S'abonner à flux Les Nouvelles Les Nouvelles
Mis à jour : il y a 1 heure 4 min

FERME DE BENA

il y a 4 heures 36 min

Catégories: National

Oniversiten’i Madagasikara : Hanomboka ny 13 marsa ny taom-pianarana

il y a 13 heures 36 min

Notanterahina tamin’ity herinandro ity, teny Fiadanana sy nampitain-davitra, ny Con­férence des présidents des universités (CPU) voalohany ho an’ity taona ity. Niarahan’ ny minisitry ny Fampianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa, Pr Ravonimanantsoa Ndaohialy Manda-Vy, tamin’ireo filohan’ny oniversite ma­nerana ny Nosy, ireo tale jeneralin’ny IST telo ary ireo filohan’ny oniversitem-paritra izany. Fivoriana faratampony mandinika sy manapaka ny mahakasika ny tontolon’ny fampianarana ambony eto Madagasikara ny CPU. Nifan­toka tamin’ny lohahevitra dimy lehibe ny dinika natao. Voalo­hany ny tetiandron’ny oniversite ho an’ny taom-pianarana 2025-2026. Hifa­rana ny 16 febroary 2026 ny fisoratana anarana ary ny volana novambra no hifarana ny taom-pianarana. Tapaka fa hotanterahina ny 13 marsa ho avy izao ao amin’ny Oniversiten’Itasy, Soavinandriana, ny fanombohana ofisialy ny taom-pianarana. Ho fandaminana ankapobeny kosa, ny oniversite tsirairay hanolotra olona hampifandray ny minisitera mpiahy sy ny oniversite amin’ny fampitam-baovao isan-karazany. Mo­m­ba ny fanadinana Baka­lorea, efa nampitaina ny daty ofisialy hanatanterahana ny fanadinana ary hapetraka ny Direction office du Bac­calauréat ho an’ireo oniversitem-paritra hanamora ny fandrindrana.

Vonjy

Catégories: National

Hopitaly Ambohimiandra: Nahazo efitrano vaovao ny sampana mitsabo ny zaza

il y a 13 heures 36 min

Notokanana tamin’ny fomba ofisialy, omaly, ny efitrano vaovao hitsaboana ny zazakely etsy amin’ny hopitalin’ny reny sy ny zaza Ambohimiandra.

Tafiditra ao anatin’ny fandaharanasa Miahy Jo­ven­na izay tanterahin’ny Fondation Axian no nahafahana nanao ny fotodrafitrasa.
Tanjona ny hanatsarana hatrany ny fahasalaman’ny reny sy ny zaza ary ny handraisana an-tanana azy ireo amin’ny toerana sahaza sy mendrika ary manaja ny zo maha olona.
Ho fitsinjovana indrindra ireo zazakely tsy salama, zanaky ny fianakaviana sahirana misitraka fitsaboana eny amin’ny hopitaly Ambohimi­andra ; ihany koa ny fotodrafitrasa vaovao. Raha ny tombana, hahafahana mandray zazakely miisa 60 isam-bolana eo ity efitrano vaovao ity.
Nisahana manontolo ny famatsiana ara-bola nahafahana nanangana izany ny Fondation Axian. Ny hopitaly kosa no nandray an-tanana ny fampitaovana ara-medikaly hahafahana mampihodina ny toerana.
Fokontany an-jatony manodidina ny hopitaly no misitraka ny tolotra ara-pahasalamana ao amin’ny sampandraharaha mikarakara ny zaza sy ny ankizy ao amin’ity hopitaly ity. Hanampy betsaka ny fisian’ny efitrano vaovao natsangana.
Miantsehatra amin’ny se­hatry ny fahasalamana ny Fondation Axian. Vao tsy ela no nanavaozana ireo CSB 26 hanatsarana hatrany ny kalitaon’ny fahasalamana sy ny tolotra omena ny marary.

Tatiana A

Catégories: National

INDRAY MIJERY

il y a 13 heures 37 min

Nanamafy ny fiaraha-miasa efa misy ny Repoblikan’i Korea sy ny minisiteran’ny Fampianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa. Nilaza ny hanome solosaina ho an’ireo oniversite manerana ny Nosy ny Koreanina. Noresahina koa ny hanapariahana ny Information Access Center toy ny efa misy eny amin’ny ESPA Vontovorona.

Nisy ny sonia fifanaraham-piaraha-miasa teo amin’ny BNGRC sy ny Direct Aid. Fanamafisana hatrany ny fitantanana ny loza sy ny tandindon-doza no atao amin’izany. Voakasik’izany ny fisorohana sy fiomanana, ny fandraisana andraikitra vonjy taitra ary ny fanarenana.

Nisy ny fahatongavan’ny sambo avy any Mahajanga tao Maintirano, faritr’i Melaky. Nanao sakana ara-pahasalamana sy nampihatra ny fepetra fisorohana rehetra ny ekipan’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka. Tsy nisy ny tranga mampiahiahy fa andrasana kosa ny 21 andro fihibohan’ireo mpandeha.

