Tontosa ny 24 avrily ka hatramin’ny faran’ny herinandro teo, ny fankalazana ny andiany fahefatra momba ny Andro iraisam-pirenena sy ny seho nasionaly, andiany faharoa, ho an’ny fanatanjahantena teto Mada­gasikara, nokarakarain’ny minisiteran’ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS). Haza­kazaka ho an’ny Firai­san­kina na “Course de la solidarité” no namaranana izany, ny faran’ny herinandro teo. Niainga teo amin’ny Parvis Analakely izany ary nihazo ny Kianja Barea Mahamasina. Anisan’ireo hita teny an-toerana, nandray anjara tamin’ny hazakazaka, ny Mpanolo­tsaina avon’ny Fanavaozana, ny Kly Rampanarivo Thierry. Mampiavaka ity manamboninahitra ity ny fankafizany manokana fanatanjahantena. Anisan’ny ahafantarana azy ny maha mpilalao baolina basikety azy tao Antsirabe. Voalaza fa nitondra ny solon’ anarana hoe « Pipen » mihitsy izy tamin’izany noho ny fahaizany manokana ny taranja basikety. Tsiahivina fa ny lohahevitra iraisam-pirenena tamin’ity taona ity dia ny hoe : « Ny fanatanjahantena: ma­morona tetezana, mandrava sakana ». Nanamafy izany fandraisan’anjaran’ny fitondrana izany, ny sehatra tsy miankina, ireo tanora mane­rana ny Nosy. Izany rahateo ny tanjona napetraky ny mpikarakara.

Jean Claude

Tsy toy ny boky kabary rehetra! Izay no azo ilazana ny boky Aharihary, nosoratan-dRamarolahy Maholy Nirilala na Ny Rian’ala. Navoaka tamin’ny fomba ofisialy, teny amin’ny Tranombokim-pirenena Anosy, nandritra ny famaranana ny «Tsenaben’ny boky», ny sabotsy teo, ity boky kabary hafa amin’ny boky rehetra mirakitra ny fomba sy ny fanao nentin-drazana teo amin’ny sehatry ny kabary ity. Nanao ny teny fanolorana, tamin’ny alalan’ny «Fo tsy aritra», an’ity boky ity ny minisitry ny Serasera sy ny Kolon­tsaina, Gascar Fenosoa, sady mpikabary rahateo koa. Boky mirakitra ny fomban-tany amin’ny kabary am-panambadiana amin’iny faritra Avaratr’ Anala­manga (Distrik’Anjozo­ro­be sy Manjakandriana) iny ny « Aharihary ». Kabary am-pa­nambadiana ranofotsiny, ara­ka izany, no hita ao anatiny, ahitana ny fomban-tany amina toerana enina niompanan’ny fanadihadiana nataon’i Ny Rian’ala, dia Antanetibe Ana­tivolo, Ankerana, Amba­tofisa­orana, Ambongamarina, Sadabe, Mangamila. Nam­baran’ny mpanoratra fa naharitra roa taona ny fikarohana nataony ary nandalo sy nankatoavina teny anivon’ny fiadidian-draharahan’ny famoahana Foibe Fimpima maneran-tany ny vokatra mialoha izao famoahana azy izao. « Maro ny sedra nolalovana nandritra ny fidinana ifotony tany amin’ireo toerana nanaovana ny fanadihadiana, saingy mitaky finiavana izany. Teo ny fahalaviran’ny toerana nanaovana ny fikarohana », hoy izy. Manana ny fombany manokana ireo faritra ireo amin’ny kabary am-panambadiana. Santionany amin’izany, tsy misy manontany tokim-pitiavana amin’iny faritra iny. Toy izany koa ny adivarotra amin’ny vodiondry, tsy mitovy amin’ny fahita mahazatra, saingy ao anatin’ny boky no mirakitra izany rehetra izany.

