Araka ny vaovao nampi­tain’i Eric Fou Hehy, mandalo tsy fahasalamana i Honorat Herisolomahefa na i Honorat Fou Hehy. Fantatra avy amin’ io antso ho an’ny malala-tanana nataon’i Eric io fa ilana fandidiana maika any am-pitandranomasina ity anisan’ ny zoky sy andrarezin’ny ha­tsikana malagasy ity.
Hisy « urne » hitsangana eo amin’ny Kianjan’Imaha­masina (Barea), handrotsa­hana ny tolo-tanana ho an’i Honorat, amin’ny Alatsinain’ny Paka ho avy izao. Ho avy eny an-toerana i Momota. Misy tahaka izany ihany koa ao amin’ny RDJ 96.6 FM, etsy Analakely, ary ao amin’ny seho Eric Manana ao amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena sy kolontsaina Imahamasina, ny 12 avrily izao.
Miantso ireo mpanaraka azy, ireo mpitia ny tontolon’ny hatsikana ary ny olon-drehetra hifanampy mba hahafahana manatanteraka izany fandefasana azy any ivelany izany ny tontolon’ny zavakanto malagasy iray manontolo (mpanakanto, mpanatontosa sy mpikarakara hetsika, fikambanana maro sy ireo mpiara-miasa amin’ny Fou Hehy, sns).

Nanangona :
HaRy Razafindrakoto

Andrarezin’ny soratra. Feno 100 taona i Clarisse Andriamampandry Ratsifandriha­manana. Hisy lanonana hifandraika amin’izany vanim-potoana lehibe izany eto an-dRenivohitra.

Ny alarobia 8 avrily izao, etsy amin’ny Trano Sary Ambohidahy, fankalazana ny faha-100 taona nahaterahan’i Clarisse Andria­mam­pandry Ratsifandrihamanana. Fotoana hitokanana ilay efi­trano nampitondraina ny anarany ao amin’ity toerana ity ihany koa io. Tafiditra ao anatin’ny fandaharam-potoana ny fampirantiana ny sora-piai­nany sy ny asasorany, izay hisokatra ho an’ny rehetra manomboka ny 9 avrily izao. Ny 22 sy ny 24 avrily, antsa tononkalo iarahana amin’ny Havàtsa-Upem. Eo ihany koa ny filalaovana angano eny an-tsehatra. Fampahafantarana ny mpanoratra amin’ireo he­tsika kolontsaina mahakasika ny boky sy ny vakiboky. Fiara­han’ny minisiteran’ny Sera­sera sy ny kolontsaina sy ny taranak’i Clarisse Andria­mampandry Ratsifandriha­manana no ahafahana manatanteraka ity hetsika fankalazana ny faha-100 taona ity.

Andrarezin’ny asasoratra

Maro ireo karazana asasoratra nikorisan’ny penin’i Cla­risse Andriamampandry Ratsi­fandrihamanana. Anisan’izany ny tantara foronina, tononkalo, tantara faneho an-tsehatra, angano, lahatsoratra fane­hoana fotom-pisainana … Voatetiny tao anatin’ireo asasoratra ireo ny lohahevitra maro samihafa mety mitranga eo amin’ny fiarahamonina.
Nisongadina fatratra ny « Ny zanako », I sy II (Tan­tara), « Lavakombarika », « Salohy » (Tononkalo), « Ramose » (Tan­tara), « Lohataona sy Ririnina » (Tantara)…
Fankasitrahana maro no efa azony. « Sarinda », loka faharoa nomen’ny Anteni­mieran’ny Tanànan’Anta­na­narivo (tononkalo taona 1960), « Salohy », amboaran-tononkalo (taona 1961)
« Fahavaratra », loka na­tolotr’i Akbaraly (taona 1960), « Lavakombarika », fifaninanana sombin-tantara nampanaovin’ny Fikambanana De­môkratika, « Tamberintany », loka voalohany tamin’ny fifa­ninanana nampanaovin’ny AEJM (taona 1961).

