Naneho ny fiarahabana sy ny firariantsoa ho an’ ny filohan’ny Fanavao­zana sy ireo mpanolotsaina avo ny antoko MMM, amin’ izao tsingerintaona voalohan’ ny fitondrana Fanavaozana izao. Maneho hatrany ny fahavononany hiara-miasa amin’ ny fanatanterahana ireo fanovana entina hanorenana firenena vanona sy hampandrosoana an’i Madagasikara ny antoko, araka ny fanamba­rana. Niaiky ny MMM fa mbola maro ireo fanamby miandry ny firenena. Mitaky fahavono­nana, fandraisana andraikitra ary fiaraha-mientan’ny rehetra ny fanatanterahana izany, mba hahazoana vokatra mi­vaingana eo amin’ny fiainany andavanandro. «Vonona ha­trany hiara-dia amin’ny fitondrana ho an’ny fanamafisana ny demokrasia sy ny tany tan-dalàna, ny ady amin’ny koli­koly, ny fanatsarana ny fiai­nan’ny olom-pirenena ary hanomana hoavy tsaratsara kokoa ho an’ny tanora ny MMM», hoy izy ireo.
Tsiahivina fa nitohy tany Vakinankaratra, Antsirabe, ny fikaonandoham-paritry ny an­toko, ny herinandro teo. Ani­san’ny voaresaka tamin’ izany ny momba ny fifidianana. «Tokony hiainga eny ifotony no hanombohana izany mba tena hipetrahan’ny fitsinjaram-pahefana tena izy. Na izany aza, manaiky ny tapaky ny maro anisa izahay amin’ny maha demokraty anay», hoy ny filoha nasionalin’ny MMM, Andrianainarivelo Hajo. Nan­teriny fa ilaina ny manadio ny lalàm-pifidianana sy manitsy ny Ceni mba hipetrahan’ny fifampitokisana ka hananana fifidianana mangarahara sy azo antoka ary eken’ny rehetra. «Efa nisy ny tolo-dalàna sy ny fakan-kevitra momba ny zotram-pifidianana natao teny Iavoloha ka tokony havadika ho lalàna izany», hoy izy.

Synèse R.

Nivory teny amin’ny foibe famantarana ny toetry ny andro ireo sampana tompon’andraikitra amin’ ny fanomanana ny fiatrehana ny trangan-javatra vokatry ny El Niño. Miteraka fikorontanana mahery vaika izy io ka mila miomana manoloana ireo loza voajanahary mifandraika amin’ny toetry ny andro. Ho fiatrehana izany, nametraka drafitra hanamafisana ny fiomanana mialoha, ny asa an-tsoroka, ny famaliana maika ny loza ny BNGRC, hisorohana ny aina afoy.

Hisy laza adina roa samy hafa amin’ny fanadinam-panjakana BEPC. Ny laza adina voalohany natokana ho an’ireo mpiadina avy amin’ny sekoly mampi­hatra ny fandaharam-pianarana vaovao. Ny laza adina faharoa kosa natao ho an’ireo mpiadina avy amin’ny sekoly mbola mampihatra ny fandaharam-pianarana teo aloha. Ahitana safidy roa mitovy amin’ny teo aloha ihany koa: safidy A sy ny safidy B.

Notokanana tamin’ity herinandro ity ny EPP Philibert Tsiranana Anjiamangirana, Cisco Antsohihy. Niorina ny taona 1901 ity sekoly izay nandrantoan’ny filohan’ny Repoblika voalohany, Philibert Tsiranana, fianarana ity. Ahitana tranon-tsekoly efatra manana
efitra valo, misy tranom-bakoka sy tranomboky ary zaridaina ny fotodrafitrasa vaovao, mahazaka mpianatra miisa 400.

