Tamin’ny fandalovan’ny Praiminisitra tany Toamasina, napetraka ny drafitrasa hamonjena an’i Toamasina, ahafahan’ny olona miverina amin’ny fiainana andavanandro. Zavatra telo no laharam-pahamehana taorian’ny fandalovan’ny rivodoza Gezani tany Toamasina I sy II. Eo ny fitsinjarana ny sakafo, ny fampianarana ary ny fahasalamana. Faharoa ny fanadiovana ny tanànan’i Toamasina I satria renivohitr’i Madagasikara amin’ny toekarena izy ary farany ny famerenana haingana ny jiro sy rano.
Tsy misy toeram-pandraisana intsony any an-toerana fa ravan’ny rivodoza ny ankamaroany nefa nisy fiantraikany tamin’ny fiainan’ny 80% ny mponina ny rivodoza nandalo. Niova ny fomba fiasa ka midina eny amin’ny fokontany ny tomponandraikitra. Nanamafy ny tale jeneralin’ny BNGRC fa tokony hanana fitsipi-pitondrantena ny tsirairay manomboka amin’ny mponina hatrany amin’ny tomponandraikitra. Matetika mitombo an-dalana ny isan’ny olona hisitraka sakafo. Najanona koa tao anatin’ny roa andro aloha ny fitsinjarana « cash transfert » ataon’ny Pam sy ny Fid satria olona efa voafaritra no mahazo azy, araka ny lamina mialoha ny fandalovan’ny rivodoza ary tsy afaka mivaona amin’ireo efa olona iantefany ny tomponandraikitra.
Efa ao anatin’ny fijerena ny drafitra fanarenana ny governemanta amin’izao fotoana izao. Tsy mbola manomboka ny fanarenana voafaritra ao anatin’ny politika fitantanana ny loza sy ny tandindon-doza fa famonjena aloha no imasoana.

Vonjy

Manoloana ny fahataran’ny fitsinjarana ireo fanampiana voaangona eo anivon’ny BNGRC, betsaka ireo misafidy ny hivantana avy hatrany eny anivon’ny rafi-piarahamonina, araka ny fitsirihana na­taon’ireo vondrona tsara sitrapo. Ho an’ny 974, Gasy Mira­ry, avy antsy amin’ny Nosy rahavavy, La Réunion, nisafidy an’i Kalajila, mpanakanto, izy ireo hitarika ekipa manao fitsirihana isam-pokontany sy izara izany ho tonga eny amin’ny tokotanin’ny traboina to­kony hisitraka izany. Vokany, ny fiandohan’ny herinandro teo, tokantrano 2 000 mahery notsinjaraina fanitso tamina fokontany samihafa. Nahafaly ny mpisitraka ny fomba fiasan’ireto vondron’olona misolo tena ny Malagasy tsara sitrapo monina sy mipetraka ao amin’ny Nosy rahavavy ireto. Nanamafy koa ny mpanankato Kalajila fa mbola ho avy ny fanampiana manaraka.

Sajo

Hampirisihina ny fampidirana ofisialy ireo tomponandraiki-pivavahana ho anisan’ny mpiantsehatra ao amin’ny Ivontoeram-pandrindran’ny BNGRC ao Toamasina.

Nisongadina izany ta­min’ ny fihaonan’ny arsevekan’ny diosezin’i Toa­ma­sina, ny kardinaly Tsa­ra­hazana Désiré, taorian’ny fi­haonany tamin’ny Praimi­ni­sitra Rajaonarivelo Herintsa­lama, teny amin’ny Lapam-panjakana Mahazoarivo, afakomaly, araka ny fampitam-baovao voaray omaly. Mba hanatevenana ny fiaraha-mi­asa amin’ny fanarenana ny fa­havoazana vokatry ny fandalovan’ny rivodoza Fytia sy Gezani farany teo izany. “Ia­rahantsika mahafantatra ny zava-niseho any Toamasina sy ny manodidina. Tena fahavoazana… Hatramin’ny niainako, tsy mbola nahita rivotra mafy toy ireny aho”, hoy ny kardinaly Tsarahazana Désiré. Mila vonjy i Toamasina e! Satria maro ny olona ma­nao tafo lanitra amin’izao fo­toana izao. Manahirana na ny sakafo aza. Fiangonana 19 sy se­koly 28 no rava na niharan’ny fahasimbana tanteraka. Vao mainka nanampy trotraka ny fahasahiranan’ireo vondrom-piarahamonina marefo izany. Nefa ny fotodrafitrasa ara-pivavahana no ivon’ny fifandraisana sy fanabeazana ary toerana mampiray ny mponina amin’ny faritra maro eto Madagasikara. Maro ny zavatra simba. Tsy fantatra intsony hoe hatomboka amin’ny inona ny fanarenana.
Nohamafisin’ny Praiminisi­tra fa miray fo amin’ny vahoakan’i Toamasina ny governemanta manontolo sy ny fitondram-panjakana. Laharam-pahamehana ny famonjena ny aina, ny fanampiana maika, ny fanarenana an’ireo fotodrafitrasa simba… Nisy ny fampahafantarana ny paikady hiatrehana ny voka-dratsin’ny rivodoza Fytia sy Gezani farany teo.