HaRy Razafindrakoto

Tontosa ny alakamisy sy omaly zoma, teny amin’ny Kianja mitafon’Ankorondrano, ny fiadiana ny tompondakan’i Madagasikara, sokajy rehetra, taranja judo. Nahatratra 368 ny mpandray anjara, avy amin’ny ligy 8. Teo ihany koa ny Diaspora miisa 2. Ho fanomanana sy fiatrehana ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, Cadets sy Juniors, hatao any Nairobi, ny 24 avrily izao ity fifaninanam-pirenena ity. Mi­kasa handefa atleta 8 sy mpanazatra 1 ny federasionina ary efa mitady mpanohana amin’
izao fotoana izao. Misy ihany koa ireo fifaninanana iraisam-pirenena hafa toy ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, Seniors sy ny Lalaon’ny tanora hatao any Dakar. Tsiahivina fa nisy ny fanolorana fankasitrahana ho an’ireo mpikatroka nahazo vokatra tsara tamin’ny fifaninanana iraisam-pirenena (Afrika, Open continental, Regional, CJSOI) nandritra ity fifaninanam-pirenena ity. teo koa ny fanomezana grady. Mahakasika ny dojo nasionaly, efa misy ny fifanarahana eo amin’ny MJS, ny KBN ary ny FMJ, araka ny nambaran’ny filohan’ny Federasionina malagasin’ny Judo, Bruno Eric Said.

Mi.Raz

Tontosa omaly, tetsy amin’ny Kianja Makis Andoha­tapenaka ny andro voalohany hiadiana ny ho tompondakan’ ny ranomasimbe Indiana, taranja rugby lalaovin’olona 7, sokajy zandriny, U18, vehivavy sy lehilahy ary U16, lehilahy. Fifaninanana karakarain’ny fikambanan’ny rugby aty amin’ny ranomasimbe Indiana (Aroi) izy ity. Raha ny vokatra ho an’ity fanombohana ity, manjakazaka ny Makis eo amin’ireo sokajin-taona ireo. Tsy mbola nisy naharesy mantsy ny ekipa malagasy. Nanokatra ny fihaonana ny sokajy U16, nifandona ny samy Makis. Nivoaka ho mpandresy ny Makis 1 raha nihaona tamin’ny Makis 2. Nisaraka, tamin’ny isa 26 no ho 19 ny roa tonta.
Teo amin’izay sokajy izay ihany, resin’i La Réunion, tamin’ny isa 26 no ho 10 i Mayotte. Ho an’ny sokajy vehivavy, nomontsanin’ny Makis Ladies avokoa izay rehetra nifandona tamin’izy ireo. Anisan’izany ny teo amin’ny U18, izay nandavoan’izy ireo an’i Maurice, tamin’ny isa mazava, 43 no ho 0; an’i La Réunion, 61 no ho 0. Avy eo, La Réunion nanilika an’i Mayotte, 34 no ho 0. Teo amin’ny U18, lehilahy, 40 no ho 0 no nandresen’ny Makis an’i Mayotte. La Réunion indray nanilika an’i Maurice, 19 no ho 17. Ho an’ny U16, lavon’ny Makis 2 tamin’ny isa 19 no ho 17 ihany koa i La Réunion ary 42 no ho 0 no nandresen’ny Makis 1 an’i Mayotte.

Tompondaka

Hatao artifisialy (synthètique) ny bozaka natoraly ao amin’ny Kianja Barea Mahamasina, araka ny fanadihadiana natao tamin’ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré. Efa miroso amin’ny fikarakarana izany ny fanjakana, ankehitriny.

Nambaran’ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasa­m­bany Alain Désiré, omaly, teny Ambohijatovo, fa manana vina ny hanova ny bozaka ao amin’ny Kianja Mahamasina ho artifisialy «synthètique», ny fanjakana. Tapaka taorian’ny dinika nataon’ny teknisianina avy amin’ny MJS sy ny Fe­derasionina malagasin’ny baolina kitra (FMF) ary ny orinasa Kianja Barea Maha­masina (KBM) izany rehefa nozahana ireo lafin-javatra maro. Notsiahivin’ny minisitra fa efa nisy ny fanadihadiana natao tamin’ireo karazana bozaka telo hanaovana safidy. Na hajanona amin’io bozaka natoraly io, na hatao ho bozaka safiotra ary farany ny «synthètique». “Rehefa nojerena ny fikolokoloana sy ny fandaniana ary ny faharetan’ireo karazana bozaka ireo, ny «synthètique» no azo raisina sy maharitra ary afaka handraisana lalao maro”, hoy ny minisitra. Efa miroso amin’ny fanaovana tolobidy amin’ny tsenambaro-panjakana ny mi­nisitera, ankehitriny ary rehefa hita ilay orinasa afaka hiandraikitra izany vao hanafatra ilay bozaka «synthètique». Vinavinaina hanomboka ny volana mey ny asa ary heverina ho vita amin’ny jolay. Nomarihiny fa ilay mifanaraka amin’ny fenitry ny Fifa sy ny Caf io hafarana io. Raha nanontaniana mahakasika iza­ny ny tomponandraikitry ny FMF, nilaza fa efa nisy ny fifampiresahan’izy ireo tamin’ny minisitera, saingy tsy mbola tonga any amin’ity rafi-panjakana ity ny taratasy milaza izany amin’ny fomba ofisialy. Mikasa ny hanao lalao ara-pirahalahiana eo amin’izany kianja izany ny Barea ny volana jona ho avy izao, araka ny tsilian-tsofina mandeha.