Jean Claude 

Katroka ny tamin’ny 3 ora, niakatra ny sehatra ireo mpitendry. Vaovao amin’ny mpankafy satria tsy Zandry Gasy izy ireo, saingy nantsoina manokana handoko iny seho omaly, tao amin’ny CCesca Antanimena iny.

«Afindrafindrao» na­tao sodina, angorodao, lokanga sy amponga, nampiditra sy nanome ny lokon’ny seho… avy dia ny «Kidaombaramita» no nanohizan’ny tarika Zandry Gasy izany, nanehoana voalohany ny lokon’ilay «Ba Gasy mazia romotra». Hira noforonin’i Mbola Talenta, toy ireo maromaro sanganasan’ny ta­rika izay nomena vahana nandritra ny seho.
Nanomboka ny voalohany hatramin’ny hira famaranana, niara-nientana tamin’ny teny an-tsehatra ireo mpijery. Ni­araha-niredona ireo efa tsy afaka am-bava toy ny «Ma­hereza» sy « Ambanivohitra ». Tsapa koa fa efa voarain’ny mpankafy ireo hira taty aoriana, toy ny « Tsara fatotra ».
Fotoana mafana ihany koa rehefa tsingerin-taona toy izao, ny fampiakarana ireo vahiny nasaina. Teo ireo zoky toa an’i Beauzaka sy Ralanto. Eo koa ny tarika Vetsonkira, izay rahalahin’ny Zandry Gasy ihany. Inah, anabavin’ny mpikambana rehetra, efa nitsikombakomba tanaty mozika, nandritra ny fotoana maro. Ny tsy nampoizina indrindra dia ny fiakaran’i Mitia an-tsehatra. Zanak’i Mbola Talenta izy, ary nandova izay talenta izay teo amin’ny fihirana sy ny fitendrena lokanga.
Voalohany ho an’ny tarika ny CCEsca Antanimena, saingy azo antoka fa tsy ho farany. Mety ho sehatra lehibe kokoa aza ny manaraka.

Zo ny Aina

Nanao tatitra ny fampiofanana nomena ny ekipan’ny BMH Isotry ny Institut pasteur de Madagascar (IPM). Tamin’ ny alalan’ny sampana virologie no nanamafisana ny fahaiza-manaon’ireo matihanina mpandrakitra ireo fahafatesana vo­katry ny aretin’ny taovam-pisefoana mahery vaika tao an-toerana. Tafiditra ao anatin’ny fa­naraha-maso ny gripa sy ireo tsimokaretina hafa amin’ny taovam-pisefoana mety hiteraka valanaretina sy areti-mifindra goavana izany.
Mifototra amin’ny tranga tena izy ny fiofanana ka dokotera 13 sy mpitantsoratra no ni­sitraka izany. Nampahafanta­rina ny fomba fanasokajiana CIM-10, rafitra iraisam-pirenena mampifandray ny aretina sy ny antony mahatonga fahafatesana ho kaody. Mba hampifanarahana sy hanadihadiana ny angondrakitra ara-pahasalamana no antony. Teo koa ny momba ny fitantanana angondrakitra amin’ny alalan’ny se­hatra RedCap, sehatra niomerika ahafahana manangona sy mitantana angona amin’ny fomba azo antoka, azo itokisana ary manara-penitra.
Tena ilaina amin’ny fanadihadiana ara-epidemiolojika, afaka manampy bebe kokoa amin’ny fitarihana ireo mpisehatra amin’ny fahasalamana sy amin’ny famoahana tolo-kevitra mahasoa ho an’ny fahasalamam-bahoaka, ny angondrakitra marina sy manara-penitra.

