Tarika Ramaroson Soanieranabe nifanandrina tamin’ny tarika RaEmilison Tsimakalagy avy any Arivonimamo. Nifandanja ny andaniny sy ny ankilany. Izay no nahitan’ireo mpijery ilay adin-kiragasy, tetsy amin’ny Kianja RaPetit Ampefiloha, omaly. Samy nitondra sy naneho ilay nahafantaran’ny olona azy hatramin’izay ny tarika tsirairay. Samy nahatazona ny fifantohan’ny mpijery ihany koa. Tarika RaEmilison, anisan’ny havanana amin’ny kabary. Tsy latsa-danja tamin’izany ny an’ny tarika Ramaroson avy any Soanieranabe. Niara-niaiky ny rehetra fa nahitana fivoarana tsara ny hiragasy. Afaka manaraka ny vanim-potoana ihany koa.
Tsikaritra, omaly, ihany koa fa tsy mahasakana ny mpitia hiragasy ny fotoam-pahavaratra. Tolo-kevitra avy any amin-dry zareo ny : « tokony hampidirana maraindraina ny adin-kiragasy, amin’izay mba mirava alohan’ny hirotsahan’ny orana, ny tolakandro ». Teo ihany koa ny tokony hijeren’ny tomponandraikitra isan’ ambaratonga ny asa fandraharahana eo amin’ny tontolon’ny hiragasy.
Raha ny tazana teny an-toerana. Anisan’ny mahavariana sy mahasondriana ny mpitia hiragasy ny fandrenesana tantara atao an-kira ao anatin’ity zavakanto iray ity.
HaRy Razafindrakoto
Andrarezin’ny teny malagasy. Tsy ho lalovam-potsiny ny tsingerin-taona faha-100 nahaterahan’ny Pr Siméon Rajaona fa hanatanterahana tsangambato hipetraka ho an’ny taranaka any aoriana.
Pr Siméon Rajaona, teraka teto Antananarivo ny 18 febroary 1926. Tsy ho lalovam-potsiny io faha-100 taona io fa homarihina amin’ny fifaninanana asasoratra ho tsangambato. Hizara sokajy efatra ny ao anatiny : tantara foronina, amboarantononkalo, sombintantara ary fandikana asasoratra vahiny. Manomboka ny 18 febroary izao ka hatramin’ny 19 jona ny fandraisana ny sanganasan’ny mpifaninana eny amin’ny Fakiolten’ny teny aman-tsoratra ary siansa maha olona (FLSH, varavarana faha-120), oniversiten’Antananarivo. Loka telo isaky ny sokajy no hatolotra ireo izay mivoaka ho mpandresy amin’ny 6 novambra 2026. Misokatra ho an’ny rehetra ny fifaninanana. Asasoratra vaovao tsy mbola navoaka anaty boky no afaka mifaninana. Olona iray no mandefa ilay asasoratra. Izany hoe, tsy itambarana ka karazana asasoratra iray ihany no ahafahany mandray anjara.
Raha tsiahivina, ny Pr Siméon Rajaona no sojabe voalohany tao amin’ity lalam-piofanana ity ny taona 1972. Mpikambana tao amin’ny Akademia Malagasy ihany koa izy. Nitarika ny haiteny ara-drafitra sy araka anjara asa tamin’ny fandalinana ny fiteny malagasy ka namoahany ilay boky « Structure du malgache, étude des formes prédicatives ».
Anisan’ny nahafantarana azy teo amin’ny tontolon’ny fampianarana ambaratonga faharoa kosa ny namoahany ny boky « Takelaka notsongaina » Tome 1 ny taona 1962 ary ny Tome 2 ny taona 1963. Nitohy tamin’ny asa fikarohany ny Pr. Siméon Rajaona ka namoaka ny boky « Problèmes de morphologie malgache » ny taona 1977. Ny 23 jona 2013 no nodimandry izy.