Fitia Randria

Nampahafantarin’ny Al­lian­ce Française eto Anta­nanarivo indray ny fisokafan’ny «Bourse à la création 2026». Araka ny anarany, fanohanana amin’ny famoronana zavakanto izy ity, izay misokatra amin’ny Malagasy mpanakanto. Tanjona ny hamoahana tetikasa iray mifototra amin’ny fifanakalozana ara-javakanto, ka ny mozika sy ny sary no ampiarahana amin’ity. Manodidina ny lohahevitra fiarovana ny tontolo iainana ireo forona, ary mila mifandray ireo sary sy ny mozika.
Efa misy mpanao sary roa, ny iray Malagasy ary ny iray Réunionais nofantenana. Hanaovana antso kosa izay tarika iray mpanao mozika mahafeno ny fepetra.
Araka izany, entanina ireo mpanao mozika liana amin’ny tetikasa mba hanatitra ny antontan-taratasy hatramin’ny 17 avrily izao. Izay voafantina eo dia hahazo fanohanana amin’ny famoronana mitentina 8 tapitrisa Ar. Tafiditra ao anatin’io ny saran’ny famokarana sy ny fiketrehana hataon’ireo mpanakanto. Ny 5 hatramin’ny 11 mey no hiketrika izay tarika voafidy eo. Arahina fampirantiana izany ny 1 ha­tramin’ny 6 jona ary ny 5 jona kosa ny fampisehoana miaraka, hatao ao amin’ny AFT Andavamamba.

Zo ny Aina

Ahenoina lohahevitra maro ny hira ba gasy. Ao ny fitiavan’olon-droa, lahy sy vavy, hanina ilay tanàna nahabe, vohitra niandohana. Tsy vitsy kosa ireo maneho fahanginana sy toreo.

Hiavaka tsy tahaka ny nahazatra hatramin’izay ny lohahevitra, hiompana sy hanome sehatra kokoa ireo hira ba gasy mitoreo. Na izany aza, hisy ny lohahevitra hafa, araka ny nambaran’ny filohan’ny Se­hatra Ba gasy. Atrikefa tontosaina ny 4 avrily izao, manomboka amin’ny 2 ora sy sasany tolakandro, ao amin’ny efitrano malalaky ny trano fiantohana Aro etsy Antsahavola.
Anisan’ireo hira omanin’ireo handray anjara amin’ity atrikefa ity ny: «Nilentika re ny masoandro», «Mivalo aminao», «Dia veloma ry Said Omar», izay samy sanganasan’i Naka Rabemanantsoa avokoa. «Hangina ny kamory» (Justin Rajoro), «Aiza ny tany tsy diavim-pitia» (Andrianary Ratianarivo), «Henoy ry Da­da» (A. Ratianarivo), «Maty ilay masoandro» (Samuel Rahamefy). «Dobla sento» (Naka Rabemanantsoa), «Di­so làlana» (Andrianary Ra­tianarivo), «Lasa tokoa re» (Andrianary Ratianarivo), «R’ilay otrikafon’ny foko» (Therack), sns. Hohiraina
amin’io fotoana io ihany koa ireo hira ba gasy marobe maneho toreo fahanginana.
Ankoatra ny atrikefa, hisy hatrany ny sehatra malalaka ho an’izay te handray anjara amin’ny fihirana sy ny fiten­drena, ho fifanakalozana sy fifampizarana fahaiza-manao, ho fampivoarana sy fampivelarana ny talentan’ny tsirairay sy ny ba gasy.