Tatiana A

Notanterahina tao Ampefy, ny herinandro lasa teo, ny fampiofanana manokana momba ny fitiliana amin’ny alalan’ny mikroskopy ny aretina bilariziozy sy géohelminthiases. Mpiofana valo, voafantina, no nomena traikefa. Singa miisa 760 no nodinihina tsirairay tao anatin’izany. Fiofanana mirindra sy fanaovana fampiharana mihitsy no natao. Nisy ny masontsivana sy tomban’ny ezaky ny tsirairay nahafahana nandrefy ny fifehezana ny fitiliana ireo aretina roa ireo amin’ny alalan’ny mikroskopy. Tanjona ny hahavitan’ireo mpiofana mamantatra, manavaka ary mandray fanapahan-kevitra haingana manoloana ny trangan’aretina na ny fahitana ny tsimokaretina. Tokony hanana ny fahaiza-manao amin’ny fitiliana sy fanavahana tsara ny aretina, ny famaritana tsara ny mom­ba ilay katsentsitra ary ny famantarana ny aretina haingana, marina ary azo antoka, ny mpanao fitiliana. Fananganana sy fizarana ny traikefa sy fahaiza-manao ho an’ny tena fampiharana azy amin’ny andavanandro, araka izany, no natao tany Ampefy.
Tafiditra ao anatin’ny Drafitra nasionaly 2026-2030, niarahana tamin’ny mpampiofana profesora Randrianarivelojosoa Milijaona, ity natao ity.

Tatiana A

Efa manomboka ny fanamboarana ny lalana ao an-tampon-tanànan’i Toamasina. Hampiasa izany koa ny bus fitateran’olona amin’ny sarany zakan’ny daholobe.

Manoloana ny fampiakaran’ireo mpitatitra amin’ ny bajaj sy ny posy ny saran-dalana efa ho 2 000 Ar – 3 000 Ar, nolanian’ny filankevitra kaominaly ny tolo-kevitry ny mpanatanteraka anivon’ny Fia­didian’ny kaominina. Lany, tamin’ izany, ny hampidirana bus fitaterana sahala amin’ny ny hita an-tanàn-dehibe hafa rehetra.
Hanampy amin’ny fitateran’olona ao Toamasina ny bus. Sady mora ny saran-dalana no haingana raha oharina amin’ny bajaj sy ny posy. Ireo mpianatra sy mpiasa mivezivezy andavanandro no tena hahazo tombony amin’izany.
Mampitaraina ny mponina ny fanararaotana mihoapampana ataon’ireo mpitari-posy sy mpitondra bajaj amin’ny fampiakarana saran-dalana tsy an-kiera kanefa tena mbola sady anatin’ny fanarenana daholo ny mponina taorian’ireny fahavoazana ireny.
Tsy tokony hampiondrika sy hahakivy ny mpitondra va­hoaka ny vesatra napetraky ny rivodoza Gezani izay nampitondra faisana sy fahasimban-javatra maro iankinan’ny fiainan’ny vahoaka ao Toamasina.
Very sy simba fananana 95% ny mponin’i Toamasina, tafiditra ao koa ny fotodrafitrasam- panjakana sy tsy miankina ary tokantrano maro. An­koatra ireo fahasimbana voalaza, nanampy trotraka koa ny vesatry ny fanararaotana amin’ny filana andavanandro, ohatra, ny vidin’ny hazo sy fanitso, fantsika, solika, saran-dalan’ny posy sy bajaj. Eo koa ny fahasimban’ny lalana vokatry ny fianjeran’ireo hazo vaventy. Vokany, niray feo ny vahoaka fa resy i Toamasina. Ankilany, tsy azo atao mahakivy ny loza voajanahary fa raisina ho fanadiovana sy fanarenana. “Entina hanaovana fijery miabo hampiakatra ny hambom-po hampandrosoana ny tanàna sy ha­natsarana ny paikady vaovao hanavaozana ny endriky ny re­nivohitra ara-toekaren’i Mada­gasikara izany” hoy ny ben’ny Tanànan’i Toa­masina, Andriafa­nomezan­tsoa Alain.

