Tonga manatevina ny tontolon’ny asa fanaovan-gazety ara-panatanjahantena ny gazety boky Aikon. Nampa­hafantarina ny zoma lasa teo, tao amin’ny efitranon’ny Kianja Barea Mahamasina ny fivoahan’ny laharana 00. Namba­ran-dRakotondrasoava Fetra, talen’ny famoahana, fa mifantoka tanteraka amin’ny fanatanjahantena ny Aikon. Amin’ izao fiandohana izao aloha, isaky ny telo volana ny fivoahan’ity gazetiboky ity.
Voafaritra ao anatin’ny Aikon avokoa ny manodidina ny fanatanjahantena rehetra na ho an’ny taranja iraisana na ho an’ny an’olon-tokana. Famakafakana lalina miainga eny ifotony ny ankamaroan’ny lohahevitra ao anatiny, izay sahanin’ireo mpanao gazety efa feno traikefa. Ho hitan’ny mpamaky ao ihany koa ny fampahafantarana atleta mi­songadina, ny fanadihadiana amin’ny alalan’ny fanonta­niana sy valiny. Ny torohevitra sy fampahalalana ny taranja iray. Ankoatra izay, hiresaka ny sakafo ara-pahasalamana mifandraika amin’ny filan’ny atleta ihany koa izy ity. Miloko avokoa ny ankabeazan’ny sary ao anatin’ny Aikon.

Tompondaka

Fahombiazana ny “Alahadin’ny firaisankina” nokaraka­rain’ny Institut médical de Madagascar (IMM), raha ny tom­bana avy amin’izy ireo. Santatra am-bavarano ny hetsika. Ankizy 25 no nisitraka fitarafana (échographie) maimaim­poana hahafahana manohy fitsaboana sy hahitana ny tena fototry ny aretina.
Niaraka tamin’ny taratasy mazava avy amin’ny dokotera mpitsabo azy ireo ankizy ireo ka nahafahana nijery ny faritra mila fitsaboana ao amin’ny vatany. Rehefa natao ny tombana dia ny “échographie cervical”, “échographie inguino-scrotale” ary “échographie abdomino-pelvienne” no tena nilain’ireo ankizy mila fitsaboana.
Nifarimbona ny ekipan’ny IMM nandray ireo zaza sy ny fianakaviana ary nanamora ny fiatrehan’izy ireo izany tolotra maimaimpoana izany.
Nilamina ny hetsika voalohany ary nahitana fahombiazana raha ny jery todika nataon’ny tomponandraikitra. Nahafahana nihaino sy nifampizara torohevitra tamin’ireo ray aman-dreny nitondra ny zanany teny an-toerana koa iny hetsika iny. Nampifanakaiky sy nampisy fifampitokisana teo amin’ny fianakavian’ny marary sy ireo mpiasan’ny fahasalamana, nahi­tana dokotera sy paramedy ary mpikarakara marary ao amin’ ny IMM. Naniry ny hitohizan’ny tolotra maimaimpoana toy izao ny ray aman-dreny manana zaza mila fitarafana.

Tatiana A

Mbola miteraka horohoro eo amin’ny rehetra ny fahaverezana olona sy vono olona niseho nandritra ny fotoam-pialantsasatra ireny. Na an­kizy na tanora na olon-dehibe, samy lasibatra avokoa.
Amin’izao fidiran’ny mpianatra izao, manamafy ny fanaraha-maso ny mpianatra na ny ray aman-dreny na ny sekoly, ho an’ny fandriampahaleman’ ny zaza sy ny ankizy. Ankoa­tra ireo fepetra hentitra amin’ ny fakana sy fanaterana mpianatra, ny fiambenana ny vavahady… dia nametraka « Ca­mé­ra » mihitsy ny ankama­roan’ny sekoly.
Manomboka eny amin’ny vavahady sy ao anatin’ny to­kotanin-tsekoly, hatreny amin’ ny elakelan-trano hiadidian’ny sekoly, nametrahana izany avokoa, ho an’ny sasany. Nan­dray mpiasa vaovao mihi­tsy, nokaramaina manokana hanara-maso ny zava-misy amin’ny alalan’ny Caméra, ho fampitomboana ny fahamailoana izy ireo.
Ny sekoly sasany indray, manaraka ny fivoaran’ny teknolojia ary nametraka ny tambajotra ifaneraseran’ny ray aman-dreny amin’ny mpiandraikitra ny sekoly mahakasika ny fanaraha-maso manokana ny ankizy hatramin’ny fahatongavany ao an-tsekoly sy ny fiaingany mba hampisy ny mangarahara sy fifampitokisana eo amin’ny fitaizana ny zaza sy ny ankizy.

