S'abonner à flux Les Nouvelles Les Nouvelles
Mis à jour : il y a 1 heure 23 min

Taranja Basikety : Misedra olana ny fifidianana any amin’ny ligin’Atsimo Atsinanana

lun, 01/05/2026 - 09:12

Araka ny loharanom-baovao mari-pototra, misedra olana ny fifidianana izay ho filohan’ny ligy any Atsimo Atsinanana, izay tsy mety tanteraka mandraka ankehitriny. Efa intelo izao no niova ny daty tokony nanatanterahana izany ary nahitana fihemorana hatrany. Ny 27 desambra lasa teo no daty voalohany voatondro nanaovana io fifidianana io, nihemotra ny 30 desambra izany ary farany dia ny 31 desambra saingy tsy tanteraka hatrany. Antony iray ihany raha tena zohina no anton’ny fanemorana dia ny tsy fahefenon’ny fepetra ho an’ireo mpirotsaka hofidina, miisa 3, izay tsiahivina fa 4 no nirotsaka. Ilay filoha am-perinasa ihany no voalaza fa nahafeno fepetra. Teo no nampametra-panontaniana ireo 3 ambiny ny antony tsy maha ara-dalana azy ireo. Namaly ireo komity fa mbola tsy nandinika ireo antotan-taratasy izy ireo fa vao handinika. Nangataka ny Federasionina malagasin’ny basikety (FMBB) mba hijery akaiky izao toe-javatra izao moa ireo mpirotsaka hofidina miisa 3 ireo. Saingy, raha nanontaniana ny avy amin’ny federasionina dia nilaza fa tsy mitsabaka amin’ny fifidianana fa anjaran’ny rafitra any an-toerana no manatontosa izany.

Mi.Raz

Catégories: National

DAKA AN-JORONY

lun, 01/05/2026 - 09:12

Aza atao ranotrambo ny firarian-tsoa

Rehefa miandoha tahaka izao ny taona, manao be fiavy ny firarian-tsoa. Eo koa ny filazana tetikasa hatao. Misa­sasasa sy misosososo ary misesisesy izany kanefa aza atao ranotrambo be fiavy fa mora ritra. Tsara tokoa ny mifampirary soa fa izany no fanalahidy amin’ny fiainana. Matetika anefa toa zary fomba fotsiny sisa ka toa ranotrambo be fiavy fa mora ritra. Ny firarian-tsoa tsara indrindra anefa dia ny mamela tantara tsara ary mampita ny fanilo amin’ireo ambioka antoky ny ampitso. Ka aleo tsy manao ranotrambo be fiavy fa mora ritra.
Tsy misy hijanona mandrakizay eo amin’ny fitantanana ny federasionina na ligy na minisitera na fikambanana mantsy fa mandalo ihany. Satria, ny hazo misolo hazo ary ny olona misolo olona ka ny mamela vokatra tsara no mendrika indrindra. Ny tsiry tanora singotry ny aina, mbola mandimby izay nolovain’ny teo aloha. Ny firarian-tsoa lavorary indrindra ny tsy mety arenina, ny mitongilana arenina ary ny mivilana ahitsy. Koa ndeha tsy atao tahaka ny ranotrambo ny firarian-tsoa ka ho be fiavy fa mora ritra.
Koa jakohy ny famindra, talahoy ny fandeha fa marivo saro-tsobohina ny rano. Ny mitandri-pamindra tokoa mantsy tsy mba solafaka koa ndeha handrindra ny fiarahamonina fa tsy hifandray ho toy ny mpifahavalo. Amin’ny fifaninanana, tsy maintsy misy ny resy ary misy ny mpandresy. Irariana soa ho tonga lavitra ny mpandresy, irariana soa hahavita hanarina ny resy ka tsy ho ranotrambo ny firarian-tsoa, be fiavy fa ho mora ritra. Ka aleo ho latsaka anaty tahaka ny tsoka izany fa tsy hisomidika ivelany tahaka ny menaka. Hirariana ho taonan’ny fahombiazana ho an’ny fanatanjahantena anie ity 2026 ity.

Tompondaka

Catégories: National

Baolina kitra – CAN 2025 : Tafita ny voromaherin’i Mali sy ny lionan’i Teranga Senegal

lun, 01/05/2026 - 09:11

Senegal sy Mali no firenena roa voalohany tafita amin’ny dingana ampahefa-dalana, amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika (Can 2025), taranja baolina kitra. Efa tany amin’ny fandakana ny « tirs au but », vao nivoaka ho mpandresy ry zareo Malianina nanoloana an’i Tunisie. Senegal kosa nanilika an’i Soudan.

