Raha tsy misy ny fiovana farany, hotanterahina anio, ny valandresaka amin’ny mpanao gazety izay hiarahana amin’ny mpanazatra, Corentin Martins. Hire­saka mahakasika sy ny vaovao maro kokoa momba ny fitantanana ny ekipam-pirenena Barean’i Madagasikara ny tenany. Eo ihany koa no hamantarana ny anaran’ ilay firenena roa hanao lalao ara-pirahalahiana amin’ny ekipa nasionaly malagasy.

Efa nanainga ny afakomaly alina teo, hihazo an’i Afrika Atsimo, hiatrika ny Cosafa sokajy vehivavy, « senior » ny Barea Ladies. Ity fifanintsanana aty amin’ ny faritra atsimon’i Afrika ity, izay efa nanomboka ny alarobia lasa teo, saingy ny alatsinainy ho avy io ny ekipam-pirenena malagasy vao hiakatra an-kianja. Ry zareo namibianina no hifandona voalohany amin’ny Barea amin’izany.

Nanainga, omaly, hihazo an’i Dakar, hiatrika ny fifanintsanana amin’ny fiadiana ny amboara maneran-tany, taranja basikety 5×5 Seniors, ny Ankoay lehilahy. Mpilalao avy eto an-toerana 7 mirahalahy no niara-niainga hamonjy ireo mpilaravinahitra 5 mirahalahy efa any Dakar. Hanohy ny fampivondronana avy hatrany ireto ekipam-pirenena malagasy ireto.

Hangotraka ny fihaonan’ny USA Ankadifotsy sy ny TFA Anatihazo, eo amin’ny fiadiana ny ho tompondakam-pire­nena taranja rugby XXL Top 12. Lalao hiendrika famaranana kely ny an’ny roa tonta. Fileovana samy manana ny maha izy azy ka tsy hifampitsitsy. Heverina fa hamaritra ny toerana misy ny tsirairay ny vokatra ho azon’izy ireo amin’ity.

Hitohy etsy amin’ny kianja Makis Andohatape­naka, rahampitso alahady ny andro fahenina hiadiana izay ho tompondakan’i Madagasikara, taranja rugby XXL Top 12. Anisan’ny fihaonana hanamarika izany ny fifandonan’ny TFA Anatihazo (Pilokely) sy ny USA Ankadi­fotsy (Maitsokely). Lalaon’ny andrarezina ny azy ireo satria samy manana ny maha izy azy. Adin’ny samy kartie ka hi­fampitady tanteraka ny andaniny sy ny ankilany. Mifana­kaiky rahateo ny laharan’ny roa tonta. Fahefatra ny Ana­tihazo raha fahadimy Ankady. Samy nahazo fandresena telo sy faharesena roa avy izy ireto. Ity lalao ity izany no ha­maritra ny toerana hisy azy ireo, ao anatin’ity fifaninanam-pirenena ity. Hiendrika famaranana kely, araka izany, ny fifandonan’Ankady sy Anati­hazo. Samy manana mpilalao teknisianina ary matanjaka izy ireo ka ho resy izay ratsy fanomanana.
Ankoatra izay, hanohitra ny Tam Anosibe kosa ry zareo Cheminots (Besetroka). Vo­nona ny mpilalaon’ny Gara, handresy ny Anosibe. Izy ireo izay tsy mbola manana fandresena ary mitana ny laha­rana farany. Hanala vela rahateo ny Cheminots, izay resin’ ny Tam, nandritra ny fihaonan’ ny roa tonta farany. Ny Tam Anosibe izay eo amin’ny laharana fahafito. Mialoha io lalao io, hifanandrina ny Uscar sy ny Mang’Arts. Lalao hiady ihany koa satria samy ao anatin’ny tanjany sy ny heriny ny tsirairay amin’izao. Na izany aza, mety hanantombo ny ekipan’ny kaominina izay eo amin’ ny laharana fahenina raha fahasivy ny Mang’Arts.

Hanokatra ity andro fahenina ity ny lalao eo amin’ny sokajy diviziona 1 vehivavy. Hifampitana amin’izany ny RCTS Soavimasoandro sy ny SCB Besarety.