HaRy Razafindrakoto
Nanatanteraka fiofanana mahakasika ny “Médecine du Sport”, teny Mahamasina, ny sabotsy lasa teo, ny eo anivon’ ny ligin’Analamanga ny Karate. Noho ny fahatsapan’izy ireo ny maha zava-dehibe ny lafiny fitsaboana eo amin’ny sehatry ny fanatanjahantena no anton’izao, raha ny nambaran’ny filohan’ny ligin’Analamanga ny Karate, Rakotomalala Pierrot. Hampiakarana ny fahaiza-manao sy ny fahalalana ho an’ny mpikatroka karate no tanjona, hoy hatrany izy, satria maro ny tsara ho fantatra mahakasika ny fahasalamana mialoha ny hanaovana fifaninanana sy mialoha ny hanaovana karate, izay nampahafantarina azy ireo nandritra ity fiofanana ity. Hampita ny fahalalana amin’ireo atleta ireo niatrika ity fiofanana ity mba hahafahana mampihatra izay noratovina. Vinavina ny hanatanteraka ny fiofanana ho indroa isan-taona, raha ny nambaran’ny filohan’ny ligin’Analamanga ny taranja karate hatrany. Anisan’ny niatrika ny fampiofanana tamin’io sabotsy io, ny filohan’ny federasionina ny Karate-do Malagasy, Ratefinanahary Émile.
Mi.Raz
Nampahafantarina tamin’ ny fomba ofisialy, ny sabotsy lasa teo, teny Alasora ny ivontoerana manabe sy mampianatra baolina kitra ho an’ireo ankizy, Dignitas école de football. Nisokatra ny volana septambra 2022 ary hetahetan-dRazafindrakoto Mamisoa, mpilalao sady kapitenin’ny Scorpions de Madagascar ary mpanazatra ny Disciples FC ankehitriny ny nanangana izany. Tanjony ny hamolavola mpilalao, ara-teknika sy taktika ary ara-batana sy saina. Hanomana mpilalao ho amin’ ny sehatra ambony ary hampiasa ny baolina kitra ho fitaovana fanabeazana.
Avy amin’ny teny latinina hoe mendrika no nakana ny anaran’ny sekoly. Filamatra amin’ny fahamendrehana, fanajana ary firaisankina.
Tsy mijanona amin’ny fanomezana teknika fototra ho an’ny ankizy fotsiny ireo mpanabe. Ny taona 2024, nitsiry ny finiavana hiditra lalindalina kokoa amin’ny fanatsarana hatrany ny fahaiza-manaon’ireo ankizy ka teraka indray ny tetikasa vaovao Dignitas Futurum na ny “Avenir”. Zava-kinendry ny hanofana ireo ankizy voafantina ho lasa matihanina eo amin’ny sehatra nasionaly sy iraisam-pirenena. Misahana azy ireo i Mamisoa sy i Rija Juvence, mpilalao tao anaty ekipam-pirenena fahiny ary tale teknika nasionalin’ny Dignitas. Ankizy 14 sy 15 taona no voakasik’izany saingy misy sivana ny fidirana ao. Taona vitsy nitsanganan’ny Dignitas école de foot sy ny Dignitas Futurum, efa maro ireo amboara azony tamin’ny fifaninanana. Miara-miasa amin’ny kaominina Alasora sy ireo mpanohana maro izy ireo, izay nanome fanamiana ary sakafo ho fanohanana ireo ankizy.
Tompondaka
Tontosa ny faran’ny herinandro teo, teny amin’ny Kianja mitafon’Ankorondrano, ny famaranana ny jobily faha-50 taona niseharan-dRaharimalala Léa, filohan’ny federasionina malagasy, teo amin’ny tontolon’ny volley ball.
Lalao sy fifampizarana ary fihaonana tamin’ireo niara-nilalao sy niara-lehibe tamin’i Léa no nanamarihana ity famaranana ny fankalazana ity, nandritra ny telo andro. Nifanotrona taminy ireo mpitia ny taranja volley ball ary nifampizara ny fahatsiarovana taminy. Nandray anjara mivantana tamin’ny lalao mihitsy izy nandritra ity fankalazana ity ary mbola anatin’ny tanjany tanteraka. Nahazo fandresena tamin’ny seta 2 no ho 1 moa ny ekipa nisy azy sy ry Lanto tamin’io lalao nataony io. Ankoatra izay, nandray anjara tamin’ny fifaninanana ihany koa ireo hiatrika ny fiadiana ny amboaran’ny klioba tompondaka CCC Zone 7 hatao any Seychelles, ny volana febroary. Efa fanomanana sahady ho azy ireo, araka izany, iny fifaninanana nankalazana ny jobily ny faha-50 taona nanaovan-dRaharimalal Léa, volley, iny. Nambaran’ity filohan’ny Federasionina malagasin’ny volley ball ity fa mila finiavana sy fikirizana ny fanaovana taranja iray. Manentana ireo zandry sy tanora izy hanana izay fikirizana izay, raha te hahazo vokatra tsara amin’ny fifaninanana izay hatao. Tsy nanadino nisaotra ireo rehetra niaraka nisalahy taminy, tamin’ny fanatontosana ny fankalazana izao jobily faha-50 taona nanaovany volley ball izao, Raharimalala Léa.
