Natsangana, omaly, ny komity vonjimaika hi­solo toerana ny Hola­fitry ny mpanao gazety (CTOJM), taorian’ny nahataperan’ny fe-potoam-piasan’ireo birao. Na­joro izany hialana amin’ny fahabangan-toerana. Miisa
18 ireo fikambanana mpanao gazety nivory nanapaka izany. Hiantoka ny hitohizan’ny asa ny CTOJM mandra-pahatongan’ny fifidianana.
Tapitra rahateo ny fe-po­toam-piasan’ny  biraon’ny OJM. Nambaran’ireo nivory tamin’izany fa natsangana io komity io ho fialana amin’ny mety ho fahabangana hitranga. Na izany aza, tsy manan-jo handray fanapahan-kevitra stratejika na fanapahan-kevitra lehibe ny CTOJM. « Mano­hy ny asa fototra sahanin’ny OJM fotsiny ihany, mandra-pijoron’ny rafitra vaovao voa­fidy amin’ny alalàn’ny fifidianana », hoy izy ireo.
Ankoatra izay, miandraikitra ihany koa ny fiarovana ny zon’ny mpanao gazety, ny fanelanelanana raha sendra misy trangan-javatra momba ny asa fanaovan-gazety ny komity. Eo koa ny fanaraha-maso ny fanajana ny etika sy ny deontolojian’ny asa fanaovan-gazety, mifanaraka amin’ ireo soatoavina iombonan’ny mpanao gazety rehetra maneran-tany. Mandrindra ny raharaha andavanandro koa ny CTOJM.
Tsiahivina fa tsy afaka mi­rotsaka ho fidina amin’ny fifidianana handrafitra ny birao vaovao eo anivon’ny OJM ireo mpikambana ao anatin’ny CTOJM. Hitsahatra hoazy ny asan’ny kaomity vonjimaika vantany vao mijoro ny birao vaovao.
Mbola hampahafantarina tsy ho ela ireo mpikambana eo anivon’ny vaomiera efatra natsangana eo anivon’ny komity.

Synèse R.

Tafiditra ao anatin’ny andiany faha-165 ny « Concert classique de midi ». Hiaka-tsehatra etsy amin’ny Institut français de Madagascar (IFM) Analakely ny AMI Choir, ny talata 27 janoary, manomboka amin’ny 1 ora atoandro ka hatramin’ny 2 ora tolakandro. Fampisehoana karakarain’ny Madagascar Mozarteum ho fampahalalana sy fampitiavana ary fampivelarana ny mozika klasika.
Anisan’ny hampiavaka ity seho ity ny fampiaraham-peo. Hanakoako eny an-toerana ny hakanton’ny sanganasan’i Francis Poulenc, Stacey Gibbs, Consuelo Velasquez, Laura Jekabsone, sns. Hahazo vahana amin’ireo ny « acapella » na hira tsy arahina zavamaneno. Mahatratra 40 any ho any, rahateo, ny isan’ireo hiaka-tsehatra ho an-dry zareo ao amin’ ny AMI Choir.
Maimaimpoana ny fanatrehana ity « Concert classique de midi » andiany faha-165 ity. Raha tsiahivina, anisan’ny antom-pisiana sy hanatanterahina ny « Concert classique de midi » ny fahitan’ny Madagascar Mozarteum fa maro ireo te hijery seho an-tsehatra tahaka izao, kanefa, tsy mba manam-potoana amin’izany, noho ny asa aman-draharaha.

HaRy Razafindrakoto

Taona maro taty aorian’ny vokatra voalohany, tontosa ny rakikira faharoan’i Nate Tex. Hampahafantariny an-tsehatra ny “Za”.