Tatiana A

Nampahafantarina omaly, teny Ambatonakanga, ny tetikasa « Arche » izay hitondra fanavaozana ny fihariana mahakasika ny lohamenaka. Hampitombo ny fahafaha-miatrika amin’io seha-pamokarana io manoloana ny fiovan’ny toetr’andro.

Marefo i Madagasikara noho ny fikorontanan’ ny toetr’andro, mihamafy ny fisehon’izany. Vo­ka­ny, marefo ny seha-pamokarana lohamenaka. Miankina amin’ ny fambolena sy ny toetr’andro. « Zava-dehibe ny tetikasa Arche, hanampy ny sehatra hiatrika ny fiovan’ny toetr’andro sady hanome tosika ny mpisehatra amin’ny famokarana izany. Anisan’ny mamelona ny toekarena eto Madagasi­kara », hoy ny mpa­ndrindra ny birao nasionaly misahana ny fiovan’ny toetr’ andro sy ny Redd+ ao amin’­ny minisite­ran’ny Tontolo iainana sy ny fampandrosoana lovain-jafy, Ravelomanana Lova­kanto.
Tafiditra ao amin’ny teti­kasa ny fanohanana ara-tek­nika ireo mpamokatra loha­menaka amin’ny fampiasana fomba famokarana maharitra tsy manimba tontolo iainana. Mila fanampiana fanokafana lalam-barotra nasionaly sy iraisam-pirenena koa izy ireo tsy hiankindoha fa hahaleo tena.

Hahazo tohana ara-bola

Rafitra efatra (SAE) mise­hatra amin’ny lohamenaka no nosafidiana hahazo tohana ara-bola ampiasaina eny ifo­tony, hikaroka ny mpamokatra madinika hampiana. Mpiara-miombon’antoka teknika amin’ ny minisitera, Onudi, Gehem amin’ny fanatanterahana ny tetikasa amin’ny hetsika roa lehibe ireo rafitra ireo.
Voalohany ny “Climaton”, fotoana iray hanafainganana tetikasa eo amin’ny faritra efatra dia i Matsiatra Ambony (Mia­rakap), Antananarivo (Nex­ta), Vakinankaratra (Isa Agribu­si­ness) ary Vatovavy Fitovinany (Kentia), hoy ny mpan­drindra ny tetikasa ao amin’ny Mia­rakap, nisitraka tohana ara-bola sady filohan’ ny tamba­jotra nasionalin’ny rafitra fanohanana ny fandraharahana eto Madagasikara, Randria­maromanana Tandrify.

Vonjy

Tafiditra ao anatin’ny fampahafantarana sy fampitiavana ny mozika klasika iantsorohan’ny Madagascar Mozarteum, hanatanteraka seho lehibe ny Sehatra mpiangaly mozika ao amin’ny Anglikana (SMMA) ny 20 septambra, manomboka amin’ny 4 ora tolakandro, eny amin’ny Katedraly Santa Laurent Ambohimanoro. Seho lehibe, satria, nofantenan-dry zareo manokana ny sanganasan’ireo andrarezin’ny mozika klasika maneran-tany. Anisan’izany ny an’i J. Haydn, Handel, Vivaldi, sy ny sanganasan’i Ndratoson Georges, sns.
Fantatra fa anisan’ny sehatra namolavola sy nitsimohan’ ny talenta maro eo amin’ny tontolon’ny hira sy ny mozika (mpihira, mpitendry zavamaneno…) ny Sehatra mpiangaly mozika ao amin’ny Anglikana. Ivondronan’ireo mpampianatra mozika sangany rahateo ny SMMA. Mifanojo amin’ny tanjona tratrarin’ny Madagascar Mozarteum amin’ny fampivelarana ny tontolon’ny mozika klasika io fampitam-pahalalana io. Afaka mifampizara traikefa ny rehetra.
Anisan’ny mahasarika ny Malagasy ny mozika klasika. Manomboka mitodi-doha any ihany koa ny tanora.

HaRy Razafindrakoto

Maro ny manan-talenta sy aingampanahy amin’ny tontolon’ny « design» eto Madagasikara. Ny fampivadiana ny hairaha maoderina amin’ny talenta sy aingampanahin’ny mpamorona no tena hasongadina.

