Manaiky ny fifidianana saingy mitsipaka ny tsy fanarahan-dalàna tamin’ny fivoriamben’ny Federasionina malaga­sin’ny handball (FMHB), ny filoha mpitantana ny ligin’Atsinanana, Razanadrakoto Harinaivo. Mangata-panazavana ny amin’ny trosa teo aloha izy.

Ny sabotsy lasa teo, namory mpanao gazety teo amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahama­sina, Razanadrakoto Harinai­vo, filohan’ny ligin’Atsinanana amin’ny taranja handball. Nilaza ny tsy fietezana nandritra ny fivoriamben’ny Fede­rasionina malagasy (FMHB) ny tenany. Anisan’izany ny tsy nanazavana ny resa-bola sy ny trosa napetraky ny mpitantana ny federasionina teo aloha kanefa avela ho baben’ny federasionina vaovao izany. Ny filohan’ny federasionina teo aloha rahateo tsy nanatrika. Nambarany fa tsy nahazo valiny tamin’ny solontenan’ny Komity olympika malagasy (Kom) sy ny minisiteran’ny Fanatanjahantena ny tenany raha nanontany ny maha ara-dalàna ny federasionina tsy nanao fivoriambe nandritra ny taom-piasany na tsia. “Nangataka aho mba hifampiresaka aloha izahay filohan’ny ligy rehetra, saingy 5 mn monja no nomena anay. Olana nandritra ny 4 taona ve ho voavaha ao anatin’ny 5 mn”, hoy izy. Nambarany fa nijanona ho mpanatrika fotsiny ny tenany fa tsy nandray anjara tamin’ny fanapahana sy ny fandatsaham-bato noho ny hamaroan’ny tsy fanarahan-dalàna.

Tsy misy fanapahan-kevitra matotra
Nokianiny mafy koa ny fe-potoana niantsoana ny filo­han’ny ligy natao maimaika, satria 11 andro monja. Aminy, tsy tokony ho natao ankamehana ny fivoriambe fa nakana fotoana malalaka. Etsy ankilany, tsy nisy valiny ny fitarainana napetrany tany amin’ny minisitera. Nolazainy fa tsy mandeha io taranja io raha tsy misy fanapahan-kevitra matotra hakana fotoana hiresahana amin’ny rehetra, iarahana amin’ny minisitera mpiahy.
Na teo aza izany, tontosa ny alatsinainy lasa teo, teny amin’ny ANS Ampefiloha, ny fifamindram-pahefana teo amin’ny tale teknika nasionaly teo aloha, Ramiandrisoa Seth sy ny vaovao, i Sylvestre Tsiahoua.

Tompondaka

Nandritra ny Conseil de discipline (Codis) nataon’ny Oni­versiten’Antananarivo, nandraisana fanapahan-kevitra ny hamaizana ireo mpianatra tratra nangala-tahaka sy nanao hosoka ary nisandoka ho mpianatra hafa nandritra ny fanadinana. Voafaritry ny lalàna laharana 28457/2025 tamin’ny 11 septambra 2015 izany.
Fantatra, tamin’izany, fa 54 ireo mpianatra voakasiky ny fa­maizana ary hampiharana avy hatrany ny sazy. Mitontaly 48 ireo mpianatra tsy afaka mianatra intsony mandritra ny 3 ka hatramin’ny 5 taona. Tsy ma­ha­zo alalana hisoratra anarana amin’ny fanadinam-panjakana amin’ireo sekolim-panjakana sy ny fampianarana ambony ihany koa izy ireo ao anatin’izay taona hamaizana azy izay.
27 amin’ireo voasazy tratra tamin’ny hala-tahaka sy fampiasana fitaovana voarara ary fisandohana nandritra ny fiatrehana ny fanadianana bakalorea farany teo. 25 mpianatra taona fahatelo haka ny diplaoma Licence. Ny 2 hafa haka ny diplaoma Maîtrise.
Tsy mitsitsy amin’ireo tsy rariny sy fisandohana ny fanjakana ary ny teny amin’ny sehatry ny fampianarana ambony indrindra no efa nanao ny ezaka amin’ny fanadiovana sy ny fanasaziana ireo fanetriben’ny firenena.

Tatiana A

Taorian’ny fihaonana nisy teo amin’ny Lehiben’ny faritra Vakinankaratra sy ny mpitantana ny Oniversite, niroso tamin’ny fanamboaran-dalana miditra ny oniversite ny mpitantana. Milina vaventy telo: compacteur, niveleuse ary camion benne, no miasa eny Tsaratanàna manao ny asa. Misedra olana ireo mpianatra sy mpampianatra ary mpandraharaha eny Tsaratanàna amin’izao vanim-potoana fahavaratra izao, indrindra fa nandritra ny firotsahan’ny orana lavareny ireny.