“Tena Zava-dehibe loatra amiko ity. Mitan­tara fiainana be ilay rakikira…”, hoy i Nate Tex, omaly, tetsy amin’ny Cité des Cultures Antaninarenina. Fo­toana nampahafantarany ta­min’ny fomba ofisialy ny fahatontosan’ilay rakikira faharoa io. Tsikaritra tamin’ny endrik’i Nate Tex ny fihetseham-pony, raha nanazava ny mombamomba ity vokatra vaovao ity. Ny “Za”, izay efa nahenoana sombiny, dia efa milaza zavatra betsaka. Voarakitra ao koa ny “ATF” niarahan’i Nate Tex sy i Bolo, izay mifono hafatra mipaka amparahatoka, nivo­aka herintaona lasa izay. Ny ankamaroany amin’ireo hira 12 voarakitra kosa dia vaovao amin’ny mpankafy avokoa. “Tia”, niarahany amin’i Micky, tsy mila voaboasana intsony. “Romana 12-12”, fampiaraham-peon’i Nate Tex sy i Benson, “Tamy”, “Impito”, sns, hira vao hogohan’ny mpanjifa tsy ho ela ireo.
“Niara-namboly, niara-na­nokona sy niketrika ny rakikira izahay tarika iray manontolo. Hilazana fa nanokananay fotoana mba ny kanto indrindra no hozaraina”, hoy i Fy Rajaofetra, mpitendrin’ny ta­rika Nate Tex efa an-taonany maro. Hivoaka amin’ny endriny USB aloha ny rakikira, mialoha ny hivoahany anatin’ireo fanjifana rakikira an-tambajotra rehetra.
Hisy ny seho fampahafantarana ny “Za”, hotontosaina ny alahady 8 febroary izao, manomboka amin’ny 2 ora sy sasany, ao amin’ny CCEsca Antanimena. Toerana mirakitra tantara mamy eo amin’ny tarika Nate Tex sy ireo mpankafy izy ity, nitondrana ny “Zara Kanto” tamin’izany ka izao mbola hizarana ny tohin’ ny lalana izao indray. “Haha­ritra ora 3 eo ny seho. Hampa­hafantarana ny rakikira, fa tsy maintsy hizarana ireo hira hatrizay ihany koa. Ny azonay antoka dia hataonay tsara ny lafiny teknika rehetra, ho mendrika an’ity tetikasa lehibe ity”, hoy ny nambaran’i Hasina avy ao amin’ny Sary sy Feo.Mg. hifarimbonan’izy ireo amin’ny Grace Event izay fanatanterahana izay. “Ankoatra ireo nandray anjara anaty rakikira, hisy mpanakanto mbola tsy hita an-tsehatra niaraka ta­min’i Nate Tex koa ho avy eo”, hoy ny fanazavana.

Zo ny Aina

Tranga voamarina miisa 11 mahakasika ny aretina Mpox ny alakamisy teo. Etsy Ambohidratrimo ny iray ary any Mahajanga ny 10. Mitotaly 430 ny tranga ka ny 286 no ahina ary 144 no tranga voamarina. Tsy mbola nisy ny aina nafoy. Ireo efa sitrana kosa dia tsy atahorana intsony hamindra amin’ny manodidina azy.

Ny mpiasan’ny fahasalamana no voalohany mitondra fanentanana ho an’ny olona sy ireo mifane­rasera aminy. Manome torolalana sy manentana ny marary hanatona toeram-pitsaboana. Mila mailo ireo mpiasan’ny fahasalamana rehefa tsy manaraka ny fepetra sakana ka mila hamafisina izany.

Nakasitrahin’ny masoivoho amerikanina, noho ny fiaraha-miasa tamin’ny ESTI, tamin’ny tetikasa fanavaozana ny fandaharam-pianarany, Ny Dr Mehdi Mekni, U.S. Fulbright Specialist. Tamin’ny alalan’ny atrikasa, fifampidinihana tamin’ny mpampianatra, ary fifanakalozana akademika no nanomezany torohevitra momba ny fomba azo hampidirana ny fahazoana U.S. IT Certification izay ekena maneran-tany ao anatin’ny fandaharam-pianaran’ny ESTI.

Nampahafantarina, omaly, teny amin’ny Coupole, ao amin’ ny minisiteran’ny Atitany sy ny fitsinjaram-pahefana, ny he­tsika fisoratana anarana biometrika sy ny rafitra hiantso­roka ny fanatanterahana izany manerana ny Nosy. “Na­tokana ho an’ny olom-pire­nena feno 18 taona no ho miakatra ny fisoratana anarana, tafiditra ao anatin’ny fanavaozana ny fiankohonana sy ny fahiziana ary natao ho fototry ny  fi­tantanan-draharaham-pan­jakana”, hoy ny minisitry ny Atitany sy ny fitsinjaram-pahefana, Rakotonandrasana Ha­ni­tra Velonjara Tiaray. Aha­zoana laharana tokana fa­mantarana ho an’ny isam-batan’olona izany. Famaritana mazava ny maha izy ny tsi­rairay satria tokana tsy azo ovana, ilaina amin’ny fidirana amin’ny asa sy ny fiahiana ara-tsosialy ary ny fandrai­sana anjara amin’ny raharaham-pirenena ny fisoratana anarana biometrika. Alaina sary ny atimaso, ny toetry ny endrika ary ny lavotondro handrafitra ny angon-drakitra.
1 729 ny ivontoerana fanoratana anarana eny amin’ny boriborintanim-panjakana ka olona 40 isan’andro no ken­drena ho vita. Hatramin’ny vo­lana avrily, olona 2 tapitrisa no tombanana hisoratra anarana biometrika. Hosantarina eny amin’ny distrikan’­Atsimon­­dra­no, ny 27 janoary ho avy izao, ny hetsika fanoratana anarana biometrika ka haharitra iray volana ny fanatanterahana azy ho an’ny mponina ao amin’ny distrika. Hanenika an’i Madagasikara kosa izany manomboka ny volana avrily.