Tompondaka

Anisan’ireo toerana nitondra faisana ary nahitana fahavoazana vokatry ny fandalovan’ny rivodoza Gezani ny mponina ao amin’ny kaominin’i Didy, faritra Alaotra Mangoro. Nisy ny fahasimbana nahazo ny mponina ka nitaky fandraisana andraikitra haingana ho fanohanana azy ireo. Nanatanteraka fizarana fanampiana ara-tsakafo ny BNGRC ho an’ireo tokantrano. Eo koa ny fanohizan’izy ireo ny fanaraha-maso sy ny fanombanana ny zava-misy eny ifotony. Miisa 250 ireo nisitraka ny fanohanana ho fanamaivanana ny fahasahiranana sedrain’izy ireo taorian’ny loza.
Nigadona ao Taolagnaro ny delegasionina notarihin’ny minisitry ny Fanabeazam-pirenena tamin’ity herinandro ity. Nisy ny fihaonana tamin’ireo mpiara-miombon’antoka toy ny QMM izay vonona hifanolo-tanana sy hanamafy ny fiaraha-miasa. Nanohana ireo sekoly sy mpianatra traboina taorian’ny fandalovan’ny rivodoza Fytia sy Gezani ny orinasa. Nihaino ny hetahetan’ireo mpisehatra amin’ny fanabeazana ao an-toerana ny ministra ka nanome toky fa hitondra ny vahaolana mifandraika amin’izany.
Teny Anosy no nanatanterahana ny fanombohana tamin’ny fomba ofisialy ny firosoan’ny Ivon­toeram-panofanana ampitain-davitra eto Mada­gasikara (CNTEMAD) ho oniversite niomerika. Manana ivontoeram-panofanana 52 ny CNTEMAD, manerana ny Nosy. Ny 17 amin’izany no hisantarana ny firosoana amin’ny fampianarana niomerika. Haharitra efatra taona ny fametrahana tanteraka ny fanavaozana rehetra. Tombanana hitombo ho 50 000 ny isan’ireo olona hisitraka fampianarana ampitain-davitra hatramin’ny taona 2029.

Taorian’ny antso voim-pirenena nataon’ny fitondram-panjakana, betsaka ireo mpiray ombon’antoka sy firenena vahiny naneho fahavononana hanampy amin’ny fanarenana rehefa nitranga ny voina. Misy ny dingana tsy maintsy arahina mialoha ny famoahana vola sy izay voafaritry ny lalàna malagasy mifehy ny fitantanambolam-panjakana amin’ ny fampidirana izany anatin’ny kitapom-bolam-panjakana sy ny kaontin’ny BNGRC. «Hatramin’ ny omaly, tsy mbo­la misy vola tonga ao anatin’ny kaontin’ny BNGRC», hoy ny talen’ny «Patrimoine et administration» ao amin’ity rafitra ity, Razafindrakoto Ha­rentsoa Andry, teny Andrai­narivo.
Misy lamina napetraka, natsangana ny vovonana hanara-maso ny fandrindrana ho fitsinjarana ny fanampiana rehetra voaray. Nanamarika izy fa tsy mizara vola mihitsy ny BNGRC fa fanampiana no tsinjaraina. Raha fanampiana vola voaray avy eto an-toerana, misy dingana manokana ary misy olona manokana mikirakira azy ka hita avy hatrany ao amin’ny io plateforme io ny sora-bola. Ny sakafo no filàna fototra maika taorian’ny voina, manaraka avy eo ny fanadiovana rano.
“Hatramin’ny omaly, 62 ny olona maty, 13 tsy hita popoka, 804 ireo naratra ary 426 906 ny traboina.15 948 nafindra toerana vonjimaika”, hoy ny talen’ny Cervo, Rakotona­nahary Jean Yves.

Vonjy

Naranty an-tsary, omaly, teny Antanimena, ny zavatra iainan’ny vehivavy momba ny fahasarotana misitraka rano madio amin’ny andavanandro. Nampahafantarina niaraka tamin’izay koa ny valin’ny fanadihadiana momba ny fisitrahana rano, indrindra ho an’ny vehivavy eto Antananarivo. Manaiky miaina ao anatin’ny tsy fisitrahana rano izy ireo noho ny zava-misy.

Misy fiantraikany amin’ny asa fiveloman’ny vehivavy sy ny fahasalamana ara-pananahana ny fahasarotan’ny fisitrihana rano madio eto Antananarivo, araka ny valin’ny fanadihadiana sy fikarohana natao tamin’ny fokontany 192, anatin’ny boriborintany enina, eto an-dRenivohitra. Tombana niarahan’ny hetsika Nifin’akanga sy ny Alternatives Madagascar. Notanterahina ny volana novambra 2025, teny anivon’ny tokantrano misy reny loham-pianakaviana, vehivavy manao asa madinika (mpanasa lamba, mpivarotra hani-masaka..), ny fanadihadiana. Vehivavy avokoa ny 51% ny mpantsaka rano tamin’ireo nanontaniana ary ny 44% amin’izy ireo no mandeha lalana 100 m miala ny trano fonenana mantsaka indray mandeha na mihoatra isan’andro. Vokatr’izay, 57% no nilaza fa nihena ny vola miditra aminy, 52% nanana olana noho ny tsy fandriampahalemana mandritra ny ora fantsakana ary ny 46% nahatsapa fa nisy fiantraikany amin’ny fahasalamany ny tsy fahazoana rano. “Zo fototra ho an’ny isam-batan’olona ny fisitrahana rano madio nefa eken’ny vehivavy ny tsy fanajana io zo io noho ny zavatra iainany andavanandro. Itarafana iza­ny ny fisasana eny amin’ny tanimbary rehefa tonga ny fadimbolana na rehefa avy miasa ny mpampanofa vatana”, hoy ny tomponandraikitra avy amin’ny Alternatives Ma­dagascar, Mathieu Narendra, omaly, teny Antanimena.
“Ho fitaovana entina ma­nao adisisika ho an’ny mpitondra fanjakana sy ny mpiray ombon’antoka ny valin’ny fanadihadiana. Hanatsarana ny politikan’ny rano sy hampidirana ny zo sy ny fahasalamana ara-pananahana ao anatin’ny drafitrasa momba ny rano ihany koa”, hoy ny mpanorina ny hetsika Nifin’akan­ga, Raveloarimisa Mbolatiana.