R. Nd.

Nahemotra ny “Tsapiky Festivaly”, izay tokony ho notontosaina amin’ity faran’ny herinandro ity, any Toliara. Noho ny tsy fahatomombanan’ny fikarakarana ny antony hanemorana izany amin’io volana marsa io. Manampy izany ny fiombonam-po amin’ireo traboina any amin’ny faritra Atsinanana, vokatry ny fandalovan’ny rivodoza, raha ny fanazavana avy amin’ny minisiteran’ny Serasera sy ny kolontsaina izay mpikarakara ny hetsika. Tsiahivina fa hanamarihana ny nahatafiditra ny gadona tsapiky ho anisan’ny harembakoka tsy azo tsapain-tanana iraisan’izao tontolo izao eo anivon’ny Unesco ny hetsika.
Manodidina ny mombamomba ny mpanjakavavy Ranavalona III ny “Café-Histoire” manaraka ao amin’ny Mozean’ny saripika Anjohy, hotontosaina anio manomboka amin’ny 6 ora sy sasany hariva. Hitarika izany i Hella Feki, mpampianatra momba ny teny sary sady mpanoratra. Hizarazara ireo ampaham-piainan-dRanavalona III tany an-tsesitany, lavitra ny tanindrazana kanefa nitana hatrany ny anaram-boninahitra maha mpanjaka azy, ity mpikaroka ity.
Tsy tery vay manta ny fanajana ny soatoavina. Na samy Malagasy aza, ahitana fahasamihafana ny kolontsaina sy ny fomba amam-panao ary ny soatoaviny. Io tranga io ilay ambaran’ny “harena ny fahasamihafana”. Io no tokony hiteraka ny fifanajana. Ny mahavariana? Misy kolontsaina katsahina mafy izay “hambolena sy hampaniry ary hampiroborobo” azy fatratra, eo amin’ny toerana na faritra tsy mila izany akory. Mety hanimba ny soatoavin’ny hafa ny tranga tahaka io.
“Iray volan’ny teatra”. Hamoha indray ireo hira teatraly ny Tropy Jeannette. Hisy ny rindran-kira hotontosain’izy ireo, ny alahady 1 marsa izao, manomboka amin’ny 3 ora, eny amin’ny AFT Andavamamba. Sanganasan-dRatianarivo ny ankamaroany, mazava loatra, amin’ny maha mpanorina sy mpitarika voalohany ny tropy an’ity andrarezin’ny famoronana hira teatraly ity. Ny tombony, rehefa ny tropy Jeannette no manao rindran-kira? Hapetrak’izy ireo anatin’ny tantara nisy azy ireo hira ho fampahafantarana ny mpijery.

“Fihavanana tsy ravan’ny taona” ihany no lohahevitra hanamarihana ny faha-55 taonan’ny tarika Mahaleo. Hatomboka ny 1 marsa izao izany ka hitohy amin’io taona ho avy io.