Catégories: National

Profesora Zaranaina Fanomezantsoa Christian: Virus niforona teto Madagasikara ilay Mpox miseho eto amintsika

il y a 13 heures 37 min

Nitafa tamin’ny profesora Zaranaina Fanomezantsoa Christian momba ny valanaretina Mpox ny Taratra ka nambarany fa tena ilana fijerena amin’ny lafiny siantifika fa tsy medikaly fotsiny io aretina io.

Mpikaroka siantifika pharmaceutique amin’ny orinasa vahiny Holding Endena, misahana ny fakana kasinga ao anaty zavamananaina fanaovana fanafody sady tale misahana ny fikarohana pharmaceutique ao amin’ny Bio Extract ny Profesora. Tsy nahita zavamaniry fitsaboana izy fa nahita kosa ny teknika hoentina miady amin’ny fomba fiarovan-tenan’ny virus ao amin’ny vatan’ny olombelona na ny vatan’ny biby izay mampiasa fomba hamandrihana virus ao amin’ny tenan’ny olombelona. Miditra ao amin’ny tenan’ny olombelona ny tsimokaretina ary mitady zavatra izy hivelomany, ho sakafony hahafahany mitombo sy miaina. Mamo­rona zavatra mitovy tanteraka amin’ilay tadiaviny ny Profe­sora hamandrihana sy hamitahana azy. Mampiasa ny mathématique algébrique amin’ny famoronana fanafody ary tany Japon izy no nianatra izany.
Nohazavainy fa tsy virus Mpox niditra avy any ivelany io miseho eto io fa virus niforona teto Madagasikara vokatry ny fandalovan’ny virus maromaro teto amintsika VIH, Covid. Raha jerena ary ha­naovana fitiliana “génétique” dia mitovy amin’ny Mpox any ivelany io fa rehefa zohiny any anatin’ny fototra farany kely indrindra dia mitranga ny tsy fitoviana. Tsimokaretina efa tena matotra ilay mitranga amin’izao, eto amintsika.
Nomarihiny fa efa misy ny fanafody ampiasaina amin’izao fotoana izao hitsaboana ny Mpox fa mahomby kokoa ny fanafody hohanina ary hamono ilay tsimokaretina eo no ho eo. Mila fikarohana siantifika lalina hitsinjovana ny zavatra mety hitranga amin’ny hoavy. Mila koa fitsaboana tena mifanaraka sy miankina amin’ny zava-misy isika fa tsy hihanona amin’ny fitsaboana mahazatra satria miharava tsikelikely ny hery fiarovan’ny marary ary midina ny hery fiarovana itambarana.

Vonjy

Catégories: National

SOMBIM-BAOVAO

il y a 13 heures 38 min

Tsy handray anjara sy hiatrika ny fiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, amin’ny taranja baolina kitra « PFL » amin’ity taona ity, ny AS Fanalamanga. Mbola mipetraka baraingo ny tena antony nahatonga azy ireo tsy hanao saingy raha ny filazan’ny loharanom-baovao iray eo anivon’ny klioba dia ilay mpitantana vaovao eo anivon’ny orinasa no nandray fanapahan-kevitra ny tsy hampandray anjara azy ireo amin’izany. Mitohy kosa ny lalaon’ny andro faharoa ho an’ireo faritra rehetra.

Ho fantatra rahampitso, ny firenena izay hibata ny amboaran’i Afrika, amin’ny taranja baolina kitra. Hifandona amin’io i Sénégal sy i Maroc, mpampiantrano. Tsara marihina fa samy hiady ny amboara fanindroany ho azy avokoa ireto firenena roa ireto. Hivoaka aorian’io lalao famaranana io ny filaharan’ny Fifa vaovao.

Hotanterahina anio, eny amin’ny Kianja Basikety Andraisoro, ny famaranana amin’ny “Inter Ecole”, karakarain’ny “Ecole de Basket” eo anivon’ny klioban’ny AT2B (Andraisoro tia basket ball). Lalao 6 eo amin’ny sokajy latsaky ny 10 taona, latsaky ny 12 taona ary latsaky ny 14 taona, lahy sy vavy, no hitranga amin’ity famaranana ity.