Mpiasan’ny fahasalamana iray ao amin’ny CSB II Maro­vato, distrikan’­Andilamena, no niharan’ny fanafihan-jiolahy mitam-piadiana ny herinandro lasa teo, tamin’ny 6 ora ha­riva. Teny an-dalana hody rehefa avy nanatanteraka ny asa ao anatin’ny hetsika fa­naovam-baksiny VAR/polio sy fanomezana vitamina A tany atsinanana Andranotsara izy no voatafika. Vokatry izany, naratra mafy izy ary efa tsaboina ao amin’ny CHRD II Andila­mena. Araka ny fiza­hana nataon’ny mpitsabo, nahitana fahavakisana ny taolan’ny saokany sy ratra maro hafa ka ilaina ny famindrana azy maika aty Antananarivo hahazoany fitsaboana manokana noho ireo ratra ireo.
Manoloana ny tranga, noraisin’ny fitondrana amin’ny alalan’ny minisiteran’ny Faha­salamam-bahoaka an-tanana ny fikarakarana sy ny fitsaboana rehetra (fanafody, Fita­ra­fana…). Hafindra eny amin’ ny CHUJRA Antananarivo izy, hanohizana ny fitsaboana manokana.
Manameloka tanteraka ny famonoana mpiasan’ny fahasalamana ny fitondram-panjakana. Nanamafy ny sampana misahana ny fanaovam-bak­siny fa ho an’ireo mbola tsy na­ha­vita vaksiny, tokony ha­na­tona ny CSB akaiky azy ny isan-tokantrano hamita ny fatra rehetra manaraka ny tetiandrom-baksiny. Tsy voatery hiandry ny hetsika fanaovam-baksiny manokana.

Vonjy

Manampy ny orinasa hivelatra amin’ny niomerika ny Softwell amin’ny famokarana rindrambaiko mifanaraka amin’ ny filana. Nandritra ny hetsika Softevent teny Alarobia no nampahafantarana koa ny softAppli. “Natokana ho an’ny filana eto Madagasikara ny rindrambaiko novolavolaina niainga avy amin’ny traikefa nandritra ny 25 taona nijoroan’ny orinasa teto amintsika nefa manaraka ny fivoaran’ny tontolo niome­rika”, hoy ny mpanorina sady mpitantana ny orinasa, Andria­ma­nantsoa Mbolatiana.
140 ireo orinasa sy fikambanana na rafitra nanaraka ny fampahafantarana ny rindrambaiko vaovao teny an-toerana. Samy naka izay tandrify azy avy ny tsirairay. Misy ny mahasahana ny fifandraisana amin’ny mpanjifa, ny fitantanana ny mpiasa, ny fitantanam-bola, ny fitantanana ny antontan-kevitra ny rindrambaiko.
Nisy koa ny famelabelaran-kevitra sy fifanakalozana ary fizarana vahaolana niomerika ka nahatratra 700 ireo nandray anjara. Raha tarafina amin’ireo orinasa sy rafitra ary ireo tanora nanaraka ny fifampizarana rehetra, efa miroso amin’ny tontolo niomerika ny sehatrasa samihafa eto Madagasikara ka manampy azy ireo amin’izany ny softwell izay orinasa malagasy.

Vonjy

Afaka misitraka fisotroan-dronono rehefa tonga ny fahanterany ary nahazo fiahiana ara-pahasalamana rehefa marary ny mpiasa tena sy ny ankohonany manomboka izao.

Nosokafana tamin’ny fomba ofisialy tao Toa­masina ny fanohizana ny fampahafantarana ny tetikasa fanitarana ny fiahiana sosialy ho an’ny mpiasa tena sy ny vady aman-janany. Miara-­miasa amin’ny fanatanterahana izany ny teknisianina eo anivon’ny minisiteran’ny Asa, ny fampananana asa ary ny asam-panjakana sy ny Cnaps ary ny Ombona ara-pahasalamana miaraka amin’ ny Pnud. Tafiditra ao anatin’ny Politika ankapoben’ny fitondrana fanavaozana amin’ny fanomezan-danja ny maha olona ny minisiteran’ny Asa.
Rehefa tonga ny taonan’ ny fahanteran’ny mpiasa tena, zon’izy ireo feno ny hisitraka ny fiahiana ara-tsosialy toy ny fisotroan-dronono. Mbola zon’izy ireo ihany koa ny misi­traka fiahiana rehefa tsy salama amin’ny fiatrehana ny asa fivelomany. Tanjon’ny fanitarana ny tetikasa ao amin’ny faritra Atsinanana ny hanomezan-danja ny fahasalaman’ny mpiasa tena sy ny ankoho­nany, ny hampiakarana ny tahan’­ny famokarana ary ny hiantohana ny hoavin’ny mpiasa rehetra.
Ahitana sehatrasa maro ivondronan’ny mpiasa tena ao amin’ny faritra Atsinanana: mpanjono, mpamboly, mpitatitra, mpanao asa tanana, mpanao raharaham-barotra… Nahaliana ny solontenan’ny fikambanana maro tonga nanatrika ny famelabelarana mahakasika izany tetikasa izany. Nanatrika ny hetsika tany Toamasina ny tale jeneralin’ny asa eo anivon’ny minisitera, Ravelomahatratra Rojo­­mampionona.

