S'abonner à flux Les Nouvelles Les Nouvelles
Mis à jour : il y a 1 heure 21 min

IHSM- Oniversiten’i Toliara: azo havadika ho plastika levona ny lomotra

lun, 12/29/2025 - 10:08

Miroborobo ny fikarohan’ny mpianatra ao amin’ny Institut halieutique et des sciences marines (IHSM), Oniversiten’i Toliara. Anisan’ny miavaka ny fitrandrahana ny lomotra.

Anisan’ny voka-pikarohana nataon’ny mpikaroka ao amin’ny Institut halieutique et des sciences marines (IHSM), ao amin’ny oniversiten’i Toliara, izay ivontoerana tokana mampianatra sy manao fikarohana momba ny ranomasina eto Madaga­sikara, ny nahazoana ny spiruline. Fambolena lomotra no manome ny spiruline ka na­nomboka ny taona 1990 ny fikarohana momba azy izay miteraka loharanom-bola ma­haritra ho an’ny sehatra maro, hatramin’izao. « Sady amidy ho fidiram-bola no omena maimaimpoana ny ivontoerana misahana ny fandraisana an-tanana ireo ankizy tratran’ny tsy fanjarian-tsakafo ny ampahan’ny vokatra spiruline », hoy ny mpampianatra mpikaroka ao amin’ny IHSM, Dr Ravelo Vololonavalona.
Voka-pikarohana iray hafa koa, avy ao amin’ny IHSM ihany, ny teknika fiompiana zanga (concombre de mer) ampiasain’ny orinasa lehibe, indrindra aty amin’ny ranomasina Indianina, amin’izao fo­toana izao. « Ny fikarohana manokana mifototra amin’ny fiompiana ny zanga dia nahazoana nametraka orinasa mifehy ny famokarana izany mandritra ny taona amin’ny toerana voajanahary na koa amin’ny fiompiana azy », hoy ny mpampianatra mpikaroka momba ny fiompiana hazandrano ao amin’ny IHSM, Ra­solofonirina Richard.
Amin’izao fotoana, mamarana ny fikarohana momba ny famokarana plastika mety levona avy amin’ny lomotra volena eto Madagasikara ihany koa ny mpianatra mpikaroka ao amin’ny IHSM. Azo avadika ho harona plastika na akora hafa vita amin’izany ny lomotra. Misy ny fiantsoana fiaraha-miasa miaraka amin’ ny sehatra tsy miankina mikirakira ny akora plastika, araka ny fanazavan’ny mpianatra ao amin’ny IHMS, i Emahafary Hilaire.
1 200 ny isan’ny olona voaofana tao amin’ny ivontoerana hatramin’ny taona 2023. 74% ny tahan’ny fahitana asa aorian’ny fianarana.

Vonjy

Catégories: National

baolina kitra- « Grand Match de Défi »: voatazon’ny Disciples FC ny mpilaravinahitra

lun, 12/29/2025 - 10:03

Vita izay ny lanonana baolina kitra natao tao Toamasina. Tsy nisy nivoaka mpandresy tamin’ity « Grand match de défi » ity na ny Disciples Fc Vakinankaratra na ny mpilaravinahitra. Nisaraka ady sahala, 0 no ho 0, ny roa tonta.

Notontosaina omaly, tao amin’ny Kianjan’i Bari­kadimy, Toamasina, ny lalao baolina kitra goavana, « Grand match de défi ». Nisa­raka ady sahala 0 no ho 0 ny ekipan’ny Disciples FC Vaki­nankaratra sy ny mpilaravinahitra, niampy ireo mpilalaon’ny Barea chan farany teo. Raha hiverenana ny fifanandrinan’ ny roa tonta. Nifandimbiasana ny fanafihana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany. Mi­nitra faha-35, fizaram-potoana voalohany, saika nahatafiditra baolina ny mpilaravinahitra, saingy azon’i Balvano, mpiandry haraton’ny Disciples FC, ny dakan’i Fabrice sy i Jean Yves. Roa minitra tsy hidirana any amin’ny fialantsasatra, nahita fanafihana tsara ny mpilalao avy atsy Vakinanka­ratra, nefa tsy voatosik’ireo lohalaharana tany anaty harato izany, na dia efa tsy azon’i Nina, Malagasy mpiandry harato ao La Réunion, aza ilay tolotra tsara avy amin’i Tsila. Ady sahala 0 no ho 0, ny isa teo amin’ny fe-potoana fialan­tsasatra. Teo amin’ny fidirana faharoa, nanindry tamin’ny fandonana baolina ny klioba avy ao Vakinankaratra. Maro ireo baolina saika nakoban-dry Tendry, Tsila ary i Dahery sy Tinoh. Nahazo karatra mena i Baggio, Malagasy milalao atsy La Réunion, ny faha-58 minitra, fidirana faharoa, re­hefa nomen’ny mpitsara karatra mavo fanindroany. Nihena ho folo ny isan’ireo mpilara­vina­hitra. Folo minitra taorian’ io nahazo karatra mena koa i Joma, rehefa nahazo karatra mavo indroa. Nifarana tamin’ io isa 0 no ho 0 io moa ny lalao.

