Zava-dehibe ho an’i Madagasikara ny fanamafisana ny fahaizana misoroka, mamantatra mialoha ary mamaly haingana ireo tranga ara-pahasalamana maika. Ilaina, araka izany, ny fanavaozana ireo paikady sy antontan-taratasy enti-miatrika ny karazana loza ara-pahasalamana ahina. Tanjona ny hampifanaraka izany amin’ny fiovaovan’ny tontolon’ny fahasalamana maneran-tany sy ny toe-draharaha eto Madagasikara.
Mitombo hatrany ny loza mitatao amin’ny fahasalamam-bahoaka, toy ny fihanaky ny areti-mifindra sy ny mety hisian’ny valan’aretina (Pesta, Kitrotro, Lefakozatra, Chikungunya, Mpox, Ebola…) ka ilaina ny manaraka ny fivoaran’ ny zava-misy sy mampifanaraka ny fisorohana tokony hatao.
Ny fanavaozana ny (Plan d’Action National Pour la Sécurité Sanitaire de Madagascar) PANSS dia mikendry ny hampifanaraka ny votoatiny amin’ny zava-misy ankehitriny, hanamafy ny fahavononan’ i Madagasikara manoloana ny vonjy taitra ara-pahasalamana. Hanatsara ny fandrindrana ny asa sy ny fiaraha-miasa eo amin’ny sehatry ny fahasalaman’ny olombelona, ny fahasalaman’ny biby ary ny tontolo iainana, araka ny fomba fiasa «Fahasalamana tokana» (One Health).
Ny fiaraha-mientan’ny hery rehetra dia singa iray iankinan’ny fanatsarana ny fahavononana sy ny fahaiza-miatrika ireo loza sy hamehana ara-pahasalamana, ho fiarovana ny fahasalamam-bahoaka.
Tatiana A
Taom-panokafana ny fotodrafitrasa naorina sy nohavaozina ity taona ity ho an’ny polisim-pirenena. Nimasoan’ny minisiteran’ny Filaminam-bahoaka ny nampitaovana azy ireny ahafahany manakaiky sy manampy ny vahoaka.
Ny lohahevitra «Polisim-pirenena malagasy miaro sy manampy vahoaka» no nanamarihana ny tsingerin-taona nisian’ny polisim-pirenena teto Madagasikara, izay feno 65 taona tamin’ity taona ity. Manan-danja ny fomba nenti-nanamarika azy noho izy mifanindran-dalana amin’ny fanovana sy fanavaozan-drafitra izoran’ny firenena ankehitriny, hoy ny minisitry ny Filaminam-bahoaka, Inspecteur Général de Police, Erick Michel. Nisy varavarana misokatra nampahafantarana ny polisim-pirenena sy ny mombamomba azy tetsy amin’ny tranom-bokim-pirenena Ampefiloha, nanomboka ny zoma lasa teo ary nifarana omaly. Hetsika samihafa no nanehoana ny polisy manampy vahoaka indrindra tamin’ny fizaham-pahasalamana : fitiliana ny homamiadan’ny nono sy ny vozon’ny tranon-jaza, fitiliana ny diabeta… nokarakarain’ny Fikambanan’ny vadin’ny polisy sy ny polisy vavy (Fivapova), izay rantsana iray miara-mientana ho fanampiana ny vahoaka. Nanombohana ny fankalazana ny 30 septambra lasa teo ny fanomezana ra notanterahin’ny polisy rehetra manerana ny Nosy teny amin’ny tobim-pahasalamana anatin’ny toerana misy azy avy.
Fomba iray hanakaikezana kokoa ny vahoaka ny fampitomboana isa ny polisy am-perinasa. Tontosa ny fifaninanana indroa miantoana nandraisana mpianatra ho polisy. Voalohany nandraisana mpianatra ho agent de police miisa 500 hiofana any amin ny Eniap any Antsirabe. Faharoa, handraisana mpianatra ho kaomisera 20, inspecteur 30 ary agents de police 850. Tanjona ny hanatrarana ny fenitra iraisam-pirenena ho polisy telo ho an’ny olona 100 raha mbola polisy iray ho an’ny olona 3000 ny eto amintsika.
Nandritra ity taona ity no nametrahana amin’ny fomba ofisialy ny fandraisam-pibaikoana ireo talem-paritry ny filaminam-bahoaka satria rafitra manakaiky vahoaka ny fitaleavam-paritra. Nandray ny fibaikoana ny talem-paritry ny filaminam-bahoaka Boeny, Melaky, Betsiboka ary Sofia ny 16 oktobra lasa teo.