Vonjy

Tafiditra amin’ny fankalazana ny Andron’ny 14 oktobra. Tafapetraka soa aman-tsara ny Firaisankinan’ny ben’ny Tanàna ho an’ny fanavaozana (FBF) ao amin’ny faritra Sofia.

Nidina any an-toerana, nanatanteraka fitsidihana ofisialy voalohany ny avy amin’ny birao nasionaly. Nitarika izany ny filoha mpanorina, Randrianam­boariny Jean Pierre, voafidy tany Ambohimarina, distrikan’i Manandriana. Mandrafitra ny delegasionina miaraka aminy ny sekretera jeneraly lefitra, Croidys Armand antsoina hoe Ledys, voafidy tany Mandri­tsa­ra sy Rakotomanga Dilo Razaka, ben’ny Tanàna voafidy tao Mahitsy, distrika Ambo­hidratrimo, mpitam-bola.
Anisan’ny nitsena manokana ny filohan’ny Fana­vaozana, ny Kly Randrianirina Michaël, mivady ny FBF. Tonga maro rahateo ny ben’ny Tanàna avy amin’ny faritra iray manontolo, indrindra ny avy amin’ny lisitra tsy miankina. Nandray anjara fitenenana koa nandritra ny fihaonan’ny filoha tamin’ny vahoaka tao an-toerana izy ireo. Nilaza ny ben’ny Tanàna, fa tsy afa-misaraka amin’ny Fanavaozana rahateo ny olom-boafidy. Mila izany hatreny ifotony ny va­hoaka malagasy. Nohamafi­sin’ny mpandaha-teny koa fa tahaka ny fikambanana rehetra mijoro, ankehitriny, tsy mijery antokon’olona izy ireo, fa mijoro amin’ny fotokevitra sy ny hetahetan’ny vahoaka avy any amin’ny toerana nahavoafidy azy.

r.r

Noraisin’ny fitondram-panjakana an-tanàna ny fikarakarana ireo mpampivelona sy mpamily niharan’ny lozam-pifamoivoizana tany Antsohihy. Taorian’ny fandefasana azy ireo fiaramanidina avy any an-toerana, nigadona teny Ivato ireo naratra ary tsaboina ao amin’ny CHUJRA Anosy. Raisin’ny fitondram-panjakana an-tanana ny fitsaboana ny mpampivelona efatra sy ny mpamily iray izay tena mila fitsaboana manokana. Ao anatin’izany ny fizahana ara-pahasalamana sy ny fitarafana ary ny fikarakarana rehetra.

Nitsidika ireo mpanabe Jeune Leader tao amin’ny CEG Anahidrano – Cisco Antsohihy, Dren Sofia, ny minisitry ny Fanabeazam-pirenena Rajaonarison Sendra Nirina, ny fiandohan’ny herinandro teo. Tao anatin’izany, nisy ny fanatrehana ny fanabeazana maha olom-banona, izay fotoana nanaovana fifanakalozana ho an’ireo mpampianatra. CEG 1 644 avy amin’ny faritra 16 no iasan’ireo mpanabe Jeune Leader ireo, ankehitriny.

Tonga tao Anosibe an’Ala, omaly, ny delegasionin’ny minisiteran’ny Mponina sy firaisankina, nitondra sakafo sy kojakoja ilaina amin’ny fiainana andavanandro ho fanohanana avy hatrany ireo fianakaviana traboin’ny haintrano, ny alin’ny alatsinainy lasa teo. Nijery ifotony ny fahavoazana sy niara-nidinika tamin’ireo tomponandraikitra ao an-toerana ny delegasionina, hamantarana ny filana maika.

