KENICHI

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 17:53

Catégories: National

Androm-pirenena ho an’ny kabary: Omen-danja ny fihavana­na sy ny fiarahamonina

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:53

Kolontsaina sady soatoavina malagasy anisan’ny miroborobo fatratra ankehitriny ny kabary. Sehatra maro no ahenoana azy. Tsy manalavitra ny kabary ny fihavanana. Hiara-dalana sy hifameno ireo.

Hotontosaina manerana ny Nosy sy any ivelan’i Madagasikara ny fankalazana ny Androm-pirenena ho an’ny kabary ho an’ity taona 2026 ity. Samy manana ny hetsika hotanterahiny isan-tsehatra (fikambanana, vondrona, …) izy ireny ny alakamisy 15 janoary izao. Iraisana kosa ny lohahevitra : « Kabary malagasy manamafy fihavanana, arofanin’ny fiarahamonina ». Omena lanja hipaka any anivon’ny fiarahamonina amin’ny alalan’ny kabary ny fihavanana izay sady kolon­tsaina no soatoavina mala­gasy. Ho an’ny eto an-dReni­vo­­hitra manokana. Amin’ny 7 ora sy sasany, hanomboka etsy amin’ny ENS Ampefiloha ny diaben’ny mpikabary. Amin’ny 9 ora, tanterahina ao amin’ny Havoria Anosy ny lanonana ofisialy hankalazany Androm-pirenena ho an’ny kabary.
Raha tsiahivina, ny 21 ok­tobra 2016, tao amin’ny Tra­nombokim-pirenena Am­pe­­filoha (Efitrano Rado) no na­na­pahana fa isaky ny 15 janoary no hapetraka ho An­drom-pirenena ho an’ny kabary. Nandray anjara tamin’izany dinika izany ireo fikambanana misehatra amin’ny tontolon’ny kabary sy ny avy tao amin’ny minisiteran’ny kolontsaina, ary ny avy amin’ny Federa­sio­nin’ny mpikanto ny teny sy ny soratra.
Mitombo hatrany ny fitiavan’ny Malagasy ny kabary. Mbola mitoetra ho olana kosa, anefa, ny fitazonana ny fototry ny kabary. Tsy vitsy amin’ireo lazaina ho mpikabary, ankehitriny, no « havanana amin’ny fanaovana tsianjery sy kalaza amin’ny famerenan-desona rehefa eny an-kianja ». Tranga mila itadiavam-bahaolana ha­in­gana mba tsy hitsingevana ny kabary malagasy ka ho zary « lamaody » .

HaRy Razafindrakoto

Catégories: National

TARATRY ny KANTO

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:53

Ho marihina ny faha-80 taonan’i Nalisoa Ravalitera. Hisy ny velakevitra manokana hotontosain’ny Faribolana Sandratra izay izy no anisan’ny nanangana azy, ny alarobia 14 Janoary izao. « Nalisoa Ravalitera : Tendrombohitra tsy ho saro-javona » ny lohahevitra hovelabelarin’i Mahefa voalohany. « Nalisoa Ravalitera sy Benaina : loha­rano roa samihafa mihaona » kosa no hoentin’i Mahefa AI, mpianatra mpikaroka momba ny literatiora malagasy.

Mandalo eto an-tanindrazana i Volatiana. Mpihira, mpilalao sy mpanatontosa sarimihetsika no tena nahafantaran’ny maro azy. Anisan’ireo nisongadina tamin’izany izy nialohan’ny nifindrany monina any ivelany. Nisy ny fihaonana niarahan’i Volatiana sy ireo mpankafy azy, omaly, tetsy amin’ny Ivokolo Analakely. Tsy nanambara fandaharam-potoana na tetikasa aloha izy, hatreto.

« Les samedis de la Fondation H ». Hivoaka kely noho ny mahazatra ny ao amin’ ity toerana ho an’ny zavakanto ity, anio, manomboka amin’ny 9 ora maraina. Handray fizarana traikefa avy amin’i Mose Njo, izay mpanoratra manana ny mampiavaka azy ireo izay liana amin’izany. Mahakasika ny fomba fanoratra, ka hakana aingam-panahy ireo fampirantiana nisesy tao amin’ity toerana ity.