Catégories: National

Fifaninanana robotika : Manohana ny ekipa mala­gasy Innovator ny Airtel

il y a 13 heures 42 min

Mandray anjara amin’ny dingana famaranana amin’ny fifaninanana iraisam-pirenena « Tekbot Robotic Challenge (TRC 2025) », ny Malagasy, atao anio 17 sy 18 janoary ho avy izao any Bénin. Nisalotra ny anarana hoe Innovator izy ireo, mpianatra avy amin’ny Sekoly ho an’ny fitantanana sy ny famoronana ara-teknolojika (Emit). Nanohina ny antson’izy ireo ny orinasa Airtel Madagasikara sy ny Airtel Money, ka manohana ny Innovator, ahafahan’izy ireo mandray anjara feno amin’ity fifaninanana ity.
Nanaiky hanohana ny ekipa Innovator ny Airtel, entina hanasongadinan’ny tanora malagasy ny talentany, ny famoronana ary ny fananan’izy ireo toe-tsaina siantifika. Eo koa ny fampiroboroboana ny teknlojia sy ny tontolo iainana, ny fampandrosoana ny tanàn-dehibe. Homen-danja i Madagasikara aty Afrika sy iraisam-pirenena, hanehoana fa mahay mamorona ny tanora malagasy.
Navoitran’ny tale jeneralin’ny Airtel Madagasikara, Ramatoa Anne-Catherine Tchokonté, fa « atokisanay ny ta­nora malagasy. Vonona izahay hanohana azy ireo, araka izay vitanay, ho vahaolana ho an’i Madagasikara sy Afrika. Reharehan’ny taranaka ny fahombiazan’izy ireo »

Njaka A.

Catégories: National

FMI : Dinihina ny hanohizana ny famatsiam-bola

il y a 13 heures 43 min

Tonga eto amintsika ny iraka avy amin’ny Tahirimbola iraisam-pirenena (FMI). Anisan’ny nodinihina ny hanohizana ny famatsiam-bola FEC sy FRD.

Mamita iraka eto Mada­ga­sikara ny Tahirim­bola iraisam-pirenena (FMI), ny 12 janoary hatramin’ ny 16 janoary teo. Nisy avy ha­trany ny dinik’asa natao teny amin’ny Lapan’i Mahazoarivo, niarahan’ny Praiminisitra Rajaonarivelo Herintsalama sy izy ireo. Notarihin’i Lonkeng Constant sy ny solontena ma­haritry ny FMI eto amintsika, Eklou Kodjovi, ny delegasionina. Dingana voalohany nifanakalozan-kevitra tamin’ny governemantan’ny Fana­vaoza­na sy ny FMI ity notontosaina ity. Nampahafantarina azy ireo ny sori-dalana sy ny laharam-pahamehan’ny fitondram-panjakana malagasy. Nojerena ny fomba hitohizan’
ny fanohanan’ny FMI an’i Ma­dagasikara amin’ireo fandaharanasa fanarenana ny toekarem-pirenena. Nanotrona ny Praiminisitra nandritra ny fi­hao­nana voalohany, ny 12 ja­noary teo, ny minisitry ny Toe­karena sy ny fitantanam-bola, Ramiarison Herinjatovo Aimé; ny minisitry ny Indostria sy ny fampiroboroboana ny sehatra tsy miankina, Rasoarahona Andrianirina.
Amin’ny alalan’ny Fampin­dra­mam-bola nitarina sy no­hamoraina (FEC) sy ny Fama­tsiambola hiatrehana maharitra ny fiovan’ny toetr’andro (FRD) ny fanohanan’ny FMI an’i Madagasikara. Ampia­saina amin’ny fanampiana ny tetibolam-panjakana ny FEC.

Fiatrehana ny fiovan’ny toetr’andro
Anisan’ny ivon’ny iraka ataon’ny FMI ny mahakasika ny FRD, miompana manokana amin’ny fanamafisana ny ady amin’ny fiovan’ny toetr’andro. Nitarika ny fifampidinihana ny minisiteran’ny Tontolo iainana sy ny fampandrosoana maharitra (Medd) sy ny ao amin’ny Toekarena sy ny fi­tantanam-bola (MEF). Miara­ka amin’izy ireo koa ny sehatra rehetra voakasika mivantana. Nahitana ny minisiteran’ny Angovo (MEH), ny Fambolena sy ny fiompiana (Minae), ny Fizahantany sy ny asa tanana (MTA). Teo koa ny Instat, ny Banky Foibe (BFM), ny OMH, ny fiarahamonim-pirenena (OSC), ny Banky iraisam-pirenena (BM), ny Banky Afrika­nina ho an’ny fampandrosoana (Bad), sns.