«Re Dessin, Re Des­sein ». Izay no lo­hahevitry ny an­diany voalohany amin’ny he­tsika « Malagasy Design Gaze 2026 », hotontosaina ny 19 septamba hatramin’ny 2 oktobra ho avy izao. Nisy ny fampahafantarana izay notontosaina tetsy amin’ny Orange Digital Center, Gara Soarano, omaly. Ity toerana manan-tantara ity mantsy no handray an’ ity hetsika hanomezan-danja ny famoronana eto Mada­gasikara ity. Fotoana hanehoana ny harena sy ny hamaroan’ny karazam-pamoronana akehitriny io, indrindra ireo mifototra amin’ny kisary sy ny hairaha ara-endrika amam-bika.

Izay fampiarahana ny ta­lenta, ny fahaiza-manao nolovaina amin’ny forona ankehitriny sy ny vina ho avy izay indrindra no tiana hasonga­dina mandritra ny “Mala­gasy Design Gaze 2026”. Toerana mety amin’izay indrin­dra ny Orange Digital Center, izay ho lasa toerana ho an’ny fisokafana, ny fihaonana ary ny fifampizarana. Mila hita sy hasongadina ny talenta amin’ ny famoronana, ka sady to­hana ho an’ny mpanakanto no fampahafantarana ho an’ireo mety ho mpankafy izany.
Handray anjara amin’ity andiany faharoa ity ry Andrée Mathilde Ethève, Vero Rasen­dratsirofo, Emma GL, Fanjar, Miangaly Elia, Stéphanie Raza­findrabe Grannit’IX, Pris­ca Razafindrakoto, Geor­ges Floret et les ateliers d’Anala­kely, Iandry Randriaman­droso, Yassine Ben Abdallah ary Philippe Manet. Mpan­drindra ny hetsika kosa Ihoby Lysiane Rabarijohn.

Zo ny Aina

Raha te hanarina an’i Madagasikara, ny fanabeazana sy ny fampianarana no mila hasiam-panitsiana. Marobe ireo taranja sy zana-taranja mila haverina. Vaky boky, fanabeazana ho olom-banona, fampiasana ny teny malagasy ho teny hoenti-manabe sy mampianatra, sns. Ao ihany koa ireo tokony hatsofoka. Fampianarana ireo fomba amam-panao sy ireo rehetra mifandraika amin’izany. Fampianarana ny kolontsaina sy ny soatoavina malagasy, sns.

… Mila miala amin’ny fiankinandoha lava amin’ny vahiny ny tontolon’ny fanabeazana sy ny fampianarana eto Madagasikara. Ny fandaharam-pianarana, tsy misy fotony. Mianatra 12 taona. Hanao inona? Inona no hay? Ny tantaran’i Japon sy ny Japoney. Ireo ady lehibe roa. Hitondra inona amin’ny Malagasy sy i Madagasikara ny fahalalana ireo?

Ny tontolon’ny fanabeazana sy ny fampianarana no mbola mampisongadina ny tsy fananan’i Madagasikara fahaleovantena tanteraka. Miankindoha, ankolaka sy mivantana, amin’ny vahiny. Marobe ireo zava-tsy sahaza ny Malagasy no ampidirina ankolaka amin’ny alalan’ireo lazaina fa tetikasa vatsian’ny vahiny vola.

… Raha mbola miantehitra amin’ireny ny fanabeazana sy ny fampianaran’ny Malagasy ny taranany, hiseho an-karihary amin’izay ny mbola maha firenena voazanaka an’i Madagasikara.

HaRy Razafindrakoto

Mihetsika ny tontolon’ny hatsikana. Mipoitra ireo manan-talenta, toa an’i Godar, vonona hitsapa mpankafy.