Nihaona tamin’ireo tomponandraikitra ambony eo anivon’ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa ny ekipan’ny Jica. Nisy ny fanadihadiana notanterahin’ity farany teny anivon’ireo ivontoeram-panofanana eo ambany fiahian’ny minisitera ka nanolotra amin’ny fomba ofisialy ny vokatry ny angon-kevitra izy ireo. Tanjon’ny fiaraha-miasa eo amin’ny roa tonta ny fampivoarana ny lafiny maha olona eo amin’ny sehatry ny harena an-kibon’ny tany.

Niverina nidina nanadio teny amin’ny toeram-ponenan’ny mpianatra eny Ambondrona indray ny filohan’ny Oniversiten’i Mahajanga, Pr Randrianambinina Blanchard. Niara-dia taminy, tamin’izany, ireo mpiara-miasa aminy sy mpikambana ao amin’ny kabinetra, ny talen’ny ILC-SS, mpampianatra, mpandraharaha ary ireo mpianatra, ny faran’ny herinandro teo.

Mandeha haingana ny fandraisana fepetra tsy hiparitahan’ny valanaretina Mpox eto amintsika. Ho an’ny andron’ny 13 janoary, 22 ny tranga ahina vaovao ary efatra ny tranga voamarina.

Raha vao misy tranga ahina, alefa amin’ny toeram-pitsaboana ireo olona ary tokony hahiboka raha voamarina fa tratra mandra-pahasitrana satria ny marary iray mamindra amin’ny olona 20. Ireo tanora manodidina ny 23 taona no betsaka voamarina fa tratran’ny Mpox eto amintsika, araka ny fanazavan’ny tomponandraikitra voalohany amin’ny CousP na­sionaly, profesora Mamy Randria, omaly, teny Befelata­nana. Ireo olona miezakezaka amin’ny firaisana ara-nofo (sexuellement actif) no tena betsaka voamarina tamin’ny alalan’ny PCR na misy tranga ahina ihany aza miseho amin’ny ankizikely sy ny olon-dehibe (manodidina ny 40 taona). Ho an’i Madagasikara, ny virus Clade MB, mifindra amin’ny fifampikasohana amin’ny hoditra sy ny firaisana ara-nofo no tena hita amin’ny tranga voamarina. Matetika any amin’ny faritry ny taovam-pananahana na ny fitombenana no miseho voalohany ny tasy na ny fery. Mila mitandrina amin’ny firaisana ara-nofo, araka izany, ny isam-batan’olona. Tsy voaaron’ny fimailo ilay virus raha ety ivelany ilay fery. Entanina ny tsy fanaovana firaisana amin’ny fotoana voafetra aloha, indrindra ho an’ireo miaraka amin’ny olona maro izay tena ahina hahazo ny aretina haingana. Mety hamindra amin’ny olona ao an-trano izy ireny ka mahatonga ny olona tsy manao firaisana nefa tratran’ny Mpox ihany koa (mamindra amin’ny zanaka na ray aman-dreny).
Na efa sitrana aza ny marary iray, mety mamindra amin’ny firaisana ara-nofo satria velona ao anaty tsiranoka mandritra ny 12 herinandro ilay virus ka ilaina ny fahamailona tanteraka, araka ny fanamarihany ihany. Manana Centre de traitement et d’isolement dimy ny fanjakana. Eny amin’ny hopitaly Manara-penitra, hopitaly isany Bongatsara, Itaosy, Anosiala ary Anosia­varatra azon’ny daholobe atonona raha misy tranga mampiahiahy.
Momba ny vaksiny fiarovana amin’ny Mpox, efa misy dingana atao hahazoana azy eto amintsika ka ny fitalevana misahana ny fanaovam-baksiny sy ny mpiray ombon’antoka mahazatra no misahana izany. Efa miandry ny tomponandraikitra amin’izao fotoana izao.

Vonjy

Tontosa teny Andafiavaratra, omaly, ny fanaovan-tsonia ny fangatahana ofisialy, fampidirana ny Mi­siona Katolika Ambodifotatra Sainte Marie, ho harem-bakoka iraisan’izao tontolo izao. Amin’ny maha fiangonana kristianina voalohany teto Madagasikara azy no angatahana izany eo anivon’ny Unesco. Vavolombe­lon’ny tantaran’i Madagasikara amin’ny maha harem-bakoka azy rahateo ity fiangonana ao Sainte Marie ity.