Vonjy
Hotanterahina manomboka ny alarobia 28 oktobra izao, ny “Festival des livres Thrillers”, andiany faha-5. Ho feno ny fandaharam-potoana satria haharitra 5 andro ny hetsika izay hatao eny Alliance Française Antananarivo. Raha ny fandaharam-potoana, amin’io alarobia io no hanaovana ny fanokafana ofisialy ka hisy hetsika maromaro hitranga eny an-toerana. Hisy ny Slam manokana “Thriller”, ny alakamisy 29 oktobra, ho tohin’ny fandaharam-potoana, izay hiarahana amin’ny Madagaslam. Aorian’izay, mbola misy ny hetsika, toy ny latabatra boribory ny zoma 30 oktobra ka anisan’ny lohahevitra ny hoe “Ny tsiambaratelon’ny Thriller amin’ny onjam-peo”. Ny sabotsy 31 oktobra kosa ny famaranana ofisialy an’ ity “Festival des livres Thrillers” ity. Hisy ny teatra amin’io famaranana io, ka tantara mitondra ny lohateny “Faty mitsangana”, miaraka amin’ny Tarika “Iray Fy’Art”, izay efa niara-niasa tamin’ny “Festival des livres Thriller” hatramin’izay. Tsy misy vidim-pidirana ny hetsika izay hanasan’ny mpikarakara ireo rehetra liana sy te hiaina anaty kolontsaina miavaka mba ho avy amin’ity hetsika goavana ity. Tsiahivina, ho fankalazana ny “Halloween” no anton’ny hetsika ary mitady izay zava-baovao hanatsarana izany hatrany ny mpikarakara, dia ny Alliance Française izany.
Mi.Raz
Mpifety 22 000 isa no vory, raha ny tomban’ny mpikarakara. Fampisehoana, lalao, fialamboly, fanentanana ary fiaraha-mientana no nifandimby tao anatin’ny 3 andro. Faran’ny herinandro tena nahoraka iny ho an’i Toamasina.
Tsy nisy ny hetsika tamin’ny taon-dasa, noho ny toe-draharaha teto amin’ ny firenena. Niverina tamin’ny tanjany ary nihoatra ny lazany kosa ny « Star Tour » sady nanamarihana ny «Oktoberfest» teto Toamasina, ny faran’ny herinandro teo. Nivadika ho kianja nasiana ny sehatra lehibe ny «Esplanade Tamatave 501», ka ny seranana sy ireo sambo lehibe no ravaka tao an-damosiny. Sehatra izay nosokafana tamin’ny fanentanana sy lalao samihafa, nohafanain’i Teg, Bahrone sy Legar ary ireo mpikosoka kapila efa mpanaraka ny hetsika : Three T, Gova, Dj Natoo, Dj Landry.
Nanokatra ny andiam-pampisehoana, ny sabotsy, i Dalvis. Avy hatrany dia nafana, satria tsy vaovao amin’ny mponin’i Toamasina izy. Teto amin’ity toerana ity rahateo no nanaovana ny rakitsarin’ny «Izy sa za ?», nampalaza an’i Dalvis, 15 taona lasa izay. Nandimby sehatra efa nafana i Stéphanie sy ny ekipany, izay nandrasan’ny mpankafy koa tamin’ity hetsika ity. Noteteziny avokoa ireo hirany be mpankafy rehetra, ka nalai-nisaraka ny rehetra. Soa fa notohizana tamin’ny fampandihizana nandra-naraina izany.
Ny alahady, i Anatal no nanokatra ny seho. Nangatsiatsiaka tsy toy ny omaly, na izy teny an-tsehatra na ireo mpijery. Mety ho antony lehibe ilay fanaovana « playback » tsy mba nafenina akory. Na veloma aza tsy vitany, taorian’ny 20 minitra niakarany ny sehatra izay toa tsy mbola sahaza azy…
Soa fa navotan’i Tsota izany. Na samy mozika an-tanàn-dehibe aza, ny an’ito farany sady nisy mpitendry, mpanao feo lafika nanampy ny DJ. Ny hirany rahateo be mpankafy, izay nilahatra tamin’ireo an’i Agrad. Namarana ary nitazona ny hafanana hatramin’ny farany i Agrad, izay tsy azo iadian-kevitra fa anisan’ ireo manana ny toerany amin’ny rap gasy amin’izao fotoana.
Toerana hafa, revy hafa ihany koa ny tao amin’ny «Espace pression» Arena. Nanomboka ny zoma dia efa nivadika ho toeram-pialambolin’ireo mpinamana izany. Tratra ny tanjona ho an’ny ekipan’ny Star, izay nikarakara. Iny koa no nanakatona ny « Star Tour » 2026.
