Andro vitsy sisa no isaina… Hankalaza ny « Fetin’ny Reny » ny Malagasy. Raha ilay anarany fotsiny no iaingana. Efa maneho sahady fa indrana ihany no ataon’ny Malagasy fa tsy tompony.

Ny alahady 31 mey izao no hankalaza ny « Fe­tin’ny Reny » ny Mala­gasy. Na, tsy manontolo aza. Tao anatin’ny taona maro, mitombo isa hatrany ny Mala­gasy manamarika io vanim-potoana io. Miarahaba ny reny. Manolotra fanomezana ho azy ireo, sns. Ny fampiasana ny teny « Fety », efa maneho sahady fa fomba sy fanao vahiny nampidirina teto Ma­dagasikara ny fankalazana ny « Fetin’ny Reny ».
Ny an’ny Malagasy, nomeny hasina sy nohajainy fatratra isan’andro ny reny. Satria, fantany tsara fa izy no kitapo nifonosana, nitondra sivy volana an-kibo. Nitaiza sy nanabe ho olom-banona… Tsy nanaovany « fety » na notolorany fanomezana indray mandeha ao anatin’ny taona, fa nohajainy fatratra ka nataony ho tompon’ny tokantrano. Nampalavi­riny ireo asa mafy sy mitaky herim-batana, tahaka ny fiasana tany, sns.
… Tsy misy firenena handroso amin’ny fomban’ny hafa. Na, heverina ho kely aza ny endriky ny tranga tahaka izao. Misy fiantraikany lehibe amin’ny fiainam-piarahamonina, satria, ny saina no iantefany mivantana. Tafiditra ao amin’ny Malagasy maro ilay fiheverana fa raha vao tsy mankalaza ny « Fetin’ny Reny » dia tahaka ny manao tsinontsinona sy manamaivana ilay kitapo nifonosana. Mila fanarenana sy fanitsiana haingana ny fahasimbana tahaka izany mba tsy hanao randra-mitarika any amin’ny taranaka Malagasy.

HaRy Razafindrakoto

Notokanana ny alin’ny talata 20 mey teo, ny ivontoerana fanovozam-pahalalana etsy Ampasimazava izay najoron’ny faritra Normandia any Frantsa, ho mariky ny fiaraha-miombon’antoka amin’ny Faritra Atsinanana. Raha hiverenana, efa an-taonany maro ny fiarahan’ny faritra roa tonta : “Coopération décentralisée Normandie”. Nampitondraina ny anarana hoe “Atélier 501 centre de ressources” ity ivontoerana ity ary tohanan’ny Alliance Française sy ny masoivohon’i Frantsa eo amin’ny fampitaovana sy fampiofanana ary ny fitadiavana asa ilain’ny tanora malagasy. Tonga nanatrika izao fitokanana izao ny mpanolotsaina voalohany eo anivon’ny masoivohon’i Frantsa, i Julien Buissart sy ny talen’ny Alliance Française, i Alexandre Aduyai. Nisolo tena ny tale misahana ny fampandrosoana kosa ny lehiben’ny Faritra Atsinanana, Rafidison Willy.

Sajo

Nihemotra laharana valo i Madagasikara amin’ny ady amin’ny kolikoly, araka ny tatitry ny Transpa­rency international faha-31, ny fiandohan’ny herinandro teo, momba ny tondro andrefesana ny kolikoly, taona 2025. Laharana 148 amin’ny firenena 182 i Madagasikara tamin’ny 2025, amin’ny isa 25 amin’ny 100 na 25/100. Nefa tamin’ny taona 2024, 26/100 no isa azo ary laharana faha-140. Taona 2023, 25/100 ny isa tamin’ny laharana faha-145. Ny fitsirihana ny tontolon’ny etika sy ny asam-panjakana ho an’ny vahoaka no tena niompanan’ny fanadihadiana. Na izany aza, anisan’ny nitsarana ny isam-pirenena koa ny tondro amin’ny fampiharana ny demokrasia. Eo ny fahalalahan’ny olom-pirenena maneho hevitra, ny fahalalahan’ny asa fanaovan-gazety, ny fahaleovantenan’ny fitsarana…