Tontosa ny sabotsy lasa teo ny lalao ampahavalon-dalana roa amin’ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, taranja baolina kitra (Can 2025). Nivoaka ho mpandresy ny voromaherin’i Mali sy ny Lionan’i Teranga Senegal. Tao amin’ny kianja Batouta Stadium, Tanger Maroc, resin’i Senegal, tamin’ny isa mazava 3 no ho 1 ny Crocodiles de Nil Soudan.
Nanokatra ny isa voalohany i Amir Ibrahim, ho an’i Soudan, tamin’ny alalan’ny daka tsara petraka (6 mn). Totoafo avy eo ny fanafihan’i Senegal, notarihn’i Sadio Mane. Betsaka ny baolina tokony ho tafiditra fa nahay ny mpiandry tsatoby sodaney. Na izany aza, nosahalain’i Pape Gueye ny isa (29 mn). Tsy nijanona teo fa mbola nampiany indray izany teo amin’ny fanampim-potoana (90 + 4). Nitarika 2 no ho 1 i Senegal teo am-pialantsasatra.
Fidirana faharoa, niezaka nanafika ny sodane. Minitra faha-75, tokony ho sahala ny isa saingy tratry ny fikoropahana ny lohalaharana ka nivoaka ny baolina. Taorian’ izay, nahazo valim-panafihana ny Liona ka nahafaty ny baolina fahatelo i Ibrahim Mbaye, izay nahalavo tanteraka ny Crocodiles.
Efa tany amin’ny fandakana ny «tirs au but», 3 no ho 2 kosa vao afaka i Mali nanoloana an’i Tunisie. Nisaraka ady sahala 1 sy 1 ny roa tonta tao anatin’ny 90 mn nilalaovana sy ny fanalavam-potoana. Nilalao 10 i Mali nanomboka teo amin’ny minitra faha-26 taorian’ny karatra mena azon’i Coulibaly. Tunisie namono baolina voalohany vitan’i Chaouat (88 mn). Efa tany amin’ny fanampim-potoana (90 + 7) vao sahala an’i Sinayoko izany. Hidona eo amin’ny ampahefa-dalana iza­ny i Senegal sy i Mali. Hitohy anio kosa ny fihaonana ka hikatroka i Nigeria sy i Mo­zam­bique ary i Algerie sy RD Congo.

Tompondaka 

Catégories: National

VAOVAO TAMBATRA

lun, 01/05/2026 - 09:10

Mihena tsikelikely ny delestazy fa olana ara-teknika sisa no misy amin’izao, araka ny nambaran’ny Praiminisitra Rajaonarivelo Herintsalama, raha nivahiny tao amin’ny fahitalavim-pirenena, omaly. Nividy groupe électrogène hoy izy ny fitondram-panjakana hanohanana ny famokarana herinaratra ao Andekaleka.

Mbola midangana ny vidin’entana eny an-tsena amin’izao fotoana. Mananosarotra ho an’ny ankamaroan’ny tokantrano ny miatrika ny volana janoary, mihena ny fahefa-mividy ny malagasy ka tsy mahatakatra intsony ny vidin’entana sy ny kojakoja ilainy andavanandro.

Mampihena ny fampiasana kitay sy ny fanimbana ny tontolo iainana ary mampidi-bola ny tokantrano ny fampiasana ny fatana kamado. Vokatra vaovao nataona vehivavy iray avy ao Vatovanda Toliara. Nanohana sy nampiofana azy ny WWF ka nahafahany nampianatra

Catégories: National

FANTINA sy FINTINA

lun, 01/05/2026 - 09:08

“Tsy misy ny fiatoana politika, na hoe ao anatin’ny fety aza. Isan’andro ny fampiharan-dalàna. Fomba fitantanana ny firenena ny politika, ka tsy azo tapahina na eo aza ny fety”. Izay ny fijerin’ny filohan’ny antoko Avotra ho an’ny firenena, ny Dr Razafindrakoto Harison, manoloana ny toe-draharaham-pirenena amin’izao fotoana izao. Tsy misy ny fihetsaham-po ao amin’ny tontolo politika. Tomponandraikitra amin’izay rehetra ataony ny fitondram-panjakana. Ny itarafana azy: araka ny lalàna sa tsia?
“Firenena iaraha-manana i Madagasikara, ka mijoro ny fitondrana Fanavaozana amin’izao fotoana izao”, hoy ny fanambaran’ny Toko bey telo, Toliara, ny faran’ny taona teo. Koa manohana ny fitondrana mijoro izy ireo. Manameloka amin’ny heriny rehetra kosa ireo manao teti-dratsy hampiady ny samy Malagasy, indrindra ny zanak’i Toliara. Manao antso avo ny Malagasy hiray hina hampandrosoana an’i Madagasikara ny fikambanana, indrindra ny zanak’i Toliara hitondra asa sosialy ho fampivoarana an’i Toliara.
“Mila mahay maka lesona ny mpanao politika mitondra firenena”, hoy ny fanehoan-kevitry ny filoha nasionalin’ny RPSD, Andriantsizehena Benja Urbain, momba ny toe-draharaham-pirenena amin’izao fotoana izao. Tsy tokony haverina intsony ny zava-tsy nety teo aloha, fa izay tsara no tohizina. Antsoiny ny hery velona rehetra eto Madagasikara haneho ny heviny amin’ny fikaonandom-pirenena. Satria io no fototra haingana amin’ny Repoblika V, fa hiova ny lalàmpanorenana.