Vonjy

Nambaran’ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré, omaly, tetsy Mahamasina, fa diso avokoa ny vaovao miely milaza fa tsy nanaiky ny hanavao ny fifanarahana i Corentin Martins satria nahena ny karamany. Nambarany tamin’ny mpanao gazety, teny an-toerana, fa ny hanavao izany no fanapahan-kevitra noraisin’ny Federasionina sy ny MJS.

Mitohy ny baolina…! Ni­la­za tamin’ny mpanao gazety tetsy Maha­ma­sina, omaly, ny minisitry ny Tanora sy ny fanatanjahantena (MJS), Rasambany Alain Désiré, fa nanapa-kevitra ny hanavao indray ny fiaraha-miasa amin’ilay frantsay mpanazatra nitondra ny Barea A, i Corentin Martins, ny fanja­kana sy ny Federasionina ma­lagasin’ny baolina kitra (FMF). Taorian’ny tombana ara-tek­nika natao, nandritra ny herinandro voalohan’ity volana janoary ity, samy nahatsapa ny rafitra roa tonta fa nahita vokatra tsara nandritra ny fitantanany ny ekipa nasionaly malagasy ary nihatsara ha­trany ny kalitaon’ny fifantenana ireo mpilalao nandrafitra ny ekipam-pirenena, ka vonona ny hanohy ny fifanarahana amin’i Corentin Martins izy ireo.
Araka ny fanazavana na­taon’ny filohan’ny federasio­nina, efa vita omaly ny dinika sy ny pitsompitsony rehetra ma­hakasika ny taratasy fifanarahana aminy. Mbola mijanona ho tsiambaratelo hatrany kosa ny resaka. Noho izany, diso ny vaovao miely anaty tambajotran-tserasera milaza fa tsy nanaiky ny hanavao i Corentin Martins fa nahena ny karamany. “Alefa any amin’i Corentin Martins rahampitso, io taratasy fifanarahana io ary ho fantatra amin’ny herinandro ny valiny izany. Tsipihiko ma­zava eto fa diso avokao ireny vaovao miparitaka momba ny nampidinana ny karamany ireny, tsy nanaiky ny hanavao izy noho io resaka io…”, hoy ny MJS.

Any amin’i Corentin Martins ny baolina

Miandry ny tohin’ity raharaha ity izany ny Malagasy mpankafy baolina kitra, mandritra ny herinandro ho avy io. Any amin’i Corentin Martins ny mason’ny mpanaraka ny kitra sy ny ekipa nasionaly Barea. Raha ny voalazan’ny loharanom-baovao iray, tanjona goa­vana hotratrarina ny hanaovan’ ny Barea Can amin’ny taona 2027.

Fitia Randria

Iray amin’ireo sahandriaka lehibe miatrika olana, ny lemak’i Bas Mangoky. Napetraka ny tetikasa Tefiala hanarenana sy hanatsarana velarantany mirefy 22 365 ha hitondra fampandrosoana ho an’ny mponina eny ifotony. Misahana azy ny minisiteran’ny Tontolo
iainana (Medd) sy ny ao amin’ny Fambolena (Minae), vatsian’ny Famatsiambola iraisam-pirenena momba ny tontolo iainana (GEF) sy ny FAO.

Mirefy 121 km ny ampahan-dalana amboarina any amin’ny lalam-pirenena faha-12A. Miainga eo Ebakiky hatrany Somisika. Efa any an-toerana ny orinasa, ary manomboka ny asa fanotorana. Efa vita tanteraka ny ampahany Taolagnaro-Ebakiky. Ankoatra ny lalana, miisa 13 ny tetezana vaovao hatsangana. Vina­vinaina ho vita amin’ny taona 2028 ny asa manontolo. Efa mandeha koa ny asa miainga eo Tsihombe hatrany Tsivorikely, amin’ny lalam-pirenena faha-10.

Natao ny 20 janoary teo ny dinikasa momba ny fampidirana herinaratra eny ambanivohitra. Fivo­riana niarahana tamin’ny Ader, ny UGP Angovo ary ny orinasa CrossBoundary Access ary ny Anka. Anisan’ny faritra nodinihina ny Antso ho an’ny tetikasa (AP) ho an’ny orinasa hanatanteraka ny famatsiana herinaratra any amin’ny faritra Atsimo Andrefana (AP2) sy ny AP4 any amin’ny faritra Melaky sy Menabe.

