Fikaonandoham-pirenena, fanavaozana ny rafi-pifidianana, fandrafetana lalàmpanorenana vaovao ha­rahin’ny fifidianana filohan’ny Repoblika. Ireo ny dingana telo lehiben’ny tetiandron’ny fan­daha­ranasan’ny Fanavao­zana ny Repoblika. Fanoma­nana sy fanatanterahana ny fikaonandoham-pirenena mo­mba ny fitantanana fifidianana sy ny rafitra iorenan’ny Re­poblika ny marsa-desambra 2026. Ao anatin’izany ny fakan-kevitra isan’ambaratonga. Hanovana ny rafi-pitantanana ny fifidianana ny jona-novambra 2026. Eo koa ny fanavaozana ny rafi-pitsarana misahana fifidianana sy ny fanitsiana ny lalàm-pifidianana. Fanoratana ny antontan-taratasy nasionaly momba ny torolalana ho amin’ny Fana­vaozana aorian’ny fifanakalozan-kevitry ny samy Malagasy ny desambra 2026-janoary 2027.
Fanavaozana ny lisitry ny mpifidy ny dingana faharoa, desambra 2026-mey 2027. Kendrena amin’izany ny hanadiovana sy hanatsarana ny tahirin-kevitra momba ny mpifidy alohan’ny fifidianana rehe­tra. Fanavaozana ny rafi-pitantanana ny fifidianana ny jona-2026-mey 2027. Anisan’ izany ny fanavaozana ny rafi-pitsarana misahana fifidianana. Eo koa ny fanitsiana ny lalàna mifandraika amin’ny fifidianana sy ny fanavaozana ny lisitry ny mpifidy. Fandra­fetana volavolan-dalàmpanorenan’ny Repoblika V ny janoary-avrily 2027. Hatolotra ny vahoaka amin’ny alalan’ny fanentanana sy fanazavana izany. Dingana farany, fanomanana sy fanatanterahana ny fitsapan-kevi-bahoaka na ny fifidianana lalàmpanorenana ny mey-desambra 2027. Harahin’ny fifidianana filohan’ny Repob­lika sy ny fifidianana eny ifotony araka ny rafitra hofidiana izany. Mety hiova arakaraka ny fivoaran’ny toe-draharaha ny tetiandro.

R. Nd.

Hizara traikefa mahakasika ny jono maharitra ho an’ireo Malagasy teknisianina indray ny japoney, entina hanampiana amin’ny fitantanana ny harena an-dranomasina aty amin’ny ranomasimbe Indianina. Nivoitra izany nandritra ny fihaonan’ny masoivohon’ny firenena japoney miasa eto Madagasikara, i Hitoshi Tojima, sy ny minisitry ny Jono sy ny toekarena manga, i Chan Kit Waye Jaco, teny Ampandrianomby. Tanjona ny hanohizana ny fiaraha-miasa ho an’ny tombontsoan’ny roa tonta. Marihina fa anisan’ny manome tantsoroka an’i Madagasikara hatramin’izay ity firenena ity. Miantso ny hanohanan’izy ireo ihany koa ny minisitera hanatanterahana ny tetikasa hampiroboroboana ny fiompiana trondro, indrindra amin’ny famokarana tilapia sy karazan-trondro an-dranomamy hatrany amin’ny 50 000 taonina. Tanjona ny hanohanana ny famoronana asa hiadina amin’ny tsy fanjarian-tsakafo eto Madagasikara. Marihina fa mamelona tokantrano an’arivony ny sehatry ny jono izay fanoitra amin’ny fampandrosoana ny toekarena.

Henintsoa

Mifampiankina ny fikarohana sy ny niomerika hanamorana ny fikirakirana antontan-kevitra. Ankehitriny, mampiasa ny teknolojia ny Bibliothèque et archive universitaire de l’Université d’Antananarivo hitehirizana ireo boky sy voka-pikarohana samihafa mba hisitrahan’ny mpianatra izany amin’ny fotoana rehetra.

Mirona tanteraka amin’ny niomerika, ankehitriny, ny Bibliothèque et archive universitaire de l’Université d’Antananarivo” (BAU). Nisy ny fampitaovana vaovao nomen’ny Yas Mada­gascar nandritra ny fankalazana ny faha-65 taonan’ity oniversite ity, ny alakamisy teo. Tranom-bakoka hitehirizana ireo boky sy voka-pikarohana hatramin’izay ny BAU. Tanjo­na ny hampiarahana ny teknolojia sy ny fitehirizana boky, hahafahan’ireo mpianatra manao fikarohana amin’ny fotoana rehetra. Mba hanamorana ihany koa ny fikarohana sy ny fikirakirana ireo tahiry entina mampivoatra ny Fampi­anarana ambony eto Mada­gasikara. “Vaindohan-draharaha ny fanohanana ny tontolon’ny fampianarana ambony sy ny fampiroboroboana ny niomerika mba hahafahan’ny rehetra mandray anjara amin’ny fampandrosoana ny firenena”, hoy ny talen’ny maha olona eo anivon’ny Yas Ma­dagascar, Gaëlle Voca. “Fa­namby ny ampanarahana ny tranomboky amin’ny niomerika”, hoy ny filohan’ny Oniver­siten’Antananarivo, Pr Randrianasolo Rivoarison. Andraikitry ny tranomboky, hoy izy, ny manome vaovao marina ho an’ny mpianatra. Hanampy amin’izany ny fampiasana ny teknolojia, hahafahan’ny mpianatra sy ny mpikaroka hisitraka ny tolotra.