Zo ny Aina
Fifampizarana traikefa momba ny fampandrosoana ny ZES, fisarihana mpampiasa vola ary fananganana fotodrafitrasa. Nisongadina ireo nandritra ny fihaonana iraisam-pirenena momba ny faritra ara-toekarena manokana, andiany fahefatra, tany Moscou-Rosia. Nanampy an’i Madagasikara namantatra ireo fahafahana miara-miasa amin’ny sehatra iraisam-pirenena ny hetsika. Tanjona ny hampiroboro ny indostria, hamoronan’asa ary hampitombo ny sandam-bokatra eto an-toerana.
Nahatratra 784 tapitrisa Ariary ny fanondranana volamena voalohany tamin’ny alalan’ny Guichet unique d’exportation (GUE) . Tao anatin’ny tapa-bolana, mitentina 3,4 tapitrisa Ariary ireo vola vahiny azo tamin’ireo volamena 33 kilao naondrana. Mahatratra 735 tapitrisa Ariary kosa ny haba sy ny tamberim-bidy azo tamin’ny fitrandrahana raha 49 tapitrisa Ariary kosa ny saram-pamantarana sy ny fitsirihana ny fahadiovan’ny volamena.
Nogiazana ireo kapoaka arafesina miisa 10 tratra tao amin’ny tsenan’Antanambao, ny 22 oktobra teo. Mety hiteraka fahapoizina ho an’ny mpanjifa ireo fitaovana tratry ny mpanara-maso ka nalana teny an-tsena avy hatrany. Ankoatra izay, nahazo fampitandremana ihany koa ireo mpaninjara menaka, miisa telo, noho ny kalitaon’ny menaka amidiny.
Hanomboka anio, any Azerbaidjan, ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany, taranja baolina kitra ho an’ny sokajy zandriny na “Fifa U15 World Cup” sy ny “Festival 2026”. Anisan’ireo mandray anjara ny Barea. Hifandona voalohany amin’izy ireo, eo amin’ity andro voalohany ity, ry zareo Baku. Lalao roa avy hatrany ny alahady 25 oktobra ka hifanandrina amin’i Nouvelle-Zelande sy i Porto Rico. Toy izany koa ny alatsinainy. Hikatroka amin’i Venezuela sy Somalie ireo zandrikely. Raha ny fitsipiky ny lalao, tafita
amin’ny ampahefa-dalana ireo roa voalohany isam-bondrona. Taorian’ny fahatongavany any an-toerana, efa niatrika ny fanazarantena voalohany ny Barea. Vonona ry zandrikely ary manana faharisihana sy finiavana hiatrika ity lalao goavana ity. Tsiahivina fa miisa 189 ireo firenena miatrika ity “Fifa U15 World Cup” ity. mitotaly 945 ny isan’ny lalao hatrehin’ireo tanora. Tsiahivina fa baolina kitra ho an’olona 8 izy ity ary 20 mn indroa miditra ny faharetan’ny lalao iray.
Tompondaka
Nanatontosa valandresaka ho an’ny mpanao gazety, tetsy Antanimena, omaly, ireo mpikambana ao anatin’ny Komity hamerina ny hasin’ny baolina kitra (K2HB). Mbola mahatsapa ity fikambanana ity fa marary ny baolina kitra, amin’izao fotoana izao. Noporofoin’izy ireo tamin’izany ny vokatra ratsy azon’ny ekipam-pirenena Barea nandritra ny lalao fifanintsanana Can farany teo sy ny an’ireo klioba solontenan’i Madagasikara izay niatrika ny fifaninanana afrikana “LDC Caf” sy ny “Coupe de la Caf”. “Efa ela izahay no nanao antso avo ny amin’ny tokony hijerena ny olana fototra tsy mampivoatra sy tsy mampandroso ny baolina kitra malagasy ary mbola mamerina izany foana, ankehitriny”, hoy ny mpitantana iray eo anivon’ny K2HB. Nomarihin’izy ireo fa tsy hivoatra mihitsy ity taranja ity raha mbola ny rafitra misy amin’izao fotoana no tazomina. Mila miroso amin’ny fanavaozana izany. Mbola nanamafy hatrany ny hevinyizy ireo. Anisan’ny antony mankarary ny baolina kitra eto an-toerana ihany koa ny tsy fisian’ny politika sy fandaharanasa mazava. Eo koa ny tsy fisian’ny fifaninanam-pirenena ho an’ireo taninketsa, izay tena fototra tokony himasoana hanatsarana ny hoavin’ny baolina kitra. Mbola miantso ny tomponandraikitra hatrany ry zareo ny mba hametrahana rafitra iray hiaraha-mitantana, entina mampandroso ny baolina kitra eto Madagasikara. Tsiahivina fa efa tamin’ny taona 2009 no nijoro ny fikambanana K2HB.