Taorian’ny zaikabem-pirenena ho an’ny fampiroboroboana ny fahitsiana ho an’ny tanora, nokarakarain’ny Ko­mity mitandro ny fahitsiana, na­molavola «Manifeste» mom­­ba ny fandraisana andraikitra amin’ny maha olom-pirenena sy ny fahafahan’ny tanora mahazo asa ireo nandray anjara. Miaraka amin’ny fanohanan’ny Fikam­banan’ireo firenena miteny sy mampiasa ny teny Kaon­fe­derasiona Soisy ny hetsika. Anisan’ireo sosokevitra naroson’ny tanora ny hanamafisana ny teny frantsay sy ny ny fanabeazana maha olom-pirenena ary ny fampitomboana ny fahafahana mahazo fiofanana sy asa. Nanolotra sosokevitra ihany koa izy ireo ny hanamafisana ny rafitra fanaraha-maso ny fifaninanana sy ny fandraisana mpiasa ary hampifanarahana ny fiofanana amin’ny filan’ny tsenan’asa. Eo amin’ny lafiny fitantanana sy ny ady amin’ny kolikoly, niresaka momba ny fa­hitsiana eo amin’ny fampianarana ambony, ny fitantanana ara-politika, ny fanaraha-maso ny kalitaon’ny toeram-pampianarana ary ny fisorohana ny tranga kolikoly ara-nofo izy ireo.
« Amin’ny alalan’ity manifeste ity no hanehoan’ny tanora ny fahavononany handray andraikitra hampihatra ny fitsipiky ny fahitsiana any am-pianarana, arakasa ary amin’ny maha olom-pirenena. Araka izany, lasa mpampita hafatra sy masoivohon’ny fahitsiana eo anivon’ny fiarahamonina misy azy avy izy ireo », hoy ny mpikarakara.

Vonjy

Nisitraka kamiao lehibe, miisa 32, hitaterana fako manerana ny tanànan’Antananarivo Renivohitra ny Orinasa monisipaly misahana ny fanadiovana (SMA). Avy amin’ny masoivoho japoney misahana ny fiaraha-miasa iraisam-pirenena na ny Jica ireo fitaovana ireo. « Manampy amin’ny fanamorana ny fanantanterahana ny asa eny an-kianja ny fitaovana azo », hoy ny lehiben’ny sampandraharaha teknika eo anivon’ny orinasa, tetsy amin’ny foiben-toeran’izy ireo, eny Nanisana. Ankoatra ny fisitrahana kamiao, notoloran’ny Jica Bulldozer sy fitaovana fampiasa amin’ny fikirakirana kodiarana ihany koa ity orinasa ity. Olana ho azy ireo, hatreto, ny tsy fanajan’ny mpanary fako ny ora tokony hanatanterahina izany. «Voatery mivezivezy amin’ny lera tsy tokony ho izy ireo kamiao ary matetika miteraka fanelingelenana ho an’ny fifamoivoizana izany », araka ny fanazavana. Manodidina ny 1 400 m3 hatramin’ny 2 900 m3 isan’andro ny fako taterin’ireo kamiao eo anivon’izy ireo eto an-dRenivohitra.

Tsiferana R.