F.R

Hoy izy ireo: 

Ny coach Frank Rajaonari­samba, mpanazatra an’ireo mpilaravinahitra:
« Niady ny lalao, samy na­hazo avokoa na ny Disciples FC na ny mpilaravinahitra. Isa­orana ireo mpilaravinahitra nahavita baolina tahaka ireny na dia ao anatin’ny fialantsasatra aza».

Razafindrakoto Mamisoa, teknisianina voalohany Disciples Fc:
« Isaorana ny mpifanan­drina nanome traikefa an’ireo ankizy. Tsara ho anay ireny lalao ireny. Vonona izahay ny hanatratra ny tanjona, hiezaka ny hanao pao-droa: haka ny tompondakan’i Madagasikara sy ny amboara nasionaly. »

Rabezanahary Patricio, mpikarakara ny hetsika:
« Afapo tanteraka tamin’ny hetsika ny tenako, azo lazaina ho nahafeno kianja ihany iny lalao iny, ary izay indray vao nisy fihaonana nahatonga mpijery maro tahaka ireny. Ny taona manaraka, raha tsy misy ny fiovana, hisy klioba avy any ivelany, hifandona amin’ny ekipa avy eto an-toerana. »

Catégories: National

Zava-dehibe

lun, 12/29/2025 - 10:00

Tsy be resaka fa miasa. Izany izao governemanta izao? Efa ho tapitra ny roa volana. Izay ny fanamby. Mby aiza? Ny amin’izay hetaheta sy fitakian’ny vahoaka nahatongavana amin’izao dingana ho amin’ny fanavaozana izao. Eo, ohatra, ny amin’ny famatsian-jiro sy rano, ny tsy fisian’asa… Niitatra izany ka tonga amin’ny sehatry ny fampianarana, fahasalamana, fandriampahalemana, fanamboaran-dalana… Ny taotrano tsy efan’ny irery na vita indray andro. Vao mainka ny firenena… Mila na itakiana fanavaozana avokoa ny sehatra sy ny ambaratonga rehetra? Manomboka eo amin’ny tsirairay na ny tena aza… Amin’izao, raha vao misy zava-mitranga tsy araka izay iheverana azy, velona ny hoe: izao ve ny fanavaozana ? Samy mifanara-maso ny rehetra, sarotiny, mifanitsy…
Na ahoana na ahoana, tsy vitan-dresaka ny raharaha: tsy ifampiandrasana, tsy anaovana ampitso ampitso lava… Amin’izao, misy alaim-panahy hoe iandrasana fikaonandoham-pirenena avokoa itsy sy iroa. Eny, na izay tokony hahitsy na mety ho voahitsy eo no ho eo aza. Sanatria, zary lasa fanamarinan-tena sy fanilihana andraikitra ny fikaonandoham-pirenena. Toy ny hoe hisy fahagagana iny amin’izany. Nefa miankina amin’ny tena ihany. Sao manonofy am-pitoerana, na manao ariary zato am-pandriana… Ho diso fanantenana ambony ihany amin’izany ? Misy ny tsy azo tanterahina, ny miandry fotoana, ny miankina amin’ny tena… Mora ny manongana fa sarotra ny manangana, maro ny mitaky fa vitsy ny matoky amin’ny asa sy ny atao: manahy tena fa tsy manantena?
Ilaina ny fifampitokisana, fa takina koa ny fahatokisan-tena : izay matoky tena no azo atokisana. Antoka amin’ izany ny fifampidinihana, fifanarahana, fifanaraha-maso, fifanitsiana… Izay no maha zava-dehibe ny fikaonandoham-pirenena ? Anaovana andrimaso, andraisana anjara…
R. Nd.