F.R
Hotanterahina ao amin’ny Gymnase Ankoay Ankorondrano, amin’ity faran’ny herinandro ity, ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja Badminton. Raha ny fanazavana azo avy amin’ny loharanom-baovao iray, ligy roa ihany no nahatonga solontena tamin’ity dia ny avy eto Analamanga sy ny avy any Vakinankaratra.
Hotontosaina rahampitso ny andro fahefatra amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja baolina kitra, diviziona faharoa nasionaly. Raha ho an’ny solontenan’Analamanga, Disciples FC Espoir, hifanandrina amin’izy ireo, etsy Betongolo, ny ekipan’ny AS JM. Tanjon’ity klioba ity ny ho tompondakan’io diviziona io.
Hifantoka kely atsy Espagne indray ny sain’ny mpankafy baolina kitra, rahampitso. Hifanandrina amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’ny «La Liga» ny FC Barcelone sy ny Real Madrid FC. Marihina fa ity fihaonana antsoina hoe: “Classico” ity dia tena ankafizin’ny maro. Mbola manala vela ny Real Madrid FC.
Hifampitaona etsy Andohatapenaka indray ny mpankafy baolina lavalava, rahampitso. Hiady ny amboara lehibe nasionaly ny ekipan’ny Kaominina, Uscar sy ny Cosfa. Hatao amin’io fotoana io koa ny famaranana ho an’ny sokajy vehivavy.
Hotanterahina rahampitso, ao amin’ny Kianja Makis Andohatapenaka, ny lalao famaranana ny fiadiana ny amboaran’i Madagasikara, taranja Rugby. Hiady ny amboara lehibe amin’izany ny ekipan’ny kaominina Antananarivo Renivohitra, Uscar sy ny miaramila, Cosfa. Tsy maintsy hanao valin’ady amin’io fihaonana io ny mpilalaon’ny kaominina.
Tsiahivina fa efa lavon’ny Cosfa, tamin’ny isa, mokafohy, 26 no ho 25, ny Uscar, nandritra ny famaranana ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, “XXL Top 12”. Raha azon’ny Cosfa eo ny amboara, azo lazaina ho nahavita pao-droa izany ry zareo, tamin’ity taom-pilalaovana ity. Raha azon’ny Uscar kosa izany, azo heverina ny hisian’ny “Super Coupe de Madagascar”.
Raha hiverenana ny manasa-dalan’izy ireo, ny Uscar no nanintsana ny TFMA Ankasina, tamin’ny isa 45 no ho 44. Ny miaramila kosa nanilika ny TFA Anatihazo, 91 no ho 29.
Ankoatra ireo mpilalao mihaona eo ambony kianja, adin’ny samy mpanazatra efa manana ny lazany eto Madagasikara ihany koa izy ity: i Berthin Zoto, ho an’ny Uscar, ary ny Coach Razily, ho an’ny Cosfa.
Ankoatra izany, hiady ny laharana fahatelo eny an-toerana ihany koa ny samy kartie. Hifanandrina amin’izany ny TFA pilokely sy ny TFMA boaikely manohitra. Hiady ny famaranan’ny tompondakan’i Madagasikara, sokajy vehivavy kosa, ny FTM Manjakaray sy ny SCB Besarety, tompondaka farany.
Fitia Randria
Tao anatin’ny herinandro iray, mpianatra miisa 500 no nahazo fanentanana momba ny olana mahakasika ny herisetra an-tsekoly, tamin’ny alalan’ny hetsika notarihin’ny fikambanana “Stop harcèlement scolaire à Madagascar” (SHSM) tao amin’ny distrikan’Avaradrano sy Atsimondrano. Tanjona ny hampahafantatra bebe kokoa momba ity tranga ity sy hampirisihana fitondran-tena feno fanajana eo anivon’ny sekoly.
Nahazo ny loka voalohany nandritra ny andiany faha-12 amin’ny Fifaninanana adihevitra amin’ny teny frantsay (TIUD) eo amin’ny Oniversite ny oniversite Katolika eto Madagasikara (UCM). Rakotomavo Nalitiana Tahianjanahary sy Rajaonarivony Koloina Fanirisoa no nandray anjara tamin’ity fifaninanana ity.
Notanterahina ny alakamisy teo, tany Ambovombe, Faritra Androy ny fitokanana mifandray amin’ny tetikasa fanamafisana ny rafitra famatsian-drano fisotro madio, amin’ny alalan’ny fanorenana ny fantsona mampitohy an’Andranogoa sy Ambovombe. Mponina manodidina ny 33 500, amin’ireo tanàna miisa 20 any Ambovombe, hisitraka rano fisotro madio.
