Mpampiasa vola sy mpandraharaha maorisianina hatrany amin’ny 50 no ho tonga eto Madagasikara mandritra ny “Moris-Mada Business”. Hetsika ara-toekarena atao ny 2 ka hatramin’ny 5 jolay. Tanjona ny hanamafisana ny fiaraha-miasa eo amin’i Madagasikara sy Maorisy amin’ny alalan’ny fampifandraisana ireo mpandraharaha, mpampiasa vola ary sehatra samihafa. Hampahafantarana an’ireo mpandraharaha maorisianina ny vokatra eto amintsika ahafahana mamatsy azy ireo. Hojerena ihany koa ireo sehatra ahafahana mampiasa vola ary hamafisina ny fiaraha-miasan’ny roa tonta.

Madagasikara ho ivon’ny fampiasam-bola. Io ny lohahevitra novoaboasan’ny Vondron’ny orinasa eto Madagasikara (Gem) nandritra ny dinika “webinaire” natao tetsy Antaninarenina. Nifanakalo hevitra tamin’izany ireo mpamatsy vola sy mpandraharaha. Tanjona ny hifankalozan’ireo mpisehatra marolafy mahakasika ny fampiroboroboana ny fampiasam-bola eto Madaga­sikara.

Tandidomin-doza ny fari-dranomasina ao amin’ny faritra Diana. Mirongatra ny jono atao amin’ny alina (Gavana) sy ny fampiasana fitaovana voararan’ny lalàna. Mitarika faharitran’ny harena voajanahary an-dranomasina haingana ny zava-misy. Manampy trotraka ihany koa ny disadisan’ireo samy mpanjono sy mpiantsehatra an-dranomasina.

Nitondra fanantenana vaovao ho an’ny Sekolim-panjakana ambaratonga fototra (EPP) ao Ambodiafontsy Am­pitatafika, ny hetsika nataon’ny GetHumanCall, amin’ny alalan’ny tetikasa Fandraisan’ an­draikitra ara-tsosialy sy ara-tontolo iainana (RSE) nataony. Mandray mpianatra miisa 288, ampianarina mpampianatra valo, ny sekoly. “Avy amina fianakaviana sahirana avokoa ny ankamaroan’ny mpianatra, misy amin’izy ireo no kamboty”, hoy ny talen’ny sekoly, Andriamiarisoa Bodo­nirainy. Ny 7 mey teo, tonga teny an-toerana nitondra fanampiana ho an’ny sekoly ny GetHumancall. Fotoana nizarany sakafo ho an’ny mpianatra rehetra entiny ha­nohanany sy hampifaliana azy ireo. “Ankasitrahana tanteraka ny fanohanana toy izao hanampiana ireo mpianatra miaina anaty fahasahiranana”, hoy hatrany ny talen’ny sekoly.
“Mbola hitohy ny hetsika ara-tsosialy”, hoy ny mpanorina ny GetHumancall, Jona­than Da Costa. Nijery ny filan’ny sekoly ihany koa ny orinasa mba hanomanana sahady ny hanohizana ny tetikasa. Tafiditra ao anatin’izany ny hanavaozana ny efitrano fianarana, ny fandokoana ny rindrina ary ny hananganana trano famakiam-boky. Anki­lany, nilaza ny mpanorina ny GetHumancall fa miankina amin’ny filana no hisafidianana ny sekoly. Tanjona ny hitondra fanampiana mivantana amin’ny fotodrafitrasa sy ny “cantine scolaire”. Ankehitriny, miandry ny lisitra momba ireo filana laharam-pahamehan’ny sekoly ny orinasa mba handaminany sy handrindrany sahady ny asa tokony hatao. Mikasa hanohy ny hetsika tahaka izao isam-bolana any amin’ireo sekoly eto Anta­nanarivo ny GetHumancall hanohanana ny fanabeazana eto an-toerana.