Misy ary maro ny mpanao hatsikana misondrotra izao. Iray amin’ireny Andriampita Miranto, fantatra kokoa amin’ny hoe Godard. Efa tsikaritra tamina seho niarahana mpanao hatsikana maromaro, toy ny «Festi­val Jôkossô» izy. Fantatra kosa izao fa mitohy miakatra ny lalan’i Godard, ka hisedra ny sehatra irery izy. Hotonto­saina ny sabotsy 10 oktobra izao, manomboka amin’ny 3 ora tolakandro, ny seho. «Hiresahako ny fiainana andavanandro, ny zavatra mampihomehy hita eny amin’ny fiarahamonina, ny mpanakanto mpihira taloha sy ankehitriny, ny zavatra hita any am-piasana, sns, io. Ny tanora sy ny olon-dehibe aloha no tena andrasana. Azo lazaina hoe voalohany, na dia efa niaina tamina sehatra kely aza aho. Izao aho vao tapa-kevitra sy vonona tsara satria mila fiomanana io fa tsy hoe manao Rakoto na Rabe dia hanao koa aho. Ny mampiavaka an’io dia ho asehoko ao anatin’io seho io ny karazana hatsikana ataoko ankoatra ny stand up», hoy ity mpanao hatsikana ity.
Ankoatra ny maha mpanao hatsikana, mpanentana fandaharana amin’ny onjampeo i Godard. Mpilalao sarimihetsika ihany koa ankoatra ny tena asany. «Nalefan’i dadanay nianatra art dramatique tao amin’i Henri Randrianierenana aho dia izy no niteny tamiko hoe ialahy bandy comique fa trandrao izany, dia nandray anjara tamin’ny Talenta sy kanto tao amin’ny Esca aho taorian’izay. Teo no tena nanombohako, dia avy eo nantsoin’ireo zokinay anatin’ny hatsikana tahaka an-dry Francis Turbo sy Gothlieb hanao ny tapany voalohany tamin’ny fampisehoany», hoy ny fitantaran’i Godard ny na­nombohany tanatin’ny tontolon’ny hatsikana.

Zo ny Aina

Nanaovan’ny minisitry ny Asa, Denis Franconio Mac, fanamarihana manokana ny fandraisan’olona eny amin’ny biraom-panjakana, omaly, nandritra ny fananganan-tsaina. Mendrika fandraisana tsara mitovy avokoa ireo olona rehetra tonga manatona ireny biraom-panjakana ireny.
Na avy aiza ny fiaviany na toy inona endrika ivelany, mitovy avokoa ny olona manan-draharaha eny amin’ny biraom-panjakana. Mendrika hajaina, omena torohevitra am-pitoniana.
Tanjona ny hanome fahafaham-po ny vahoaka rehetra mila ny tolotra avy amin’ny asam-panjakana.
Tena mampalaina ny olona ny miditra biraom-panjakana noho ny antony maro, indrindra ny avonavona sy fahasiahan’ny mpiasam-bahoaka mandray azy ireny. Fanilikilihana, fanaovana fijery hafahafa, fanambaniana…
Lasa misy elanelana lavitra eo amin’ny mpiasam-panjakana sy ny vahoaka manan-draharaha noho ny fomba tsy mendrika fahita eo amin’ny lafiny fandraisana olona, hoy hatrany ny minisitra. Mila fanarenana haingana sy mahomby izany.

Tatiana A

Fihetsika mila fehezina ny fandrorarorana sy fanisinan-delo na fandrehofana…. eny rehetra eny. Andoavana sazy ny fanipazana izany eny amin’ny lalam-bahoaka. Sady mandoto tanàna no tsy fahalalam-pomba.

Efa fantatra fa voarara kanefa fahazaran-dratsy na iniana atao ny fanaovana maloto eny rehetra eny. Mampahafantatra ny fehezam-pitsipika monisipaly misahana ny fikoloam-pahasalamana (CMH) ny kaominina Antananarivo Renivohitra.
Voarakitra ao anatin’izany ny fandikan-dalàna ho an’ireo mamany na mangery na mandrora sy mandrehoka ary manipy fako eny amin’ny lalana na kianja na toeram-bahoaka.
Izay tratra manao izany dia tsy maintsy mandraoka avy hatrany ny loto nataony eo no ho eo. Didiana handoa sazy 50 000 Ar ihany koa ho setrin’ny fandotoana nataony. Voarakitry ny andinin-dalàna laharana 31, 87 ary 89 ao amin’ny CMH izany.
Mamonjy toeram-pivoahana rehefa misy mahaporitra fa tsy tokony hatao eny an-dalambe. Ireo mpatory an-tsena sy mpatory an-dalana rehefa alina dia maneraka ny sisin-dalana ny diky sy ny amaniny ary tsy misy mahita ny fanaovan’izy ireo izany, hany ka tsy voafehy ny fanaraha-maso. Tsy mihatra ny sazy. Miandry arahi-maso foana ihany koa vao manara-dalàna sy mahalala manaja ny fahadiovana ny sasany.
Adidy sy andraikitry ny tsirairay ny fanajana ny fahadiovana. Ny famaniana na fanipazana diky eny rehetra eny, na ny fandrehofana sy fandrorana, indrindra koa ny famelana ny biby hanao maloto ankalamanjana, dia voararan’ny lalàna tanteraka. Tsy maintsy manadio eo no ho eo izay tratra manao izany.
Tompon’andraikitra amin’ny fahadiovan’ny manodidina avokoa ny mpampiasa lalana na ny mpandalo na ny mpamily. Voasazy vonodina ihany koa izay manipy fonosana na inona karazany na inona, amin’ny lalana, kianja na toeram-bahoaka, ambonin’ny fanatanterahana ny sazy voalaza amin’ireo andalana 31, 87 ary 89 izay mifototra amin’ny famerenana amin’ny laoniny ny fahadiovana.