Nitsahatra hatreo ny peniny, nandao ny tany mandrakizay i Vahela Osiar, poeta malagasy avy any Alaotra Mangoro. Nodimandry, omaly, teny amin’ ny HJRA Ampefiloha ity mpanoratra manana ny maha izy azy sy miavaka ity, rehefa tsy salama fotoana maromaro. Niavaka tamin’ny fomba fanoratra i Vahela Osiar, na tamin’ ny fampiasana ny teny izay voarindra izany, na ny hevitra nampitaina sy ny fihetseham-po nozarainy. Momba ny tany, fitiavana ary ny fiainana no tena resahiny amin’ny sanganasany. Anisan’ny nampiavaka ny asasorany ny fampiasana ny voambolana fampiasan’ny tanora, mba hisarihana ny ankizy amin’izao fotoana hitia ny poezia. Poezia anisan’ny nalaza sy naverin’ny tanora tao amin’ny tambajotran-tserasera sy Tik tok nosoratan’i Vahela ilay hoe “Mandehana posy”. Tsiahivina fa mpikambana eo anivon’ny Faribolana Sandratra i Vahela ary mpanoratra maro no efa niara-niasa sy nifampizara taminy. Maty namela mamy ho an’ny kanto malagasy i Vahela Osiar. Izy no lasa fa ny asasorany mitoetra. Mirary fiononana feno ho an’ny fianakaviany izahay eto amin’ny gazety Taratra.
Mi.Raz
Tafiditra ao anatin’ny fandaharam-potoana hoenti-manamarika ny faha-10 taonan’ ny Fondation H, etsy Ambatomena, lalana Refotaka, hosokafana ny 13 novambra izao, eny an-toerana, ny fampirantiana roa lehibe. « Masoandro amam-bolana », hampirantian’i Temandrota ny sanganasany. Eo ambany fitarihana sy fandrindran’i Tamsin Hong sy Hobisoa Raininoro. « Masoandro amam-bolana », hanasongadina ny tontolon’ny kanto, ny zava-panahy, ny fahendrena sy ny foto-pisainana mifanjohy amin’izany, araka ny fahitan’i Temandrotra azy. Mifaka amin’ny kolontsaina malagasy.
Ranty hikambanana kosa ny faharoa. Hanehoan’ireo mpanakanto miisa 21 nahazo tamin’ny loka « Prix Paritana » sy ny nahazo ny loka faharoa tao anatin’izay 10 taona nisian’ny Fondation H izay. Eo ambany fitarihana sy fandrindran’i N’Goné Fall, indray, ity ranty faharoa ity. Hiranty eny an-toerana ny sanganasan’i Yannick Tojonantenaina Andrianambonisoa, Finoana Ratovo Andriantseheno, Miangaly Elia Andriantsoa. Eo koa ny an’i Dina Nomena Andriarimanjaka, Olivia Bourgois, Dwa, Tsiriniaina Hajatiana Irimboangy, Andri Marcel, Liva Marc Rajaobelina, Felana Rajaonarivelo, Viviane Rakotoarivony, Arilala Ophélia Ralamboson, Chloé Soafaniry Ramanankasina. Miampy ny sanganasan’i Rado Ramilison, Mahefa Dimbiniaina Randrianarivelo, Andy Rasoloharivony, Ashiko Ratovo, Richianny Ratovo, Rijasolo ary Ms. V sy Madame Zo.
Anisan’ny misongadina amin’ity ranty hiarahana mpanakanto maro ity ny fanehoana ny fahaiza-mamorona eo amin’ny tsirairay sy ny ezaka nataony tao anatin’ny 10 taona.
HaRy Razafindrakoto
Hotontosaina ny 24-25 oktobra ho avy izao, ao Mahamasina, ny fifaninanana basikety lalaovin’olona telo, sokajy lahy sy vavy, “Alley Hoop” andiany fahavalo. Hetsika ara-panatanjahantena karakarain’ny filoha tale jeneralin’ny RDJ, Rasolojaona Tahiana (Jaytaxx) sy ny Federasionina malagasin’ny basikety (FMBB) ary tohanan’ny orinasa Orange Madagascar sy ny Star. Raha ny fanazavana azo avy amin’ny mpikarakara, nandritra ny fihaonana tamin’ ny mpanao gazety, omaly, teny Andraharo, natao hitsirihana ireo mpilalao handrafitra ny Ankoay, hiatrika ny fiadiana ny amboaran’i Afrika “Africa Cup 2026”, ity fifanintsanana ity. Fantatra ihany koa fa mahatratra 87 ireo ekipa mandray anjara, ahitana mpilalao 340 isa, voatsinjara anaty sokajin-taonany avy. Anisan’izany ny U18, ny U23 ary ny “séniors”. Hahazo vola mitentina 5 tapitrisa Ariary isan-tsokajy ireo mpandresy amin’ity fifanintsanana ity, raha toa ka 2 tapitrisa Ariary ny an’ireo tonga eo amin’ny famaranana. Ho fanamarhana ny hetsika, hisy ny tolotra maro homen’ny Orange.
