Nambaran’ny fanadihadiana momba ny toe-piainan’ny ankohonana MICS 2025 fa 20% amin’ny zaza 2 ka hatramin’ny 4 taona ihany no misitraka hetsika famohana ny vavahadin-tsaina mifanaraka amin’ny taonany. Miaritra fomba fifehezana hentitra kosa ny 88%.

Taona fahatelo nanamarihin’i Madagasikara ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny lalao ity taona ity. “Arovantsika ny lalao, arovantsika ny ankizy” ny lohahevitra amin’izany. Tao amin’ny distrikan’Ambovombe, tamin’ity herinandro ity, no nanaovana hetsika mifandraika amin’izany, nampisehoana fa zava-dehibe ho an’ny fivelaran’ny zaza ara-tsaina sy ara-batana ny lalao. Tsy mampiala voly fotsiny ny lalao fa manampy ny ankizy hifandray amin’ny hafa sy hampivelatra azy amin’ny fiatrehana ny tahotra sy ny olana samihafa ihany koa, araka ny fanazavan’ny tomponandraikitra. Nandritra ny hetsika, namorona kilalao ho an’ny ankizy avy amin’ny akora misy eo an-toerana ny skoto. Tsy manana fahafahana hividy kilalao ny tokantrano noho ny fahasahiranana amin’ny fivelomana, raha ny hita. Miantoka amin’ny fitomboana ara-tsaina, ara-batana ary ara-piarahamonina ny kilalao. “Manana zo handray anjara ny zaza ka maneho izany izy rehefa milalao miaraka amin’ny ankizy hafa”, hoy ny tomponandraikitry fiarovana ny ankizy ao amin’ny Sampan­draharahan’ny minisiteran’ny Mponina sy ny firaisankina, faritra Androy, Raherijaona Elia. 10 ireo skoto nandray anjara tamin’ny famoronana ka ny dimy no nisongadina sy nomena loka. Hapetraka ao amin’ny Espace Mandady, toerana hamondronana ny zaza sy hampilalaovana azy, ny kilalao voavoatra. Tavoa­hangy plastika, baoritra, taratasy… no avadika ho kilalao. Azon’ny isan-tokantrano hamboarina hamohazana ny vavahadin-tsain’ny zaza sy ho fampivelarana ny sainy izany. Nanohana ny hetsika ny Unicef sy ny mpiray ombon’antoka toy ny Ofisim-paritry ny fanjarian-tsakafo ao Androy, ny ONG Sahi, ny minisiteran’ny Mponina sy ny firaisankina. Afaka nilalao avokoa ny ankizy nandritra ny hetsika natao.

Vonjy

Hiavaka ny « Zarasehatra » hotanterahina anio tolakandro, etsy amin’ny efitrano malalaky ny Trano fiantohana Aro Antsahavola. Ankoatra ny fihirana, hampahafantatra ireo tantara niforonany sy ny lalana nodiavin’ny hira tsirairay ny tarika R’Imbosa. Hifanindran-dalana amin’izany ny tantaran’ireo mpamoron-kira. Anisan’izany i Justin Rainizanabololona, Samuel Rahamefy, Justin Rajoro, Naka Rabemanantsoa, Naly Rakotofiringa, sns. Iray amin’ireo mampiavaka ny tarika R’Imbosa, rahateo, ny famelomana indray ny sanganasan’ireny andrarezin’ny kalon’Imerina ireny, na ilay ngadona « 5/7 ». Mamelona ireo hira tranainy teatraly sy ireo « gala de chants » fa amin’ny ngadona bagasy. Fantatra fa hisy hatrany ny sehatra malalaka ho an’ny rehetra mandritra ity « Zarasehatra » ity. Tsy misy vidim-pidirana ny fanatrehana sy ny fandraisana anjara.