Mi.Raz
Les intempéries de ces derniers jours ont fortement perturbé l’approvisionnement en électricité dans la capitale. Plusieurs quartiers d’Antananarivo, notamment Fenomanana, Ambohitsoa, Androndra, Ankadimbahoaka, Tanjombato, Ifarihy et Malaza, ont subi de longues coupures de courant durant le week-end, qui ont parfois dépassé sept heures.
La Jirama explique que ces coupures sont les conséquences des dommages subis par une ligne électrique, causés par les intempéries survenues dans la soirée du 24 janvier. La compagnie indique que des équipes techniques ont été dépêchées dès le lendemain afin d’effectuer les réparations nécessaires et de rétablir l’électricité dans les meilleurs délais.
Toutefois, de nombreux usagers ont exprimé leur mécontentement face à la durée des interruptions. Par ailleurs, des microcoupures récurrentes ont également été signalées dans certains quartiers tels qu’Antaninandro, Ambondrona, Faravohitra et Andravohangy, occasionnant des dégâts matériels non négligeables.
La Jirama précise que ces perturbations ne relèvent pas d’un délestage habituel, mais résultent exclusivement de problèmes techniques liés aux fortes pluies.
Jean Riana
Le ministre de l’Economie et des Finances (MEF), Aimé Herinjatovo Ramiarison, a tenu une réunion stratégique avec les responsables et partenaires de la Compagnie Générale Hydroélectrique de Volobe (CGHV) ainsi que de la Société financière internationale (SFI), le 23 janvier à Antaninarenina.
Cette rencontre a permis de faire le point sur l’état d’avancement du projet Volobe, concernant notamment les investissements, la clôture financière et l’accès au site. Les discussions ont également porté sur le coût de production de l’énergie, la durabilité du projet, ainsi que sur ses retombées économiques et sociales attendues au niveau local, dans une perspective de promotion de l’énergie durable.
Il convient de souligner que l’Etat malgache, à travers le MEF, poursuit activement la mise en œuvre du projet Volobe dans le cadre de la transition vers une énergie durable, mais également en réponse aux défis persistants liés à l’approvisionnement énergétique à Madagascar.
Outre l’appui de l’Etat et des différents partenaires impliqués, le projet bénéficie également du soutien stratégique associant le Groupement des entreprises de Madagascar (Gem) et Medef International.
Jean Riana
Après le Sud, c’est autour de la Haute Matsiatra d’abriter les assises régionales sur l’agribusiness au cœur de la relance économique, les 22 et 23 janvier à Fianarantsoa.
A Fianarantsoa, le ministère de l’Agriculture et de l’élevage (Minae) a réuni les acteurs économiques des régions Ihorombe, Amoron’i Mania, Atsimo Atsinanana, Vatovavy Fitovinany et Matsiatra Ambony. Objectif : écouter les attentes des entrepreneurs agricoles, des petits producteurs et des jeunes de la génération Z engagés dans la production et construire des solutions concrètes.
A cette occasion, les producteurs ont soulevé le manque de terres cultivables, le vieillissement des plantations de café, les maladies des cultures et du bétail, l’insuffisance d’eau, ainsi que le déficit d’équipements et de formations techniques.
Les discussions ont également permis d’identifier les principales filières structurantes de la région, notamment le riz reste en tant qu’aliment de base. Les cultures stratégiques comme le maïs, l’arachide et le manioc occupent également une place importante dans la relance de l’agribusiness. Les cultures d’exportation — girofle, poivre et café — constituent un atout économique majeur. L’élevage, notamment bovin, avicole, laitier et apicole, complète ce tissu productif.
Feuille de route
Face à ces enjeux, le Minae annonce une ligne claire. « Le secteur de l’agribusiness sera assaini et rendu transparent », affirme le ministère. Pour les filières d’exportation, il prévoit l’extension des surfaces cultivables, la simplification des procédures administratives, une meilleure rémunération des producteurs et l’application stricte des règles encadrant les activités commerciales.