HaRy Razafindrakoto

Nomarihina teny amin’ny EPP Vohibola Ampandrana, omaly, ny Andro maneran-tany hankalazana ny fanentanana sy fampahafantarana momba ny autisme, antsoina hoe «olona hafakely», eto amintsika. Nanamarika izany ny fitokanana ny tranon’ny autisme, ahitana efitrano roa, ao anatin’ny EPP. Fandrai­sana anjara avy amin’ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena ho fampisitrahana ny zo hianatra ho an’ny ankizy hafakely izy io. Misy ny toerana fandraisana ny ankizy hafakely fa mitaky sarany, matetika mavesatra ho an’ny ray aman-dreny. “Eo anivon’ny EPP, sekolim-panjakana, mihena ny sarany ho an’ny ray aman-dreny satria tsy handoa hofantrano ireo fikambanana handray an-tanana ireo ankizy. Tanjona ny hananan’ny ankizy fahaleovan-tena ka rehefa voafehiny izay dia afaka hisitraka fampiofanan’asa izy ireo”, hoy ny talen’ny fampianarana tsy manara-drafitra ao amin’ny minisiteran’ny Fana­beazam-pirenena, i Mamba Dieudonné. Manerana an’i Madagasikara, misy sekolim-panjakana 15 manana «classe integrée passerelle» afaka mandray ireo zaza manana fahasembanana mavesatra. Toerana nandraisana ny ankizy manana toe-tena trisomique nanomboka ny taona 2024 ny eto amin’ny EPP Vohibola ary hiampy ireo ankizy autiste manomboka izao. Tanjona ny hisian’ny sekoly vaovao afaka handray toy izao isan-taona.
Anisan’ny mpanohana ny fikambanana Autisme Mada­gascar ny orinasa Colas, tao anatin’ny telo taona izay. “Teo ny fampitaovana ho an’ny ankizy manana toe-tena hafakely amin’ny faritra maromaro sy ny tranon’ny autisme ao amin’ny EPP Vohibola”, hoy ny solontenan’ny orinasa, Ra­harimalala Rojo.

Vonjy

Nitsidika ny Ivontoerana nasionaly misahana ny famokarana fitaovana pedagojika sy didaktika (Cnapmad) ny delegasionina notarihin’ny minisitry ny Fanabeazam-pirenena Rajaonarison Sendra Nirina, omaly. Ivontoerana iray eo ambany fiahian’ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena, manana traikefa 42 taona, ary mamelona mpiasa manodidina ny 150 isa ny “Cnapmad”. Izy ireo izay miandraikitra ny famokarana ny fitaovana didaktika sy pedagojika ; ny fanamboarana ny fanaka ho an’ny sekoly; ny “verrerie de laboratoire” ary ny fivarotana ireo vokatra ireo. Nisy ny fitsidihana ireo sampandraharaha rehetra eo anivon’ny Cnapmad, ahitana ny imprimerie, Fabrication et maintenance, Administratif et affaire financier ary ny Commercial et Marketing izay notarihin’ny tale jeneraly sy ireo tale tsirairay avy niaraka amin’ireo mpiasa rehetra.
Nandritra izany ihany koa no nihainoana ny hetahetan’ireo mpiasa sy mpitantana. Nanome toky ny minisitra fa hitondra vahaolana mifandraika amin’izany. Matetika misy olana noho ny tsy fahazoana karama ara-potoana sy ny disadisa eo amin’ny mpitantana ny mpiasa.

Vonjy

Ahafahana misoroka ny vohoka tsy nirina, mitondra amin’ny fanalan-jaza sy fahafatesana, ny fizarana fahalalana ho an’ny ankizy sy ny tanora momba ny fanabeazana ara-pananahana.

Taorian’ny famoahana ny vokatry ny fanadihadiana nasionaly momba ny fandrindrana ny fiainam-pianakaviana, taona 2024-2025, nisongadina fa tandindomin-doza ny fahasalaman’ny tovovavy eto amintsika. Adolan­tsento 15- 19 taona avokoa ny 17% amin’ireo reny mamoy ny ainy noho ny vohoka tsy nirina sy ny fahasarotana noho ny fanalan-jaza eny anivon’ny hopitaly. Manentana amin’ny hametrahana fanabeazana ara-pananahana feno ny Tahirin’ny Firenena mikambana ho an’ny mponina (UNFPA) hanampiana ny ankizy sy ny tanora hahazo izany mifanaraka amin’ny taonany. Amin’izao fotoana, tsy azon’ny mpisehatra atao ny manao fanentanana momba ny fananahana ara-pahasalamana sy ny fandrindrana fiainam-pianakaviana eny anivon’ny sekoly, taorian’ny naoty navoakan’ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena, ny taona 2023. Manambara ny naoty fa ny tsy firosoana
amin’ny firaisana ara-nofo no lalantsaina voizina any an-dakilasy, ahazoan’ny ankizy manohy ny fianarany. Ny fandaharanasa fanabeazana ho an’ny fiainana mirindra (EVH) no entin’ny mpanabe isan-tsokajiny mampita sy mitaiza ny ankizy, ny zatovo sy ny tanora mpianatra. Manomboka amin’ ny garabola ny fanabeazana ka hatrany amin’ny fahazoana ny diplaoma bakalorea.
Ankoatra ny fanabeazana ara-pananahana feno, tolo-kevitra taorian’ny fanadihadiana nasionaly koa ny faha­zoan’ny zatovovavy mitondra vohoka na koa niteraka miverina an-dakilasy. Tsy afaka misitraka fampianarana intsony kosa anefa ilay tovovavy raha niditra tamin’ny fanambadiana ara-panjakana na araka ny fomba, araka ny naotin’ny minisitera ihany satria mifanohitra amin’ny foto-kevitry ny minisitera izany.