Ankoatra izany, nilaza i Jaytaxx fa ezahina hoentina any amin’ny faritra ny andiany manaraka amin’ity “Alley Hoop” ity.
Tompondaka
Mbola ratsy ihany ny vokatra ho an’ny solontena malagasy, CosPN, tamin’ity andro faharoa, fifanintsanana hiakarana amin’ny “Elite 16”, tafiditra amin’ny ady tapakilan’ny “Road To Bal” ity. Resin’ny Namuwongo Blazers, Ogandey, 99 no ho 56 ry zareo, omaly.
“Tsy nahomby! ” Lavon’ny Namuwongo Blazers, Ouganda, ekipa mpampiantrano, tamin’ ny isa 99 no ho 56, ny CosPN, solontenan’i Madagasikara, omaly, tao amin’ny Kianja mitafon’ny Hoima, Ouganda. Fihaonana tafiditra anatin’ny andro faharoa, fifanintsanana afrikanina taranja basikety, “Road To Bal 2027” ity notanterahina tany an-toerana ity.
Raha hiverenana ny fihaonan’ny roa tonta, hita ho niady sy niezaka ihany ny Malagasy mpilalao, nifanenjehana hatrany ny isa teny amin’ny solaitrabe. Porofon’izany, isa iray, 20 no ho 19, ny fiafaran’ny ampahefam-potoana voalohany, nitarika hatrany ny mpampiantrano. Niezaka nanao izay ho afany ry Arnol sy ry Livio ary ry Ikenna Okeke, mpilalao CosPN, saingy mbola nitarika tamin’ny elanelan’isa valo ry zareo Ogandey, nandritra ny ampahefam-potoana faharoa, ka isa 43 no ho 35 no nentin’ ny roa tonta niala sasatra.
Tany amin’ireo fe-potoana folo minitra roa farany, nampiseho ny heriny ny mpampiantrano, raha toa ka nitambesatra kely ny havizanana ho an’ ny CosPN. Niafara tamin’ny isa 99 no ho 56 ny fihaonan’ny roa tonta. Hita taratra tamin’ity lalao ity fa niezaka ny ekipan’ ny polisy nasionaly ary tena niady mafy ireo mpilalao teny ambony kianja na dia resy aza.
Faharesena faharoa …
Marihina fa ity izany ny faharesena faharoa teo amin’ ny Malagasy tamin’ity ady tapakila hiakarana amin’ny dingan’ny “Elite 16” ity. Tsiahivina fa efa resin’ny Urunani BBC Burundi, 93 no ho 69, ry zareo, nandritra ny andro voalohan’ny fifanintsanana. Somary sarotra ihany, araka izany, ny dian’ny ekipan’ny polisim-pirenena amin’ity. Tsy maintsy hitady fandresena, amin’ny lalao fahatelo izay hihaonany amin’ny Patriot Basketball Club Roandey, anio.
Fitia Randria
Mpanohana ofisialy ny Salon international de l’habitat (SIH), andiany faha-27, atao eny amin’ny CCI Ivato, ny 22 hatramin’ny 25 oktobra 2026, ny orinasa Filatex. Tsy vaovao amin’ny lafiny fanorenan-trano ity orinasa ity, satria efa nisehatra tamin’ izany teto Madagasikara, nandritra ny 14 taona. Manome tolotra, trano tsara kalitao sy maoderina, hampiakarana ny lentan’ny trano eto amintsika. Toy ny tanàna Tamarindo, Ventana, Alhambra ary ny Eden, ahitana tranobe miisa 6 sy tranobe ahitana fonenana miisa 48 T3, vao vita tamin’ny taona 2020. Eo koa ireo villas vita tamin’ny taona 2022 sy 2023 sy ny Alhambra Galery, ahitana birao sy tranombarotra samihafa, nataon’ny mpahay maritrano Ali Mangera st Ada Yvars Bravo.
Orinasa afakaba
Mitotaly 100 000 m2 ny velaran-tany efa vitan’ny orinasa Filatex Properties, nanorenana trano sy tranombarotra. Niteraka asa manodidina ny 5 000 ny asa mivantana sy tsy mivantana. Anisan’ny kendreny ny fanorenan-trano sy tanàna eny amin’ny toerana vaovao, hanitarana ny tanàna sy fanajariana mendrika. Singanina amin’izany ny eny Ambatobe sy ny Eden Villas etsy Ankorondrano, tanàna mirindra sy milamina. Ankoatra ny fanorenan-trano, misehatra amin’ny orinasa afakaba koa ny vondrona Filatex, amina velaran-tany 218 000 m2, ahitana orinasa 36, mampiasa olona 39 000. Nohamafisin’ny mpitantana ny Filatex, fa « andraikitray ny manome tolotra tsara kalitao, tsara endrika, mora ampiasaina, ary ho fitaratra ho an’ny hafa ».