Catégories: National

Minisitry ny Atitany: “Mba ho fampandrosoana ny distrika rehetra”

lun, 12/29/2025 - 09:59

“Tiako hamafisina fa izay ny zavatra hita : tsy mora ny hoe fanavaozana lehibe to­kony hoentintsika amin’izao fotoana izao. Ny fijerena ireo distrika rehetra mandrafitra ny Faritra mba tsy ho distrika iray na roa ihany… Ny distrika rehetra mba ho hita sy hahazo tombontsoa sy fampandrosoana avokoa”. Izay no nambaran’ny minisitry ny Atitany sy ny fitsinjaram-pahefana, Rakotonandrasana Velonjara Tiaray, tamin’ny nandraisan’ ny lehiben’ny Faritra Anala­manga, mpisolo toerana, Ra­harinirina Clémence, ny asany teny Ambohidahy, ny faran’ny herinandro teo. Mila manao ezaka be. Anisan’ny nampikaikaika an’ireo distrika sa­sany ny somary nanadinoina kely an-dry zareo. Fotoana izao hanitsiana an’izay fomba fiasa izay. Maninona no atao hoe vonjimaika ny lehiben’ny Faritra ? Ny lalàmpanorenana mbola manan-kery amin’izao fotoana izao, fidina ny lehiben’ ny Faritra.
Nambaran’ny lehiben’ny Faritra Analamanga, mpisolo toerana, fa fanavaozana no filamatra ankehitriny. Fanavao­zana ny toe-tsaina, fanavaozana ny fomba fiasa… Izany no notakina mba tena haha­tsapa fampandrosoana ny vahoaka rehetra ato anatin’ny faritra Analamanga. Koa ny baikom-pitolomana dia ny miasa, ny miasa, ny miasa… Santionany ny fampanjakana ny fandriampahalemana, ny fanomezana vahana ny famokarana amin’ireo distrika mamokatra, ny fanamboarana fotodrafitrasa samihafa toy ny lalana sy ny tohodrano, ny fampiroboroboana ny famoronana asa…

R. Nd.

Catégories: National

Misimisy ny vesatra anenjehana azy: nosamborina sy hadihadiana ny Jly Ravalomanana Richard

lun, 12/29/2025 - 09:57

Nosamborina omaly, teny amin’ny trano fonenany, afakomaly, ny jeneraly Ravalomanana Richard. Maro ny vesatra anenjehana azy, toy ny fisandohana andraikitra, fanohintohinana ny fiandrianam-pirenena, firaisana tsikombakomba amin’ny vono olona…

Nosamborin’ny zandarimariam-pirenena teny amin’ny trano fone­nany, teny Ambatovinaky, afakomlay, tokony ho tamin’ny misandratrandro, ny jeneraly misotro ronono, Ravalomanana Richard, na Jly baomba no ahaizan’ny maro azy. Naka azy teny an-toerana ny zandarimariam-pirenena sy ny minisitry ny Fitsarana, araka ny fampitam-baovao avy eny amin’ny Toby Ratsimandrava. Fiara tsy mataho-dalana miisa roa, miloko mainty sy volon­tany, narahin’ny fiaran’ny zandarimariam-pirenena iray no tazana teny an-toerana ta­min’ny fotoana nakana azy. Nentina teny amin’ny toby Fibaikoana ny zandary etsy Andrefan’Ambohijanahary izy taorian’izay, raha ny fanazavana voaray hatrany.
Tsiahivina fa nahazo taratasy fiantsoana azy ho eny amin’ny biraon’ny fibaikoana izy, ny alarobia lasa teo. Na­natitra izany teny an-tranony ny mpitandro filaminana. Na­maly tsy nety nivoaka ny tranony anefa izy ary nanao ranty lavabe tamin’ny tambajotran-tserasera. Vita ny Noely, nidina teny an-toerana naka azy ny manampahefana. Ha­tramin’ny fotoana nanoratana, tsy nahazoana vaovao ny to­hin’ny famotorana. Ny Jly Bama Marima, raha nantsoina an-telefaonina dia nilaza fa ny kaomandy ambonin’ny zandarimaria no afaka hakana ny vaovao. Ity farany, ny Jly Nonos Mamelison Mbinina, kosa dia tsy afaka niresaka tamin’ny fotoana nahazoana azy.