Sajo

Tanterahina etsy amin’ny Kianja Barea, maharitra telo andro, ny fankalazana ny andiany fahefatra amin’
ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny fanatanjahantena sy ny « Salon national des sports ». Tonga nanokatra izany ta­min’ny fomba ofisialy, omaly, ny mpanolotsaina avo, ny
Jly Zafitasondry Ranoelson Marcellin. Nambarany tamin’ny lahateny fa manampy be dia be amin’ny fifehezan-tena ny fanatanjahantena, indrindra amin’ny sehatry ny asa.
Ny minisitry ny Fanatanja­hantena, Rasambany Alain Désiré, kosa dia nanamafy fa tafiditra tanteraka amin’ny politikam-panjakana ato anatin’ny Fanavaozana ny fanomezan-danja ny tanora sy ny atleta.
Entina manamarika ny hetsika, misy ny fampirantiana isan-karazany ataon’ny federasionina isanisany sy ny mpiara-miombon’antoka ary ny minisitera. Anisan’ny niavaka, omaly, ny fampirantiana ny fiarabe iray, natokana ho an’ny mpilalao baolina kitra, Barean’i Madagasikara. Fiara natolotry ny federasionina malagasin’ny baolina kitra, tarihin’ny filohany, Andrimanampisoa Alfred.
Teny filamatra noraisina tamin’ny fankalazana ny «Fa­natanjahantena mampifandray ny rehetra, manala ny sakana mba hifandray ».

Randria

Araka ny filankevitry ny minisitra, ny alakamisy lasa teo, teny amin’ny Lapam-panjakana Iavoloha, nankatoavin’ny fitondrana ny saran’ny fampitana mivantana ny fiadiana ny ho tompondaka maneran-tany, taranja baolina kitra «Mondial 2026». Fihaonana hatao any Canada sy Mexique ary Etazonia, ny 11 jona ka hatramin’ny 19 jolay ho avy izao.
Nosokafana tamin’ny fomba ofisialy, omaly, tetsy amin’ny Kianja Barea Mahama­sina, ny hetsika amin’ny Andro iraisam-pirenena ho an’ny Fantanjahantena. Samy tazana nametraka ny tranohevany teny an-kianja avokoa ireo federasionina ara-panatanjahantena misy eto Madagasikara. Nano­katra izany, teny an-toerana, ny Mpa­nolo­tsaina avo misahana ny fanavaozana. Nana­trika izany ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré.
Hotanterahina ao amin’ny Kianja Complexe Mahajanga, ny 25 avrily hatramin’ny 3 mey izao, ny fifaninanana nasionaly, dingana voalohany, sokajy N1A, ho an’ny faritra Avaratra. Omaly no nanaovana ny fivoriana ara-teknika ho an’ity fifaninanana ity.

Nisongadina ilay Malagasy mpilaravinahitra any Allemag­ne, i Kanto Fitiavana Voaha­ri­niaina na i Bolo, ny alarobia lasa teo, nandritra ny fihaonan’ny BFC Preussen, kliobany amin’izao fotoana sy ny Hertha­zehlendorf 03, ekipany teo aloha. Fifanandrinana tafiditra amin’ny andro faha-30, fifanintsanana Diviziona fahefatra any an-toerana. Nivoaka ho mpandresy tamin’ny isa 3 no ho 2, ry Bolo. Izay ity Ma­laga­sy mpilaravinahitra ao amin’ny BFC Preussen ity vao nahatafiditra baolina ho azy, tamin’ity taom-pilalaovana 2026 ity.
Raha hiverenana ny lala­on’ny roa tonta, efa nitarika ta­min’ny isa 2 no ho 1 ny Hertha­­zehlendorf, na dia ry zareo BFC Preussen aza no nanokatra ny isa voalohany tamin’ny alalan’ny “penalty” an’i Lenny Stein. Nanova zavatra tanteraka ny fidiran’ i Bolo, teo amin’ny fidirana faharoa, vitany ny nanasahala ny isa ho 2 no ho 2, ny minitra faha-78. Rehefa nanindry tanteraka ry Kanto Fitiavana sy ny namany, dia tafavoaka mpandresy, rehefa nahafaty baolina i P Khun, ny faha-88 min.