Selon le Minae, l’ambition dépasse la seule sécurité alimentaire. Il s’agit de professionnaliser l’agriculture, de créer de la valeur ajoutée locale et de faire de l’agribusiness un moteur durable du développement rural. La mise en œuvre de cette dynamique est soutenue par plusieurs programmes, dont le projet DEFIS, chargé de la coordination à Fianarantsoa. Les propositions recueillies seront consolidées et transmises au niveau national afin d’élaborer une feuille de route économique.
Arh.
En visite à Toamasina, le président de la Refondation, le colonel Michael Randrianirina, a annoncé que le budget alloué aux régions connaitra une hausse de 24 %, contre environ 4,5 % actuellement. Objectif affiché : mettre en place une décentralisation effective et non plus déclarative.
Cette annonce marque un tournant majeur dans la gouvernance territoriale à Madagascar. En augmentant significativement les ressources financières allouées aux Régions, l’Etat entend renforcer leur capacité à assumer pleinement leurs responsabilités, notamment dans les domaines du développement local, social et des infrastructures.
Selon le président de la Refondation, la décentralisation ne se limite pas à un principe théorique. Elle doit s’appuyer sur un réel transfert de compétences et de moyens financiers, afin d’apporter des réponses plus rapides et adaptées aux besoins des populations locales.
Jusqu’à présent, l’insuffisance de capacité budgétaire constitue l’un des principaux freins à la mise en œuvre de la décentralisation. Et cette hausse vise à corriger ce déséquilibre et à consolider une répartition plus équitable des moyens publics sur l’ensemble du territoire.
Toutefois, la réussite de cette réforme dépendra également du renforcement des capacités de gestion au niveau régional, ainsi que de la mise en place de mécanismes efficaces de contrôle et de transparence, afin de garantir une utilisation optimale des fonds publics.
S.A
Il incombe à l’État de mobiliser les ressources nécessaires au financement du processus de la concertation nationale. Mais jusqu’à l’heure, le budget reste à établir qui fait que les préparatifs se limitent aux effets d’annonce, en attendant d’y voir clair.
Quel budget alloué au processus de concertation nationale qui sera mené auprès de 19.340 Fokontany environ ? Pour le moment, cette question reste sans réponse car au niveau de l’Etat, le fonds alloué à ces assises nationales, reste à réunir et à définir, qui, d’ailleurs, n’a pas été inscrit dans la loi de finances initiale 2026. Cette situation commence a suscité des inquiétudes et des interrogations auprès de l’opinion même si l’Etat dispose encore de deux ans pour boucler les six étapes de la refondation.
Sans financement conséquent, le FFKM, chargé de mener ce processus, ne peut rien faire, du moins pour le moment, car les modalités de réalisation dépendent directement du montant alloué.
A l’issue de sa rencontre avec le collectif du mouvement Gen Z à Mahamasina, samedi, la ministre d’Etat en charge de la Refondation, Hanitra Razafimanantsoa, a déclaré devant la presse qu’un ajustement pourrait être apporté dans le cadre d’une loi de finances rectificatives. « Toutefois, l’initiative et la mise en œuvre doivent venir de nous-mêmes », a-t-elle souligné.
La rencontre entre le Collectif du mouvement Gen Z et la ministre d’Etat Hanitra Razafimanantsoa avait pour objectif de parvenir à une voie commune et forte sur les principaux enjeux de la Refondation et de préparer la tenue des Assises nationales. A ce sujet, les deux parties ont exprimé leur volonté commune de conjuguer leurs efforts en collaboration étroite avec le FFKM, les sages et défenseurs des valeurs traditionnelles malgaches.
Il a également été indiqué l’importance de la participation citoyenne, tant dans l’expression des opinions que dans l’organisation du processus. « La voix des jeunes doit être entendue, et le moment est venu d’écouter la jeunesse », a-t-on insisté.
Déroulement
Concernant les Assises nationales, les trois premiers mois seront consacrés à la mise en place des aspects techniques, à l’évaluation des besoins globaux, du nombre de participants, des ressources matérielles nécessaires, ainsi qu’à l’identification des personnes compétentes pour encadrer le processus. Une phase de formation des participants aux Assises est également prévue.
Les trois mois suivants seront dédiés à l’organisation et à la tenue des Assises préliminaires, incluant des discussions portant sur les questions stratégiques et politiques. Puis durant les six mois suivants, les Assises débuteront auprès des fokontany, tandis que le dernier mois sera consacré à recueillir et synthétiser les propositions destinées à l’élaboration d’un projet de Constitution.