Vonjy

« Revy be pro max ». Izay ny lohatenin’ilay fampisehoana goavana hotontosaina etsy amin’ny Coliseum, ny alatsinain’ny Paka izao. « Io no fety goavana indrindra eto Antananarivo sy ny manodidina amin’io. Nosafidiana manokana ho ireo mpanakanto malaza tena andrasan’ny maro no hampiarahina ao », hoy ny nambaran’i Tantely Ralalarison, avy ao amin’ny Live Prod, mpikarakara. Efa nitsirika ny toerana teny amin’ny Coliseum izy ireo, omaly. Nandamina ny fiarahana ry Lico Kininike, Dadi Love, Anicette, Wendy Cathalina, Majesty, Elidiot, Ckycky, ALG, Douze X 16, sns. Tarika 10 samy hanao eo amin’ny adiny iray sy sasany avy eo izy ireo. « Tsy maintsy manome fahafaham-po ny mpankafy rehetra eto izahay », hoy ny nambaran’i Lico Kininike, nisolo tena ireo mpanakanto, omaly. Sambany ho an’ny tarika sasany koa ny sehatra goavana, toa an-dry Douze X 16 sy ry ALG.

Zo ny Aina

Tafiditra ao anatin’ny fampahafantarana ny tantaram-pirenena sy ny tantaran’ny fiangonana. Ho fankalazana ny Paska rahateo. Toy ny fanaony isan-taona, hanatanteraka ny « Antsa Paska » ny Chorale Orimbato.

Manamarika ny faha-200 taonany ny Trano Printy voalohany teto Madagasikara izay an’ny Fiangonana FJKM. « LMS Printing House » ny anarany tamin’izany. Tonga teto Mada­gasikara, ny 21 novambra 1826 ny milina fanaovam-printy voalohany nentin’i Charles Hovenden avy amin’ny Lon­don Missionary Society (LMS). Napetraka tao Amba­ton­­a­kanga izy io.
Izany fifamatoran’ny tantara amin’ny FJKM Tranovato Ambatonakanga izany no nipoiran’ny fiaraha-miasa eo amin’ny Trano Printy FJKM Imarivolanitra sy ny Chorale Orimbato, izay hanolotra ny Antsa Paska milohateny: « Mpandresy izy, ary ia­nao? ».
Alahady 5 avrily, amin’ny 4 ora hariva, ao amin’ny FJKM Tranovato Ambatonakanga. Hetsika hampitambatra ny fivavahana sy ny kolontsaina. Handrenesana hira Paska nalaina tamin’ny Tiona protestanta FFPM anisan’ny vokatry ny Trano Printy FJKM. Fiza­ram-potoana voalohany, ha­me­loman’ny Orimbato ireo hira FFPM, tsy dia fandre intsony amin’ny andro Paska toy ny « Ry voasatro-tsilo » (H.L Hassler), « Vita izao ny fandresena » (Samuel Randria­nandraina)… Fizaram-potoana faharoa, hanandratana ireo hira (amin’ny teny malagasy sy teny vahiny) mitondra ho amin’ny fiainam-pandresena, toy ny « Ampiraiso izahay » (Andriantsoavina) , « O happy day » (Edwin Hawkins) … Hira 12 raha hatambatra.
Soratra Masina anankinana ity Antsa Paska ity
“Koa amin’izany rehetra izany dia manoatra noho ny mpandresy isika amin’ny alalan’ilay tia antsika” Romana 8:37.