Njaka A.
Le 23 août, plusieurs centaines de Malgaches, s’étaient rassemblés au stade de Moroni, pour réclamer l’ouverture d’une véritable représentation diplomatique aux Comores, avec des banderoles et slogans à l’appui. Deux mois après, le Conseil des ministres du 21 octobre, a adopté le décret portant création du Consulat général de la République de Madagascar auprès de l’Union des Comores.
La demande relative à la mise en place d’une représentation diplomatique permanente aux Comores, ne date pas d’hier. Les représentants de la diaspora l’ont déjà exprimée à plusieurs reprises, en soulignant le déséquilibre entre les deux pays en matière de présence diplomatique. Les Comores disposent effectivement d’une ambassade à Antananarivo, tandis que Madagascar ne possède pas de représentation équivalente à Moroni. Par conséquent, les ressortissants malgaches dans l’île sœur rencontrent des difficultés, pour obtenir des passeports, des actes d’état civil et une assistance consulaire.
La communauté malgache aux Comores est estimée à environ 20.000 personnes. Jusqu’ici, les ressortissants doivent composer avec les moyens limités d’un consulat honoraire, ne permettant pas de répondre à l’ensemble de leurs besoins administratifs.
Tivo Rasam
La promotion du tourisme durable va passer à la vitesse supérieure sur le littorale Est de Madagascar. Lors du Conseil des ministres du 21 octobre, une communication verbale relative à la mise en place d’une station balnéaire durable et à la promotion de l’écotourisme dans le site « Tamatavy 501 » a été approuvé.
Ce projet stratégique, axé sur la préservation de l’environnement, s’inscrit dans les efforts du gouvernement visant à développer un secteur touristique respectueux des écosystèmes littoraux. Il vise notamment à structurer une offre écotouristique moderne sans oublier de préserver scrupuleusement les écosystèmes marins et côtiers de cette zone clé.
Cette initiative a pour ambition de concilier essor économique, propreté environnementale et protection de la biodiversité. Sa concrétisation renforcera l’attractivité de la grande ville portuaire et permettra également à la population locale de Toamasina et aux visiteurs de bénéficier directement des retombées positives de ce développement durable.
Jean Riana
Une étape importante dans l’amélioration de l’accès à l’eau potable dans la Région Androy. Le président de la Refondation, le colonel Michaël Randrianirina, accompagné du Premier ministre Mamitiana Rajaonarison et de plusieurs membres du gouvernement, a inauguré hier les travaux de renforcement du système d’alimentation en eau potable de la ville d’Ambovombe et des villages environnants, au profit de 33.500 habitants de la région et de 20 villages implantés le long du pipeline.
L’accès à l’eau potable est devenu une réalité à Ambovombe Androy. Après trois mois de travaux, une conduite d’eau de 180 mm de diamètre, longue d’environ 28 km, reliant, Ambovombe au réservoir d’Andranosoa, est maintenant opérationnelle, avec une capacité supplémentaire d’approvisionnement estimée à 400 m³ d’eau par jour. Le montant de travaux s’élève à 17 597 525 170, 96 ariary.
Et comme le besoin en eau potable est estimé à 25 litres par jour par habitant à Ambovombe, ces travaux de renforcement du réseau d’adduction d’eau potable arrivent à point nommé. D’autant que l’objectif est d’assurer un service optimal, 24 heures sur 24, au bénéfice de la ville et des villages environnants.
Sans conteste, cette infrastructure va améliorer significativement la qualité et la quantité de l’eau potable à la disposition de la population. L’amélioration de l’accès à l’eau potable améliore aussi la condition de vie des ménages et de la population. L’eau potable étant un droit humain fondamental au bien-être des populations,
Maintenant, le défi est d’assurer la disponibilité durable de l’eau. Et le chef de l’Etat l’a lui-même souligné : « L’Androy a souffert pendant longtemps du manque d’eau, alors que cette ressource continue d’arriver depuis les hauteurs. Il ne suffit pas que l’eau soit présente ici : sa disponibilité dans l’Androy est un enjeu crucial. »
Le dessalement, prochaine étape
Outre l’approvisionnement en eau via un système de pipeline, le colonel Michaêl Randrianirina a aussi annoncé le lancement, dès novembre, du processus de dessalement de l’eau de mer afin de la rendre potable. Les efforts doivent se poursuivre jusqu’à la fin du mois de février. Cette perspective ouvre une autre voie pour renforcer l’accès à l’eau dans cette région particulièrement éprouvée par la pénurie.