Henintsoa

Sahirana ny tantsaha mpamboly orge any amin’ny distrika Manandriana, faritra Amoron’i Mania. Antony, tsy mitsahatra mihena ny velaran-tany azo hambolena ity akora fototra ity, izay ilain’ny orinasa Star amin’ny fanamboarana zava-pisotro labiera. Mahatsapa izany ny ben’ny Tanàn’Ambatomarina, distrika Manandriana, Rianamboariny Jean Pierre. Namba­rany fa mitaraina ireo tantsaha satria mihena ny fatran’ny vokatra orge raisin’ity orinasa ity, ka voatery nampihena ny velaran-tany hamboleny koa izy ireo. Nohazavainy fa nampiakarin’ny fanjakana avo loatra ny hetra alainy amin’ny zava-pisotro vokariny, araka ny voalazan’ny Star. Vokatr’izany, miha simba sy mihena ny fari-piainan’ny tantsaha mivelona amin’ny fambolena orge. Mangataka ny hijerena akaiky ny fiaraha-miasan’ny fanjakana sy ny orinasa mpandray ny orge ity ben’ny Tanàna ity.
Nohamafisiny fa tsy ny hanafoana ny hetra no takina fa ny hampifandanjana azy amin’ny zava-misy mba tsy hanimba ny rojom-pihariana, izay iankinan’ny fidiram-bolan’ny tantsaha mpamboly orge. Tsy any Ambatomarina ihany no ahitana ity tranga ity fa any amin’ireo faritra mamboly orge, indrindra any Amoron’i Mania.

Njaka A.

Natao omaly, ny atrikasa fanombohana ny famolavolana ny fenitra nasionaly momba ny biogaz. Tanjona ny hampanaraham-penitra ity seha-pihariana ity, hiarovana ny mpampiasa ny angovo madio maharitra sady miaro ny tontolo iainana.

Mikarakara ny atrikasa ny minisiteran’ny Ton­tolo iainana sy ny fampandrosoana lovainjafy (Medd) sy ny minisiteran’ny Angovo sy ny akoranafo (MEH), eo ambany fandrindran’ny Biraon’ny fenitra eto Madagasikara (BNM). Nilaza ny talen’ny Toekarena maitso ao amin’ny Medd, Andriam­boavonjy Nicolas, fa natao ny hetsika satria tsapa fa miha fongana ny ala vokatry ny fanamboarana arina sy kitay, izay mbola mampiasa azy ny 97% ny tokantrano malagasy. Eo koa ny fako etsy sy eroa sy ny fiparitahan’ny entona karbôna, manimba ny tontolo iainana sy ny fahasalamana. Noho ireo antony ireo no ilana ny angovo madio, hanoloana ireo angovo enti-mahandro ireo, sady hiarovana ny tontolo iainana. Azo avadika ho herinaratra ihany koa ny biogaz. Ilaina ny fametrahana fenitra mifehy azy sy ny torolalana ara-teknika.
Nanamafy ny talen’ny BNM, Ramatoa Rakotoma­hefa Sitraka, fa tsy mbola nisy ny fenitra mifehy ny Biogaz hatramin’izay. Antony nahatonga azy ireo ho nangatahin’ny Medd sy ny MEH hamolavola izany miaraka amin’ny mpisehatra rehetra voakasika. Hangonina ny antontan-kevitra avy amin’ny sehatra tsy miankina, ny fanjakana, ny foibem-pikarohana, ny fikambanan’ny mpanjifa, miaraka amin’ny mpanohana ara-bola sy ara-teknika (PTF), toy ny Pnud.
Zava-baovao ny biogaz
Anisan’ny vovonana mamondrona ireo mpisehatra amin’ny famokarana ny angovo madio handrahoan-tsakafo ny Madagascar Clean Coo­king Initiative (MCCI). Misy koa ny foibe ivondronan’ny mpampianatra sy mpikaroka, ka anisan’ny zava-baovao ny biogaz sy ny bio éthanol.
Tsiahivina fa vao notokanana tamin’ity herinandro ity ny foibe UniPod eny Tsimba­zaza, Vovonana ahafahan’ny tanora mamorona sy mikaroka amin’ny alalan’ny fampiasana ny teknolojia niomerika.