Hitohy anio amin’ny fametrahana fehezam-boninkazo eo amin’ny tsangambaton’ny filoha, Tsiranana Philibert, ny fanamarihana ny 14 oktobra any Antsohihy, faritra Sofia. Arahin’ny kabarin’ny filoham-panjakana, ny Kly Randrianirina Michaël, izany avy eo. Hisy koa ny fitsidihana ny trano fonenan’ny Rain’ny fahaleovantena ary hofaranana amin’ny matso.
Hentitra ny antoko Repoblikanina nasionalista. Mivaona amin’ny fotokevitry ny fanorenana ifotony ny fankalazana ny 14 oktobra, araka ny nambaran’izy ireo. «Midika ho fanohizana ny rafitra fanjanahana «Néo­coloniale», mbola mitoetra hatramin’izao izany. Anisan’ny antony nandavana an-dRajoelina ny maha frantsay azy», hoy izy ireo.
Tokony ho mailo ny filoha, ny Kly Randrianirina Michaël, araka ny nambaran’i Christian Tabera. « Mi­rodana hatrany ny fitondrana notohanan’i Pety Rakotoniaina… Avoahay koa ny porofo raha nisy ben’ny Tanàna sy sefo fokontany noterena hiditra vondrona VFM», hoy izy, nitondra valin-kafatra ho an’ny depioten’Ikalamavony.
Matoky Ratsiraka Annick fa ho vita mialoha ny faran’ny taona 2027 ny fifidianana filoham-pirenena raha misy finiavana sy fitiavan-tanindrazana. « Enim-bolana fotsiny no nanomanana ny fifidianana tamin’ny 1975. Notendrena hitarika ny « directoire militaire », Ratsiraka Didier, ny jona 1975 ary vita faran’ny taona io ihany ny fifidianana », hoy izy.

Mbola nanamafy ny fangatahany ny zanaka am-pielezana milaravinahitra any ivelany (Diaspora). Nametraka fitakiana maromaro izy ireo amin’izao fanavaozana izao. Ani­san’ny efa notakian’izy ireo teo aloha ny ahafahany mifidy amin’ireo fifidianana hatao aty Madagasikara. Tsy voatery ho tonga aty vao afaka hifidy, raha ny nambaran’ny solontenan’izy ireo, “Association observatoire de la vie publique – AOVPM”, tamin’ny alalan’ny filohany, Herininahary Mose­sy. Tsy nijanona hatreo izany. « Mitaky koa izahay mba hanana solontena, solombavambahoaka avy aminay Malagasy am-pielezana », hoy izy. Tafiditra amin’ny fandraisana anjara birikin’ny Diaspora amin’ny fampandrosoana sy ny fanorenana na fanavaozana ny firenena izany. Mba hitondran’izy ireo ny hevitra rehetra amin’ny maha olom-pirenena azy ireo na any ivelan’i Madagasikara aza, araka ny nambarany hatrany. Nanteriny fa efa misy sehatra ifampiresahan’ireo samy Malagasy any ivelany amin’ny alalan’ny «Concer­tation diaspora.com» ny mom­ba ireo fangatahana marobe nataon’izy ireo amin’ny fitondrana. Marihina fa hatolotra ny FFKM ny fehin-kevitra ni­voaka tamin’ny fikaonandoha.

Synèse R.

Mandeha indray ny fety aman-danonana, ho fankalazana ny fetin’ny Repoblika. Manan-tantara misimisy koa izany amin’ity indray mitoraka ity. Sambany rahateo no natao fanamarihana miezinezina. Mifanandrify amin’ny tsingerin-taona nandraisan-dry zalahy miaramila ny fitondrana rahateo ny fotoana. Roa sosona ny fankalazana. Efa nivolonandro fety tao an-drenivohitry ny Faritra Sofia nanomboka tamin’ny alahady. Nisomebiseby sy nientanentana hatraty an-dRenivohitra.
Mifanaretsaka ny vahiny sy ny tompon-tanàna. Vahoaka an’alinkisa no efa any an-toerana. Maro no tonga tsy hifety fotsiny fa hisehoseho, ho hitan’ny filohan’ny Fanavaozana. “Fisolelafakizasionina” ny an’ny sasany. Misy nanaovana teny midina tsy maintsy mandeha ho an’ny hafa. Maro koa anefa no nentanin’ny fitiavana hijery raha sy hifety. Raha fehezina, samy manana ny antony nahatongavany any an-toerana ny mpanatrika tsirairay. Ny hita aloha, maromaro no nandany vola hidinana any Anahidrano.
Tsy izany anefa aloha izao no lohalaharana. Asa mitarika vokatra no ilaina mba hananana ilay tena fahaleovantena. Ny 14 oktobra rahateo tsy fetin’ny fahaleovantena na ilay lazaina fa tena fahafahana. Manamarika fotsiny ny dingana vita sy ny fanaovana adisisika izany. Ny fankalazana androany dia tokony hidika ho fiaingana vaovao. Hanamarika fa izao vao tena hahaleo tena i Madagasikara. Mila fifohazan-tsaina sy fifohazam-panahy faobe.
Nanome toky sy namelona fanantenana rahateo ho an’ny Malagasy ny filazan-dry Kolonely dimy lahy tamin’ny taon-dasa. Nilaza izy ireo fa hamelo-maso ny herijika hahafahana mizaka tena tanteraka. Voakasik’izany ny fambolena, ny solika sy ny angovo. Tsy ambakan’ireo ny fanomezan-danja ny fanabeazana sy ny fahasalamam-bahoaka. Hatreto, tsy hay ny hamaritana ny fomba hanaovana tombana. Tsy hay mandroso, tsy hay mihemotra.