Anton-javatra maro

“Zavatra maromaro no mety hanenjehana azy. Hitan­tsika tamin’ny fangatahana amim-pilaminana nataon’ny vahoaka notarihin’ny tanora, herisetra niaro faty olona aza ny zava-niseho teto amin’ny firenena. Tsy maintsy andraisana fepetra izany”, hoy ny Tonia mpampanoa lalàna am­bony eo anivon’ny Fitsarana ambony, Antananarivo, Ra­zafindralambo Didier Alban Andriamahazonoro teny
Ano­sy, afakomaly. Nisandoka andraikitra tamin’ny fibaikoana ny zandarimariam-pirenena izy. Hita ny porofo fa nanome baiko sy tena nitarika hetsika mahery vaika namoretana vahoaka izy. Anaovana fanadihadiana azy koa ny fanohintohinana ny fanjakana, ny fandranitana fankahalana. Misy koa firaisana tsikombakomba amin’ny fandratrana sy famonoana olona.
“Araka ny And. 134 amin’ ny lalàmpanorenana, raha fan­dikan-dalàna tsy mifandraika amin’ny andraikitra maha filohana andrimpanjakana azy: an’ny fitsarana tsotra ny fa­nenjehana”, hoy ity mpitsara ity. Mahaleo tena sy miasa an-kalalahana ny fitsarana. Eo ny fanenjehana ; fa jerena koa ny zon’ny enjehina, indrindra ny zo hiaro tena. Manaja ny zony ny fitsarana. Na ny fakana azy aza, tsy nisy herisetra. “Ao anatin’izao fanavaozana notakin’ny vahoaka izao, jerena ny zo maha olona”, hoy ny Tonia mpampanoa lalàna ambony. 48 ora ny fotoana hitazomana azy, araka ny lalàna sy ny fanajana ny zon’olombelona. Mety hiakatra kosa izany, arakaraka ny fanadihadiana atao aminy.

R. Nd.

Catégories: National

ACM: des soupçons d’irrégularités dans le processus de recrutement du DG

lun, 12/29/2025 - 09:49

La récente nomination d’Alban Rakotoa­riasoa, dit Baba, au poste de Directeur général de l’Aviation Civile de Madagascar (ACM) suscite une vive controverse au sein de l’institution. Des employés et représentants syndicaux dénoncent de graves irrégularités dans la procédure ayant conduit à cette désignation.
Selon les informations recueillies, le processus de recrutement aurait pourtant dé­marré conformément aux textes en vigueur, notamment le Décret n°2011-601, qui confie au Conseil d’Administration (CA) la responsabilité exclusive de l’ensemble des étapes du recrutement du Directeur général. Le rôle du ministère de tutelle se limite, pour sa part, au choix du candidat parmi une liste légalement établie et transmise par le CA.
Un appel à manifestation d’intérêt a ainsi été publié, et les candidatures ont été déposées dans les délais requis. Le 13 décembre 2025, le Conseil d’administration s’est réuni pour procéder au dépouillement et à l’évaluation des dossiers, au nombre de 40. À l’issue de cette analyse, fondée sur des critères techniques et juridiques, sept candidats seulement ont été retenus pour être proposés au minis­tère compétent.
Toutefois, d’après le procès-verbal officiel de cette réunion, la candidature d’Alban Rakotoariasoa ne figurait pas parmi les sept profils sélectionnés. Des sources internes affirment qu’un procès-verbal additionnel aurait ensuite été établi, sous l’effet de pressions non précisées, afin d’imposer son intégration à la liste transmise. Ce document supplémentaire n’aurait pas été signé par les membres du Conseil d’Administration, ce qui soulève de sérieuses interrogations quant à sa validité.
Si ces faits étaient avérés, la nomination du nouveau Directeur général serait intervenue en dehors de la procédure régulière, fragilisant ainsi sa légitimité et exposant l’ACM à un risque institutionnel majeur.
Dans ce climat de tension, des menaces de grève émanant des syndicats et du personnel de l’ACM sont évoquées. Les em­ployés réclament des clarifications officielles et le strict respect des textes régissant la gouvernance de l’institution.
A ce stade, ni le ministère de tutelle ni la direction de l’ACM n’ont officiellement réagi aux accusations. L’affaire pourrait toutefois connaître des développements rapides, tant ses implications touchent à la crédibilité et à la stabilité de l’autorité chargée de la sécurité et de la régulation de l’aviation civile à Ma­da­gascar.

Rakoto

Catégories: National

Pages