Tsena lehibe anisan’ny mandray vokatra avy eto an-toerana sy hanondranana en­tana maro isan-karazany, tsy andoavana haba ary tsy misy “quotas”, ny Vondrona eoropeanina (UE). Antony nanamafisana ny fifanaraham-piaraha-miasa ara-toekarena (APE) hampiroboroboana ny fandraharahana sy ho fampivelarana ny tsenam-panondranana ho an’ny sehatra tsy miankina. Nivoitra izany nandritra ny atrikasa nataon’ny minisiteran’ny Varotra sy ny fanjifana (MCC) tetsy Anta­ninarenina. Na izany, misy ny fepetra takin’ny tsena sy ny dingana atao amin’ny fanondranana. Tanjona, araka izany, ny hampidiram-bola amin’ny alalan’ny fanondranana sy hanatsarana ny tontolon’ny fandraharahana ary hanampiana ny sehatra tsy miankina. Nilaza ny minisitra, Andri­a­ma­dison Haingotiana, fa “ampi­an­tsika ny sehatra tsy mian­kina, omentsika tantsoroka izy ireo mba ho mora aminy ny miditra eo amin’ny tsena eoropeanina”.

Mihatra
Tafiditra ao anatin’ny rafitry ny APE ny hahazoantsika tombony betsaka amin’ny fa­nondranana entana any Eo­ropa. Rafitra izay efa mihatra amin’ny ampahany ary efa nampahafantarina tany amin’ ny faritra ny nanaovana ny atrikasa eto an-drenivohitra. Atao tsy ho ela, noho izany, ny fanaovan-tsonia ny APE ho an’ ny tombontsoan’ny firenena, hanatsarana ny tontolon’ny fandraharahana sy hanan­dratana avo ny vokatra mala­gasy, hanitarana ny tsena ary ho fampandrosoana ny toekarena.

Henintsoa

Hampitombo ny tanora hiditra eo amin’ny sehatry ny asa sy hanatsara ny fahaiza-manaony ary hampitombo ny fandraisan’anjaran’izy ireo ny niomerika, hiantraika ao anatin’ny harinkarena faobe. Tetikasa karakarain’ny minisiteran’ny Fampiroboroboana ny haitao ara-kajy mirindra, ny paositra sy ny fifandraisan-davitra (MNDPT) ny tetikasa. Araka izany, hanofana tanora maimaimpoana hatrany amin’ny 1 300, mandritra ny 15 volana, ny tetikasa, ka tanora miisa 280 no horaisina amin’ny fampivondronana voalohany amin’ireo efatra hatao. Aorian’izay, afaka miditra eo amin’ny tontolon’ny asa avy hatrany ireo mpisitraka manomboka eo amin’ny fahatelovolana vantany vao mahafeno ny fepetra ilaina, anisan’izany ny BPO miara-miasa amin’ny fandaharana Asan’Ai sy ireo orinasa hafa mpiara-miombon’antoka.
Takina amin’ireo tanora liana amin’ny tetikasa ny mari-pahaizana Bakalorea farafahakeliny, ny fifehezana ny teny frantsay. Tokony hahafehy ny fitaovana niomerika sy vonona hanolo-tena amin’ny fiofanana ihany koa izy ireo. Antsoina hisoratra anarana ana habaka amin’ny alalan’ny tranonkala www.asanai.mg, hatramin’ny 27 janoary, ireo rehetra liana amin’ny fandaharanasa.

Henintsoa

Mifototra amin’ny fambolena sy fiompiana ny famokarana sy ny toekarena any atsimon’ny Nosy. Itodihana, anke­hitriny, ny famokarana sy ny fanodinam-bokatra (Agri-business) mitodika amin’ny filàn’ny tsena, mba hiteraka fampandrosoana.

Natao tany Toliara, ny 21, 22 ary 23 janoary teo, ny Dinika isam-paritra ho fanaingana ny toekarena. Nandray anjara tamin’izany
ny faritra Atsimo Andrefana, Menabe, Androy ary Anosy. Nofantarina ireo seha-pihariana manan-danja, ka anisan’ny misongadina ny biby fiompy (hena mena), miisa 1 121 054 ao anatin’ny faritra 4 voaka­sika. Mahatratra 357 149 taonina isan-taona ny voka-bary any Atsimo Andrefana sy Me­nabe. Milanja 30 000 t/taona ny voanjo any Menabe sy An­droy. Manampy ireo ny vokatra maro samihafa, toy ny hasy, ny vomanga, ny katsaka, ny voanemba, tongolobe, ny « baie rose », sns. Efa hita any an-toerana daholo ireo vokatra ireo, saingy mila to­sika sy fanatsarana ary fandrindrana mafy orina mba tena hiteraka fampandrosoana miainga any ifotony.