Par la suite, des élections par catégorie seront organisées pour désigner les responsables. Le Collectif du mouvement Gen Z occupera une place importante dans ce processus et assumera des responsabilités spécifiques. Toutefois, durant toute l’année consacrée aux Assises, une organisation rigoureuse du calendrier et une grande capacité d’endurance seront nécessaires pour respecter les exigences du processus.
N.A
Natsangana, omaly, ny komity vonjimaika hisolo toerana ny Holafitry ny mpanao gazety (CTOJM), taorian’ny nahataperan’ny fe-potoam-piasan’ireo birao. Najoro izany hialana amin’ny fahabangan-toerana. Miisa
18 ireo fikambanana mpanao gazety nivory nanapaka izany. Hiantoka ny hitohizan’ny asa ny CTOJM mandra-pahatongan’ny fifidianana.
Tapitra rahateo ny fe-potoam-piasan’ny biraon’ny OJM. Nambaran’ireo nivory tamin’izany fa natsangana io komity io ho fialana amin’ny mety ho fahabangana hitranga. Na izany aza, tsy manan-jo handray fanapahan-kevitra stratejika na fanapahan-kevitra lehibe ny CTOJM. « Manohy ny asa fototra sahanin’ny OJM fotsiny ihany, mandra-pijoron’ny rafitra vaovao voafidy amin’ny alalàn’ny fifidianana », hoy izy ireo.
Ankoatra izay, miandraikitra ihany koa ny fiarovana ny zon’ny mpanao gazety, ny fanelanelanana raha sendra misy trangan-javatra momba ny asa fanaovan-gazety ny komity. Eo koa ny fanaraha-maso ny fanajana ny etika sy ny deontolojian’ny asa fanaovan-gazety, mifanaraka amin’ ireo soatoavina iombonan’ny mpanao gazety rehetra maneran-tany. Mandrindra ny raharaha andavanandro koa ny CTOJM.
Tsiahivina fa tsy afaka mirotsaka ho fidina amin’ny fifidianana handrafitra ny birao vaovao eo anivon’ny OJM ireo mpikambana ao anatin’ny CTOJM. Hitsahatra hoazy ny asan’ny kaomity vonjimaika vantany vao mijoro ny birao vaovao.
Mbola hampahafantarina tsy ho ela ireo mpikambana eo anivon’ny vaomiera efatra natsangana eo anivon’ny komity.
Synèse R.
Tafiditra ao anatin’ny andiany faha-165 ny « Concert classique de midi ». Hiaka-tsehatra etsy amin’ny Institut français de Madagascar (IFM) Analakely ny AMI Choir, ny talata 27 janoary, manomboka amin’ny 1 ora atoandro ka hatramin’ny 2 ora tolakandro. Fampisehoana karakarain’ny Madagascar Mozarteum ho fampahalalana sy fampitiavana ary fampivelarana ny mozika klasika.
Anisan’ny hampiavaka ity seho ity ny fampiaraham-peo. Hanakoako eny an-toerana ny hakanton’ny sanganasan’i Francis Poulenc, Stacey Gibbs, Consuelo Velasquez, Laura Jekabsone, sns. Hahazo vahana amin’ireo ny « acapella » na hira tsy arahina zavamaneno. Mahatratra 40 any ho any, rahateo, ny isan’ireo hiaka-tsehatra ho an-dry zareo ao amin’ ny AMI Choir.
Maimaimpoana ny fanatrehana ity « Concert classique de midi » andiany faha-165 ity. Raha tsiahivina, anisan’ny antom-pisiana sy hanatanterahina ny « Concert classique de midi » ny fahitan’ny Madagascar Mozarteum fa maro ireo te hijery seho an-tsehatra tahaka izao, kanefa, tsy mba manam-potoana amin’izany, noho ny asa aman-draharaha.
HaRy Razafindrakoto
Taona maro taty aorian’ny vokatra voalohany, tontosa ny rakikira faharoan’i Nate Tex. Hampahafantariny an-tsehatra ny “Za”.