Randria

Faharesena indroa no azon’­ny Akio Madagasikara, teo amin’ny andiany faha-33 amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika (Can 2026), taranja handball sokajy “junior” lehilahy. Fihaonana tantera­hina any Abidjan Côte d’Ivoire. Teo amin’ny andro voalohany natao ny sabotsy lasa teo, ho an’ny sokajy “B” lavon’i An­gola tamin’ny isa 49 no ho 17 ny Akio Madagasikara. Ma­nan­­tombo eo amin’ny haben’ ny vatana ny angole sady ma­tanjaka. Sahirana ny Mala­gasy mpilalao, tamin’ny halavan’ireo mpifanandrina taminy. Teo am-pialantsasatra dia efa nitarika tamin’ny isa 25 no ho 8 i Angola. Tsy nahatosika in­tsony ny Akio, teo amin’ny fi­zaram-potoana faharoa.
Omaly, mbola nomon­tsa­nin’­i Algerie, tamin’ny isa ma­zava, 46 no ho 15 indray ny Akio Madagasikara. Tsy niady mihitsy ny fihaonana satria nanjakan’ny algerianina ny 60 mn nilalaovana. Teo amin’ny fizaram-potoana voalohany dia efa nitarika 22 no ho 8 i Algerie. Hita fa mpilalao ampy fihaonana sy manana traikefa ny alzerianina. Hiatrika an’i Nigeria indray ny Akio, eo
amin’ny lalao fahatelo ho an’ ity vondrona “B” ity.

Tompondaka

Tontosa omaly, tetsy amin’ ­ny kianja Makis Andoha­tape­naka ny famaranana niadiana ny ho tompondakan’i Madaga­sikara, taranja rugby XXL Top 12. Voahosotra ho tompondakam-pirenena ny Cosfa (Be­baoty) rehefa nandresy ny Uscar, tamin’ny mokafohy, 26 no ho 25. Niady tanteraka ny fihaonana satria nifanenjehana hatrany ny isa. Na izany aza, nitarika 8 no ho 0 ny Uscar, rehefa nahatonga baolina nentin-tanana tsy voatsara sy “hors jeu” iray. Ny Uscar, notarihin’i Tianarivo, Bosco ary i Tony. Taorian’io vao nanenjika tsikelikely ny miaramila, nahitana an’i Mbola sy i Maxim niampy an’i Mael sy Radaoro. Nihoarany mihitsy ny isa teo am-pialantsasatra, 15 no ho 14. Fizaram-potoana faharoa, nitarika in­dray ny ekipan’ny kaominina Antananarivo Renivohitra, 20 no ho 18. Tsy nanaiky lembenana anefa ny Bebaoty fa niady hatramin’ny farany. Niampy baolina nentin-tanana iray tsy voatsara ny an’ny Uscar raha “hors jeu” iray sy baolina voatsindry tsy voatsara kosa ny an’ny Cosfa. Nahazo lelavola 10 tapitrisa Ar izy ireo, niampy amboara sy medaly volamena. Voahosotra ho mpanazatra mendrika Razily, avy amin’ny Cosfa ary i Eric, mpilalaon’ny miaramila ihany koa no mpilalao mendrika sy namono bao­lina be indrindra. Nahazo ny amboara “Fair-play”, ny FTM. Nitana ny laharana fahatelo, ny CEA izay nandresy ny FTM, tamin’ny isa 56 no ho 49. Mia­katra ao amin’ny Top 12 kosa ny RCSA rehefa nandresy ny Cheminots, tamin’ny isa 42 no ho 39.

Tompondaka

Tsara fiditra ny CFFA teo amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika. Ratsy fanombohana kosa ny FC Rouge, eo amin’ny fifanintsanana ho an’ny amboaran’ny kaonfederasiona. Vokatra, teo amin’ny fihaonana savaranonando mandroso avokoa ireo.