Catégories: National

Kardinaly Tsarahazana Désiré : “Fo matoky no handinihantsika ny fanavaozana”

lun, 01/05/2026 - 09:08

“Enga anie ka fo matoky no handinihantsika ny fanavaozana tiantsika hajoro eto Ma­dagasikara. Ary tsy atao ambanin-javatra ny fitsinjaram-pahefana tena izy”. Io ny fiarahaba sy firariantsoan’ny kardinaly Tsarahazana Désiré, tany Toamasina, ny fiandohan’ny taona teo. Ampy izay ny fa­naovana ny olona ho zaza lava: omeo vary, omeo ronono, omeo paompy… Ampan­drai­so andraikitra ny olona hampandroso ny Faritra na ny tanàna misy azy. Fifaninana­na masina no atao, ary atao ao anaty fitsimbinana sy fiahiana ny tombontsoan’ny be­sinima­ro. Raha sanatria atao ambanin-javatra ny fitsinjaram-pa­hefana tena izy ary tsy fo ma­hitsy no entina hanaovana ny dinika nasionaly, tsy hisy izany fandrosoana izany ary lainga ny fanavaozana tian-katao.
Dradradradraina ny fitiavan-tanindrazana, nefa ny za­naka na ny zanaky ny sasany tsy mahay miteny gasy. Nefa gasy reny, gasy ray. Any ivelany koa ny fananana rehetra sy ny fampiasam-bola, fa ny fasana no atao eto Mada­ga­sikara. Antsoantsoina ha­no­rina orinasa ny olona. Nefa tsy hamoraina ny fanaovana azy, sakanana amin’ny fomba sa­mihafa izay te hanao zavatra. Tokony hiainana marina ny fi­havanana, soatoavina ma­­la­gasy ao anaty fitiavana sy fa­hamarinana. Raha tsy izany, tsy mihavana fa mody mihavana. Dia miaina ao anaty fi­hatsarambelatsihy. Tsy manjary araka ny tokony ho izy ny firaisankina sy ny maha olona iray, raha tsy ao anatin’ny fa­hamarinana sy ny fitiavana. Tsa­roana eto ny tenin’ny mpampianatra filozofia izay: aleo fahafahana ao anaty ko­rontana toy izay filaminana ao anaty fanandevozana. Samy tsy tsara ireo, fa mamitaka ny sarintsarim-pilaminana nefa ao anaty fanandevozana sy fanambaniana ary fanararaotana: atao tohatra fiakarana ny olona.

R. Nd.

Catégories: National

Dieny izao…  

lun, 01/05/2026 - 09:07

Tonon-taona izao, fanao ny jery todika. Inona no tsy vita? Hatramin’izay mila arenina, ny miandry, ny tohizina… Be lavitra ny mbola tsy vita mitaha amin’izay natomboka. Miainga amin’ny tsirairay izay, vao mivelatra amin’ny hoe fifanomezan-tanana, fifampitsinjovana… Sao varivarian’ny lasa ka tsy mahita ny ambany maso: be fikasana, be fitetika. Na izany aza, ilaina hatrany koa ny mijery lavitra amin’izay vokatry ny atao sy aleha. Fahendrena ny fahaiza-mandanjalanja izany? Izay no androsoana… Izay mandeha tsy mijanona no lasa lavitra, fa tsy izay maika tsy faingana mety ho reraka ambony ihany. Ny hazakazaka tsinona tsy dia.
Efa lasa ny zavatra taloha. Indro taona vaovao… Na efa tsy lasa ny zavatra taloha, mila fanarenana sy fanonerana ary fanorenana. Mby aiza amin’izao toe-draharaham-pirenena izao? Kihon-dalana lehibe no diavina. Ny zava-dehibe dia ny hoe: ahoana ny tsy hiverimberenan’ny krizy politika intsony? Izay no fototra sy fositra amin’ny krizina toekarena, sosialy… Hatramin’ny fomba fanaovana politika, ohatra, ny fifandraisan’ny vahoaka sy ny mpitondra, ny fifandraisana amin’ny any ivelany, ny fomba fihariana… Marolafy? Ny sehatra rehetra no mila fanavaozana. Tsy vitan-dresaka izany, tsy ihazakazahana, tsy efan’ny irery, tsy vetivety…
Antony sy antoka ny fikaonandoham-pirenena? Hoe hatomboka any ifotony, tsy anavahana, tena atao… Ma­nom­boka amin’izay ny fanavaozana? Tsy misy hevitra voaomana mialoha itsikombakomban’olom-bitsy na saribakolin’ny vahiny, jerena amin’ny antsipiriany izay antony sy vokany, tanterahina izay fanapahan-kevitra iombonana… Tsy moramora izany fa mila fahasahiana, fahamatorana, fahavononana… Dieny izao, mila fifampitaizana sy fifampitantanana, fifampitokisana, fifanitsiana…