r.r

Tsy hisy ny dinika politika, hoy ny filohan’ny Fanavaozana, ny Kly Randrianirina Michaël, omaly, tany Antsohihy. « Olana sosialy no sedrain’ny Malagasy », hoy izy.

Natomboka omaly, tao an-drenivohitry ny faritra Sofia, ny fankazalana ny faha-68 taona nijoroan’ny Repoblikan’i Madagasi­kara. “Fotoana manan-tantara amin’ ny firenena izao, ary olana sosialy no vahana fa tsy olana politika”, hoy ny filohan’ny Fa­navaozana ny Re­poblika, ny kolonely Randrianirina Michaël, nandritra ny lanonam-panokafana.
Nisantarana izany ny fotoam-pivavahana iraisam-pinoana notarihin’ny FFKM tao amin’ny Ekar Md Paul Ambalabe. “Fahafahana: Fanavaozana ho an’ny tena Fahaleovantena sy fandrosoana” no lohahevitry ny fankalazana. Nambaran’ny filoha, nadritra izany, fa mila mahaleo tena isika, mila miaina amin’ny volantsika sy ny ha­rentsika isika. Ilaina ny fahaleovantena ara-toekarena mba tsy hiankinan’i Madaga­sikara amin’ny fanampiana avy any ivelany, fa hahazoany mivelona amin’ny harena sy ny loharanon-karenany manokana.

Manaraka lalàna

“Manaraka lalàna ny tena kristianina, fa izany no lalàna”, hoy ihany izy. Ilaina ny fahatongavan-tsaina amin’ny toe-tsaina tia kolikoly, nefa ny ankamaroan’ny Malagasy mi­petraka anaty fotaka sy rano maloto. Ankoatra izany, nankahery ny FFKM amin’ny fa­nomanana sy fikarakarana ny fikaonandoham-pirenena izy. Misy te hanakorontana izany, misy mitady hanao fanambarana, raha ny nambarany. Nambarany fa vonona hanohana sy hanampy tosika amin’ ny vola amin’ny asa sahaniny. Maro ny fitokanana fotodrafitrasa natao, omaly. Nisy ny fanolorana tamin’ny fomba ofisialy ny lavadrano sy ny trano fidiovana vaovao ho an’ny mponina any an-toerana. Nifarana tamin’ny famorian’olona tao amin’ny kianja manara-penitra izany, halina.

R. Nd.

Ho an’ity taona 2026 ity, ny 15 oktobra ka hatramin’ny 17 oktobra izao no hanatanterahina ny « Euro­pean Film Festival » na « Festival du film Européen ». Mahatratra 100 ireo firenena hanatanterahina izany ka anisany i Madagasikara. Maha­tratra 8 ireo sarimihetsika hojerena amin’ity andiany taona 2026 ity. Ho an’i Mada­gasikara manokana, sarimihetsika (film) malagasy miisa 2 no handray anjara. « Man­dra­kizay doria » notontosain’i Franco Clerc. Halefa ao amin’ ny IFM Analakely amin’ny fo­toam-pamara­nana sy « Dis­co Afrika » notontosain’i Luck Razanajaona, novokarin’i Herizo Rabary.
Ankoatra ny fandefasana ny sarimihetsika, tafiditra ao anatin’ny fandaharam-potoanan’ny « Festival du film européen » eto Madagasikara ihany koa ny fihaonana sy fifanakalozana. Iray amin’ireny ny amin’ny fotoam-panokafana, ny alakamisy 15 oktobra, ao amin’ny Cinepax. Fihaonana amin’i Olivier Laxe ilay nanatontosa ny sarimihetsika « Sirat ». Izy ihany koa no hitarika ny atrikasa (Master­class) ny tolakandron’io, ao amin’ny IFM Analakely. Amin’ ny fotoam-pamaranana kosa i Franco Clerc no hifanakalo sy hitafa amin’ireo mpijery, ao amin’ny IFM.
« Sarimihetsika, fitaovam-pifandraisana, hifampiresahana, fanokafana ny firahalahiana », no lohahevitry ny « Fes­tival du film européen » izay niforona tamin’ny taona 2018.