Catégories: National

Fiara nivarina tany anaty rano : Olona 3 namoy ny ainy

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:52

Nitrangana lozam-pifamoivoizana namoizana aina indray tetsy amin’ny digue, akaikin’ny Apipa Amboavahy, afakomaly alina. Fiara taxi iray no nivarina tao anaty rano, teny an-toe­rana, izay nitondra olona telo. Avy any amin’ny Art Malagasy hihazo an’Andranomena io fiara niharan-doza io. Namoy ny ainy nandritra izany, ny olona telo tao anatiny. Nahi­tana lehilahy roa (mpianaka), izay tompon’ny fiara sy ny zanany lahy. Niaraka tamin’ny vehivavy iray hafa, izay maty ihany koa. Tsy nisy nahita ny lozam-pifamoivoizana ka ny maraina vao tsikaritry ny olona. Tonga teny an-toerana nika­roka sy nampiakatra ireo vata mangatsiaka tao anaty rano ny mpamonjy voina, omaly ma­raina. Nan­deha mafy avy any amin’ny Art Malagasy any io fiara io ka tafavoaka ny lalana ny fiara, avy eo, nivarina tany anaty rano, teo ampitan’ny Apipa Amboavahy.

Mino

Catégories: National

Tobim-pitsaboana Loterana Ambohibao : Nahazo fitaom-pitsaboana manara-penitra

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:52

Vaindohan-draharaha ny tobim-pitsaboana Lote­rana Ambohibao (TPLA) ny hanatsarana hatrany ny fi­tsaboana sy ny fanasitranana ny marary. Anke­hitriny, nahazo ny fitaovana vaovao “radiographie numérique et audiométrie” manara-penitra ny TPLA hanamafisana ny tolotra ata­ony. Marihina fa nandritra ny fankalazana ny faha-40 taona ny tobim-pitsaboana no efa nahazo efitrano vaovao fanaovana “échographie” ny TPLA, navaoziny tamin’izay ihany koa ny efitrano fiterahana ary nandray ireo fitaovana samihafa vaovao izy. Amin’izao, manana ireo rafitra samihafa momba ny fitsaboana ny TPLA, ma­nampy izany ny sampana fitsaboana ny fidorohana ny zava-mahadomelina. Teknolojia avo lenta tanteraka ny “radiographie numérique”, mazava ny sary. ” Manampy amin’ny fijerena ny antsipirihan’ny aretina izy ka manamora ny fandidina atao”, hoy ny talen’ny TPLA, Ranari­vony Pro­sper. Notohi­zany fa “mazava kokoa ny sarin’ireo taolana tapaka, fohy kokoa ny fotoana ahazoana ireo clichés ary azo alefa ana habaka izany raha ilaina”. Ankilany, manamafy amin’ny famantarana bebe kokoa ny olan’ny fihainoana sy ny fitsaboana haingana sy mahomby ary mifanaraka aminy ny efitrano misy ny “audiométrie”. Ankoa­tra izay, fantatra amin’ny fitsaboana ny “prostate” amin’ny alalan’ny “endoscopique” sy ny fitsabo­ana ny fidorohana ny zava-mahadomelina izay mahaka­sika olona manodidina ny 400 isan-taona ity tobim-pitsabo­ana ity.