R. Nd.

Catégories: National

Praiminisitra Rajaonarivelo Herintsalama: “Ho avy ny tomban’ezaka ny fitondrana”

lun, 01/05/2026 - 09:07

Tapitra ny roa volana fanamby ho an’ny governemanta amin’ny fanavaozana ifotony sy ny fanatanterahana ny hetahetam-bahoaka. Mby aiza ? Ho avy ny tomban’ezaka…

“Ho avy ny tomban’ezaka ny fitondrana ny fanavaozana ifotony”, hoy ny Praiminisitra Rajaonarivelo Herintsalama, tamin’ny dinidinika tamin’ny tamin’ny haino aman-jery sy ny solontenan’y Gen Z, teny Mahazoarivo, omaly. Hatra­min’ny fifidianana lalàmpanorenana no tanterahina ao anatin’ny 24 volana. Eo koa ny fifidianana filohan’ny Repoblika, depiote… Any amin’ny filoham-panjakana ny tomban’ezaka. Tomponandraikitra amin’ny minisitra mandrafitra ny governemanta izy Praiminisi­tra, itakiana tamberin’andraikitra koa.
Ny fitakiana teny an-kianja no lasa fandaharanasa maika: ahoana ny famatsian-jiro sy ny rano, ny tontolo iainana eny amin’ny oniversite, ny fahantran’ny Malagasy, ny tokony hijerena ny fifandraisan’ny samy Malagasy? Izay no na­naovana ny lalàna mifehy ny tetibolam-panjakana 2026. Narahina ny fifanarahana ny iraisam-pirenena nandrafitra ny tetibolam-panjakana. No­mena ny minisitra tsirairay ny iraka manokana. Nandritra roa volana : firenena mahantra i Madagasikara, tsy afa-manana vola vokatry ny asa hahazoana mandoa karama mpiasam-panjakana, fanaovana fotodrafitrasa… Tsy ampy ny fandoavan-ketra. Tsy maintsy mila fanampiana amin’ny mpamatsy vola iraisam-pirenena, tsy maintsy misy fandaharanasa. Tsy azo ialana fa tsy ampy ny vola eo an-tanana. Tsy midika izany fa very ny fiandrianam-pirenena.
Misy ny ezaka famokaran-jiro, ohatra: famenoana rano an’Andekaleka, fanomezana herinaratra avy amin’ny herin’ ny masoandro. Mbola misy ny delestazy, fa fanapahan-jiro izay olana teknika no sisa. Fehezina ny fitaovana fa misy fifandresen-dahatra henjankenjana miaraka amin’ireo tompon’ny fitaovana. Ny rafitra napetraky ny Jirama hatramin’izay no tena olana.

R. Nd.

Catégories: National

INDRAY MIJERY

lun, 01/05/2026 - 08:57

Miverina an-tsekoly ny mpianatra manomboka anio miatrika ny roa volana fahatelo sahady amin’ny taom-pianarana 2025-2026. Any amin’ny fialantsasatry ny Paska indray vao misy fiatoana kely. Mila mitadrina any am-pianarana manoloana ny fiparitahan’ny aretina nendren-drajako.

Nidina ifotony teny amin’ny fokontany Manjaka­miada­na ny tale jeneralin’ny BNGRC, ny jeneraly Ramanantsoa Gabriel ny faran’ny taona teo. Nijery ny fanaraha-maso ny fepetra noraisina rehetra amin’ny fisorohana ny loza manambana izy ireo ary nanao antso ho an’ny mponina manodidina hanaraka ny fandaminana rehetra apetraka ho fisorohana ny loza manambana.

Nandray ireo fampitaovana sy akora vinan’ny 2025, ahafahana manao fampiharana ny ivontoeram-panofanana roa eo ambany fiahian’ny minisiteran’ny Fampianarana teknika sy ny fanofanana arakasa. Tonga nitsidika ny ivontoeram-panofanana ho an’ireo olona manana fahasembanana CNFPPSH ao Ampan­drianomby sy ny ivontoeram-panofanana ho an’ny vehivavy CFPF ao Tsimbazaza, ny minisitry ny Fampi­ana­rana teknika sy ny fanofanana arakasa. Tanjon’ny fampitaovana ny hampivelarana ny fahaiza-manaon’
ireo mpiofana ka hampiakatra ny tahan’ny fampananan’asa.

Catégories: National

Maternité Befelatanana: Zazavavy teraka voalohany Andrianjafy Stenny

sam, 01/03/2026 - 08:31

Andrianjafy Stenny no za­za teraka voalohany ny taona 2026, tao amin’ny Maternité Befelatanana tamin’ny 1 ora sy 57 minitra maraina. Za­za­vavikely milanja 3 kg izy ary teraka tsy nodidiany ny reniny. Nizotra tsara tsy nisy olana ny fiterahana, araka ny fanaza­van’ny mpampivelona. Zana-dRazanakoto Françoise Victo­rine izy. Mipetraka eny amin’ny kaominina Ambalavao Ambatofotsy Atsimondrano. Zanaka voalohany i Stenny. 19 taona ny reniny ary samy miasa izy mivady.
Taorian’io zazavavy io, miisa enina ny zaza teraka ny 1 janoary tao amin’ny toeram-piterahana Befelatanana ha­tramin’ny 4 ora hariva. Ao amin’ny hopitaly ihany no atao ny fanambarana ny fahaterahana hisorohana ny fampivezivezena ny fianakaviana sy hanamorana ny fahazoana ny kopia ho an’ny zaza teraka rehetra.