Njaka Andriantefiarinesy

Catégories: National

FANTINA sy FINTINA

il y a 13 heures 44 min

Hitondra fanavaozana faran’izay haingana sy fitahiana ary fahasoavana ho an’ny firenena ve raha tapitra hogadraina avokoa ny volomboasary rehetra? Io ny fanehoan-kevitry ny filohan’ny Confédération syndicale des agents de l’État (Csaem), ny jeneraly Ravalison Israël, manoloana ny ady amin’ny kolikoly sy ny tsimatimanota amin’izao. Lasa toy ny hoe “Alefa Barea” ny fanagadrana amin’ny zavatra rehetra. Tsy fisainana maloto na zavatra tsy rariny no hanagadrana olona.
Efa nitondra ny raharaha eny amin’ny fitsarana ny depiote voafidy tany Mitsinjo, Faritra Boeny, Ahmad Ahmad, ary miandry izay ho tohiny, araka ny nambarany teny Mahamasina, omaly, momba ny fangatahana ny fanalana azy tsy ho depiote eny amin’ny Fitsarana avo momba ny lalàmpanorenana (HCC). Tsy manahirana ny fanalana azy tsy ho depiote, saingy fanaovana tsinontsinona ireo vahoaka nifidy azy izany. Maro ireo depiote afa-manamarina fa nanatrika ny fivoriana izy.
“Inona no zavatra ho vitan’ny fitondram-panjakana ao anatin’ny roa volana?”, hoy ny fijerin’ny filoha mpanorina ny fiangonana Apokalypsy, ny pasitera Mailhol, ny amin’ny fe-potoana nomena ny governemanta ho amin’ny fanavaozana. Efa mivadika izao ny olona: farafaratsiny enim-bolana na herintaona no hitsarana azy. Mba lojika izay. Tsy misy azo itsarana azy ao anatin’ny roa volana hoe: inona no tsy vitany? Raha roa volana hitsarana azy, miala avokoa angamba ny 80% na 99%.

Catégories: National

Fifanarahana politika : Mitaky tondrozotrana Tetezamita ireo antoko

il y a 13 heures 44 min

Faranana ny lalàmpanorenan’ny Repoblika IV, hatsahatra ny andrimpanjakana rehetra, ary hatsangana ny governemantan’ny fiaraha-mitantana… Ireo no anisan’ny fehinkevitry ny fikaonandohan’ny mpanao politika teny Ankoron­drano, tamin’ny 12-15 desambra lasa teo, izay nokarakarain’ny Komity fanavaozana ifotony an’i Madagasikara (KFI M). Nataon’ireo antoko politika miisa 100 eo ho eo teny amin’ ny efitrano fivoriana, kianja Barea, Mahamasina, omaly, izany. Tsy inona fa itakian-dry zareo tondrozotra ho amin’ny fitondrana Tetezamita. Eo, ohatra, ny fe-potoana faharetany, ny rafitra amin’izany, ny fomba itondrana azy… Na izany aza, eken’izy ireo ary hanamafisany fa ny kolonely Randrianirina Michaël no filoham-panjakana miadidy ny Fanavaozana ny Repoblikan’i Madagasikara.
“Nisy zavatra niaraha-nitaky teto amin’ity firenena ity”, hoy ny filohan’ny KFIM, Rabe­va­hiny Elia, ny amin’izany. Filohan’ny antoko Otrikafo ary mpanolotsaina manokan’ny filohan’ny Fanavaozana amin’izao. Napetraka teny amin’ny Kianjan’ny 13 mey, tamin’ny 13 oktobra, fa hoe rava ny lalàmpanorenan’ny Repoblika IV sy ny andrimpanjakana re­hetra. Ireo andrimpanjakana rehetra tsy nahomby teto amin’ny firenena izany. Tsy nifanarahana hoe solombavambahoaka efatra na dimy esorina, na soloina ny filohan’ny Ceni, na manala loholona roa, na fanoloana mpikamban’ny Fitsarana avo momba ny la­làmpanorenana (HCC) telo no atao hoe fanavaozana.
Ho an’ny mpandinika sa­sany, mbola eo ny tarazon’ny fomba fanaovana politika fa tsy fanovana na fanavaozana: fitadiavan-tseza amin’ny hoe fiaraha-mitantana? Ho hita eo ny ho tohiny…

R. Nd.

Catégories: National

Fanovana toe-tsaina  

il y a 13 heures 44 min

Fanovana? Na fanavaozana… Anisan’ny takina sy andrasana amin’izany ny hoe fanovana toe-tsaina. Ny tena aloha no mihavao alohan’ny hanaovana fanavaozana. Izay mihavao no afa-kanavao, izay miova no afa-kanova… Mila faharesen-dahatra izay, fahasahiana, fahavononana, faharetana… Tsy iandrasana ny hafa na ifanilihana, tsy anaovana ampitso ampitso lava… Amin’ny fomba ahoana? Eo indrindra izao. Misy mahita ka milaza fa anisan’ny lehibe sy maika amin’ny fanovana na fanavaozana toe-tsaina ny fanajana sy fampanajana lalàna. Tsy misy ambonin’ny lalàna. Hatramin’izao, tsy mety ho kolontsaina mandeha ho azy izay. Lasa fiavahana sy fahamboniana ho an’ny sasany aza ny tsy fanarahan-dalàna, indrindra raha tsy misy arakaraka.
Manampy trotraka izany ny tsy fandehanana amin’ny fahitsiana sy ny fahatsorana. Fangaraharana izany. Atao izay lazaina, lazaina izay atao. Tsy asiana ankifonofono, tsikombakomba ratsy… Miara-dalana amin’izany ny fanaovana sy ny fijoroana amin’ny marina: sahy mamaky bantsilana, ifampiarovana… Ny amin’izany, mba matoky tena ve izay manao sy milaza ny marina? Misy mpiaro, tsy mba maty… Fiovana sy fanovana izany. Ilaina, takina, ifampitantanana… Mba mihena ahay ny fanaovana kolikoly? Ny tsimatimanota, izay heverina na mihevi-tena ho ambonin’ny lalàna, hafa no ho ny olona rehetra… Misy tambajotra ny mpanao ratsy sy mpandika lalàna? Mila tambajotra enti-miady amin’izany koa ny marina… Amin’izay, ho hitan’ny havany eo izay za-dratsy.
Resahina ka tsotra? Fa tsy vita mora, tsy efan’ny irery, tsy vetivety… Saingy tsy maintsy atomboka raha tiana ny hiova sy hanova toe-tsaina. Miankina amin’ny tena ihany? Na ny tsirairay… Alao hery àry! Ny atao no hita; ny soa, mahatarika.