Henintsoa

Catégories: National

Aretina Mpox : Am-perinasa ny COUSP ao Vakinankaratra

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:52

Nahitana tranga nendran-drajako Mpox iray ao Vaki­nan­karatra, olona roa hafa koa ahina ho tratran’izany. Mana­mafy ny ezaka rehetra amin’ ny tsy hiparitahan’ity valana­retina ity ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka miaraka amin’ireo tomponandraikim-panjakana ao an-toerana sy ny fanjakana foibe. Nisy ny fivoriana natao ny fiandohan’ ny herinandro teo nametra­hana rafitra ho fisorohana ny fihanaky ny aretina, araka ny fampitam-baovao avy amin’ny fiadidiana ny faritra.
Napetraka ary am-peri­nasa avy hatrany ny rafitra Centre Operatiorationnel d’Ur­gence pour la Santé Publique (COUSP), izay ivom-pibaiko­ana sy fanaraha-maso ny fivoaran’ny aretina ao Vaki­nan­karatra. Ahitana ny fiadidiana ny faritra Vakinanka­ratra, Pre­fektiora, OMC miaraka amin’ny sampandraharahan’ny minisitera rehetra ao. Fepetra sakana maro samihafa no ampiharina avy hatrany : fanasana tanana matetika, fanaovana arovava orona, famendrahana fanafody amin’ ireo toerana samihafa hifamezivezean’ny vahoaka. Eo koa ny fanamafisana ny fampahafantarana ny vahoaka amin’ny alalan’ny haino vaky jery ny fisian’ny aretina Mpox sy ireo rehetra tokony atao manoloana izany.
Azo sorohina ny fihanaky ny Mpox ka raha mahatsapa fambara hafahafa ny vatana dia tokony hanatona toeram-pitsaboana avy hatrany. Man­dray an-tanana ireo marary rahateo ny fanjakana. Ilaina ny fifanomezan-tanan’ny rehetra ho fisoroana ny aretina, hoy ny lehiben’ny faritra mpisolo toerana, Ravaonirina Nathalie Sébastienne.

Vonjy

Catégories: National

Minisi-panjakana Razafimanantsoa H. : “Vitaina amin’ity taona ity ny fikaonandoham-pirenena”

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:46

“Tsy maintsy vita alohan’ny faran’ny taona 2026 ny fikaonandoham-pirenena”, hoy ny minisi-panjakana eo anivon’ ny fiadidiana misahana ny Fanavaozana ny Repoblika, Razafimanantsoa Hanitra, tamin’ny mpanao gazety, teny Antaninarenina, omaly.

Efa vita ny tombana ny zava-misy, fa ny fomba hanatanterahana azy izao. Fametrahana ny foto-kevitra sy ny fomba fiasa ary ny rafitra rehetra ilaina amin’ izany àry ny telo volana voalohany. Eo koa ny fametrahana ny ekipa rehetra hanatante­raka azy. Miainga any ifotony ny fakan-kevitra, miakatra hatrany amin’ny sehatra na­sionaly. Ny amin’ny fahaiza-manao kosa ny telo volana faharoa. Tsy maintsy hofanina ireo mpanofana. Eo ny fanomezan’ny minisiteram-pan­jakana traikefa sy fahaiza-manao ho an’ireo mpitarika an’alina : mba hitovy ny hatao. Ao anatin’izay ny fametrahana ny rafitra sy ny fitaovana ia­sana.
Tsy mametraka na miteny na hanery ny hevitra avy aminy ny mpitarika, fa mihaino sy mandray ny hevitr’ireo mpandray anjara rehetra. Anjarany ny mandrakitra izany ao anatina tahirin-kevitra iray, izay halefa any amin’ny minisiteram-panjakana. Izay no havadika ho volavolan-dalàmpanorenana ho amin’ny fanavao­zana hidirana amin’ny Repo­blika V, araka ny hetaheta sy ny fitakiam-bahoaka. Amin’ny enim-bolana faharoa no ha­nombohana ny fikaonandoham-pirenena. Fakan-kevitra ifotony na eny amin’ny fokontany ny roa volana voalohany amin’izany. Eny anivon’ny kaominina ny roa volana faharoa. Ny iray volana manaraka, eny anivon’ny Faritra. Ny iray volana farany, fikaonandoha nasionaly. “Fanavaozana ny Repoblika no hatao”, hoy izy. Ao anatin’izany ny rafitra, ny fitondrana ny fahefana, ny andrimpanjakana… Singa lehibe iray enti-manao fanavaozana ny fikaonandoham-pirenena.