Vonjy

Catégories: National

Fiparitahan’ny Mpox: Misy ny fitsirihana ataon’ny minisitera

sam, 01/03/2026 - 08:31

Tafakatra 16 ny trangana Mpox voamarina ao Mahajanga hatramin’ny faran’ny taona. Azo tsaboina ny aretina, azo sorohina ihany koa. Efa mandray ny andraikiny ny minisitera.

Manoloana ny fihanaky ny Mpox, nisy ny fivoriana maika sy famelabelarana ofisialy momba ny nendran-drajako teo amin’ny minisiteran’ny Fahasalamam-bahoaka. Voalaza fa olana ara-pahasalamana maneran-tany izy io fa tsy tranga maninga eto Madagasikara akory. Mi­findra amin’ny alalan’ny fifandraisana akaiky amin’ny olona na biby voan’ny aretina ny Mpox. Ma­na­faingana azy ny fifampikasohana amin’ny alalan’ny fikasihana mivantana ny fery amin’ny hoditra, ny tsiranoka avy amin’ny vatana ary ny zavatra efa voapoizina. Notsindriana ny maha zava-dehibe ny fanajana ny fepetra ara-pahasalamana sy ny fahamailoana amin’ny fi­sorohana ny fiparitahan’ny aretina. Ho fiarovana sy fisorohana amin’ny aretina, mandray an-tanana ny mpiasan’ny fahasalamana sy tompon’andraikitra isan-tsokajiny eny amin’ny toby fiantsonan’ny taxi-borosy sy ny seranam-piaramanidina.

Miomana avokoa
Manoloana ny fidiran’ity valanaretina ity eto Madaga­sikara, nivory maika ny Orga­ne mixte de conception (OMC) miaraka amin’ny ekipan’ny Fi­taleavam-paritry ny Fahasa­lam-bahoaka ho an’ny faritra Androy. Nivoitra, araka izany, ny fiomanana sy fandraisana andraikitra rehetra raha sanatria misy tranga na soritr’aretina mampiahiahy ato amin’ny faritra. Nandray anjara sy nanolo-kevitra tamin’izany ny lehiben’ny faritra Dr Rahari­jaona Djiby Jean Berthinot. Tafapetraka ny 1 janoary lasa teo ny sakana ara-pahasalamana ao Ambovombe iarahan’ny mpiasan’ny fahasalamam-bahoaka sy ireo OMC, izay tarihin’ny lehiben’ny faritra Androy. Eny amin’ny pilaky no nanatanterahana ny hetsika ho fiarovana ny fahasalaman’ny vahoaka sy hisorohana ny fiparitahan’ny aretina.
Ho an’ny faritra Atsinana­na, mazava ny hafatry ny lehiben’ny fileovan’i Toamasina fa na tsy mbola misy trangan’aretina Mpox aza ao Toamasi­na, mandray andraikitra avy ha­trany ireo tomponandraikitrim-panjakana rehetra ho an’ny fa­hasalamam-bahoaka”. Nam­pi­vo­rina ihany koa ireo sefo fo­kontany sy ny mpanao ga­zety rehetra any an-toerana.

Vonjy

Catégories: National

Vokatra fanondrana : Miakatra ny vidin’ny letisia

sam, 01/03/2026 - 08:31

Tao anatin’ny herinandro vitsy, nahitam-piakarany ny vidin’ny letisia eny an-tsena. Ankehitriny, manomboka amin’ny 2 000 Ar ny kilao raha toa ka efa tafidina tany amin’ny 1 000Ar izany teo aloha. Mitobaka eny an-tsena ihany koa amin’izao fotoana ny vokatra avy any Atsimo atsinanana raha efa mihena ireo letisia avy any amin’ny Faritra atsinanana. Ao Toama­sina kosa, vidina 200Ar ny kapoaka ny letisia. Ankilany, miakatra ihany koa ny vidin’ny garaba any an-toerana, ao Bricka­ville manomboka ny 25 000Ar izany raha efa tafakatra 35 000 Ar izany eto an-dRenivohitra. Marihina fa nitombo ny vokatra letisia tamin’ity taona ity raha oharina ny tamin’ny taon-dasa. Tsiahivina fa miisa efatra ny sambo niditra ny vokatra malagasy teo amin’ny tsena iraisam-pirenena, ny telo nitondra ny letisia tao amin’ny tsena eoropeanina, sambo iray kosa nitondra ny vokatra tany Rosia. Heverina fa hipaka mivantana eo amin’ny sehatry ny toekarena ny fitobaky ny vokatra letisia tamin’ity taona ity noho izy manome asa sy mampidi-bola ny firenena.