R. Nd.

Catégories: National

“Can 2025” : Tafita amin’ny famaranana i Maroc sy i Sénégal

ven, 01/16/2026 - 08:57

Enin-taona aty aoriana, hifandona indray i Maroc sy i Sénégal. Fifanandrinana anatin’ny famaranan’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, taranja baolina kitra, “Can 2025”, izay tontosaina any Maroc, amin’izao fotoana. Ho fantatra ny alahady ho avy izao izay ho mpandresy amin’izany.

Adin’ny samy liona! Ho fantatra ny alahady ho avy izao, ao amin’ny Kianjan’ny Prince Moulay Ab­dellah Stadium, Rabat Maroc, ny firenena hibata ny amboa­ran’i Africa, “Can 2025”. Hiady io amboara lehibe io ny Lion de l’Atlas Maroc, mpampiantrano sy ny Lion de la Teranga Sé­négal. Raha hiverenana kely ny lalao manasa-dalan’izy ireo, ny Liona marokanina nanin­tsana an’i Nigeria, tamin’ny fandakana « tir au but », 4 no ho 2, rehefa nisaraka ady sa­hala samy tsy nisy nitoko, nandritra ny fe-potoana ara-dalàna. La­von’i Sénégal, 1 no ho 0, kosa i Egypte, baolina izay tafiditr’i Sadio Mané, kintan’ny baolina kitra senegaley, tany amin’ny minitra faha-78.

Ireto ekipa nasionaly roa tafita amin’ny famaranana ireto izay voasokajy ho ambony indrindra aty Afrika. Efa ma­nana ny lanjany eo amin’ny filaharan’ny Fifa ihany koa. Eo amin’ny laharana faha-11 i Maroc, ary faha-19 i Sénégal. Araka ny fikarohana natao, mbola manala vela amin-dry zareo maraokanina ny liona senegaley. Ny taona 2020, lalao ara-pirahalahiana no nifanandrinan’ny roa tonta farany, ary resin’ny maraokanina, 3 no ho 1, ny senegaley.
Ankoatra izay, tsy mbola mandao ny fifaninanana i Nigeria sy Egypte fa mbola miady ny laharana fahatelo na ny medaly alimo. Ity fifando­nan’ny roa tonta ity izay hatao ny asabotsy ho avy izao, ao amin’ny Kianjan’ny Stade Mo_ham­med V, Casablanca.

Tsara ny mampahafantatra fa hivoaka aorian’ity “Can 2025” ity ny filaharana vaovao izay havoakan’ny Fifa, ka andrasana indray ny laharan’ ny Barea vaovao amin’izany.

Fitia Randria

Catégories: National

TARATRY ny KANTO

ven, 01/16/2026 - 08:57

« Kabary malagasy: manamafy fiha­vanana, arofanin’ny fiarahamonina ». Ny kabary io voalaza ao anatin’ny lohahe­vitry ny Androm-pirenena ho an’ny kabary io. Fa ny mpikabary mba ahoana? Olo-men­drika sy fakan-tahaka. Mazava fo, matsilo sai­na, anti-panahy. Toetra mila ananan’ny mpikabary ireo. Firy amin’ny mpikabary no mahafehy ny tenany sy ny teniny? Anisan’ny miteraka adihevitra maro, ohatra, ny fahi­tana tanora vao erotrerony mikabary. Tsy vitsy koa, anefa, ireo miteny fa : « ataonay io rehefa tsy hanao ianareo lehibe ». Ny zava-dehibe, tsy tokony ho simba ny hasin’ny kabary sy ny mpikabary.