“Tena Zava-dehibe loatra amiko ity. Mitantara fiainana be ilay rakikira…”, hoy i Nate Tex, omaly, tetsy amin’ny Cité des Cultures Antaninarenina. Fotoana nampahafantarany tamin’ny fomba ofisialy ny fahatontosan’ilay rakikira faharoa io. Tsikaritra tamin’ny endrik’i Nate Tex ny fihetseham-pony, raha nanazava ny mombamomba ity vokatra vaovao ity. Ny “Za”, izay efa nahenoana sombiny, dia efa milaza zavatra betsaka. Voarakitra ao koa ny “ATF” niarahan’i Nate Tex sy i Bolo, izay mifono hafatra mipaka amparahatoka, nivoaka herintaona lasa izay. Ny ankamaroany amin’ireo hira 12 voarakitra kosa dia vaovao amin’ny mpankafy avokoa. “Tia”, niarahany amin’i Micky, tsy mila voaboasana intsony. “Romana 12-12”, fampiaraham-peon’i Nate Tex sy i Benson, “Tamy”, “Impito”, sns, hira vao hogohan’ny mpanjifa tsy ho ela ireo.
“Niara-namboly, niara-nanokona sy niketrika ny rakikira izahay tarika iray manontolo. Hilazana fa nanokananay fotoana mba ny kanto indrindra no hozaraina”, hoy i Fy Rajaofetra, mpitendrin’ny tarika Nate Tex efa an-taonany maro. Hivoaka amin’ny endriny USB aloha ny rakikira, mialoha ny hivoahany anatin’ireo fanjifana rakikira an-tambajotra rehetra.
Hisy ny seho fampahafantarana ny “Za”, hotontosaina ny alahady 8 febroary izao, manomboka amin’ny 2 ora sy sasany, ao amin’ny CCEsca Antanimena. Toerana mirakitra tantara mamy eo amin’ny tarika Nate Tex sy ireo mpankafy izy ity, nitondrana ny “Zara Kanto” tamin’izany ka izao mbola hizarana ny tohin’ ny lalana izao indray. “Haharitra ora 3 eo ny seho. Hampahafantarana ny rakikira, fa tsy maintsy hizarana ireo hira hatrizay ihany koa. Ny azonay antoka dia hataonay tsara ny lafiny teknika rehetra, ho mendrika an’ity tetikasa lehibe ity”, hoy ny nambaran’i Hasina avy ao amin’ny Sary sy Feo.Mg. hifarimbonan’izy ireo amin’ny Grace Event izay fanatanterahana izay. “Ankoatra ireo nandray anjara anaty rakikira, hisy mpanakanto mbola tsy hita an-tsehatra niaraka tamin’i Nate Tex koa ho avy eo”, hoy ny fanazavana.
Zo ny Aina
Tranga voamarina miisa 11 mahakasika ny aretina Mpox ny alakamisy teo. Etsy Ambohidratrimo ny iray ary any Mahajanga ny 10. Mitotaly 430 ny tranga ka ny 286 no ahina ary 144 no tranga voamarina. Tsy mbola nisy ny aina nafoy. Ireo efa sitrana kosa dia tsy atahorana intsony hamindra amin’ny manodidina azy.
Ny mpiasan’ny fahasalamana no voalohany mitondra fanentanana ho an’ny olona sy ireo mifanerasera aminy. Manome torolalana sy manentana ny marary hanatona toeram-pitsaboana. Mila mailo ireo mpiasan’ny fahasalamana rehefa tsy manaraka ny fepetra sakana ka mila hamafisina izany.
Nakasitrahin’ny masoivoho amerikanina, noho ny fiaraha-miasa tamin’ny ESTI, tamin’ny tetikasa fanavaozana ny fandaharam-pianarany, Ny Dr Mehdi Mekni, U.S. Fulbright Specialist. Tamin’ny alalan’ny atrikasa, fifampidinihana tamin’ny mpampianatra, ary fifanakalozana akademika no nanomezany torohevitra momba ny fomba azo hampidirana ny fahazoana U.S. IT Certification izay ekena maneran-tany ao anatin’ny fandaharam-pianaran’ny ESTI.
Nampahafantarina, omaly, teny amin’ny Coupole, ao amin’ ny minisiteran’ny Atitany sy ny fitsinjaram-pahefana, ny hetsika fisoratana anarana biometrika sy ny rafitra hiantsoroka ny fanatanterahana izany manerana ny Nosy. “Natokana ho an’ny olom-pirenena feno 18 taona no ho miakatra ny fisoratana anarana, tafiditra ao anatin’ny fanavaozana ny fiankohonana sy ny fahiziana ary natao ho fototry ny fitantanan-draharaham-panjakana”, hoy ny minisitry ny Atitany sy ny fitsinjaram-pahefana, Rakotonandrasana Hanitra Velonjara Tiaray. Ahazoana laharana tokana famantarana ho an’ny isam-batan’olona izany. Famaritana mazava ny maha izy ny tsirairay satria tokana tsy azo ovana, ilaina amin’ny fidirana amin’ny asa sy ny fiahiana ara-tsosialy ary ny fandraisana anjara amin’ny raharaham-pirenena ny fisoratana anarana biometrika. Alaina sary ny atimaso, ny toetry ny endrika ary ny lavotondro handrafitra ny angon-drakitra.