HaRy Razafindrakoto

Namoaka boky tantara foronina, mitondra ny lohateny hoe : “Tsy miolaka”, i Zara Ainga. Miisa 170 pejy ity boky ity, izay mifono sy mahalaza lafi-piainana maro. Naseho ampahibemaso ny 10 oktobra lasa teo ity sanganasa ity. Tovolahy iray zanaky ny taona 90 no tantaraina ao anatin’ny boky. Taraiky teo antenantenan’ny fianarana vitany, ny tanjona tsy misy tratra. Nanapa-kevitra ny handray an-tanana ny hoaviny ilay lehilahy, hamoy ny efa mahazatra ka hizotra amin’ny lalana mitondra azy amin’ny fanatanterahana ny tanjony sy ny nofinofiny, rehefa nandalo fiainana feno rendrarendra. Misy ifandraisany amin’ireo boky sasany efa nosoratan’i Zara Ainga ity asa soratra ity, saingy raha vao eo amin’ny takila faha-15 dia mahita ny Dokotera Ravelona, takila manaraka indray dia misy an’i Christophe Rabearimanana sy i Malay. Na izany aza, manana ny anjoriany azy manokana mihitsy ny tantara. Mpanoratra manana ny maha izy azy eo amin’ny sehatry ny literatiora ankehitriny i Zara Ainga. Manana ny mampiavaka azy sy ny angaliny. Folo taona izao no nilomano tao anatin’ny sehatry ny fanoratana izy ary efa betsaka ny mpanaraka azy.

Mi.Raz

Hetsika iray, miendrika fifanakalozana sy fifampizarana eo amin’ny samy mpanakanto afrikanina ny “Afromada Music Awards”. Hotontosaina eto Madagasikara hatrany ny andiany faharoa, amin’ny faran’ny herinandro.

Tosika ho an’ny mozika malagasy. Voasokajy ho firenena afrikanina manan-karena mozika i Mada­gasikara hatramin’izay. Po­foron’izany ny nisian’ireo Malagasy mpanakanto nisongadina tamina fifaninanan-kira iraisam-pirenena maro. Iray amin’ireo hetsika manome sehatra sy te ho fitaratra ho an’ny mozika afrikanina ny “Afromada Music Awards”. Araka ny anarany, manatombo kokoa ny mozika malagasy anatin’ity fifaninanana ity. Antony voalohany mahatonga izay, noho izy hatao eto Mada­gasikara, ka ny 16 hatramin’ ny 18 oktobra izao ny andiany faharoa.
“Ndao hankalazaina miaraka ny mozika afrikanina”. Manamafy izany io lohahevitra nosafidian’ny mpikarakara io. Midadasika izay, fa ny lehibe indrindra dia ny fanasongadinana ny famoronana, arahin’ ny fifampizarana eo amin’ny samy mpisehatra. Ny andro voalohany no hanatontosana izay fifampizarana izay. Maro ireo mpanakanto, mpanatontosa sy mpikarakara hetsika iraisam-pirenena ary mpanodina mpanakanto any amin’ny tsenan’ny mozika rehetra any no ho avy eto. Ny sabotsy 17 oktobra kosa no hanatontosana ilay tena lanonana manetriketrika, eny amin’ny Radisson Blu.
Raha oharina amin’ny andiany voalohany, hivelatra kokoa ny sokajy, hanomezana mari-pankasitrahana ireo Afrikanina mpanakanto, noho ny mozika navoakany tamin’ iny taona iny. Ny “Prix d’Or”, ohatra, dia sokajy natokana ho an’ireo Malagasy mpankanto irery, ka mifaninana ao ry Tence Mena, Wawa, Big MJ, D Lain, Shyn, Basta Lion, Dadi Love, Denise, Arnaah ary Ceasar. Mifaninana ao amin’ny sokajy “Meilleurs artistes diaspora” kosa i Niu Raza sy Maheva, milahatra amin-dry Tayc, Tiakola, Gims, sns. Anaty sokajy “Meilleur artiste ragga, reggae, dancehall, rap” no misy an’i Basta Lion sy Mad Max. Ao amin’ny “Best duo ou groupe” kosa ry AmbondronA sy Reko Band. Eny anelanelan’ny lanonana ny seho hataon’ireo mpanakanto, ahitana vahiny toa an-dry Wizboy sy Bill Phil avy any Cameroun, Sounchetfit ary i Dr Falafala, izay avy any Côte d’Ivoire, saingy tomponan­draikitra voalohany amin’ny hetsika.