Silo sy Mahery, etsy amin’ny Piment Café Behoririka. Nahitana karazany maro raha ny fiarahana tao amin’ity toerana ity. Iray amin’ireo be mpiandry ity hiseho anio, manomboka amin’ny 8 ora sy sasany alina, ity. Malalaka be, araka izany, ny fandaha­rana ny hira ho azy mirahalahy ireto, manom­boka any amin’ny sanganasan’i Silo, hatrany amin’ny sanganasan’ireo namany famerin’i Mahery an-tsehatra.

Ny 27 hatramin’ny 30 aogositra izao ny “Festival Sôrogno 2026” any Ambanja. Namoaka ny daty ofisialy, omaly, ny mpikarakara ny hetsika. Izy ireo hatrany no ma­moaka daty voalohany amin’ireo hetsika ara-kolontsaina isam-paritra. Ny “Festival Sôrogno” rahateo no ela indrindra sy tsy mbola tapaka mihitsy na taona iray aza, hatramin’izay. Tsy mbola voafaritra kosa ireo mpanakanto handray anjara.

Nosokafana omaly ilay fampiran­tiana “Tambatra”, teny amin’ny Is’art Galery Mahatazana. Araka ny anarany, fampiran­tiana sanganasa iarahan’ireo mpanao hosodoko efatra izy ity: Natoa Sasolonjatovo, Amir J, Isaac Azaly ary i Andry Marcel. Hana­sana ireo rehetra liana te hamantatra ny hafatra fonosin’ny tabilao tsirairay, araka ny fironan’ny mpanakanto amin’ny fanehoany ny aingam-panahiny izany.

Catégories: National

Fizahantany, fandraisam-bahiny ary nahandro : Napetraka ny sekoly ambony hanome fanofanana

ven, 01/16/2026 - 08:57

Nampahafantarina omaly, teny Andakana, ny fisokafan’ ny sekoly ambony hanofana momba ny fizahan-any, fandraisam-bahiny ary ny nahandro avo lenta miaraka amin’ny Havila Premium izay efa ma­nana ny Havila School ma­nome ny fahalalana fototra momba ny sakafo sy ny fandraisam-bahiny ary ny fampiantranoana nanomboka ny taona 2013. Misy fepetra ta­kina ho an’ny fandraisam-bahiny sy ny nahandro avo lenta, araka ny zavatra takin’ny malagasy sy vahiny mpanjifa ka hanofana tanora mahafehy izany no tanjon’ny sekoly am­bony. « Miavaka ny fotodrafitrasa sy ny tontolo ivoaran’ny mpianatra mandritra ny fiofanana ary volavolaina izy ireo hizatra ho hentitra amin’ny kalitaon’ny asa sy ny tolotra omena », hoy ny mpanorina sady talen’ny Havila school, Andriantsitohaimanantena Toky, fantatra amin’ny ana­rana sefo Toky. Fizarana sy fampiharana ny 75% amin’ny fiofanana ary manana ny fitao­vana sy fotodrafitrasa ny se­koly ambony.
Hanomezana sehatra ho an’ny tanoran’ny Faritra, ha­petraka ny fiaraha-miasa amin’ ny lehiben’ny Faritra hisitra­han’ireo tena vonona vatsim-pianarana hiofana ao amin’ny Havila prémium. Manampy izay ny fanofanana mpampiofana hiparitaka manerana ny Nosy hampivelarana ny fizahantany sy ny fampisakafoana ary fandraisam-bahiny avo lenta. « Efa nahazo ny habilitation nanomboka ny taona 2025 teo ny sekoly ambony ary miara-miasa amin’ny minisiteran’ny Fampianarana ambony sy ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa », hoy ny sekretera jeneralin’ny minisiteran’ny Fampianarana am­bony sy ny fikarohana ara-tsiansa.

Vonjy

Catégories: National

INDRAY MIJERY

ven, 01/16/2026 - 08:56

Ho an’ireo olona manana ahiahy amin’ny mety ho voan’ny Mpox, misy ny fizahana fahasalamana
mialoha eny anivon’ny tobim-pahasalamana ka ny mpitsabo no mamaritra na tokony hanao fitiliana ilay olona na tsia. Momba ny soritraretina mety manavy, manakotsako ny vatana, marary ny loha sy ny tenda, misy atoditarimo, misy tasy na fery amin’ny vatana mipoitra amin’ny hoditra. Raha ireo no mitranga, tsara ny manatona toeram-pitsaboana na CSB.

Tsy hiverenan’ny Mpox intsony raha efa voa indray mandeha ny olona iray, nefa mety misy fetra ihany izany indrindra ho an’ny olona ambany be ny hery fiarovany. Mbola mila fikarohana koa ny zavatra maro momba ity aretina vaovao ity. Ambany ny taham-pahafatesana mifandraika amin’ny Mpox nefa mila arovana ny olona mitondra ny tsimokaretina VIH sy ny zaza tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo satria marefo.