Njaka Andriantefiarinesy

Naneho hevitra ny Obser­vateur de la jeunesse fa tena ady sarotra ny resaka fandovana tanin-drazana eto Mada­gasikara. Maro ny fianakaviana mitaraina satria sarotra ny manatanteraka ny pitsompi­tsony amin’izany. Mifampian­kina nefa ny fampandovana sy ny fampandrosoana ny tanora. Ny 80% ny Malagasy dia mpamboly, kanefa tsy mizaka ny fananany madiodio ny tany ambolena. Lasa mitsoaka sy miala amin’ny tany izy ireo noho ny fahasarotan’ny fampandovana.
Lafo be sy sarotra ny fampandovana. Mbola olana ny faharovitan’ny bokin-tany, ny vola aloa any amin’ny “Enre­gistrement”, ny fakana mpandrefy tany matihaina, ny fampivezivezena amin’ny fanaovan-taratasy.
Manao antso amin’ny tomponandraikitra ny Observateur de la jeunesse mba handray fepetra mafonja, handray an-tanana ny resaka fampandovana. Mila finiavana ny fanamorana ny fahafahan’ny Ma­lagasy misitraka tany.
Hamoraina ny famindrana ny tany lovain’ireo taranaka na ny tanora aty aoriana maniry ny hikarakara sy hamokatra eo amin’ny taniny.

Tatiana A

Notokanana tamin’ny fomba ofisialy, omaly, tetsy amin’ny CIDST Tsimbazaza, ny Université d’innovation Pod (UniPod). Teny an-toerana ny filohan’ny Fanavaozana, ny kolonely Randrianirina Michaël sy ny eo anivon’ny Pnud.

Toerana iray hitrandrahana sy hampivelarana ireo tetikasa sy asa fikarohana ho lasa asa iarahana amin’ny sehatra tsy miankina ny UniPod. Hahafahana mamadika ny fikarohana ho tena vokatra ihany koa. «Ha­tramin’izay, misy ny asa fikarohana fa tsy tena mipaka any amin’ny tena ilana azy izany», hoy ny minisitry ny Indostria sy ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina, Ra­harimanjato Nirina Nam­poina, nandritra ny lahateniny. Nambarany fa fotodrafitrasa maoderina hanohanana ny teknolojia vaovao sy ny haivao ihany koa izy io. Tanjona ny hamadihana ny hery ara-tsiansa ho lasa milina iray sy hahafahana mamorona asa sy fanovana maharitra ho an’ny firenena. «Manana anjara stratejika lehibe ho an’ny fampandrosoana ny UniPod amin’izao fotoana izao, satria tetezana iray mampifandray ny oniversite amin’ny mpikaroka sy amin’ny orinasa izay efa misehatra eto amin’ny firenena», hoy ihany izy.
«Tsy hijanona ao anaty laboratoara sy tranomboky intsony ny fikarohana fa tokony hivadika ho asa sy ho lasa startup hanatsarana ny andavanondron’ny Malagasy», hoy kosa ny filohan’ny Fanavao­zana, ny kolonely Randria­nirina Michaël, nandritra ny lahateniny. Nambarany fa anisan’ny fototry ny fahaleovantenam-pirenena ny fampianarana ambony, ny fikarohana ara-tsiansa ary ny fanavaozana ara-teknolojia.

Ahitana laboratoara efatra
Ahitana laboratoara efatra ao anatin’ity rafitra iray ity. Anisan’izany ny laboratoara ahafahana mamadika ny tetikasa ho zavatra mivaingana azo hoentina eo amin’ny sehatry ny asa. Eo koa ny misahana ny faharanitan-tsaina artifisialy. Manampy azy ao ny laboratoira ho an’ny sehatra maitso, toy ny tontolo iainana sy ny maro hafa. Farany dia ny laboratoara momba
ny “agroalimentaire” sy “agrifood”. Marihina fa niarahan’ny minisiteran’ny Fampianarana ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa nanatanteraka tamin’ny minisiteran’ny Indostria sy ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina ary ny Pnud ny UniPod. Manodidina ny 50 isa isaky ny fidirana ireo mpianatra horaisina. Ezahina ny hanaparitaka azy manerana ny Nosy.