Fihariana mitodika amin’ny tsena

Maromaro ny lesoka mila arenina, navoitra nandritra ny dinikasa. Tsy ampy ny rano sy ny vokatry ny fiovan’ny toetr’ andro. Voafetra ny famatsiam-bola. Miharatsy ny fotodrafitrasam-pamokarana, ny lalana, ny fitaterana, …. Tsy ampy ny fiofanana sy ny fikarohana ara-teknika. Maivana ny ro­him-pihariana sy ny lalam-barotra, sy ny hafa.
Navoitran’ireo mpisehatra fa mionona amin’ny sakafo hohanina ny famokarana. Tsy ampy ny fanodinam-bokatra sy ny fampiasana ny tekno­lojia maoderina, tsy voafehy ny tsena, sns.
Vahaolana naroson’ny mpidinika ny hanamafisana ny rohim-pihariana sy ny fitodi­hana amin’ny filàn’ny tsena. Volavolaina ny drafitrasa mi­fanaraka amin’ny zava-misy eny ifotony. Hisy sori-dalana atsangana isaky ny seha-pihariana.

Njaka Andriantefiarinesy

Mitohy ny ezaka efa natao ho fampiroboroboana ny ba­gasy. Fantatra fa ny sabotsy 7 febroary izao, manomboka amin’ny 2 ora sy sasany, no hifamotoana ao amin’ny efitrano malalaky ny Aro Antsa­havola ny Sehatra BaGasy (SBG). Fotoana hanatanterahina ny « Asaramanitra bagasy » na ilay fihaonana voalohany eo amin’ny samy mpitia bagasy. Ankoatra ny fiaraha-mifaly tratry ny taona 2026. Hifampizara vaovao ny rehetra. Hanombana ny asa mbola miandry ihany koa.
Anisan’ny mampiavaka ny tonontaona tahaka izao, ho an’ ny Sehatra BaGasy, ny fihaonan’ny samy manan-talenta amin’ny fihirana, fitendrena zavamaneno, sns. Saika ireo hira bagasy firariana ny soa, fametrahana ny zotram-piainana amin’Ilay Nahary, fanehoana fifaliana, sns, no manakoako ao anaty efitrano.
Marihina fa amin’ny maha sehatra ifampizarana azy ity, tsy ny fihirana na ny fitendrena zavamaneno ihany no tanterahina isaky ny misy hetsika ata­on’ny Sehatra BaGasy. Izay mahalala sy mahafantatra ny tantaran’ireny hira fahiny ireny (ao anatin’izany ny tononkira sy ny sehatra niforonany, ny mpihira…), manatanteraka fizarana avokoa. Fomba fiasa iray ma­nome aina vaovao indray ny tontolon’ny bagasy.

HaRy Razafindrakoto

Fifankalozan-kevitra eo amin’ny raiamandreny sy zanaka. Izay no nitondrana ny dinidinika teo amin’ny biraon’ny sendikan’ny mpikarakara hetsika sy fampisehoana (Synops) sy ny minisitry ny Kolontsaina sy ny serasera, Mandrin­drarivony Ogascar Fenosoa, ny alarobia teo, tao amin’ny Tranombokim-pirenena Anosy.

Fitsidihana ara-pomba fi­fanajana, narahina fi­fam­pirarian-tsoa noho ny taona vaovao no tena natao. Nandritra izany koa no nanaovana ny fampahafantarana ny andraikitry ny Synops, amin’ny maha mpisehatra sy mpandraharaha amin’ny tontolon’ny zavakanto ireo mpikambana.
“Ianareo no mampiaina sy mampihetsika ny sehatry ny zavakanto. Manana anjara toerana lehibe na eo amin’ny fihariana izany na ny fampialana voly, fa indrindra ny fa­nan­dratana ny zavakanto sy ny kolontsaina malagasy. Mana­na raiamandreny ianareo manana ny minisitera satria manan-danja ho anay ny asanareo, ka manohana izany araka izay azo atao ny minisitera”, hoy ny minisitra. “Amin’ny maha asa fandraharahana ny anay, zava-dehibe ny fanohanan’ny minisitera mpiahy toa izao. Manana ianteherana izahay, satria hery lehibe ho an’ny matihanina amin’ny fikarakarana hetsika izao”, hoy kosa ny sekretera jeneralin’ny Synops, Lanto Faniriniaina.
Hisy ny fifanaraham-piaraha-miasa hapetraka eo amin’ny 2 tonta, mba hanamafisana izay maha asa matihanina ny fikarakarana hetsika izay. Tsy ho ela ihany koa ny fanomezana ny Mariboninahitry ny kanto, ho an’ireo mpikambana ao amin’ny Synops. Tsiahivina fa efa maherin’ny 15 taona teo no nisy ny firaisankinan’ireo mpikarakara hetsika, nanomboka tamin’ny fikambanana ka tonga amin’ny sendika. Miara-miasa akaiky amin’ny sendikan’ny kanto na ny Syka, amin’ny maha rano sy vary ny mpanakanto sy ny mpikarakara fampisehoana.