HaRy Razafindrakoto

Ny herinandro ho avy izao, hidina any amin’ny faritra Atsimo sy Atsimo Atsinanana ny fitondram-panjakana, amin’ ny alalan’ny BNGRC, ny minisiteran’ny Mponina, ny mini­siteran’ny Fahasalamam-bahoaka, ny Ofisim-pirenena momba ny fanjarian-tsakafo (ONN) ary ireo mpiara-miombon’antoka. Hitondra fanampiana ho an’ireo olona izay ianjadian’ny tsy fanjarian-tsakafo mahery vaika sy tsy fahampian-tsakafo izy ireo. Tao anatin’ny fivoriana niarahana tamin’ireo mpiara-miombon’antoka sy mpiantsehatra mivondrona ao amin’ny Cric, tamin’ity herinandro ity, no nizarana ny zava-misy any an-toerana. Teo ambany fita­rihan’ny tale jeneralin’ny BNGRC, ny jeneraly Rama­nan­tsoa Gabriel, teny amin’ny foiben-toeran’ny BNGRC. Nandray fanapahan-kevitra ireo mpivory fa hitodika maika any Atsimo ny fitondram-panjakana hifehezana haingana izany toe-javatra izany tsy ho lasa lavitra.
Hiainga ny faran’ny herinandro izao ny fanampiana avy eto Antananarivo, hihazo ireo kaominina izay efa ma­nangasanga ny tsy fanjarian-tsakafo mahery vaika. Laha­ram-pahamehana amin’izany ny fanohanana ireo zaza amam-behivavy.
Marihina fa distrika maromaro, ao anatin’ny faritra enina, no arahi-maso akaiky ny tsy fanjarian-tsakafo ao aminy: Androy, Anôsy, Atsimo An­drefana, Atsimo Atsinanana, Fitovinany ary Vatovavy.

Vonjy

Nisy ny atrikasa fankatoavana ny fandaharam-pampiofanana momba ny fitsaboana sy fanentanana ho an’ireo ankizy tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo. Teny amin’ny foiben-toeran’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka, tamin’ity herinandro ity, no nanatanterahana izany. Tanjon’ny tahirin-kevitra enti-manofana ny hanamafisana ny fahaiza-manaon’ireo mpia­san’ny fahasalamana. Eo koa ny fanatsarana ny fahaizan’ny mpanentana ara-pahasalamana eny ifotony. Tafiditra ao koa ny hitiliana ny fahatarana eo amin’ny fivoaran’ny ankizy sy hanaraha-maso akaiky ny fitsaboana sy fanentanana ireo ankizy tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo.
Zava-dehibe ny fananana ity tahirin-kevitra ity, ahitana toro­lalana mazava sy fampiharana natao ho an’ny mpiasan’ny faha­salamana sy ny mpanentana ara-pahasalamana eny ifotony.
«Ny fahasalamana no harena sarobidy indrindra », hoy ny sekretera jeneralin’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka, Dr Randrianambinina Ephraïm Stephanson. Izy izay nano­katra tamin’ny fomba ofisialy ny atrikasa fankatoavana ny “Curriculum de formation sur la thérapie de stimulation des enfants malnutris”.

Vonjy

Nisy nitory eny anivon’ny Bianco ny filohan’ny oniversiten’ny faritra Itasy. Maromaro ny anton’izany, araka ny loharanom-baovao.

Anisan’ny tafiditra ao anatin’izany fitoriana izany ny fisandohana andraikitra sy fiahiahiana fanodinkodinam-bola hatrany amin’ny dimy tapitrisa Ariary. Manampy izany koa ny na­kana fiarabe miisa efatra, tsy nifanaraka amin’ny dingana ara-dalàna tokony harahina.
Mifandraika amin’izany indrindra ny fanambarana nataon’ireo tanora Gen Z any an-toerana, telo andro mia­loha izao fitoriana nalefa eny amin’ny Bianco izao. Nanao antso avo amin’ny minisite­ran’ny Fampianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa ireto tanora ireto ary mitaky vahaolana koa amin’ny fitondram-panjakana. Tanisain’izy ireo ao anatin’izany ny fanararaotam-pahefana mihoa-pampana ataon’ny filohan’ny oniversite any an-toerana. « Efa fanaony hatramin’ny naha
filoha lefitra azy teny amin’ny oniversite Ankatso izany fomba fiasa sy didy jadona izany », hoy ireo Gen Z.
Nohitsin’izy ireo koa fa tapitra afaka fotoana fohy ny fe-potoana iasany. Mandeha sy miely anefa ny feo fa ny havany na ny zanany ihany no hapetraka eo amin’ny fitaleavana, hisolo azy. « Aiza ho aiza ilay Fanavaozana raha mbola manjaka ny fampidi­rana fianakaviana anaty fitantanana sy ny toe-tsaina lo manjaka eo anivon’ny fampianarana ambony? », hoy ny fanontanian’izy ireo.
Manoloana izany, nambaran’ireo Gen Z any Itasy ireo fa mila olona manana ny fahaiza-manao ny tontolon’ny fampianarana ambony. « Tsy azo ekena ny fanaovana ramatahora sy famoretana hihazonana fahefana », hoy izy ireo. Manao antso amin’ny minisitry ny Fampianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa izy ireo hidina ifotony sy handray andraikitra dieny mbola tsy rotika ny hoavin’ny mpianatra any Itasy.