Fitia Randria

Hiady ny tapakila ho an’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, faritra faha-4, taranja tsipy kanetibe, olon-telo miaraka, lehilahy, i Madagasikara.

Hiatrika ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, ho an’ny faritra faha-4 amin’ny taranja tsipy kanetibe, olon-telo miaraka, lehilahy, i Madagasikara. Fifaninanana hotanterahina atsy Maurice, ny 27 avrily – alahady 3 mey 2026. Hanana ekipa roa i Ma­dagasikara, hahitana mpilalao efatra avy. Omaly no namoaka ny anaran’ireo voafantina tao anatin’ny tambajotran-tseraserany ny federation sport-boule malagasy (FSBM).
Mpilalao avy eto Madaga­si­kara ny 7 dia Rakotomalala Herizo Mahandry, avy amin’ny Besady +. Efa tompondaka lefitra maneran-tany, sokajy “junior” ny taona 2021 izy. Eo koa Rakotomamonjy Celestin (Kelly) avy amin’ny C2BA Va­kinankaratra; Andrianasolo Hariliva Zonandrianina (Ram’s) sy Rakotomanana Olivier (li­vakely). Izy mirahalahy ireto izay samy mpilalaon’ny CBC avokoa. Manampy izay Rakotomanga Barinirina Claude Joseph Edmond (Daddy), avy amin’ny SBA Ambohimahasoa sy Randriaharimanana Onjala­laina René, mpilalaon’ny UBMT izay efa niatrika fifaninanana iraisam-pirenena fahiny ary Andriamahandry Tafita Angelo Mickael (PFAM Ambo­hi­po). Ny iray mpilaravinahitra mipetraka atsy Mau­rice dia Randrianirina Rindra Hasi­niaina (Lava basy).
Anisan’ny masontsivana nifantenana azy ireo ny tanjaka sy ny fahaizana, amin’izao fotoana izao. Teo koa ny tsy fiovaovan’izany toe-batan’izy ireo izany. Tsiahivina fa firenena 7 no hiady ho lohany ao anatin’ny faritra faha-4 dia i Maurice, Comores, Kenya, Djibouti, Seychelles, Maldives ary i Madagasikara. Hanana ny lanjany ity fifaninanana ity satria hiadiana ny tapakila hiatrehana ny tena fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika 2026. Raha tsy misy ny fiovana, ha­nainga ny alahady ho avy izao ny delegasiona malagasy.

Tompondaka

Nampahafantarina tamin’ity herinandro ity ny fanombohan’ny tetikasa Tomady, izay dingana vaovao ho an’ny fahasalaman’ny reny sy ny zaza. Haharitra telo taona ny tetikasa, hiompana amin’ny fandefasan-kafatra eny anivon’ny haino aman-jery fa eo koa ny fampiasana ireo fitaovana hafa toy ny “radio carte” audio sy vidéo, ahafahana manatratra ny toerana tsy takatry ny onjampeo.

Hivoaka amin’ity volana avrily ity ny antontanisa mahakasika ny tsy fanjarian-tsakafo ao amin’ny faritra Matsiatra Ambony, distrikan’i Fianarantsoa. Notombanana ny asa vita niarahana tamin’ny GRSE. Hamafisina ny fanaraha-maso ny fandrosoan’ny asa, mifanaraka amin’ny politika nasionalin’ny fanjarian-tsakafo.

Hotanterahina anio, eny amin’ny Kianja Rafanodiana Herisetra, eny Sabotsy Namehana, ny fankalazana amin’ny fomba ofisialy ny Andro maneran-tany hiadiana amin’ny tazomoka eto Madagasikara. Hetsika ara-pahasalamana maimaimpoana sy fitiliana tazomoka ary fizarana lay misy odimoka maharitra no ho hita eny an-toerana.