Zo ny Aina

Nanatanteraka fihaonana tamin’ireo solontenan’ny ivontoeram-pampianarana ambaratonga ambony tsy miankina manerana ny Nosy, teny Fia­danana sy nampitain-davitra, ny minisiteran’ny Fampia­narana ambaratonga ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa, ny faran’ny herinandro teo. Nifantoka tamin’ny tomban’ezaky ny Vaomiera nasionaly misahana ny fankatoavana (CNH) ho an’ny taona 2026 ny dinika. Nitarika izany ny tale jeneralin’ny Fampianarana amba­ratonga ambony, Pr Raherinirina Angelo sy ny talen’ny fankatoavana sy fiantohana ny kalitao, Dr Rako­toniaina Bearisoa.
Miisa 600 mahery ny fangatahana fankatoavana voaray tamin’ity taona ity, raha manodidina ny 220 izany tamin’­ny 2025. Voaray hodinihina ny 549 tamin’ireo ka miisa 65 ireo manam-pahaizana nandray anjara amin’ny fanombanana.
Tanjona amin’izany ny hanamafisana ny kalitaon’ny fampianarana ambony sy ny fanarahana ny fenitra takina hahazoan’ny mpianatra fiofanana azo antoka sy mifanaraka amin’ny filan’ny fiarahamonina ary hisorohana ny fisian’ny diplaoma tsy ara-dalàna.
Hivoaka ao amin’ny tranokalan’ny minisiteran’ny Fampi­a­narana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa (plateforme HAE) mandritra ity volana ity ny fanamarihana samihafa ho an’ny tomponandraikitry ny lalam-piofanana tsirairay. Ireo izay manana olana dia afaka mitondra ny fanatsarana amin’ny CNH amin’ny volana desambra ho avy izao.

Vonjy

Ny varatraza antonony no handrafitra ny toetry ny andro eto Madagasikara. Misy ny fampitandremana noho ny hamafin’ny rivotra any amin’ny moron­tsiraka atsimon’ny Nosy sy manakaiky ny Tanjona Bobaomby. Manodidina ny 12 – 24 °C ny maripana ny maraina ary eo anelanelan’ny 22 – 38 °C ny tolakandro, mandritra ity herinandro ity.

« Manomboka ao an-tokantragnontsika ny fahafahagna miatriky sy miarigny afaran’ny loza », io no lohahevitra nosafidiana amin’ny fankalazana ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny fampihenana ny loza sy ny tandindon-doza 2026. Notanterahina omaly, tao amin’ny kaominina Analalava sy Antonibe (disitrik’­Ana­lalava), ireo hetsika fanentanana maro momba ny fisorohana, ny fiomanana ary ny fiatrehana ny loza.

Manohy ny fanentanana momba ny maha olom-pirenena vanona eny amin’ireo toeram-panofanana teknika sy arakasa ny Cellule d’engagement civique et environnemental eo anivon’ny minisiteran’ny Fampi­anarana teknika sy fanofanana arakasa. Mpampiofana sy mpandraharaha miisa 60 tao amin’ny DRETFP Itasy, LTP Soavinandriana ary LTP Miarinarivo no nisitraka fanabeazana sy fampahatsiahivana momba ny fitondrantena mendrika sy ny fandraisana andraikitra.