Rehefa tonga eny amin’ny Centre de traitement et d’isolement ny tranga ahina iray, alefa manao fitiliana PRC izy aloha. Raha négatif ny valin’ny fitiliana, alefa mody fa raha « positif » kosa dia mijanona ao mandritra ny tapa-bolana hatramin’ny iray volana na mahery. Rehefa madio tanteraka ny hoditra vao tsy mamindra intsony izy ka ambara fa sitrana tanteraka.

Catégories: National

Tetikasa Lime : Mpianatra 70 mianadahy nahazo tantsoroka

ven, 01/16/2026 - 08:56

Nihaona teny amin’ny American School of Antananarivo ireo mpianatra avy ao amin’ny Lycée Andohalosy misitraka ny tetikasa “Lafayette Initiative for Madagascar Education (Lime)”.
70 izy ireo no mahazo io tantsoroka io, amin’ity taona ity, izay avy amin’ny mpianatra 8 mianadahy avy any Pennsylva­nia. Entina hanomanana sy hanohizana fianarana ambony any Etazonia ny tohana.
Anisan’ny torolalana zaraina amin’izany ny momba ny fitadiavana vatsim-pianarana, ny fiainan’ny mpianatra any amin’ ny Oniversite amerikanina, na koa ny fomba fikarakarana ny antontan-taratasy fidirana eny amin’ny oniversite.
Mpianatra amerikanina 190 no efa niara-niasa tamin’ny Lime, ka nanampy tamin’ny nahazoan’ny Malagasy mpianatra miisa 14 vatsim-pianarana feno ao amin’ny Lafayette College, any Etazonia, hatramin’ny taona 2010 nisiany.
Ny Masoivoho amerikanina izay midera ny anjara biriky entin’ny Lime amin’ny fanamafisana ny fifandraisan’ny Mala­gasy sy Amerikanina amin’ny alalan’ny fanabeazana.

Tatiana A

Catégories: National

CEO Summit 2026: Antananarivo ouvre de nouveaux horizons économiques

ven, 01/16/2026 - 08:43

Antananarivo accueillera les 9 et 10 avril, la 2e édition du CEO Summit, considérée comme un rendez-vous majeur des décideurs économiques africains et internationaux. Plus de 1.000 participants sont attendus, un record pour ce sommet sous le thème : « Nouveau paradigme, nouveaux horizons : osons réinventer l’avenir ».

Après un lancement officiel en décembre au Novotel Antana­na­rivo, les organisateurs con­firment la montée en puissance de cette plateforme régionale. Lors d’une rencontre avec la presse, hier, au Novotel, ils ont promis une édition « inédite », avec des résultats concrets et une forte dimension internationale.
La fondatrice du sommet, Tantely Rakotomalala, CEO de Becom, est revenue sur les acquis de la première édition tenue en décembre 2024. « Nous avons réuni 579 dirigeants et décideurs, avec 91 intervenants issus de 11 pays et 74 institutions partenaires », a-t-elle rappelé.
Selon elle, le CEO Sum­mit dépasse le cadre des échanges théoriques et « viennent pour ouvrir des marchés, sécuriser des débouchés, créer des alliances, signer des accords et générer des impacts positifs réels ».

Sud-Sud

Même constat du côté de Tiana Rasamimanana, président du Syndicat des industries de Madagascar (SIM)
et co-organisateur. « Cette deuxième édition sera une op­portunité pour mettre en commun les visions nécessaires au développement de Mada­gascar et de la région », a-t-il déclaré.
Il a assuré la participation annoncée de la Tunisie, de la Guinée, ainsi que l’intérêt exprimé par Business France. « La Réunion, Mau­rice, les Seychelles et les Co­mores sont déjà parties prenantes depuis le début », a-t-il ajouté avant d’annoncer une tournée régionale prévue en février pour renforcer la coopération dans l’océan Indien.
La CEO de l’EDBM, Jo­sielle Rafidy, a assuré pour sa part que « lors de la première édition, nous avons fédéré les agences de promotion des investissements des îles voisines ».
« Nous avons mis en place un cadre de collaboration pour soutenir le dialogue entre décideurs économiques et politiques à l’échelle régionale ».
Fort de ses résultats passés, le CEO Summit 2026 am­bitionne d’aller plus loin. Innovation, durabilité, économie verte et bleue, financement et coopération Sud-Sud seront au cœur des débats.

Arh.