HaRy Razafindrakoto

Hanatontosa ny “Tantso­ro­ka ho an’ny fanabeazana”, eny Ambohidrabiby, ireo vondrona poeta, iarahana amin-dry Harisoa, Ny Voary, Do­moina Fitiavana, Masonalina, Dah nex, Orima, Dakoto, So­ra­tra Fanahy, Misaina Ratovo, Ny Voary Andrianom­bahy, ny 21 jona ho avy izao. Vokatry ny fahatsapana fa manana adidy amin’ny Tanindrazana iombonana ny poeta, indrindra amin’izao Iray volan’ny teny malagasy izao. Araka izany, antsa sy antso fanairana izy ity hanomezana hasina ny fanabeazana. “Antso avo ho an’ny rehetra mba hiray hina sy hifanohana amin’ny fanatsarana ny tontolon’ny fanabeazana. Satria, rehefa simba ny sekoly, malemy ny fotodrafitrasa dia voakitika mivantana ny hoavin’ny taranaka sy ny fandrosoan’ny firenena. Amin’ ny alalan’ny tononkalo, hira ary talenta samihafa no hanehoantsika fa afaka mampiray fo sy mampifoha fanantenana ny zavakanto, indrindra fa ny poezia. Tsy fialamboly fotsiny izy ity fa feo manaitra ny saina sy antso ho amin’ny fiaraha-mientana. Koa andao hiara-hientana hanohana ny fanarenana sy fanatsarana ny fanabeazana, satria ny ankizy anio no ho mpitarika rahampitso ary ho fahazavan’ny firenena rahatrizay “, hoy i Harisoa Ny Talenta. Ny tanana mifanampy no mampijoro ny fanantenana. Ny sekoly mendrika no hanorenana taranaka vanona. Ny fanabeazana no lakilen’ny hoavy mamiratra.

F.R

Notontosaina, omaly, tao amin’ny kianjan’ny Azteca, Meksika, ny lanonam-panokafana ny fiadiana ny amboara maneran-tany, taranja baolina kitra “Mondial 2026”. Nakotroka ny fanokafana, izay nahitana ka­razana seho mampahatsiahy ny tantaran’ity fifaninanana iraisam-pirenena ity, eo ihany koa, ny hira izay maneho ny kolontsain’ i Meksika sy Eta­zo­nia ary i Canada, izay firenena telo mandray ny lalao.
Haharitra iray volana eo ity fifaninanana ity, tsy hifarana raha tsy amin’ny 19 jolay. Sambany teo amin’ny tantara no nahitana firenena mpandray anjara maro tahaka izao, izay mahatratra 48. Ny ekipan’ i Argentine, misy an’i Lionel Messi, no tompondaka farany, ary mbola mikendry ny haka izany izy ireo amin’ity. Raha ho an’ny omaly, nanokatra ny lalao tany an-toerana, ny fifanandrinan’i Meksika sy i Afrika

Fitia Randria

Ireo lalao amin’ny andro voalohany alefan’ny TVM:
11/06/2026 : 10 ora alina : Canada vs Bosnie-Herzégovine
14/06/2026 : 1 ora maraina : Brésil vs Maroc
15/06/2026 : 2 ora maraina : Cote d’Ivoire vs Equateur
15/06/2026 : 7 ora alina : Espagne vs Cap-Vert
16/06/2026 : 10 ora alina : France vs Sénégal
17/06/2026 : 4 ora maraina : Argentine vs Algérie
17/06/2026 : 8 ora alina : Portugal vs RD Congo
18/06/2026 : 2 ora maraina : Ghana vs Panama

Ny tetikasa Mianatra dia miompana amin’ny fanatsarana ny kalitaon’ny fanabeazana toy ny fampisakafoana an-tsekoly sy ny zaridaina an-tsekoly. Eo koa ny fahasalaman’ny mpianatra, ny momba ny rano, fanadiovana, fiodiovana, ny fanentanana ny fiarahamonina amin’ny fananganana FEFFI ara-pomba demokratika…. 35 ireo sekoly ao amin’ny Cisco Toliara I sy Toliara II, Dren Atsimo Andrefana, hisitraka ny tetikasa noho ny fihitarana taorian’ny Dren Androy.