R. Nd.

Catégories: National

10 janoary 2026

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:45

Catégories: National

Tir en l’air du 10 janvier 2026

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:44

Catégories: National

National de Tours 2026 : Zigle et Yves victimes de vol dans leur véhicule

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:44

A peine arrivés sur le sol français, Jean François Rakoton­drainibe (Zigle) et Yves Rakotoarisoa, les deux boulistes mal­gaches du Décines Pétanque, ont pris un coup de semelle en pleine poitrine. Alors qu’ils étaient partis faire quelques courses de première nécessité, la voiture qui contenait toutes leurs affaires a été dévalisée. Valises, vêtements, papiers, matériel… tout a disparu en un clin d’œil.
Pourtant, les deux Malgaches n’ont pas lâché le terrain. Accompagnés par Franck Picq, le président du club qui ne les quitte pas d’une semelle, ils seront bien sur le boulodrome ce week-end pour disputer le 8e National de Pétanque de Tours, une épreuve qui rassemble cette année 384 triplettes. Zigle et Yves ont décidé de pointer droit devant, de tenir le cap et de transformer cette mésaventure en rage de vain­cre.
Du côté du club, la réaction n’a pas tardé. Une cag­notte a été ouverte sur leetchi.com avec ce message sans détour : « Yves et Zigle viennent d’arriver en France et sont allés faire des courses de premières nécessité lorsque la voiture qui contenait toutes leurs affaires a été fracturée et toutes leurs affaires ont été volées, valises, papiers… Nous venons vers vous et votre solidarité pour les aider à s’installer au mieux après ces premiers pas en France difficiles. Merci ».
Zigle et Yves entrent en lice dès aujourd’hui en triplettes, bien décidés à montrer que, même sans bagages, on peut encore faire carreau sur carreau et embrasser Fanny si besoin. Le National de Tours s’annonce chaud, et les deux Malgaches comptent bien y mettre leur pointe d’honneur.

Naisa

Catégories: National

Natation – Ligue Analamanga: Harijesy Razafindramahatra affiche ses ambitions

Les Nouvelles - sam, 01/10/2026 - 08:43

A la tête de la ligue régionale de natation d’Analamanga, Harijesy Razafindramahatra, place les nageurs au centre de toutes les actions de la ligue. Ancienne championne de Mada­gascar, olympienne aux Jeux d’été de 1996 et meilleure nageuse de l’océan Indien en 1999, elle s’appuie sur son parcours de haut niveau pour comprendre, anticiper et répondre aux besoins réels des athlètes.
Pour la présidente de la ligue, « la performance ne se décrète pas, elle se construit ». Elle ambitionne d’offrir aux nageurs un cadre stable, structuré et propice à leur développement. Le manque d’infrastructures adaptées freineleur progression.

Travail de fond sur l’encadrement
S’engager en faveur des nageurs au centre, c’est également penser à leur avenir sportif sur le long terme. La vision d’Harijesy Razafindra­ma­hatra vise à accompagner chaque étape de leur parcours, depuis la formation jusqu’au haut niveau avec l’objectif assumé d’atteindre les standards africains. Dans cette dynamique, le projet d’une piscine chauffée et couverte s’impose comme une nécessité stratégique. Cela permettrait aux athlètes de s’entraîner toute l’année, de mieux se préparer aux grandes compétitions et de révéler pleinement leur potentiel.
La présidente œuvre également pour le renforcement des compétences des entraîneurs et l’accompagnement des clubs, convaincue que la qualité humaine et technique de l’environnement sportif est indissociable de la réussite des athlètes. Elle mobilise également des partenariats afin de soutenir durablement cette vision centrée sur le développement des nageurs.

SoafaraPharlin

 

Catégories: National

fandrindram-piterahana : Tsy voatery hifampierana

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:36

Araka ny voalazan’ny lalàna laharana faha-2017-043, toko faha-7 andininy faha-30 dia zo fototra ny zo eo amin’ny lafiny fahasalamana ara-pananahana. Voalaza ao anatin’izany fa afaka manapa-kevitra malalaka momba ny fotoana hiterahany ary misafidy ny isan’ny zaza haterany sy ny elanelam-piterahana tiany ny olona rehetra.
Tsy mila fahazoan-dalana avy amin’ny vady na ray aman-dreny ny fanatanterahana izany. Malalaka ny tanora manatona ny tobim-pitsaboana ka manontany izay fomba fandrindram-piterahana mety amin’ny fahasalamany. Efa misy rahateo ireo tobim-pahasalaana sakaizan’ny tanora mahafehy tanteraka izany ary tena manoro tsara ny tokony ho fantatra rehetra.
Zo fototra ny mahazo fahalalana sy fampahafantarana ary fanabeazana sy tolotra mifanaraka amin’ny filany ara-pahasalamana ara-pananahana. Anisan’izany ny fandrindram-piterahana sy ny fisorohana ny aretina azo avy amin’ny firaisana ara-nofo ary ny fiarovana amin’ny fitondran-tena mampidi-doza.
Tokony hanome tolotra ara-kalitao mitohy, tsy tapaka ary mifanaraka amin’ny filan’ny olona amin’ny lafiny fahasalamana ara-pananahana ny tobim-pahasalamana rehetra manerana ny Nosy.
Tsy maintsy mitazona ny tsiambaratelo ara-pitsaboana ny mpiasan’ny fahasalamana ary manaja ny safidy manokana eo amin’ny fandrindrana ny fiainam-piterahana.