1 729 ny ivontoerana fanoratana anarana eny amin’ny boriborintanim-panjakana ka olona 40 isan’andro no kendrena ho vita. Hatramin’ny volana avrily, olona 2 tapitrisa no tombanana hisoratra anarana biometrika. Hosantarina eny amin’ny distrikan’Atsimondrano, ny 27 janoary ho avy izao, ny hetsika fanoratana anarana biometrika ka haharitra iray volana ny fanatanterahana azy ho an’ny mponina ao amin’ny distrika. Hanenika an’i Madagasikara kosa izany manomboka ny volana avrily.
Vonjy
Nambaran’ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré, omaly, tetsy Mahamasina, fa diso avokoa ny vaovao miely milaza fa tsy nanaiky ny hanavao ny fifanarahana i Corentin Martins satria nahena ny karamany. Nambarany tamin’ny mpanao gazety, teny an-toerana, fa ny hanavao izany no fanapahan-kevitra noraisin’ny Federasionina sy ny MJS.
Mitohy ny baolina…! Nilaza tamin’ny mpanao gazety tetsy Mahamasina, omaly, ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré, fa nanapa-kevitra ny hanavao indray ny fiaraha-miasa amin’ilay frantsay mpanazatra nitondra ny Barea A, i Corentin Martins, ny fanjakana sy ny Federasionina malagasin’ny baolina kitra (FMF). Taorian’ny tombana ara-teknika natao, nandritra ny herinandro voalohan’ity volana janoary ity, samy nahatsapa ny rafitra roa tonta fa nahita vokatra tsara nandritra ny fitantanany ny ekipa nasionaly malagasy ary nihatsara hatrany ny kalitaon’ny fifantenana ireo mpilalao nandrafitra ny ekipam-pirenena, ka vonona ny hanohy ny fifanarahana amin’i Corentin Martins izy ireo.
Araka ny fanazavana nataon’ny filohan’ny federasionina, efa vita omaly ny dinika sy ny pitsompitsony rehetra mahakasika ny taratasy fifanarahana aminy. Mbola mijanona ho tsiambaratelo hatrany kosa ny resaka. Noho izany, diso ny vaovao miely anaty tambajotran-tserasera milaza fa tsy nanaiky ny hanavao i Corentin Martins fa nahena ny karamany. “Alefa any amin’i Corentin Martins rahampitso, io taratasy fifanarahana io ary ho fantatra amin’ny herinandro ny valiny izany. Tsipihiko mazava eto fa diso avokao ireny vaovao miparitaka momba ny nampidinana ny karamany ireny, tsy nanaiky ny hanavao izy noho io resaka io…”, hoy ny MJS.
Any amin’i Corentin Martins ny baolina
Miandry ny tohin’ity raharaha ity izany ny Malagasy mpankafy baolina kitra, mandritra ny herinandro ho avy io. Any amin’i Corentin Martins ny mason’ny mpanaraka ny kitra sy ny ekipa nasionaly Barea. Raha ny voalazan’ny loharanom-baovao iray, tanjona goavana hotratrarina ny hanaovan’ ny Barea Can amin’ny taona 2027.
Fitia Randria
Iray amin’ireo sahandriaka lehibe miatrika olana, ny lemak’i Bas Mangoky. Napetraka ny tetikasa Tefiala hanarenana sy hanatsarana velarantany mirefy 22 365 ha hitondra fampandrosoana ho an’ny mponina eny ifotony. Misahana azy ny minisiteran’ny Tontolo
iainana (Medd) sy ny ao amin’ny Fambolena (Minae), vatsian’ny Famatsiambola iraisam-pirenena momba ny tontolo iainana (GEF) sy ny FAO.