Notanterahina ny sabo­tsy lasa teo, ireo lalao roa amin’ny fifanintsanana afrikanina, taranja bao­lina kitra ho an’ny ekipa tompondaka sy ny tompon’ny amboara. Ho an’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, tsara ny vokatra ho an’ny CFFA. Nivoaka ho mpandresy, tamin’ny isa 2 no ho 0 nanoloana ny FC Lijabatho Lesotho. Fihaonana notanterahina tao amin’ny kianja Côte d’or Maurice. Baolina roa tafiditr’i Gone, teo amin’ny minitra faha-60 sy ny an’i Fitahiana, tany amin’ny fanampim-poto­ana 90 + 3.
Ho an’ny mpilalaon’ny CFFA ny nameno ny kianja ary voafehin’izy ireo tanteraka ny teo afovoany ka nanahi­rana ny Lijabatho. Haingana ny tolotra nifanaovan-dry Bonara sy i Andy, nampian’i Tendry sy i Christiano. Na izany aza, tsy nisy ny baolina tafiditra teo amin’ny fizaram-potoana voalohany.
Ho an’ny fiadiana ny am­boaran’ny Caf indray nion­drika tamin’ny isa, 2 no ho 0 ihany koa ny FC Rouge nanoloana ny Red Arrows Zambie. Lalao natao tao amin’ny kianja Levy Mwanawasa Stadium. Somary nihafihafy ny FC Rouge teo am-boalohany ka nohararaotin’ny zambianina, nampiditra ny baolina voalohany tamin’ny alalan’ny lohan’ i Eliya Mandanji (39 mn). To­kony hahasahala ny isa ny FC Rouge taorian’io rehefa voasakan’ny tanan’ny vodilaha­rana zambianina tao anaty faritra tsy azo ivalozana ny baolina saingy tsy notsofon’ny mpitsara ho «pénalty», izany. Nanampy baolina faharoa ry zareo mpampiantrano teo amin’ny minitra faha-57, izay tafiditr’i Alassane Diara.
Afaka herinandro ny lalao miverina ka handray ny CFFA atsy Afrika Atsimo ny Lija­batho, ny sabotsy 12 septambra ary hampiantrano ny Red Arrows ao Maurice kosa ny FC Rouge ny alahady 13 septambra.

Tompondaka

Am-perinasa tanteraka ny vovonana Tantana ankehitriny, herinandro taorian’ny nijoroany tamin’ny fomba ofisialy. Se­hatra iray ivondronan’ny tanora mpitarika sy ireo raiamandreny resy lahatra amin’ny fanoha­nana ny fanavaozana sy ny Kly Randrianirina Michaël izany. Misokatra amin’ny sokajy sy ankolafy samihafa izy. Mame­traka ny fahavononana sy asa ho enti-mampandroso fa tsy mijanona amin’ny fivoizana foto-kevitra ho sivana voalo­hany, ahafahana miditra ho mpikambana ny Tantana. Ma­nana sampana maromaro ny vovonana. Misy ny ho an’ny vehi­vavy, ho an’ny tanora ary ho an’ny olom-pirenena rehetra.
Tafiditra amin’ny fametrahana ny lamina rehetra, ny zoma lasa teo, nisy ny fivoriana niarahan’ny birao sy ny mpandrindra nasionaly, tamin’ny mpandrindram-paritra sy ny mpitarika ny ratsa-mangaika. Nivoitra ta­min’­izany ny fiarahana nijery ny fanatanterahana ny vina ao anatin’ny firaisankina sy ny tsy fanavakavahana. Mive­latra amin’ny lafiny maro ny Vovonana toy ny sosialy, toekarena, ny politika. Nape­traka tamin’io fotoana io koa ny mpandrindram-paritra Ana­la­manga sy ny Ambasa­dao­ron’ ny Faritanin’­Antananarivo.
Tanora avokoa ny mpitarika ny vovonana: Rako­to­niaina Justin, filoha. Raza­findrakoto Hariniaina, mpandrindra nasi­onaly, ary Andriano­manana Fenitra no sekretera jeneraly.

r.r

Hitohy amin’ity herinandro ity ny dinika politika eny Iavoloha. Handray ireo filoham-pirenena teo aloha ny Kly Randrianirina Michaël. Efa nohainoana ny vondrona sy antoko politika, toy ny Irmar, ny MMM, ny Siap sy ny Avi, izay manamafy fa fitoniana aloha vao fifidianana.