Zo ny Aina

Manoloana ny valanaretina Mpox, efa miasa ireo Centre de traitement et d’isolement (CTI) miisa dimy eto Analamanga ary efa mandray an-tanana maimaimpoana ireo marary. Misy koa ireo tranga ahina izay ahiboka hiarovana ny tsy hiparitahan’ny valanaretina mandra-piandry ny valin’ny fitiliana. Eny amin’ny hopitaly Andohatapenaka, Itaosy, Anosiavaratra, Bongatsara ary Anosiala no ahitana azy ireo.
Marobe ireo namaly ny antso tamin’ny hetsika fitiliana maimaimpoana nokarakarain’ny Foibe FJKM teny amin’ny Kianja Barea Mahamasina. Vehivavy maherin’ny 700 no vita fitiliana tao anatin’ny telo andro. Mampirisika hatrany hanohy ny ezaka ataon’ny fondation Akbaraly amin’ny fampiroboroboana ny fahasalaman’ny vehivavy izany. Raha mbola tsy nanao fitiliana ny homamiadan’ny nono sy ny vozon’ny tranon-jaza, afaka tonga eny amin’ireo ivontoeram-pitsaboana telo. Eny amin’ny Centre médical Kintana Ambatomena, eto Antananarivo, manao fitiliana maimaimpoana isa-maraina fa mila misoratra anarana mialoha.
Adidy fahatsiarovana sy fankasitrahana ny filoha nifandimby sy ireo mpandraharaha rehetra ny fanamarihana ny 65 taona niorenan’ny Oniversiten’ Antananarivo. Nampahafantarina, omaly, koa ny sary famantarana sy ny teny filamatra. Nijoro ny oniversite noho ny asan’ny mpitantana teo aloha rehetra. Nanotrona ny lanonam-panokafana ny fankalazana ny mpitantana dimy mirahalahy, nahitana ny profesora Ranjeva Raymond, Rajaonson François, Rajerison Wilson, Ramanoelina Panja ary Ravelomanana Mamy.

Hifarana anio ny atrikasa nasionaly momba ny fampielezana ny fanairana mialoha amin’ny alalan’ny finday nokarakarain’ny Birao nasionaly misahana ny fitantanana ny loza sy ny tandindon-doza (BNGRC) nanomboka ny 19 janoary lasa teo. Ao anatin’ny fanatanterahana ny tetipanorona maneran-tany “Early Warnings for All (EW4All)”, izany ka andry fahatelo ny mifantoka amin’ny fampitana sy fizarana ny fampitandremana mialoha.
Tanjon’ny atrikasa ny hi­kendry ny hanamafisana ny fahaiza-manaon’ny rafitra na­sionaly amin’ny famoahana fanairana mialoha, amin’ny fiaraha-mientan’ny Andrim­pan­j­a­kana, ireo rafitra ara-teknika, ireo mpisehatra amin’ny fifandraisan-davitra ary ireo mpiara-miombon’antoka. Asongadina manokana ao anatin’izany ny fampiasana finday amin’ny hafatra fohy (SMS) sy ireo vahaolana hafa, toy ny Cell Broadcast, ho fanampin’ireo fantsona efa misy (fampielezam-peo, fahitalavitra, tambajotra ifotony eny anivon’ny fiarahamonina).
Nandritra ny atrikasa, nisy ny fampirantiana sy fizarana traikefa momba ny zava-bita efa azo teo amin’ny sehatry ny fanairana mialoha eto Ma­dagasikara. Teo koa ny fanadihadiana ireo banga sy fanamby mbola misy sy ny fahazoan’ny mponina rehetra ny fanairana ara-potoana, indrindra ireo faritra mbola marefo na sarotra idirana.
Nisy ihany koa ny fanatanterahana fanazarantena ma­hakasika ny fandefasana fa­nairana izay manampy amin’ny fanazavana ny andraikitra sy ny fizotry ny fanapahan-kevitra manomboka amin’ny famoronana ka hatramin’ny fizarana ny hafatra fanairana.