Tatiana A

Catégories: National

INDRAY MIJERY

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:36

13 ny olona namoy ny ainy vokatry ny orana nirotsaka tsy niato. Faritra efatra (kaominina 14 amin’ny distrika 13) no nitondra takaitra tamin’izany. Iray no maty tao Morondava sy iray hafa tany Betioky Atsimo no nahatonga ny antontanisa niakatra ho 13. Olona enina no naratra. 3 847 ny olona traboina (tokantrano 1 018), olona 2 250 nafindra toerana (tokantrano 527). Nahatratra 770 ny trano dibondrano, 33 ny trano simba ary 107 rava.

Anisan’ny laharam-pahamehan’ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa ny fametrahana rafitra mampiaty, manaja ny zon’ny tsirairay. Anisan’izany ny fanatsarana ny fotodrafitrasa ao amin’ny ivontoeram-panofanana ho an’ny olona manana fahasembanana. Noho izany, nisitraka rano madio fisotro ny CNFPPSH Ampandrianomby. Ny fametrahana ny vovo (forage) ahazoana rano fisotro madio dia antoka iray lehibe ahafahan’ny mpiofana manovo fahalalana ao anatin’ny fahadiovana sy fahasalamana.

Manamafy ny hetsika sakana hiarovana aminy Mpox ny oniversiten’i Mahajanga. « Gel désinfectant » sy arovava orona maro no naterina eny amin’ny Campus Ambondrona natolotra ho an’ireo mpianatra hanampiana azy ireo amin’ny fiarovana ny mety hidiran’ny Mpox ato amin’ny toeram-ponenan’izy ireo. Nidina teny am campus Ambondrona tamin’ity herinandro ity ny Préfet-n’i Mahajanga sy ny filohan’ny oniversiten’i Mahajanga sy ary ny Talen’ny ILC-SS.

Catégories: National

Minisitra Vololoniaina Lucie: Hisongadina ireo asa maika sy fanarenana

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:36

Tao anatin’ny roa volana niasan’ny minisitry ny Fizahan­tany sy ny asa tanana, Vololoniaina Lucie, efa nazava ny soritr’asa ary efa natomboka. Nisongadina ny fanarenana ny tanàna Miami ao Toamasina ho lasa toerana hahafahana misarika ireo mpizahantany izay ahitana ampahany amin’ny hakanton’i Madagasikara amin’ny lafiny rehetra.
Nohatsaraina ny valan-javaboahary Tsimbazaza izay ao anatin’ny fankalazana ny faha-100 taonany amin’ity taona ity.
Tsy maintsy amboarina ny lalana mirefy 17 km mampitohy an’Andasibe sy Mantadia hanamora ny fitsidihana ity valan-javaboahary manana ny maha izy azy ity.
Mitohy ny fanamboarana ireo teboka mainty izay tena mananosarotra eo anelanelan’i Belo sy Bekopaka izay mirefy 30 km raha atambatra. Hovitaina haingana mialoha ny fisokafan’ny fotoan’ny fizahantany izany hanamorana ny fahatongavan’ireo mpitsidika.
Laharam-pahamehana ihany koa ny fikarakaraka sy fiatrehana hetsika iraisam-pirenena hampahafantarana ny toerana manan-tantara eto Madagasikara sy ny asa tanana vita malagasy.