Nihaona ireo mpitandro filaminana mitaingina kodiaran-droa avy amin’ny Brigade mixte CPM, ny Compagnie d’intervention ary ny Compagnie de la circulation. Nampahatsiahy ireo toromarika manan-danja amin’ny fanatanterahana ny asa eny an-kianja izy ireo. Anisan’izany ny fandavana tanteraka ny kolikoly amin’ny endriny rehetra, ny sazy mihatra amin’izay mampiasa tsy ara-dalàna ireo taratasy fanaovana lamandy nadika.

Nizara soso-kevitra ho an’ny ray aman-dreny manan-janaka hanala ny fanadinana CEPE ny CIRGN Antananarivo. Tokony halaina sy haterina ny zaza fa tsy avela irery. Aterina any amin’ny foibe iadinana ny sakafo atoandro fa tsy mamonjy fodiana, ialana amin’ny havizanana sy ny mety ho fahatarana. Tsy hadinoina ny akanjo mafana kanefa tsy mavesatra no ampanaovina ny ankizy.

Ao anatin’ny fankalazana ny faha-66 taona niverenan’ny fahaleovantena, nitsidika sy nankahery ary nitondra vatsy ho an’ireo ankizy tsy salama manaraka fitsaboana eny amin’ireo hopitalim-panjakana le­hibe eto Antananarivo ny so­lontenan’ny fitondram-panjakana. Notarihin’ny filohan’ny Fanavaozana ny Repoblikan’i Madagasikara, kolonely Randrianirina Michaël izany, tamin’ity herinandro ity. Fitsidi­hana izay maneho indray ny fiaraha-mientan’ny fitondram-panjakana amin’ny fanohanana ireo sokajin’olona marefo, indrindra ny ankizy. Manama­fy ihany koa fa tsy hadino izy ireo na dia eo aza ny sedra ara-pahasalamana lalovany. Marihina fa hisy ihany koa ny fandraisana an-tanana ataon’ny fitondram-panjakana ho an’ireo ankizy tsy salama nefa anaty fahasahiranana lalina ka mila fiahiana manokana. “Tafiditra ao anatin’ny fanamarihana ny Iray volan’ny ankizy koa ity volana jona ity. Izay no antony nijerena manokana azy ireo”, hoy ny solontenan’ny vadin’ny Filohan’ny Fanavaozana. Vatsy sy tohana ara-tsakafo ary kilalao no natolotra azy ireo nandritra ny fitsidihana. narahina teny fankaherezana sy fanohanana, indrindra ho an’ireo ray aman-dreny izany. Tsy fety fanamarihana ny niverenan’ny fahaleovantena fotsiny ny volana jona fa fahatsiarovana ny maha olona, indrindra ireo tojo tsy fahasalamana, araka ny fanazavana. Nahazo anjara avokoa ny zaza sy ny ankizy manaraka fitsaboana eny amin’ny hopitaly tantanin’ny fanjakana.

Vonjy

Manantitrantitra ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena mahakasika ny didim-pitondrana laharana faha-19437/2026. Momba ny fisorohana sy fanasaziana ireo hosoka sy tsy fanarahan-dalàna mandritra ireo fanadinana sy fifaninanana ara-panjakana miankina amin’ny Men izy io.
Meloka amin’ny fandikan-dalàna lehibe ny mpiasa rehetra tafiditra amin’ny fikarakarana fanadinana raha toa ka manome lanja manokana, manavakavaka na fitsinjovana manokana ny mpiadina.
Araka izany, ny fanomezana torohevitra na fanampiana na fitondrana manome tombony manokana ny mpiadina iray dia heverina ho fanohintohinana ny fahamarinan’ny fanadinana.
Iharan’ny sazy ara-pitondran-tena sy sazy famaizana, araka ny lalàna manan-kery ireo mpiandraikitra na mpanara-maso fanadinam-panjakana tratra manao izany.
Fandroahana avy hatrany ny efitranom-panadinana, miampy fandrarana tsy hiatrika fanadinam-panjakana mandritra ny herintaona ka hatramin’ny telo taona no sazy mihatra amin’ireo mpiadina mandray na mangataka torohevitra.

Tatiana A