Henintsoa

Catégories: National

Fifanakalozana ara-barotra : Nampidi-bola mitentina 595,2 tapitrisa dolara

sam, 01/03/2026 - 08:30

Nihatsara ny sehatry ny fifanakalozana ara-barotra teo amin’i Etazonia sy i Madagasikara nandritra ny telo volana voalohan’ny taona 2025.

Tafakatra 595,2 tapitrisa dolara ny sandan’ny fifanakalozana ara-barotra teo amin’i Madagasikara sy Etazonia nandritra ny telo volana voalohan’ny taona 2025. Ma­hatratra 546,3 tapitrisa do­lara kosa ny sandan’ny fanondranana niditra teo amin’ny tsena amerikanina, raha ny ta­titra navoakan’i Etazonia. Ni­laza izy fa mitentina 48,9 tapitrisa dolara ny entana nafarantsika avy an-toerana, izay na­hafahantsika nahazo ambim-bola ara-barotra 497,4 tapitrisa dolara. Araka izany, nihatsara sy nahitam-piakarany 0,48% ny entana naondran’i Madaga­sikara raha oharina amin’ny 543,7 tapitrisa dolara izay mifanandrify tamin’io vanim-potoana io, ny taona 2024, raha ny voalaza hatrany. Porofo ireo fa manomboka mihatsara ny se­hatry ny fanondranana saingy mbola vitsy ny vokatra ma­la­gasy miditra eo amin’ny tsena amerikana.
Mitongilana

Nivoitra tao anatin’ny tatitra fa nitombo 20% ny fanafarana entana nataon’i Madaga­sikara raha toa 40,7 tapitrisa dolara izany, ny taona 2024. Niantraika mivantana tamin’ny fifanakalozana ara-barotra izay (-1,11%) 503 tapitrisa lasa 497,4 tapitrisa dolara ny zava-misy. Marihina fa firenena voalohany mandray ny vo­katra malagasy i Etazonia. Hetsika izay mandray anjara amin’ny fampandrosoana ny toekarena sy ny tontolon’ny fandraharahana eto an-toerana. Ity farany izay fanoitra amin’ny fampiroboroboana ny toekarena fa indrindra manome asa eto amin’ny firenena.

Henintsoa

Catégories: National

SOMBIM-BAOVAO

sam, 01/03/2026 - 08:30

Tsy hatao eto Madagasikara indray ny fiadiana ny tompondakan’i Afrika, taranja karate, sokajy Cadets, Juniors ary Seniors, amin’ity taona 2026 ity, raha ny fampitam-baovao avy amin’ny Federasionina ny taranja karate eto Afrika (UFAK), taorian’ny fivoriana notanterahina ny herinandro lasa teo. Araka ny fantatra, i Alzeria indray no handray izany, ary nanambara fa vonona izy ireo ny amin’izany.

Norombahan-dRazanadrakotoarisoa Toavina (Club MCG), ny anaram-boninahitra teo amin’ny Rapide sy Blitz, nandritra ny fiadiana ny tompondakan’i Madagasikara taranja Échecs, natao teny Andranobevava ny herinandro lasa teo. Nahatratra 62 ny mpifaninana teo amin’ny Rapide, raha toa ka 53 kosa ny mpandray anjara tamin’ny Blitz, nandritra ity fifaninanana ity.

Mandritra ity taona vaovao ity, maro ireo fifanintsanana iraisam-pirenena miandry ny Malagasy. Ny tena akaiky indrindra izao dia ny fihatrehan’ny Makis Sevens, lehilahy, ny fifanintsanana maneran-tany, any Dubai. Efa ao anatin’ny fanoman-tena tanteraka izy ireo, ary manantena fanampiana avy amin’ny fanjakana sy ny minisitera mpiahy.

Catégories: National

 Andry Rajoelina : « L’heure n’est ni à la haine ni à la vengeance, mais à l’unité et à la responsabilité »

sam, 01/03/2026 - 08:11

Trois mois après avoir quitté Mada­gascar, l’ancien président de la République, Andry Rajoelina, s’est exprimé pour la première fois dans un message adressé au peuple malgache, à l’occasion du nouvel an.

« Notre pays, Madagascar, traverse une tempête, une épreuve marquée par l’inquiétude, l’incertitude et parfois la peur. A vous qui êtes fragilisés et éprouvés, Vous qui vous sentez persécutés, sachez que vous n’êtes pas seuls. Dans ces moments difficiles, souvenons-nous de la Parole dans Exode 14:14 »: « L’Éternel combattra pour vous, et vous, gardez le silence», a déclaré Andry Rajoelina, sans manquer d’adresser à chacun ses vœux de paix, de courage et d’espérance.

Et d’enchainer, « Face aux menaces, aux tensions et aux divisions que nous avons traversées, c’est en mon âme et conscience que j’ai fait le choix de m’écarter, plutôt que d’entraîner le peuple Malagasy dans l’affrontement et le chaos. Aujourd’hui, l’heure n’est ni à la haine ni à la vengeance, mais à l’unité et à la responsabilité. Je souhaite que cette nouvelle année soit une année où les divergences laissent place au dialogue, où le peuple retrouve espoir ».