Synèse R.

Norombahin’i Hajanirina, atletan’ny Crown Vakinanka­ratra, ny laharana voalohany sy ny medaly volamena nandritra ny fiadiana ny ho tompondakan’i Maurice tamin’ny hazakazaka anaty natiora na ny Trail, ho an’ny halaviran-dalana 32 km. Fifaninanana nokarakarain’ny ligy any an-toerana, ny sabotsy 28 marsa lasa teo. Notarihiny hatramin’ny voalohany ka hatramin’ny farany ny hazakazaka. Tonto­sany tao anatin’ny 3 ora sy 11 mn sy 21 s ny halavirana. Fe-potoana vaovao no vitan’i Hajanirina tamin’ity fifaninanana ity. Mbola manana ny fikasana hanatsara izany ny tovolahy amin’ny manaraka, raha ny nambarany teo am-pahatongavana.
Taraiky 16 mn taorian’i Hajanirina ilay maorisianina, i Brian François Fils, izay na­havita ny hazakazany tamin’ ny fotoana 3 ora sy 27 mn sy 16 s. Fahatelo i Liraud Flore, 3 ora 27 mn 27 s. Efa nametraka ny anarany eo amin’ny Trail any Maurice sy eto amin’ ny faritry ny ranomasimbe In­dianina sahady izany i Hajanirina taorian’ity zava-bitany ity, izay anisan’ny misongadina.

Tompondaka

Fandresena sy sahala no vokatra azon’ny Barean’i Madagasikara tany Turquie. Mety hijanona eo amin’ny laharana faha-104 ny ekipam-pirenena malagasy.

Tsy nisy ny nivoaka mpandresy! Nisaraka ady sa­hala tamin’ny isa 1 no ho 1, ny Barean’i Madagasikara sy ny Nzalang Nacional Guinée Equatoriale, nandritra ny fihaonana ara-pirahalahiana izay natao, omaly, tao amin’ny Ki­anjan’ny Emir Complex Antalya Torkia. Taorian’ny fandresena 5 no ho 2, azo tamin’i Kirghizis­tan, dia namarana ny dian’ny Barea tany Torkia ity vokatra ity.
Raha hiverenana kely ny fifanandrinana tany an-toerana, hita nifandanja tsara ny andaniny sy ny ankilany teo amin’ny fitazomam-baolina saingy nanantombo amin’ny fanafihana ny Nzalang, teo amin’ny fidirana voalohany. Ny telo minitra voalohany, na­hazo fanafihana tsara ny gi­neanina mpilalao saingy nidona tamin’ny tsivalamby izany. Tany amin’ny faha-45 minitra, namono baolina ho an’i Guinée Equatoriale, i Loren Zuniga, nitarika 1 no ho 0, ry zareo teo amin’ny fialan-tsasatra.
Tao anatin’ny fidirana faharoa, nisy ny fanovana paikady ho an’i Corentin Martins, mpanazatra ny Barea. Neso­rina ry Arnaud sy i Warren Caddy, nampidirina i El Hadary sy Nicolas Fontaine ary i Clément Couturier. Nahitam-bokany izany, nahasahala ny isa ta­min’ny alalan’ny “Coup franc” i Rayan Raveloson, kapitenin’ny Barea, ny minitra faha-62. Tsy niova tamin’io ny isa, rava sa­hala ny lalao, na dia teo aza ny andrana nataon-dry Couturier sy El Hadary ary Nicolas Fontaine.

Tsy niova ?
Taorian’iny vokatra azon’ny Barea tamin’i Kirghizistan sy Guinée Equatoriale iny, nijanona teo amin’ny laharana faha-104 ihany ny Malagasy, araka ny fikarohana natao omaly, tao amin’ny tambajotran-tseraseran’ny Fifa. Hatre­to, milaza ity pejy ity fa miandry ny vokatra rehetra vao hivoaka ny filaharana vaovao. Ankoatra izay, niakatra eo amin’ny faha-105 i Guinée Equatoriale ary i Vietnam indray no eo alohan’ny Barea, raha tsy misy ny fiovana farany. Marihina fa anio no hivoaka amin’ny fomba ofisialy ny filaharana vaovaon’ny Fifa.