Tatiana A

Catégories: National

Zon’ny vehivavy : Fikambanana efatra hitondra ny feo ho iray

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:35

Vehivavy mpitolona efatra, nitambatra hitondra feo iray ho an’ny zon’ny vehivavy no nampahafantatra ny fiforonan’ny hetsika lehibe iray iarahan’izy ireo mandritra ny herintaona. Hitondra vokatra mivaingana ho fiarovana ny vehivavy sy hampiharana ny lalàna hisitrahan’ireo niharan’ny herisetra izy ireo.

Nitambatra ny vehivavy efatra samy efa manana ny fikambanana sy mpamorona hetsika manodidina ny ady ho an’ny zon’ny vehivavy sy fandraisana an-tanana ireo niharana herisetra eto amintsika : Viviane Raha­riniaina mpanorina ny Fleurs eveillés, Kemba Ranavela mpitarika ny Nifin’akanga, Ra­zanajafy Florentine filohan’ny fikambanana Tao ary Jessica Lolonirina avy amin’ny Wo­men break the silence. Hi­tondra feo tokana izy efatra manomboka eto mba hanakoako ny ady ho an’ny zon’ny vehivavy. Satria, samy nanao hetsika nandeha nitokana teo aloha, araka ny fanazavan’ny tomponandraikitra ao amin’ny Women break the silence, omaly, teny Faravohitra.

Hiakatra ny tendrombohitr’i Kilimandjaro

Hetsika voalohany hanamarihana ny fiarahana ny fiakarana ny tendrombohitra Kilimandjaro ataon-dRaza­najafy Florentine. Hitondrana ny ady fiarovana ny zon’ny vehivavy, indrindra ny zo hanana fahefana amin’ny vatany. Faharoa, ny fampiharana ny lalàna hisitraka fa­nampiana ara-bola, amin’ny fitsaboana, ara-psikolojika ho an’ireo olona niharan’ny herisetra. Efa lany teny anivon’ny Antenimiera roa ny lalàna ny taona 2022 nefa tsy hita ny fandaharanasa fanatanterahana hatramin’izao.
Haharitra herintaona ny hetsika iraisana ka tanjona lehibe ny fampiharana ny lalàna efa voalaza etsy ambony sy hanokatra adivehitra nasionaly momba ny zava-misy eto Madagasikara manodidina ny fanajana ny zon’ny vehivavy. Manao antso amin’ny filohan’ ny Fanavaozana izy efatra handray sy hihaino azy ireo fa fotoanany izao.
Herinandro ny faharetan’ny fiakarana ny tendrombohitra ary misy fijanonana impito. Hisy “dedicace” mifototra amin’ny lohahevitra fito ho an’ireo vehivavy nahavita betsaka momba ny zon’ny vehivavy.

Vonjy

Catégories: National

TARATRY ny KANTO

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:34

Nanolotra ireo boky nosoratany ho an’ny Tranombokimpirenena Anosy, i Thierry Sinda. «Antho­logie des poèmes d’amour des Afriques et d’ailleurs », édition Orphie, « Mémoires et Révoltes au féminin », « Les Olympes noirs d’Henri Moucle », na­voakan’ny édition TSM no nomen’ity mpampianatra mpikaroka momba ny haisoratra sy ny siansa maha olona, mpanao gazety, poeta ary mpitsikera sarimihetsika ity. Natao indrindra ho an’ireo mpianatra mandalina ny literatiora frantsay ireo, ankoatra ireo tia tononkalo sy liana amin’ny kolontsaina afrikanina ankehitriny.
Halevina anio i Jacquie Rasoamanana, izay nodimandry ny alatsinainy lasa teo, teo amin’ny faha-78 taonany. Mpitendry gitara tao amin’ny tarika Torebika, izay anisan’ireo mpisava lalana ny mozika rock tamin’ny taona 1980 izy. Nikoizana tamin’ny famerenana ireny h­iran-dry Jimmy Hendrix, Santana, Dire Straits, Iron Mai­den, sns. Rain’i Mbola Talenta, izay mpitendry gitara ma­tihanina sy fanta-daza amin’izao fotoana izao i Jacquie Rasoamanana. Maty namely mamy, araka izany.
« Tsaky sy vazo », Erick Manana sy ry Ralah Trio, any Paris. Hanombohan-dry zareo ireto ny andiam-pampisehoana ho an’ity taona 2026 ity, any Europe ity seho hatao ny sabotsy10 janoary izao. Hifanotrona amin’izy ireo mandritra izany i Jenny, Joël Rabesolo, Passy Valiha ary i Tonny Toufa Loux. Fanehoan’i Erick Manana ny fitohizan’ny mozika, amin’ny alalan’ny fiarahany amin’ireo tanora manan-talenta izany. Eo hatrany kosa izy sy i Passy mitana ny fototry ny mozika malagasy, entin’izy ireo mitety vazan-tany.