Avant de conclure, « Les Malagasy méritent un avenir meilleur. Là où il y a l’échec, naîtra le redressement. Là où les larmes ont coulé, Chaque pleure aura été une purification. Que nul mal ne s’installe durablement. Que nul malheur ne prenne racine. Que la peur recule et que la foi demeure. Restons unis. Restons confiants. Madagascar renaîtra par la sagesse et non par la violence ».

 Rova M

Catégories: National

Haute Cour Constitutionnelle: la prime exorbitante fait débat, le MEF a réagi

sam, 01/03/2026 - 08:10

Une délibération de la Haute cour constitutionnelle (HCC) du 24 décembre 2025 « fixant le montant et la répartition de la prime pour le président et les membres de la Haute cour constitutionnelle, le Secrétaire général et le Greffier en chef », a fait couler beaucoup d’encre depuis hier sur les réseaux sociaux. Le montant annoncé dépasse l’entendement, pour un total de 615 millions d’ariary, répartis entre les 14 membres. Le ministère de l’Economie et des Finances n’a pas tardé à réagir, en soulignant que les dépenses relatives à l’octroi d’une prime annuelle aux membres de la HCC, n’ont pas fait l’objet d’engagement de dépenses.

Dans l’annexe de la note en délibéré, un tableau détaille la répartition de la prime attribuée à 14 membres de la HCC. Florent Rako­to­arisoa, le président de la HCC se trouve en haut de la liste avec 100 millions d’ariary. Puis, Noelson William (Haut conseiller doyen), Germaine Bakoly Razanoarisoa (Haut conseiller), Vololo­niaina Christiane Rakotobe Andriama­ro­jaona (Ancien Haut conseiller), Antonia Ravehohanitrambolatianiony (Haut conseiller), Mbalo Ranaivo Fidèle (Ancien Haut conseiller), Georges Merlin Rasolonandrasana (Haut conseiller), Rondro Lucette Rahelimanantsoa (An­cien Haut conseiller) et Rojoniaina Ranaivoson (Haut conseiller) toucheraient chacun 50 millions d’ariary.
Pour les Hauts conseillers, Tian­janahary Andriamalaza, Rojovola Hari­tiana Rasolojantovo et Haingotiana Andriamampandry, chacun perçoit 25 millions d’ariary, 30 millions d’ariary pour le secrétaire général, Ranesa Firiana Rakotonjanahary et 10 millions d’ariary attribués au Greffier en chef, Samuel Ralison.
Pour l’heure, malgré les interrogations, l’institution n’a ni confirmé ni démenti cette information. Le président du HCC, Florent Rakotoarisoa, qui se trouve depuis une semaine dans le Sud de l’île, a indiqué ne pouvoir confirmer ou infirmer ces faits.
Et les réactions fusent. L’ancienne députée Marie Goulamaly s’interroge sur l’audace des membres du HCC, de réclamer de telles sommes, compte tenu des difficultés que traverse le pays. Elle a insisté sur le fait que cette institution devrait être démantelée sans délai, car elle compte parmi les plus corrompues du pays.
Quant au député de la troisième circonscription, Franky Navalona, il a affirmé que ces primes étaient inscrites dans la LFR 2025, mais le versement n’a pas obtenu l’aval du gouvernement actuel. Il a confirmé avoir consulté de hauts responsables et qu’«aucun accord de principe relatif au paiement de cette somme à la HCC, n’a été approuvé par le président de la Refondation, Michaël Randrianirina ».

Aucune demande d’engagement
Pas plus tard que dans la soirée d’hier, le Ministère de l’Economie et des finances (MEF) a réagi en soulignant qu’aucune dépense liée à cette prime n’a encore fait l’objet d’un engagement budgétaire au niveau de ses services.
Il rappelle toutefois que la HCC dispose d’une autonomie institutionnelle et que la décision d’octroyer une prime annuelle relève d’une délibération interne de cette juridiction, adoptée le 24 décembre 2025 conformément au décret n°2012-389 du 20 mars 2012. Malgré cela, le ministère précise n’avoir reçu aucune demande formelle d’engagement de dépense.
Le MEF souligne par ailleurs qu’une dépense publique ne peut être engagée qu’en fonction de la disponibilité et de la suffisance des crédits au niveau du Budget général. Et même dans ces conditions, l’exécution budgétaire est soumise au strict respect des procédures prévues. Or, au regard des crédits alloués à la HCC dans la loi de finances 2025, la dépense liée à cette prime ne pouvait être couverte.
Par conséquent, le ministère rappelle que cette délibération s’inscrit dans l’exercice budgétaire 2025 et ne constitue pas une initiative de l’actuelle équipe gouvernementale. Il réaffirme que les mécanismes de contrôle de droit commun, garantissant la régularité et la transparence des finances publiques encadrent l’exécution des dépenses publiques, sans remettre en cause l’indépendance de la HCC.