Miditra amin’ny herinandro faharoa amin’ny dinika politika ny eny Iavoloha manomboka anio. Handray ny filoham-pirenena teo aloha, ny raiamandreny am-panahy sy ara-drazana ny Kly Randrianirina Michaël. Naha­vita ny azy ny mpanao politika.
Mazava ny resaka fifidia­nana eto Madagasikara. No­ha­mafisin’ny ankolafin-kery poli­tika, fikambanana, firaisamonim-pirenena, tanora nandray anjara tamin’ny dinika teny Iavoloha fa mitaky fitoniana aloha vao miroso amin’izany. Samy nitondra ny heviny tamin’ ny alalan’ny fametrahana tahirin-kevitra teny amin’ny Filo­han’ny Fanavaozana, ny Kly Randrianirina Michaël, avokoa ny mpandray anjara. Samy nanana ny tolo-keviny, toy ny famerana ny taonan’ny olona mahazo ho fidiana. Nisy ny mbola mitaky ny fandravana rafitra, sns.
Anisan’ny nanamarika ny dinika ny fififampizarana ny traikefa niainan’ny antoko isani­sany, tamin’ny fifidianana rehetra tany aloha. Nitondra ny anjara birikiny teo imason’ ny fianakaviambe iraisam-pirenena ny mpiantsehatra nahazo fanasana.
Fitoniana aloha

Nanamarika ny dinika, namaranana ny herinandro ny fifampizarana nataon’ny antoko Asa Vita no Ifampitsarana na ny Avi, notarihin’ny Dr Andriami­harivolamena Zava­manitra, notronin’ny Me Rato­vondrajao Fredon, sy ny filoha lefitra Ra­litera Ndriana. Nivoitra tamin’ny tahirin-kevitra mahatratra 89 pejy, fa zava-dehibe amin’ny hoavin’i Madagasikara ny fahavitan’ny fifidianana madio sy mangarahara, ary eken’ny besinimaro. Hisorohana ny disadisa mialoha, mandritra, ary aorian’ ny fifidianana dia tokony hisy ny fitoniana politika. Mila apetraka mialoha ny tontolo milamina, ka ahafahan’ny mpiantsehatra rehetra miaina sy miara-miasa anatin’ny fifampitokisana.
Ho an’ny Avi, zava-dehibe mila fanavaozana miaraka amin’izany ny firafitra sy ny satan’ny Vaomiera mahaleo tena misahana ny fifidianana na Ceni. Tokony ho hamafisina ny fahefany amin’ny fitantanana fifidianana sy ny fanarahany maso ny fikarakara sy ny fizotrany. Nanolo-kevitra ny hamadihana ny heloka sasany amin’ ny fifidianana ho heloka bevava ihany koa ny antoko. Fomba iray ahafahana misoroka ny tsy fanarahan-dalàna izany.

r.r

 Hatao any Morondava, faritra Menabe, ny 14 hatramin’ny 18 septambra 2026 ho avy izao, ny taombaovao iraisan’ny Malagasy na ny fankalazana nasionalin’ny Lohataona 2026.

Fotoan-dehibe hampivondronana ny Malagasy mba hampiseho ny fihavanana, ny firaisankina ary ny firaisam-pirenena ny fankalazana, raha ny fanambarana nataon’ny komity mpikarakara tetsy Antaninarenina, omaly. Hiavaka ny hetsika raha oharina amin’ny teo aloha. Hasongadina manokana ny harena  mahakasika ny tantara, ny kolontsaina, ny ara-drazana ary  ny lafiny fizahantany ananan’ny faritra Menabe. Ankoatra izay, fotoana iray hahafahan’ireo Malagasy avy amin’ny faritra samihafa mihaona, mifampizara ny fomba amam-panaony ary mampita amin’ireo taranaka ny soatoavina sy ny vakoka ara-kolontsaina malagasy ihany koa izany. Etsy ankilany, hivondrona any an-toerana avokoa ireo solontena avy amin’ny faritra samihafa eto Madagasikara. Ahitana ireo manam-pahefana ara-panjakana sy ara-drazana, mpisehatra ara-kolontsaina, ny tanora, fikambanana sivily ary ireo mpiara-miombon’antoka nasionaly sy iraisam-pirenena.