Mirefy 121 km ny ampahan-dalana amboarina any amin’ny lalam-pirenena faha-12A. Miainga eo Ebakiky hatrany Somisika. Efa any an-toerana ny orinasa, ary manomboka ny asa fanotorana. Efa vita tanteraka ny ampahany Taolagnaro-Ebakiky. Ankoatra ny lalana, miisa 13 ny tetezana vaovao hatsangana. Vinavinaina ho vita amin’ny taona 2028 ny asa manontolo. Efa mandeha koa ny asa miainga eo Tsihombe hatrany Tsivorikely, amin’ny lalam-pirenena faha-10.
Natao ny 20 janoary teo ny dinikasa momba ny fampidirana herinaratra eny ambanivohitra. Fivoriana niarahana tamin’ny Ader, ny UGP Angovo ary ny orinasa CrossBoundary Access ary ny Anka. Anisan’ny faritra nodinihina ny Antso ho an’ny tetikasa (AP) ho an’ny orinasa hanatanteraka ny famatsiana herinaratra any amin’ny faritra Atsimo Andrefana (AP2) sy ny AP4 any amin’ny faritra Melaky sy Menabe.
Tsena lehibe anisan’ny mandray vokatra avy eto an-toerana sy hanondranana entana maro isan-karazany, tsy andoavana haba ary tsy misy “quotas”, ny Vondrona eoropeanina (UE). Antony nanamafisana ny fifanaraham-piaraha-miasa ara-toekarena (APE) hampiroboroboana ny fandraharahana sy ho fampivelarana ny tsenam-panondranana ho an’ny sehatra tsy miankina. Nivoitra izany nandritra ny atrikasa nataon’ny minisiteran’ny Varotra sy ny fanjifana (MCC) tetsy Antaninarenina. Na izany, misy ny fepetra takin’ny tsena sy ny dingana atao amin’ny fanondranana. Tanjona, araka izany, ny hampidiram-bola amin’ny alalan’ny fanondranana sy hanatsarana ny tontolon’ny fandraharahana ary hanampiana ny sehatra tsy miankina. Nilaza ny minisitra, Andriamadison Haingotiana, fa “ampiantsika ny sehatra tsy miankina, omentsika tantsoroka izy ireo mba ho mora aminy ny miditra eo amin’ny tsena eoropeanina”.
Mihatra
Tafiditra ao anatin’ny rafitry ny APE ny hahazoantsika tombony betsaka amin’ny fanondranana entana any Eoropa. Rafitra izay efa mihatra amin’ny ampahany ary efa nampahafantarina tany amin’ ny faritra ny nanaovana ny atrikasa eto an-drenivohitra. Atao tsy ho ela, noho izany, ny fanaovan-tsonia ny APE ho an’ ny tombontsoan’ny firenena, hanatsarana ny tontolon’ny fandraharahana sy hanandratana avo ny vokatra malagasy, hanitarana ny tsena ary ho fampandrosoana ny toekarena.
Henintsoa
Hampitombo ny tanora hiditra eo amin’ny sehatry ny asa sy hanatsara ny fahaiza-manaony ary hampitombo ny fandraisan’anjaran’izy ireo ny niomerika, hiantraika ao anatin’ny harinkarena faobe. Tetikasa karakarain’ny minisiteran’ny Fampiroboroboana ny haitao ara-kajy mirindra, ny paositra sy ny fifandraisan-davitra (MNDPT) ny tetikasa. Araka izany, hanofana tanora maimaimpoana hatrany amin’ny 1 300, mandritra ny 15 volana, ny tetikasa, ka tanora miisa 280 no horaisina amin’ny fampivondronana voalohany amin’ireo efatra hatao. Aorian’izay, afaka miditra eo amin’ny tontolon’ny asa avy hatrany ireo mpisitraka manomboka eo amin’ny fahatelovolana vantany vao mahafeno ny fepetra ilaina, anisan’izany ny BPO miara-miasa amin’ny fandaharana Asan’Ai sy ireo orinasa hafa mpiara-miombon’antoka.
Takina amin’ireo tanora liana amin’ny tetikasa ny mari-pahaizana Bakalorea farafahakeliny, ny fifehezana ny teny frantsay. Tokony hahafehy ny fitaovana niomerika sy vonona hanolo-tena amin’ny fiofanana ihany koa izy ireo. Antsoina hisoratra anarana ana habaka amin’ny alalan’ny tranonkala www.asanai.mg, hatramin’ny 27 janoary, ireo rehetra liana amin’ny fandaharanasa.
Henintsoa