Fitia Randria

Novatsian’ny fitondram-panjakana, tamin’ny alalan’ny BNGRC, fanafody ny fitaleavam-paritry ny Fahasalamam-bahoaka Alaotra Mangoro. Fa­nafody 126 baoritra no natolotra, tamin’izany, nahitana karazam-panafody hitsaboana ny tazo, antibiotique, antidiabétique, vitamine… miaraka amin’ ny fitaovam-pi­tsaboana maro.
Tonga teny amin’ireo to­kantrano miisa 1 200 tena marefo ao amin’ny kaominina Ambonivohitr’Ambatondrazaka, Feramanga Avaratra, Ambandrika, distrikan’Amba­tondrazaka, ny fiandohan’ny herinandro teo ireo fanampiana avy amin’ny BNGRC. Ho fanohanana ny fahafaha-miarin’ireo tokantrano izany. Vary 12 000 kg, voamaina 2 310 kg, menaka 1 200 l, lamba firakotra 1 200 ary koveta 1 200 no notsinjaraina. Hitohy any amin’ireo kaominina roa ao anatin’ny distrikan’Amba­tondrazaka sy kaominina telo ao anatin’ny distrikan’Ampa­rafaravola ny hetsika fanarenana.
Nahazo ny anjara fanampiana koa ny tokantrano 400 tena marefo ao amin’ny kaominina Antetezambaro, distrikan’i Toamasina II ho fanohanana ny fahafaha-miarin’izy ireo. Ny BNGRC no nisahana ny fizarana. Vary 5 000 kg, voamaina 1 000 kg, menaka 400 l, lamba firakotra 400 ary fitaovana fanadiovana sy fidiovana ho an’ny vehivavy 400 isa no natolotra tamin’izany.
Hitohy any amin’ireo kaominina efatra, ao anatin’ny distrikan’i Toamasina II, sy distrikan’i Brickaville, ny hetsika.

Vonjy

Notanterahina tany Toliara, ny volana marsa lasa teo, ny hetsika faobe fampahafantarana ny lalàna laharana 2027- 043 momba ny fahasalamana ara-pananahana sy fandrindrana fiainam-pianakaviana. Ny Ipas Afrique Francophone sy ny Réseau parlementaire national pour la justice reproductive no nifarimbona tamin’ny fikarakarana.

Tsapa nandritra ny fidinana tany Toliara fa maro ny tsy mahafantatra ny fisian’ilay lalàna. Misy koa tsy mahafehy ny votoatiny. Ni­santarana ny hetsika faobe ny dinidinika niarahana tamin’ny tanora sy ny fikambanan’ny vehivavy manana fahasembanana ao amin’ny faritra Atsimo Andrefana, tao amin’ny Maison des jeunes tao Ankilifaly. Dr Rajaobelina Lova, filohan’ny tambajotran’ireo parlemantera no nanazava ny asa sy andraikitr’izy ireo manoloana ny fahasalamana ara-pananahana. « Midina ety ifotony izahay hamantatra ny hetahetanareo vahoaka, ahafahana manatsara ny lalàna efa misy » hoy izy. Notsipihiny fa antoka ho amin’ny fampandrosoana ny fandrindrana fiainam-pianakaviana ka manana zo hisafidy ny isan’ny zaza aterany sy ny fotoana tiany hiterahana ny mpivady ary miantoka io zo ara-pananahana io ny lalàna 2017- 043.
Nentanina koa ny tanora tsy hiroso amin’ny firaisana ara-nofo aloha loatra, tsy hiditra mialoha ny faha-18 taona anaty fanambadiana satria voararan’ny lalàna malagasy izany mialoha io fetran-taona io. Potika ny hoavy ary tsy tratra ny tanjona sady lasa vesatra ho an’ny ray aman-dreny izy ireo raha izay no miseho.
Nilaza ny zava-misy eto Ma­dagasikara ny solontenan’ny Ipas Afrique Franco­pho­ne eto an-toerana, Razanaliliany Hajasoa. Hatreto, vehivavy 10 isan’andro no maty vokatry ny fahasarotam-piterahana na ny fitondrana vohoka ka zatovo ny telo amin’ireo. Miroso aloha loatra amin’ny firaisana ara-nofo ny tanora malagasy raha ampitahaina amin’ireo firenena hafa. Vokany, miakatra ny ta­han’ny vohoka aloha loatra tsy niriana. Mitombo ny fampitsaharana vohoka antsokosoko, izay mitarika amin’ny fahafatesana matetika. Voasazin’ny la­làna eto Madagasikara ny fampitsaharana vohoka, na inona na inona antony. Samy iharan’ ny sazy avokoa na ilay vehivavy na ireo olona nanatanteraka izany. Ankoatra ireo, mitombo ny tahan’ny aretina azo avy amin’ny firaisana ara-nofo.

Vonjy