Zavatra maro no hita any, toy ny fanokafana ny diabe ara-kolontsaina, ny vovonan’ny raiamandreny ara-drazana, ny nofon-kena mitam-pihavanana, ireo fihaonambe sy fifanakalozan-kevitra ara-kolontsaina, ireo fampirantiana asa tanana ary ny fampisehoana ara-javakanto sy ara-drazana sy ny maro hafa. Tanjona ny hahatonga an’i Morondava ho toerana lehibe ifanatonan’ny kolontsaina malagasy sy ny fihavanana, amin’ny alalan’ny fanasongadinana ny fahasamihafana. Ny kolontsaina ho harena ary ny firaisam-pirenena ho hery.

Mino

Tafiditra ao anatin’ny « Andron’ny haisoratra ». Ho fanamarihana ny faha-74 taonan’ny Fikambanan’ny poety sy ny mpanoratra malagasy Havàtsa-Upem, anio no hanatantera­hina ilay « Dia rodoben’ny vakiboky an-dalambe » andiany fahefatra (taona 2026). Manomboka amin’ny 9 ora maraina, eo anoloan’ny Lapan’ny tanànan’Antananarivo Renivohitra, ny famakiana boky. Mizotra mankany amin’ny Garan’i Soa­rano. Mihodina mizotra mahitsy tahaka ny mankany Andohan’Ana­lakely. Tonga eo anoloan’ny Tahala Rarihasina Analakely.
Mandritra io no hifandimby mamaky ny boky eny am-pelantanany amim-peo avo ny tsirairay. Malalaka rahateo ny karazana soratra (tononkalo, tantara…) azo vakiana amin’io fotoana io, hanasan’ny Havàtsa-Upem ny olon-drehetra ity hetsika ity.
Tsetsatsetsa tsy aritra. Raha ny boky lafo teny amin’ny toeram-pivarotam-boky no atao maridrefy, ny Malagasy no nitana ny laharana voalohany tamin’ny famakiam-boky taty Afrika talohan’ny taona 1972. Ankehitriny, na ireo trano fivarotam-boky tamin’izany aza saika nikatona ny ankamaroany.

HaRy Razafindrakoto

Hatrany ivelany no efa manana sy nahatafapetraka ny anarany i Joely, raha eo amin’ny tontolon’ny hatsikana sy ny fampihomehezana. Raha tao anaty tambajotra no anisan’ny nahafantarana azy. Ho avy ny seho sehatra « Marina mafy ».

Hifanome fotoana, etsy amin’ny Lapan’ny Fana­tanjahantena sy kolon­tsaina Imahamasina, ny 13 sep­tambra ho avy izao, i Joely, mpanao hatsikana, mpampihomehy sy ireo mpankafy ny sanganasany. Raha ny fanazavana nataon’ny mpikara­kara, Ivenco sy Orange Mada­gascar, teny amin’ny Gara Soarano, omaly. Ito seho nam­pitondraina ny lohateny « Ma­rina mafy » ito no fampiseho­ana momba ny fampihome­hezana voalohany, hatao ao amin’io toerana io. Nambaran’ ny tomponandraikitra fa « ho hita sy heno ary hianohana mandritra ity seho ity ny tsiki­tsiky, hehy, vazivazy, anatra, hafatra…!” .
Nilaza i Joely fa  hiompana tanteraka amin’ny fahazazana ny seho handeha amin’io fotoana io. “Hiompana kokoa amin’ny fahazazako ny seho, saingy, mifandray amin’ny fahazazana nolalovan’ny Ma­lagasy maro”, hoy i Joely. Manana tanjona manokana hanaovana ny seho tahaka izao izy, raha ny nambarany. “Tanjoko manokana hanao­vana ity dia ny hamerina ny voninahitra sy ny hasin’ny sehatry ny fampihomehezana eto Madagasikara”, hoy izy nanamafy izany.
Maharitra adiny telo eo ho eo ny hanehoan’i Joely ny ta­lentany mandritra ny seho « Marina mafy ». Fizarana voa­lohany, hisy mpanao hatsi­kana sy mpampihomehy efatra, hanapa-tsinay ny mpijery. Marihina fa manohana hatrany an’i Joely, ny orinasa Orange Madagascar, ary efa naharitra dimy taona teo ny fiaraha-miasan’izy ireo. “Hisaorako manokana ny Orange, izay nano­hana ary nanaja tanteraka ny fiaraha-miasa hatramin’izay. Ary ny hirariako dia ny hitohizan’izany ho maharitra kokoa”, hoy i Joely.

Fitia Randria