Nomarihin’ny mpiray Faribolana Sandratra, omaly, tetsy amin’ny Tranombokim-pirenena Anosy, ny faha-80 taonan’i Jean Nalisoa Ravalitera. Anisan’ireo nanangana ny faribolana, no nitarika sy fitaratra ho an’ireo poeta sy mpanoratra maro izy, ankoatra ny maha mpampianatra azy. Velakevitra roa, manodidina an’ity andrarezin’ny literatiora sy ny teny malagasy ity no nenti-nanamarika ny tsingerin-taonany.

Hiaka-dapa i Samoëla. Rehefa nampiasa saina ny mpanaraka azy ireo nandritra ny fotoana ela, navoakan’ny SR Event amin’izay ny anaran’ny mpanakanto hampiakarin’izy ireo ao amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahamasina: Samoëla ny 3 mey ho avy izao. Toerana tsy mahazatra azy, na dia 30 taona niakarana an-tsehatra aza ity mpanakanto ity. Mazava loatra fa seho goavana indrindra andrasan’ny mpankafy amin’ity taona ity koa izany.

Tsy niandry ela. Vantany vao nigadona an-tanindrazana dia noraisin’ny minisitry ny Kolon­tsaina sy ny serasera sy ireo mpiara-miasa aminy teny Ano­sy, ny alin’ny talata teo, i Denise. Avy nandrombaka ny anaram-boninahitra “Vehivavy mpanakanto mendrika indrindra aty Afrika Atsinanana izy, nandritra ny “All Africa Music Awards”, izay natao tany Lagos Nigéria ny famaranana, ny 11 janoary teo.
“Ity fahombiazana ity dia mampiseho amin’izao tontolo izao fa manana talenta sy fahaiza-manao avo lenta ny mpanakanto malagasy”, hoy ny minisitra Mandrindrarivony Ogascar. Nohamafisiny ihany koa fa eo anilan’ny mpanakanto hatrany, ary misokatra amin’ny rehetra ny minisitera. Nisy ny tsy tonga lafatra tamin’ny fanohanana, saingy na­no­me toky izy fa hatsaraina ny fiaraha-miasa amin’ny mpanakanto rehetra manerana ny Nosy. “Manana raiamandreny sy zoky azo ianteherana ny mpanakanto ao anatin’ny fi­tondram-panjakana”, hoy ha­trany ny minisitra.
“Izaho nanao mozika fotsiny fa ianareo mpankafy no te­na nanome ahy ny loka. Isao­rako nareo teto Madagasikara hatrany ivelany izany”, hoy i Denise. Nohamafisin’i Shyn, izay vadiny kosa, fa ady efa na­­tomboka ela ny an-dry zareo, ny hitondra an’i Mada­gasikara amina sehatra avo amin’ny alalan’ny mozika. Vao manomboka izy ireo, sain­gy efa misoritra ny lalana na ho an’i Shyn na ho an’i Denise. “Matoky Zagnahary”, araka ilay hira nentiny nambabo ny fon’ny rehetra nandritra ny “Afrima”…

Zo ny Aina

Marihina, anio, ny « Androm-pirenena ho an’ny kabary ». Zavakanto, kolontsaina, soatoavina, anisan’ny mivelatra be ny kabary raha tazanina amin’ny isan’ny hetsika sy ny olona misehatra ao aminy. Saika ahitana fampianarana sy fampiofanana momba ny kabary ny ankamaroan’ny sekoly, indrindra fa ny tanàn-dehibe. Ny ankamaroan’ny « hetsika », saika ahitana kabary avokoa. Tsy vitsy amin’ireo mpikabary ihany koa, anefa, ny miloa-bava fa misy lesoka lehibe ny kabary. Ao ny fanaovana tsianjery, ny tsy fahampian’ny fahaiza-mifehy ny teny sy ny fomba malagasy, ny fitarihana ny kabary ho any amin’ny fampihomehezana ranoiray, sns.
Mila fanarenana avokoa ireny raha tiana hiverin-kasina ity kolontsaina iray ity. Tsy ny endrika ivelany no maha kabary ny kabary fa ilay « fanahy » ao anatiny. Noho izany, mitaky fa­natevenana bebe kokoa ny fampianarana kabary. Raha mbola tsy misy. Ampidirina ao anatin’ny fandaharam-pianaran’ny kabary ny tantara sy ny fomba amam-panao. Tahaka izany ihany koa ny fandalinana momba ny teny malagasy, sns.
Heno any anaty kabary matetika ny hoe: « miala tsiny, miala fondro, miala salohy fito ». Firy amin’ireo lazaina ho mpikabary no mahay azy ireo?

HaRy Razafindrakoto