Vonjy

Notontosaina tany Gaborone, Botswana, ny 9 hatramin’ny 12 febroary lasa teo, ny fiadiana ny tompondakan’i Afrika, taranja badminton, sokajy Senior. Nandray anjara teo amin’ny lehilahy i Madagasikara ka niray vondrona tamin’i Algerie sy i Zambie. Ratsy ny vokatra, satria tsy nivoaka vondrona ireo mpilalao niatrika izany. Teo amin’ny lalao voalohany, resin’i Algerie tamin’ny isa 5 no ho 0, ny Malagasy. Ho an’olon-tokana, resin’i Adel Hamek, i Lalaina (21/18 ; 21/18). Mbola lavon’i Mohamed Belarbi ihany koa i Tokinirina (21/10 ; 21/13). Tsy tafavoaka ihany koa Andriambola nanoloana an’i Mohamed Ouchefoun. (21/14 ; 21/13). Teo amin’ny olon-droa, resin’i Mammeri sy i Sabri Medel, tamin’ny seta roa 21/13 , 21/12, i Lalaina sy i Tokinirina. Niondrika teo anatrehan’i Oussama Kedou sy i Mohamed Ouchefoun koa i Hery-Zo sy Andriambola (21/10 ; 21/7). Niatrika an’i Zambie indray avy eo, mbola resy tamin’ny isa 5 no ho 0 ihany koa. Ho an’olon-tokana, resin’i Kalombo Mulenga i Lalaina (21/10 , 21/12). Lavon’i Chongo Mulenga i Tokinirina (21/13 ; 21/12) ary Hery-Zo, tsy tafavoaka nanoloana an’i Rodrick Mwansa (21/11 ; 21/6). Teo amin’ny olon-droa, resy daholo i Lalaina sy i Toky ary i Hery-Zo sy Andriambola. Marihina fa nianto-tena ireo Malagasy mpilalao tamin’ity dian’izy ireo ity.

Tompondaka

Raha tsy misy ny fiovana farany, hiatrika lalao ara-pirahalahiana roa ny ekipam-pirenena Barean’i Madagasikara. Tafiditra amin’ny “Fenêtre Fifa” hatao ny volana marsa ho avy izao.

Hiatrika lalao ara-pirahalahiana roa ny Barea, mandritra ny “Fenêtre Fifa” amin’ny volana marsa ho avy izao. Araka ny siosion-dresaka mandeha sy ny filazan’ny loharanom-baovao iray eo anivon’ny Federasionina malagasin’ny baolina kitra (FMF), omaly, dia firenena avy any Eoropa sy Afrika no hanaovan’ny ekipa nasionaly andrana. Raha ny heno dia iray amin’i Azerbaïdjan sy i Luxembourg na i Afghanistan, ekipa nasionaly ao Eoropa no hifandona amin’ny Malagasy.
Ny ao Afrika indray, iray amin’ireo firenena mandray ny fifaninanana “Can 2027”, toa an’i Oganda sy Tanzanie ary Kenya no hifampitana amin’ny Barea. Raha tsy misy ny fiovana farany, hatao any Torkia ireo lalao fitsapana an’ny ekipam-pirenena malagasy ireo.
Hatramin’ny omaly, mbola tsy nisy ny fampahafantarana ireo fandaharam-ponoana tao amin’ny tambajotran-tserasera ofisialin’ny FMF. Efa saika namoaka ireo mpifanandrina aminy mandritra ny “Fenêtre Fifa” kosa ny firenena hafa. Anisan’izany i Senegal, tompondakan’i Afrika farany teo. Torak’izany i Maroc, laharana voalohany aty Afrika, amin’ny filaharan’ny Fifa. Andrasana ny fanambarana ofisialy avy amin’ny Fe­derasionina sy ny fivoahan’ny lisitry ny mpilalao ary ny hitohizan’ny asa ho an’i Corentin Martins na tsia. Tsa­ra marihina fa ny lalao ara-pirahalahiana tahaka izao dia ilaina hampakarana ny laha­ran’ny ekipam-pirenena ao amin’ny Fifa. Raha ny farany teo, niakatra eo amin’ny faha-105 ny laharan’ny Barea.

Fitia Randria