Vonjy

Nanome fanampiana mitentina 450 000 dolara ny governemanta amerikanina entina hanohanana an’i Madagasikara amin’ny ady amin’ny fiparitahan’ny aretina Mpox. Efa nanomboka tamin’ny volana desambra 2025 ny asa mifandraika amin’izany.
Maro ny asa ampiasana ity fanampiana ity. Anisan’izany ny fanamafisana ny fanadihadiana ifotony, ny fiatrehana ny valanaretina any amin’ny faritra Boeny sy ny fampandehanana ny rafitra nasionaly misahana ny fitantanana ny vonjy taitra ara-pahasalamana (CousP).
Ankoatra izany, eo koa ny fitaterana sy fitsinjarana ireo fitaovana ilaina amin’ny fandraisana an-tanana ny marary sy amin’ny fitiliana eny amin’ny laboratoara.
Manohana ny fampiofanana sy fampitaovana ireo mpia­san’ny fahasalamana miasa eny ifotony, toy ireo mpisehatra amin’ny ady amin’ny aretimifindra avy amin’ny biby ihany koa, ity fanampiana ity.
Tsiahivina, nilaza ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka fa efa 53 ireo sitrana nivoaka ny hopitaly ka tsy atahorana hamindra ny aretina intsony.

Tatiana A

Anisan’ireo nandray anjara fitenenana tamin’ny fihao­nambe iraisam-pirenena « Con­fé­rence internationale » nokarakarain’ny « Internationale dé­mocrate centriste IDC-CDI » aty Afrika ny filoha nasionalin’ ny antoko Mala­gasy miara-miainga, Andria­nai­narivelo Hajo. Nambarany, tamin’izany, ny andraikitry ny tanora. « Tena ilaina amin’ny fanorenana de­mokrasia ma­tanjaka sy maharitra izy ireo. Maro an’isa ny tanora ary loharanon-kery lehibe amin’ny fanavaozana, ka tsy tokony ho mpitazana fotsiny », hoy izy. Nanteriny fa anisan’ny mpandray anjara feno amin’ny fanapahan-kevitra politika sy amin’ny lafiny sosialy ary koa ny toekarena eto amin’ny firenena ny ta­nora.
Ankoatra izany, anisan’ny nifantohana tamin’izao adihevitra eo anivon’ny IDC-CDI izao ny momba ny demokrasia aty Afrika. Nohamafisin’ny filoha nasionalin’ny MMM fa tsy fanaovana fifidianana fotsiny ihany ny demokrasia. « Mi­taky Andrimpanjakana mahaleo tena sy fitsarana tsy miangatra izany », hoy ihany izy. Nanteriny fa ilaina ao anatin’ izany ny fitantanana mangarahara sy ny fahalalahana ma­neho hevitra ary ny rafitra mpanara-maso mahaleo tena.
Tsiahivina fa filoha lefitry ny IDC-CDI Afrique, Andria­­nai­narivelo Hajo amin’izao fo­toana izao ary anisan’ny niara-niatrika ny fivoriana taminy tany Paris, Frantsa, ny mpandrindra ny MMM any Eoropa, ny Dr Todizara De­siré.

Synèse R.

Tontosa ny 21 janoary teo, tao amin’ny Port Academy Center Toamasina, ny famindram-pitantanana, hisahana ny orinasa misahana ny Seranan-tsambon’i Toamasina (Spat). Nitarika ny fotoana ny minisitry ny Fitaterana (MTM), Raharisone Jean Crescent.

Tale jeneraly vaovao hitantana ny Spat Ran­driam­bahoaka Heritiana Ani­cet. Notsipihiny fa « fanehoana ny fifanohizana amin’ny raharaham-panjakana ny fifandim­biasan-toerana, toy izao fitantanana ny seranan-tsambon’i Toamasina izao. Tsy ohatry ny fitantanana orinasa tsotra, fa foiben’ny fifanakalozana ara-barotra satria vavahadin’ny fanafarana sy fanondranana entana. Iankinan’ny fifanina­nana ara-toekarena. Fanamby lehibe horaisiko ireo tetikasa lehibe, manampy ny asa andavanandro, ao anatin’ny fitantanana mangarahara, atokisan’ ny mpiara-miombon’antoka ».
Niorina ofisialy ny taona 1927, raha ny taonjato faha-19 no efa nisokatra nifanakalo­zana ara-barotra tamin’ny any ivelany ny seranana ao an-toerana. Tale jeneraly faha-14, mitantana ny seranan-tsam­bon’i Toamasina, Randriamba­hoa­ka Heritiana Anicet. Ni­tantana ny Spat, nandritra ny 17 taona (2009-2026), ela indrindra, i Avelin Christian Eddy, DG faha-13.

Fanitarana
Tetikasa goavana atao ao amin’ny seranan-tsambon’i Toamasina ny fanitarana azy, tohanan’ny Fiaraha-miasa japoney, Jica, nanomboka ny taona 2018. Mitentina 639 tapitrisa dolara ny asa, anisan’ny goavana indrindra aty Afrika, ka avy amin’ny Jica ny 65% (411 tapitrisa dolara) ary avy amin’ ny fanjakana malagasy ny 35% (227 tapitrisa dolara). Anisan’ ny asa goavana atao ny fanajariana velaran-tany 15 ha, hanatobiana ny kaontenera. Hitarina hatrany amin’ny 756 m ny halavan’ny toerana fandraisana ny sambo (quai) ary halalinina ho 16 m ny toerana fandraisana ny sambo vaventy.