Vina
Manodidina ny 20 700 ankehitriny ny boky efa navadika ho niomerika. “Tanjona ny hananganana vovonana hampahafantarana ny sanganasan’ny mpikaroka sy ny voka-pikarohana misy eto amintsika eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena”, hoy ny tale lefitry ny BAU, Rakotoarivelo Mahefa Hasimandimby. Ani­san’izany, hoy izy, ny vovonana “Docura”, hiseraserana amin’ny mpanao gazety sy mpandraharaha ary ireo mpisehatra samihafa amin’ny voka-pikarohana.

Henintsoa

Nidina an-dalambe nanao fitokonana sy nandoro kodiarana indray ny mpianatra Ankatso, omaly. Tsy nanaiky ny fifanarahana sy mangataka ny fialan’ny talen’ny Croua ny anton’ny fitakiana. Tsy nisy ny fanakanana nataon’ny mpitandro filaminana ny hetsika. An­drasana ny tohin’ny raharaha.
Vehivavy iray, manodidina ny 40 taona, maty an-drano, tao Antanifotsy, omaly. Mbola hita teny aminy avokoa ny akanjo nanaovany, sy ny karapanondrony ary sarim-behivavy maromaro. Monina any Ambohiman­dro­so ihany ity vehivavy hita faty ity, raha ny karapanondrony.
Naiditra am-ponja vonjimaika, ny zoma lasa teo, ilay tovolahy namono nahafaty ny sakaizany teny Analamahitsy. Voarakitra tao amin’ny camera de surveillance teny an-toerana ny horonantsary nandritra ny fotoana namonoany ilay vehivavy. Tsiahivina fa notereny hanala zaza io vehivavy sipany io, ka notaperiny ny ainy, rehefa tsy nanaiky. Mbola mitohy kosa ny fanadihadiana lalina mikasika ny raharaha mandra-piakany eny anivon’ny fitsarana.
Olona roa vosambotra noho ny fivarotana rongony tany Toamasina, ny 06 marsa 2026 lasa teo. Tafiditra tao anatin’ny hetsika “Mahomby” no nahazahoana izao vokatra izao. Sarona teny amin’izy ireo ny rongony 185 fonosana sy harona roa feno zava-mahadomelina. Efa miatrika fanadihadiana izy ireo ary mitohy ny fanadihadiana lalina.

Voasambotry ny polisy miasa eny Soavina, ny sabotsy alina tokony ho tamin’ny 11 ora alina, ny olona miisa telo. Tratra nanosika sy nangalatra moto halatra iray teny Am­bodirano Soavina izy ireo. Lehilahy roa sy vehivavy iray no tsikaritra nanosika moto, nampiahiahy ny fihetsik’izy ireo ka nosavaina avy hatrany. Natao ny fisavana, tsy nahitana taratasy milaza ny fanamarinana ny maha tompony izany teny amin’ireto farany.
Nosamborina izy ireo ary noentina teny anivon’ny biraon’ny polisy eny Soavina avy hatrany izy rehetra. Nihaiky ny heloka nataony ireo olana telo, nandritra ny fanadihadiana nataon’ny mpitandro filaminana. Nangalarina ny kodiaran-droa saingy tsy fantatra kosa ny tompony, raha ny fanazavana voaray ihany.
Ankoatra izay, nisy vehivavy iray tonga nanao fitarainana teny anivon’ny polisy, ny alahady 09 marsa 2026 lasa teo. Nambarany tamin’izany fa nisy nangalatra tao amin’ny Jovenna Anosizato, ny zoma teo, ny kodiaran-droany. Na­tao ny fanamarinana ny taratasy rehetra mahakasika iza­ny, fantatra fa an’ity lehilahy ity ilay moto hita tany amin’ireo olona telo voasambotra ireo.
Nomena ny tompony izay monina ao Ambohimangakely, io moto io taorian’izay. Fan­tatra fa monina eny Ambo­dirano Soavina sy Anosizato Antsi­nanana ireo olona telo voasambotra tamin’ity halatra moto ity.

Mino

Naiditra am-ponja vonjimaika eny amin’ny fonjan’ Antanimora, omaly, ireo olona efatra mianadahy, tratra nivarotra sy nidoroka rongony tetsy Anosizato. Rehefa avy nampiakarina fampanoavana teny anivon’ny fitsarana omaly ihany. Raha tsiahivina, tratra teo am-pifohana rongony teny Antandrokomby Anosizato, ny roa lahy (17 sy 22 taona) tamin’izy ireo.
Nasain’ny zandary nanondro ny toerana fividianany ny zava-mahadomelina fohany, ireo tovolahy tratra ireo taorian’ny fisamborana azy. Tsy nisalasala nanondro ny tranon’ny mpamatsy izany ireto farany. Natao ny fikarohana ary tratra tao amin’ny tokantrano iray eny Antandrokomby ihany ny mpamatsy ireo zava-mahadomelina ireo. Vehivavy roa 25 taona no mivelona sy manao asa maloto io, nandritra ny fikarohana nataon’ny zandary. Fantatra nandritra izany, fa tovolahy tsy an’asa sy mpanao asa ratsy avokoa ny manjifa ireo zava-mahadomelina hamidin’izy ireo. Ankoatra izay, mbola nahitana rongony miisa 45 milanja 200 grama tao an-tranon’ireo vehivavy ireo.
Tsiahivina fa antony iray mahatonga ny asa ratsy amin’ny endriny rehetra ny fidorohana sy fifohana itony rongony itony. Izany no antony hamongoran’ny mpitandro filaminana ny mpidoroka azy. Nisy olona tsara sitrapo nampandre ny zava-misy teo anivon’ny zandarimaria miasa ao amin’ny zana-tobim-paritra Anosizato ka nahamora ny fisamborana azy ireo.

Mino