Catégories: National

Kolontsaina: Ho takona tsy ho ela ny orin-trano malagasy

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:34

Taitra ireo zatra mampiasa sy manokatra ny masom-panahiny. Tsy tafajanona eo amin’ny endrika amam-bika, fotsiny, mantsy ny zava-misy amin’ny kolontsaina. Manana ny fiantraikany lehibe eny anivon’ny fiarahamonina sy ny firenena iray manontolo izy ireny. Ahina, afaka fotoana fohy, ho takona ny orin-trano malagasy fahita eto Imerina na ny tranogasy.
Mirakitra kolontsaina sy fomba amam-panao goavana be, anefa, io orin-trano eto Ime­rina io. Miainga any amin’ny fi­jerena ny tany hanorenana. Ny andro na fotoana hiadiana ny fototra. Ny fananganana ny rindrina hatrany amin’ny tafo, sns. Very avokoa ireny rehetra ireny raha tsy voatazona ny orin-tra­no fanao teto Imerina. Ho rava hanaraka izany avokoa ny ko­lontsaina sy ny fomba amam-panao mifanaraka amin’ny tranogasy.
… Raha ny kolontsaina sy ny fomba amam-panao no very na miova. Ho very na hiova hanaraka izany ihany koa ny tompony. Ho very fahendrena sy lamina voajanahary. Handray sy hidedaka amin’ny tsy azy, sns.
Manana ny safidiny ny tsirairay, saingy, amin-javatra lehibe tahaka itony, mila arovan’ny lalana ny kolontsaina sy ny fomba amam-panao. Tsy zava-baovao izany fa fahita maneran-tany. Saingy, eto Madagasikara tsy mbola zava-dehibe ny fitandremana ny kolontsaina sy ny fomba amam-panao.

HaRy Razafindrakoto

Catégories: National

Mila fanarenana : Tsy ny mpihira irery no mpanakanto

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:33

Mbola maro ireo diso hevitra. Niroborobo fatratra ny fampiasana ny teny « zavakanto » nanomboka teo amin’ny taona 1975. Tsikaritra teo ihany koa no nivily tsikelikely tany amin’ny tontolon’ny hira izy io. Ny mpihira no nolazaina matetika ho mpanakanto. Hadino fa tafiditra ao anatin’io ny hosodoko, sokitra, dihy, sns.
Taona 2026, mbola izay ihany no mibahana, hany ka mahazo tombony amin’ny lafiny maro, raha miohatra amin’ny zavakanto hafa ny hira sy ny momba azy. Hadino mihitsy aza matetika ny fisian’ny mpanao hosodoko, sokitra, sns. Antony iray nametraka ny zavakanto hafa eny an-jorom-bala ihany koa ny « fahanginanana ». Manao zavatra an-takonana. Tsy misongadina fa any ambadimbadika. Tsy mampiranty. Tsy maneho ireo voka-pikarohana hita. Tsy ampy fifaneraserana amin’ny mpanjifa na mpijery, sns.
Mba tsy ahatongavana eo amin’ny kely tsy mba mamindro. Mila fanarenana goavana io tranga io. Mila miseho ny tontolon’ny zavakanto hafa ankoatra ny hira. Mila manao zavatra (hetsika) manasongadina ny kanto ataony.

HaRy Razafindrakoto

Catégories: National

Is’Art Galérie : « Tambatra », fanehoan-kanton’ireo mpanao hosodoko

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 14:33

Mpanao hosodoko efatra, samy manana ny aingam-panahiny sy ny fironany amin’ny hosodoko, no hiara-hisalahy amin’ny « Tambatra ». Fampirantiana hanehoan’izy ireo hafatra iombonana amin’ny alalan’ny zavakanto.