“Tadidiko ry zalahy, tamin’ny 72…”, hoy ny tononkiran’i Dama. Hira nataony kokoa ho an’ireo namany, ho an’ny fiarahana, ho an’ny tarika Mahaleo iny. 54 taona aty aoriana, mbola eo ny tarika Mahaleo. Man­dringa fa mbola mijoro. 2 amin’ny 7 ny mpikambana tavela, fa mbola tarika ny Mahaleo… Ho porofon’izany, efa manomana sahady ny fanamarihana ny faha-55 taonany ny tarika, amin’io taona ho avy io.
Hisy ny seho hanokafana ny fankalazana sy hanomezana fofony sahady izay mety hiseho ny alahady 1 marsa izao, eny amin’ny CCI Ivato. “Fanokafana ny fankalazana fa tsy voalohany akory amin’ny fiaraha-miasanay amin’ny tarika Mahaleo izy ity. Hita­rafana ny tohin’ny fiarahana ihany koa io”, hoy ny nambaran’i Malala R, avy ao amin’ny Louvto Company izay handray an-tanana ny fikarakarana sy ny fankalazana iray manontolo.
“Fihavanana tsy ravan’ny taona”. Teny filamatra nalaina tao anatin’ilay hira “Raha mila fanampiana” io. Efa nentin’ny tarika Mahaleo nanamarihana ny faha-35 taonany, ary izao hiverenana izao indray. “Ny antony, raha tsy niainana ny fihavanana, tsy naharitra ny Mahaleo. Tonga amin’ilay hoe ny faty no hisarahana izahay. Nanomboka samy mpinamana aloha, avy eo samy nanao mozika. Samihafa daholo mihitsy ny nataonay tsirairay, fa ireny no natambatra nanome loko iray, nanome ny Revy Mahaleo. Tsy nahazo laka ny fifaninanana tao anatin’ny tarika fa nahazo laka kosa ny fifamenoana… Izay no antony mbola hivoizana io fihavanana io”, hoy ny fanazavana nomen’i Dama.
Bekoto sy Dama no Mahaleo. Mitrotro azy an-tsehatra amin’izay ny taranaka, efa 5 taona izao. Miara-manohy ilay “Revy Mahaleo” hatramin’ny farany izy ireo. “Efa nilazako ry zalahy fa mandray vonona ialahisany izao. Mbola mankafy ny olona satria feno fihetseham-po ao ka manaraka izy ireo. Fa aoriana, hanontany amin’izay izy ireo hoe ary mba aiza ny anareo, dia ahoana?”, hoy i Dama mantsy ny Mahaleo Taranaka. Namaly azy, hono, ny Taranaka fa “ny hiranareo aza mbola maro no tsy fantatra ka anatin’ny ezaka fizarana izany izahay izao…”. Izany rehetra izany, milaza fa tsy mbola ho ato ho ato akory no hifarana, raha hisy izany, ny “Revy Mahaleo”.

Zo ny Aina

Notontosaina teto Antana­narivo ny fampahafantarana ny Climate Risk Informed Decision Analysis (Crida) sy ny fampiofanana ireo teknisianin’ny minisitera sy ireo mpiray ombon’antoka rehetra. Momba ny teknika sy fomba entina hiatrehana ny fiovan’ny toetr’andro sy ny fiantraikany, indrindra amin’ny tahirin-drano eto Madagasikara izany, araka ny fanazavan’ny talen’ny Andea, Rasoamiara­manana Ngolatiana Hobinan­tenaina. Fitaovana iray ahafahana mamaritra ny fisian’ny rano sy ny hoavin’ny fiovan’ny toetr’andro (haintany, tondradrano) ny Crida. Misy « logiciel » ampidirina ao anatiny ahafahan’ny mpitondra mandray fanapahan-kevitra mifanandrify amin’ny antontan-kevitra ananana.
Iarahan’ny minisiteran’ny Rano, fanadiovana sy fidiovana, ny minisiteran’ny Tontolo iainana sy ny fampandrosoana lovainjafy, Unesco, Unicef, OIM ny Crida. Ao anatin’ny tetikasa « Voatse », miompana amin’ny fiovan’ny toetr’andro sy ny fandriampahalemana ary ny filaminana any Atsimo Andrefana sy Androy, ny tetikasa. Mamatsy vola izany ny Tahirin’ny Firene­na mikambana ho an’ny fanamafisana ny fandriampahalemana.
Hitondra vahaolana amin’ny tsy fisian’ny rano izy io satria misy fanadihadiana efa natao mandrefy ny faharefoan’ny mponina manoloana ny fiovan’ny toetr’andro sy ny rano. Hisy ny fanadihadiana manokana momba ny tahirin-drano, indrindra ny rano any ambanin’ny tany azo trandrahina, hampiasain’ny mponina.
Miteraka disadisa eo amin’ ny mpiara-monina ny olana ateraky ny fiovan’ny toetr’andro, toy ny haintany, ny tsy fahampian-drano. Tanjon’ny tetikasa ny hanalefaka ny vokatr’izany.

Vonjy