Amin’ny ankapobeny, 42/100 ny salanisa amin’ny ady amin’ny kolikoly maneran-tany, araka ny fanazavan’ny Transparency international. Tao anatin’ny folo toana farany no nisian’izay fihemorana be izay. Firenena 122 amin’ny 182, ohatra, no nahazo isa latsaky ny 50/100. Tsy misy afa-tsy firenena dimy sisa no nahazo isa mihoatra ny 80/100, raha 12 izany tamin’ny folo taona lasa. Anisan’ny nahatonga ny isa azon’ny isam-pirenena kosa ny nisian’ny hetsiky ny tanora GenZ tamin’ny firenena maromaro. Nampidina ny isa azo ny fidinana an-dalambe, niafara tamin’ny firodanan’ny fitondrana eo an-toerana. I Serbie, ohatra, nahazo isa 33, i Pérou 30, i Népal 34, i Madagasikara 25.

R. Nd.

Nahazo mpilalao vaovao indray ny Barea! Nantsoin’i Corentin Martins handrafitra ny Barean’i Madagasikara, i Ilam Djaliane, mpiandry tsatoby mi­lalao ao amin’ny Blagnac FC, divizionina fahadimy (D5) any France. Araka ny fikarohana natao, nahatafidirana baolina 12 tamin’ireo lalao enina vitany ity mpiaro ny masonaraton’ny Barea vaovao ity.
Efa nandalo niatrika fiofanana maro tamin’ireo klioba goavana tao Eoropa i Ilam Djaliane. Anisan’izany ny klioba Aj Auxerre, ny Olympique Lyonnais, diviziona voalohany ao France avokoa. Mam­pa­me­tra-panontaniana an’ireo mpanaraka ny baolina kitra ny tsy niantsoana an’i Njiva, Malaga­sy lohalaharan’ny Ra­tchaburi FC Thailande sy i Fenohasina Gilles, anisan’ireo mpampidi-baolina betsaka indrindra ao amin’ny AL Merrik Soudan.
“Mpiandry tsatoby ve no tena olana ho an’ny Barea sa ny mpampidi-baolina? Ny tena olana hatramin’izay anie dia io resaka lohalaharana io”, hoy ny Malagasy iray mpankafy baolina kitra .
Marihina fa tsy ao anatin’ity lisitra ity ihany koa i Marco Ilaimaharitra, izay niatrika lalao ara-pirahalahiana niaraka tamin’ny Barea ny volana marsa lasa teo, tany Torkia. Ampahatsiahivina ihany fa hifanandrina amin’i Maroc sy i Ouganda, ny volana jona ho avy izao, atsy Maroc, ny Barea.

Mpilalao roa naverina …
Tazana fa tafaverina anatin’ny lisitra ny ekipa nasionaly malagasy, ry Loic Lapoussin, GX Hengchen, D1 ao Chine sy i Louis Démoléon, milalao ao amin’ny Acireale D4 any Italie.
Tamin’ny lalaon’i Ghana sy i Madagasikara, ny volana marsa 2025 no voaantso ho ekipa nasionaly farany i Lapoussin, raha toa ka efa tany amin’ny volana jona tamin’ny taona lasa no tazana tao anatin’ny Barea i Démoléon.

Fitia Randria

Ireo mpilalao 24 mandrafitra ny Barea :
Mpiandry Tsatoby : Raman­dim­bisoa Michel, Geordan Dupire, Ilam Djaliane
Vodilaharana : Sandro Tre­mou­let, Thomas Fontaine, Eshan Kari, Louis Démoléon, Rabearivelo Bono, Morgan Jean Pierre, Acapandié Ma­thieu, Rabemanantsoa Rado­niaina
Mpilalao afovoany : Clément Couturier, Randriamalala Be­haja, Raveloson Rayan, Ran­dria­manampisoa Nicolas, Jo­han N’zi ary i Loïc Lapoussin.
Lohalaharana : Andrianan­te­naina Arnaud, Fontaine Nico­las, Raheriniaina El Hadary, Ryan Ponti, Hakim Abdallah, Warren Caddy ary Bryan Adinany.