Catégories: National

Antananarivo: début de la réhabilitation des routes

ven, 01/16/2026 - 08:42

Le ministère des Travaux publics (MTP) a annoncé le lancement effectif des travaux de réhabilitation des routes de la Capitale, dont certaines sont en piteux état. Ce département a fait savoir que diverses interventions ont déjà été menées, en mentionnant la réfection de la route devant la station Total, le croisement menant à Ambohijanaka, au niveau de la voie ferrée By Pass et de la RP Filatex.
Parmi les axes concernés, la route By-pass menant à Iavoloha.
« Les nids-de-poule sur la route d’Ankadimbahoaka, ont également été réparés durant la soirée du 14 janvier, tandis que les travaux de réhabilitation de la route d’Ambohimiandra ont été achevés la semaine dernière », indique-t-on.
Le ministère rapporte également que la société SMATP réalise depuis des interventions sur les axes Behoririka, Antanimena Ankadifotsy et Andrefan’Ambohijanahary.
« Les travaux de réhabilitation ne sont qu’à leurs débuts et vont se poursuivre sur de nombreux tronçons de la Capitale en collaboration avec la Commune Urbaine d’Antananarivo (CUA) dans le but d’améliorer la circulation des véhicules et des personnes, de réduire les embouteillages et limiter les dégâts matériels », avance-t-on.
Les habitants de 67 Ha attendent avec impatience que les interventions en cours arrivent le plutôt possible dans leur localité. Plusieurs tronçons de route y sont impraticables, à l’exemple de l’axe partant de Vatobe menant à Ando­hatapenaka, partant de l’arrêt bus 119 jusqu’ au poste 67 Ha…

 Jean Riana

Catégories: National

Tekbot Robotic Challenge 2025: l’équipe malgache dans le Top 5 africain 

ven, 01/16/2026 - 08:42

Madagascar s’illustre sur la scène technologique africaine. L’équipe « Innovator », composée d’étudiants de l’École de Management et d’Innovation Technologique (Emit), s’est hissée dans le Top 5 du Tekbot Robotic Challenge (TRC 2025). Cette performance lui ouvre les portes de la grande finale, prévue les 17 et 18 janvier au Bénin.

Après plusieurs mois d’épreuves mêlant mé­canique, électronique et programmation, In­novator s’est démarquée parmi des dizaines de candidats. Elle figure aujourd’hui parmi les neuf équipes finalistes issues de cinq pays africains.
Son projet, axé sur une gestion durable et intelligente des déchets, illustre la capacité des jeunes Malga­ches à concevoir des réponses technologiques adaptées aux réalités locales.
Créée en mai 2025, l’équipe réunit dix étudiants passionnés de robotique. Elle participe au TRC 2025, une compétition africaine placée sous le thème de la « Rési­lience urbaine ». L’objectif : proposer des solutions innovantes à des problématiques concrètes, notamment la gestion des déchets urbains, un défi majeur pour les villes africaines.

Soutien de taille

Face aux exigences logistiques de cette ultime étape, l’équipe a lancé un appel au soutien. Airtel Madagascar et Airtel Money ont manifesté leur contribution. Parte­naires historiques de l’Emit, les deux entités confirment ainsi leur engagement en faveur de la jeunesse, de l’innovation et du développement durable.
Grâce à cet appui, la team Innovator dispose désormais des moyens nécessaires pour défendre son projet et porter haut les couleurs de Mada­gascar, lors de cette compétition internationale dédiée aux solutions technologi­ques durables.
Pour Airtel Madagascar et Airtel Money, ce soutien va au-delà d’un simple spon­soring. Il s’agit d’un investissement dans le capital humain et l’avenir du pays.
« Chez Airtel Madagascar, nous croyons fermement que la jeunesse est le moteur de l’innovation et du développement de notre pays », souligne Anne-Catherine Tchokonté, Dire­ctrice Générale d’Airtel Ma­dagascar.
Et de conclure, « en soutenant la team Innovator, nous accompagnons ces jeunes talents dans leur parcours et mettons nos ressources au service de solutions concrètes pour Madagascar et l’Afrique. Leur réussite est une fierté et une source d’inspiration pour toute une génération».

Arh.

Catégories: National

Examens officiels : le calendrier adopté par le Men fait polémique

ven, 01/16/2026 - 08:41

La publication du calendrier des examens officiels 2026 sur la page Facebook du ministère de l’Education nationale (Men), dans la soirée d’avant-hier, a provoqué un véritable émoi au sein de la communauté éducative. Les nouvelles dates décalent le CEPE au 21 juillet (au lieu du 17 juin en 2025) et le BEPC du 27 au 30 juillet.

Cette disposition prolonge la durée de l’année scolaire à 11 mois au lieu de 10, suscitant l’inquiétude des parents et des enseignants. Cette extension implique, pour les familles dont les enfants fréquentent les écoles privées, le paiement potentiel d’un mois supplémentaire d’écolage, une charge financière supplémentaire qui alimente les critiques.

Face à la vague de contestation, le ministère a rapidement retiré le lendemain le calendrier publié, annonçant qu’une révision tenant compte des observations serait effectuée. La communauté éducative attend désormais avec attention les nouvelles dates officielles. A noter que les inscriptions pour les examens officiels ont été ouvertes depuis le 12 janvier, et se clôtureront le 3 avril pour le CEPE et le 10 avril pour le BEPC.

Fahranarison

Catégories: National

Pages