«Tambatra», maneho ny fiarahana, fiombonana, firaisankina, sns. Hanehoan’ireo mpanakanto ireo hevitra maro tsy tabaina, kanefa miboika ana­tin’izy ireo ihany koa. Fampi­ran­tiana iray, hahitana ny sanganasan’i Amir J, Natoa Rasolonjatovo, Isaac Azaly ary i Andry Marcel izany, izay hatao ao amin’ny Is’Art Gale­rie Mahatazana, ny 15 janoary hatramin’ny 5 febroary ho avy izao.
Fafana maromaro no ha­tambatra, haneho ilay lalan-tsaina voizin’ny « Tambatra », mandritra ireo fotoana ireo. Fironana samihafa, fanehoan-talenta samy manana ny azy ny an’ireo mpanao hosodoko ireto kanefa niniana nampiarahana mba haneho ny lohahevitra. Ny marina kokoa, haneho ny tsy ambara an-tsoratra na renesi-peo, amin’ny alalan’ny jery mandona fanahy. Toro-lalana fotsiny ho an’ny mpitsidika, fa azy ireo ihany ny famantarana ny hafatra ao ambadiky ny hita sy ny ita.
Samy manana ny hanitra ho azy tokoa mantsy ireto mpi­angaly hosodoko ireto. Iray amin’ireo mpanakanto ma­nam­batra ny fototry ny hosodoko sy ny fifehezany ny tontolon’ny niomerika i Isaac Azaly. Manana ny fanehoany ny kantony azy manokana, no­­­volavolainy avy amin’ireo trandraka maro nataony izy. Nampiana-tena, na ny marina kokoa nentin’ny aingam-panahiny hamoaka ny kantony i Andry Marcel. Nanomboka ny taona 2010 izy no naneho ny fanambarany ny hosodoko sy ny sokitra, avy amin’ireo akora nahodina.
Anarana fantatry ny maro eo amin’ny sehatry ny hairaha ara-endrika amam-bika ihany koa i Natoa Rasolonjatovo. Mivoaka eny amin’ny sanganasany ireo karazam-pihetseham-po marolafy, ka zary fampitan-kafatra mafonja ho an’ny manam-panahy ireo vokatry ny aingam-panahiny. Tsy latsa-daza amin’ireo namany i Amir J, izay efa nanoritra ny lalany eo amin’ny sehatry ny hosodoko malagasy ihany koa. Mora fantatra eny foana ireo sanganasany : fotsy ny tokotaniben’ny sary, maneho endrika tsotra, manakaiky ny misy, ny hiainana isan’andro eny rehetra eny. Mety tranga mandalo fotsiny ho an’ny Malagasy rako-pantsy, saingy lasa kanto mandraraka ivy no hita taratra amin’ireo sanganasany…

Zo ny Aina

Catégories: National

RN6 Ambanja-Ambilobe-Antsiranana: les travaux de réhabilitation achevés à plus de 90%

Les Nouvelles - ven, 01/09/2026 - 09:00

Selon le ministère des Travaux publics (MTP), le taux d’avancement des travaux de réhabilitation menés sur la route nationale (RN) 6 entre Ambanja PK 467+700 jusqu’à Ambilobe PK 568+720, a atteint 96 % et 92% entre Ambilobe PK 568+720 et Antsiranana PK 700. Les travaux se poursuivent et le ministère indique que la société Colas est actuellement à pied d’œuvre, pour boucler les dernières étapes du chantier sur cette route longue de 234 km.

Financé par l’Union européenne, la réhabilitation de la RN6 entre Ambanja et Antsiranana s’inscrit dans le cadre du projet de rénovation du réseau routier national de Madagascar dont l’objectif est d’améliorer la mobilité et la sécurité des usagers de la route.

Une fois achevé, cette route contribuera à dynamiser l’économie tout en améliorant de manière considérable le quotidien des habitants de la partie Nord de la Grande Ile. Néanmoins, il reste encore la construction des deux ponts détruits à Mahavavy et à Ifasy avant que la circulation soit complètement rétablie sur la RN6. Il est à noter qu’en cette période de pluie, la traversée des rivières Ifasy et Mahavavy s’avère être problématique car les passages à guet se retrouvent complètement impraticables avec la montée des eaux.

Jean Riana

Catégories: National

Pages