Mino

Tafita hiatrika ny lalao ampahavalon-dalan’ny fiadiana ny amboaran’i Madagasikara, taranja baolina kitra, ny Fosa Juniors Boeny. Tafiditra amin’ny fifaninanam-pirenena «PFL». Lavon’izy ireo tamin’ny isa 3 no ho 1, omaly, ny klioban’ny FC Soleil. Tsiahivina fa mbola miatrika ny ampaha-16n-dalan’ity fifanintsanana ity ny Fosa Juniors sokajy zandriny.

Ekipa faharoa manaraka ny dian’ny Disciples FC Va­kinankaratra any amin’ny manasa-dalana amin’ny “Pu­re­­play Football League (PFL)”, ny Elgeco Plus. Resin’ izy ireo tamin’ny fandakana “tir au but”, 4 no ho 2, tetsy amin’ny Kianjan’ny Elgeco Plus By-Pass, omaly, ny FC Rouge. Nisaraka 1 no ho 0, nandritra ny fe-potoana ara-dalàna, ny roa tonta. Raha hiverenana kely ny fifanandrinana, nifandimbiasana ny fanafihana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany. Maro ny baolina tokony ho tafiditry Ranona sy ry Pito, teo amin’ny fidirana voalohany, saingy azon’i Toldo, mpiandry tsatobin’ny Elgeco Plus izany, na nihoatra ny tsivalamby. Teo ihany koa ny baolina saika nampidirin-dry Jean Luc, lohalaharan’ny Elgeco Plus, saingy nidona tamin’ny tsivalamby. Isa 0 no ho 0 no nentin’ny roa tonta niala sasatra.
Teo amin’ny fidirana faharoa, minitra faha-51 nilalaovana, nahatafiditra baolina i Ismael, lohalaharan’ny Elgeco Plus, rehefa nanao tandrevaka ny vodilaharan’ny FC Rouge. Nahazo karatra mena i Lalane, vodilaharan’ny Elgeco, minitra faha-77. So­mary nisavorovoro ireo mpijery saingy nilamina ihany izany rehefa tonga ny tomponandraikitra. Afa-bela tamin’ny FC Rouge izany ny Elgeco. Tsia­hivina fa resin’izy ireo 1 no ho 0, ity tompondakan’ny PFL farany ity, tany amin’ny lalao voalohany.

Fitia Randria

Notontosaina omaly, tetsy amin’ny Sky Blue Ankadindra­tombo, ny fivoriambe ara-potoana 2026 ho an’ny Komity olympika malagasy (Kom). Saika tao avokoa ny ankamaroan’ny Federasionina rehetra ary nandefa solontena sy niditra mivantana ireo tsy afaka nanatrika izany. Teboka maro no noresahina ka anisan’ny nisongadina ny mahakasika ny Lalao olympika ho an’ny tanora hatao any Dakar, amin’ity taona ity. Taranjam-panatanjahantena 6 no handraisan’i Madagaaikara anjara dia ny Judo, Atletisma, Tolona sy Tolona amin’ny torapasika, Tenisy ambony latabatra ary Baolina lavalava lalaovin’olona fito. Nanamafy ny Sekretera jeneralin’ny Kom, Randriamanarivo Harinelina, fa manao ny asany izy ireo amin’ny fanamorana ny fandraisana anjaran’ny atleta malagasy, saingy anjaran’ny minisitera sy ny fitondram-panjakana ny eo amin’ny hoenti-manana. Anisan’ny noresahina ihany koa ny mahakasika ny lalaon’ny Nosy 2027, hatao any Kaomoro. Hiadivana mafy ny hahafahan’ny taranja ady totohondry ho anisan’ny hifaninanana, raha toa ka efa fantatra kosa fa ny Volley-ball lalaovina amin’ny torapasika ihany kosa no hifaninana ho an’ny Volley.

Mi.Raz