Sajo sy Njaka A.

Miorim-paka, misy fototra fa mivelatra ihany koa. Izay no lalan-tsaina nitondran’i Solofo ny tarika Gaspira. Ho an’ireo efa nahalala ny mozikan’ny tarika sy ireo liana te hahafantatra, hisy ny seho an-tsehatra voalohany hotontosain’izy ireo ny zoma 23 janoary izao, manomboka amin’ny 8 ora alina, etsy amin’ny La Teintu-rerie Ampasanimalo. « Tsy misy vidim-pidirana satria ilay fampahafantarana ny mozi-kan’ny tarika Gaspira mihitsy no tanjona amin’io fotoana io », hoy ny nambaran-dRa­solofomanana Alfred Léonard, fantatry ny maro eo amin’ny tontolon’ny hiragasy amin’ny hoe Solofo Gaspira, ary zana-dRakotoarivo Kavia.
Fototra tokoa mantsy ny hiragasy ho an’ny tarika Gas­pira. Na ny anarana aza, na­laina avy amin’ny hoe « mpihiragasy » navadika. Mety hoe avy amin’ny « gasy pure », izay mbola mamerina any amin’izay fototra izay ihany koa? Fa tsy nijanona amin’ny hiragasy, fa nanampy forona, nanafangaro gadona maro­loko ry Solofo. Efa nampahafantarin’ny tarika teto an-toerana izany, ary efa misokatra amin’ny tsenan’ny mozika hatrany ivelany ihany koa.
Ny taona 2005 mantsy no efa nitsangana ny tarika Gaspira. Efa nahavita rakikira roa, ka ny voalohany nivoaka tany ivelany. Ny faharoa kosa tamin’ny endriny VCD, izay tsy ahitana intsony. Amin’izao fiverenan’ny tarika izao, efa niroso tamin’ny fandraisam-peo izy ireo. Misy ny hira taloha nohavaozin’izy 8 miraha-lahy mandrafitra ny tarika, ampian’ireo forona vaovao nentin’i Solofo. Ito farany izay efa nitendry nanaraka tarika maro, noho izy mahafehy ireo karazan-javamameno rehetra fampiasa anaty hiragasy, toa ny lokanga sy ny zavamaneno tsofina rehetra. Anisan’ireo nitondra an-tsehatra ny hiragasy tany Europe ihany koa, niaraka tamin’ny tarika Raso­a­lalao Kavia.

Zo ny Aina

Anisan’ny ezaka sy fanamby lehibe tanterahin’ny Federasiona mpihiragasy eto Madagasikara ny fanatanterahina adin-kiragasy isan-kerinandro. Hitohy amin’ity taona 2026 ity izany.

Na mbola andro vitsy aza no nanitsahana ny taona 2026, nifanaretsaka ny fanontaniana: « hitohy ve ny Hiragasy goavam-be ?». Na-maly io hetahetan’ny olona maro mpitia hiragasy io ny Fe­derasionina mpihiragasy eto Madagasikara. « Tonga ilay nan­drasana », adin-kiragasy goavana be hifandonan’ny tarika Ramaroson avy any Soanieranabe sy ny tarika Ramilison Tsimakalagy avy any Arivonimamo. Adin-kiragasy hotanterahina etsy amin’ ny Kianja RaPetit Ampefiloha, ao an-damosin’ny Tranom­bokim-pirenena, ny alahady 25 janoary izao, manomboka amin’ny 10 ora maraina.
Ho an’ny mpitia hiragasy, tsara fanombohana ny taona 2026 raha ireto tarika ireto no jerena. Samy manana ny an­drarezina sy ny traikefa ma­tanjaka izy ireo ka rariny raha tsy hifampitsitsy. Azo antoka ihany koa fa hira vaovao tsy mbola henon’ny andaniny sy ny ankilany mpifanandrina no hoenti-dry zareo eny an-kianja.
Fantatra fa iray amin’ireo zavakanto sady fanabeazana, mifono anatra sy fahaiza-miaina, ny hiragasy. Hatramin’izao, izy no anisan’ny mahatana ny hasin’ny teny malagasy sy mampita izany ho an’ny taranaka aty aoriana. Io tranga io no manosika ny Federasio­nina mpihiragasy eto Mada­gasikara, hiantso manokana ny ankizy sy ny tanora ary ny ray aman-dreny hanatrika ny adin-kiragasy tahaka izao.

HaRy Razafindrakoto