L’électricité figure également parmi les préoccupations urgentes à Ambovombe. En marge de l’inauguration, le président s’est penché sur les coupures qui affectent la population. Des groupes électrogènes d’une capacité de 1 mégawatt ont été remis pour améliorer l’approvisionnement. Estimant que ces équipements devraient suffire, le chef de l’État a accordé une semaine aux responsables locaux pour résoudre le problème et mettre fin aux perturbations.
D’autres projets ont été évoqués pour répondre aux attentes locales. La construction des gradins du stade d’Andambalo et celle du marché de Berary devraient démarrer en novembre, avec un financement du Fonds de développement local. Une enveloppe de 30 millions d’ariary a également été remise pour soutenir la solidarité entre les habitants d’Ambovombe.
Fahranarison
Vehivavy mpivarotra rongony voasambotry ny mpitandro filaminana teny Ampitatafika, afakomaly. Nahatrarana fonosana rongony am-polony teny aminy. Milanja 400 grama ny rongony izay nokasainy hamidy. Atao famotorana izy alohan’ny hanolorana azy eo anivon’ ny fampanoavana.
Roa lahy mpisoloky karohin’ny mpitandro filaminana miasa eo anivon’ny kaomisaria foibe Atsimondrano Tanjombato, omaly. Nivadi-pitokisana sady nangalatra ny iray tamin’izy roa lahy ireo. Nandray anjara tamin’ny fisolokiana ny iray hafa.
Noraisin’ny mpitandro filaminana an-tanana ilay zaza menavava narian-dreniny tao Faratsiho, afakomaly. Olon-tsotra sendra nandalo no nahita io zaza io. Tsy fantatra ny nahavanon-doza nahavita nanary azy. Miroso amin’ny fanadihadiana ny polisy.
Nisavorovoro ny mponina tao Ihosy nanoloana ny fahitana gony nipetraka tamin’ny sisin-dalana, omaly maraina tamin’ny 8 ora. Niditra an-tsehatra tamin’ny fisavana ilay gony ny mpitandro filaminana. Alika efa maty no hita tao anatin’ilay fonosana.
Raim-pianakaviana iray manodidina ny 60 taona, maty voadonan’ny moto tetsy 67 Ha, akaikin’ny FDC mihazo an’ Andohatapenaka, afakomaly tokony ho tamin’ny 6 ora hariva. Raha ny fanazavana voaray, niampita arabe, niaraka tamin’ny zanany lahikely iray izy tamin’io fotoana io. Voalaza fa tsy teny amin’ny toerana natokana hiampitana. Tsy nifampitantana izy ireo, efa tafita teny amin’ny sisiny ilay zanany, saingy tavela teo afovoan’ny arabe ilay raim-pianakaviana, izay nambaran’ny fianakaviany fa somary manana olana amin’ny fihainoana. Nisy moto notaingenan’ olon-tokana sendra nandalo. Tsy tafajanona ity farany ary nifaoka ilay raim-pianakaviana teo afovoan’arabe. Vokany, naratra mafy io lehilahy lehibe voadoana io. Naratra mafy teo amin’ny tanany sy ny tongony kosa ilay lehilahy nitondra moto. Taorian’ny loza, nentina nihazo ny hopitaly HJRA Ampefiloha ireo naratra. Tsy tana anefa ny ain’ilay raim-pianakaviana voadona, fotoana fohy taorian’ny nahatongavany tany amin’ny hopitaly, raha toa ka mbola manaraka fitsaboana ilay nitondra kodiaran-droa. Tonga teny amin’ny toerana nitrangan’ny loza ny polisim-pirenena misahana ny lozam-pifamoivoizana sy ny polisy misahana ny fifamoivoizana teny an-toerana. Nandray andraikitra amin’ny fikarakarana ny maty ilay nitondra moto sy ny fianakaviany. Efa misokatra ny fanadihadiana sahanin’ny polisim-pirenena mahakasika ity raharaha ity.
Ankoatra izany, namoy ny ainy ny olona iray anisan’ireo tra-doza nandritra ny fifandonan’ny moto sy fiara mpitatitra iray teny amin’ny lalam-pirenena fahefatra, PK65, tao Soaniadanana, kaominina Mahavelona, distrikan’Ankazobe, omaly. Fiara taksiborosy mampitohy an’i Mahitsy sy Ankazobe tra-doza tampoka tamin’iny lalam-pirenena iny. Nifenana tamin’ny moto iray tao anaty fiolahana, anaty fidinana io fiara io, nifandona ka nipitika avy hatrany ny olona nitaingina an’ilay moto. Tsy tana ny ain’ny iray. Olona iray hafa naratra mafy izay voalaza fa tapa-tanana sy tongotra taorian’ny dona mafy nahazo azy.
Tsiferana R.