpiara-miombon’antoka ara-teknika sy ara-bola. Vinan’ny tetikasa ny hanorenana ny fifanarahana ara-piarahamonina sy ny hanomezan-danja ny safidin’ny tsirairay ary ny hahazoan’ny rafi-pifidianana maneho amim-pahamarinana sy amim-pilaminana ny safidy sy ny fahefana ananan’ny vahoaka. Na­hatratra 13 tapitrisa dolara mahery ny tetibola tamin’ny fifidianana filohan’ny Repo­blika 2023 sy depiote mey 2024 ary ny ben’ny Tanàna desambra 2025.
Amin’izao, hiatrika fifidianana indray i Madagasikara. Hanao ahoana? Araka ny tsilian-tsofina voaray, tsy mifarana ny fiaraha-miombon’antoka iraisam-pirenena ho an’ny fizotram-pifidianana eto Ma­dagasikara. Misy tetikasa Fanohanana ny fizotry ny fifidianana ho an’ny famerenana ny fanorenana indray an’i Madagasikara na ny Appui au processus électoral pour la refondation de Madagascar (Aperm). Efa an-dalana amin’ny fanatanterahana azy izany amin’izao.

R. Nd.

Notontosaina tetsy amin’ny foibe Yas Andraharo, omaly, ny fankalazana ny maha tompondakan’i Afrika an’i Ma­dagasikara nandritra ny fifanintsanana « jeux FifaE » 2026 natao tany Maroc, ny 27 – 29 aogositra lasa teo. Notoloran’ny Yas Madagascar vola 1 tapitrisa Ariary avy i JZ Rayan sy Roberto SK, Malagasy niaro ny voninahi-pirenena, taorian’io vokatra tsara io. Araka ny fanadihadiana natao tamin’izy roa lahy, mbola miandry azy ireo ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany izay hatao any Arabia Saodita, ny volana oktobra ho avy izao. I Ma­da­gasikara sy Maroc no solontenan’i Afrika amin’izany. Nilaza izy ireo fa mitohy ny fanazaran-tena sy ny fanomanana, satria firenena efa manana traikefa sy fanta-daza amin’ity FifaE ity no hiatrika izany.
Nomarihin’izy ireo fa tanjona ny hahatonga ny anaran’i Madagasikara ho re eo amin’ny sehatry ny FifaE maneran-tany. Hiezaka ny haka an’io amboara maneran-tany io, hoentina mody eto an-tanindrazana, izy ireo. Ampaha­fantarina fa anisan’ireo masoivohon’ny Yas, nanomboka ny taona 2025, i JZ Rayan. Taorian’io, nanangana ny ekipan’ny Ferox, izay ahitana an’i JZ Rayan sy Roberto SK ny orinasa, niaraka tamin’ny Soka 42 sy ny Mass’in, izay ahitana an’izy roa lahy.

Fitia Randria

Mpilalao telo avy eto an-toerana no tafiditra anaty lisitry ny Barean’i Madagasikara. Voafantina mialoha ny fotoana izy ireo hiaro ny voninahi-pirenena. Hiatrika ny fifanintsanana “Can 2027”, ihaonana amin’i Nigeria sy i Tanzania.

«Telo aloha no fantatra…». Araka ny filazan’ny loharanom-baovao iray, omaly, tafiditra anatin’ireo mpilalao voafantina mialoha, nahazo taratasy “pré-convocation”, hiatrika ny fampivondronana ny Barea i Bono sy Andy ary i Rado, mpilalaon’ny Disciples FC Vakinankaratra. Ny ekipa malagasy izay hifanandrina amin’i Nigeria sy i Tanzania mandritra ny andro voalohany sy faharoa. Fifanintsanana hiadiana ny tapakila hiatrehana ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, “Can 2027”, izy ity.
Tsara ny mampahatsiahy fa tafiditra tao anatin’ireo mpilalao nantsoin’i Corentin Mar­tins, mpanazatra Barea, niatrika ny lalao ara-pirahalahiana natao tany Maroc, ny volana jona lasa teo izy telo lahy ireo. Marihina fa i Andy sy Rado dia manatevina ny ekipan’ny CFFA Andoharanofotsy, izay hihaona amin’ny Lijabatho FC Lesotho. Fihaonana tafiditra anatin’ny fifaninanana afrikanina “ Ligue des Champions Caf”.

Mpilalao vaovao… ?
Hatramin’ny omaly, tsy mbola nisy ny lisitra ofisialy navoakan’ny Federasiona malagasin’ny baolina kitra (FMF) fa samy miandry izany ny mpankafy. Raha ny siosion-dresaka mandeha, mety hisy mpilalao vaovao voaantso ho ao anaty ekipam-pirenena. Ampahafantarina ihany fa ny 25 septambra ho avy izao, ao amin’ny Kianjan’ny Godswill Akpabi Nigeria no handray an’i Madagasikara i Nigeria. Efatr’andro aorian’io kosa, hampiantrano ny ekipa nasionaly tanzaniana, ao amin’ny Kianjan’ny Honneur de Mek­nès Maroc, ny Barea.

Fitia Randria