Rova M/Tivo R

Catégories: National

Des Idées en Goguette – 31 12 2025

mer, 12/31/2025 - 10:46

Catégories: National

Tsipy kanetibe Analamanga: amin’ny 24 janoary ny fivoriambe

mer, 12/31/2025 - 10:44

Tsy miandry ela fa miditra amin’ny asa avy hatrany ny filohan’ny ligin’Analamanga, taranja tsipy kanetibe vaovao, Andriantsiferana Ravaka. Hisantatra ny fandaharam-potoany ho an’ny taona 2026 ny fivoriambe. Araka ny tati-baovao avy aminy, hotanterahina ny sabotsy 24 janoary izany. Io ihany koa no fihaonana amin’ireo klioba rehetra mivondrona ao anatin’ny ligy ary ho fampahafantarana ireo mpikambana rehetra mandrafitra ny ligin’Analamanga. Ho tapahina, mandritra izany, ny daty hanombohan’ny taom-pilalaovana ho an’Ana­lamanga, ny fitsipika mifehy sy ny mahakasika ireo fifanina­nana isan-tokony. Ao anatin’ny fandaharanasan’ity ligy vaovao ity ny fanomezana sehatra ireo mpilalao hita eny rehetra eny, ka tarihina hiditra ao anatin’ny ara-dalàna. Hamerina indray ireo anaram-boninahitra amin’ny sokajy rehetra izay misy tsy azon’Analamanga mihitsy ny ligy. Hivelatra amin’ny ankolafin-kery samihafa izy ireo ka hahazo sehatra hifaninanana koa ireo mpanohana sy mpiara-miasa ary ny mpanao gazety ara-panatanjahantena.

Tompondaka

Catégories: National

“Can 2025”: nihintsana ny ekipa nasionalin’i Comores

mer, 12/31/2025 - 10:43

Izay aloha no vita! Nifa­rana afakomaly, ny dian’ny Coela­canthes Comores, amin’ity fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika, taranja baolina kitra, “Can 2025”, tanterahina atsy Maroc ity. Nisaraka ady sahala, 0 no ho 0, ny fihaonana teo aminy sy ny Aigle de Mali, nan­dritra ny andro faran’ny fifanintsanana isam-bondrona, “A”.
Raha nahita fandresena teo anatrehan’i Mali ry zareo, azo nantenaina ihany ny hiakarany any amin’ny dingana manaraka. Araka ny fikaro­hana natao, isa roa no azon’ izy ireo, ary nidirana baolina roa. Marihina fa tsy nahatafiditra baolina mihitsy ny Coela­can­thes nandritra ity fifanin­tsanana afrikanina ity.
Tsy ao anatin’ny lisitr’ireo firenena laharana fahatelo tsara indrindra ihany koa ny kaomorianina. Miisa efatra nefa ireo firenena laharana fahatelo mendrika afaka miatrika ny dingana manaraka. Ankoatra izay, mbola mipe­traka ho “favoris” amin’ity Can ity hatrany ny Lion de L’Atlas Maroc, mpampiantrano. Na­na­o­van’izy ireo fampisehoana mihitsy i Zambia, rehefa no­montsanin’ny tamin’ny isa
3 no ho 0.
Ankoatra an’i Egypte, i Nigeria, i Algérie, dia i Afrika Atsimo, sy Maroc ary i Mali no efa miandry ny ampahavalon-dalana, taorian’ny vokatra azo afakomaly.
Tsara ny mampahafantatra fa hotontosaina manomboka ny 3 janoary ho avy izo, ny lalao ampahavalon-dalan’ity fifaninanana ity.

Fitia Randria

Catégories: National

Basikety-Analamanga: hamerina ny firaisankinan’ny ligy sy seksionina ny filoha vaovao

mer, 12/31/2025 - 10:40

Ny famerenana ny firaisankinan’ny ligy sy ireo seksionina mandrafitra azy no vina lehibe voalohany hapetraky ny filohan’ny ligin’Analamanga vaovao, Maître Ratovonjanahary Haingo Mampionona, amin’izao fandraisany ny fitantanana izao. Mialoha izay anefa, asa miandry ny fanaovana ny sata sy ny fitsipika anatiny mifehy ny ligin’Ana­lamanga.

Miankina amin’ny firaisankina no hanatrarana ny tanjona iombonana: ny fampandrosoana ny taranja basikety eto Anala­manga, araka ny nambaran’ny filohan’ny Ligin’Analamanga, Maître Ratovonjanahary Ha­ingo Mampionona. Izany in­drindra no nametrahany ho laharam-pahamehana izay famerenana ny firaisankina eo amin’ny ligy sy ny seksionina izay. “Rehefa mitambatra sy mahay miara-miasa ny ekipa dia mandeha ho azy daholo ny ambiny”, hoy ny nohamafisiny. Efa nisy ny tsara vita tamin’ny fitantanana teo aloha ary hotohizana izany. Hare­nina kosa ny lesoka ka hojerena ny eo amin’ny lafiny fikarakarana fifaninanana sy ny eo amin’ny lafiny fitsarana lalao. Tsy vaovao eo amin’ny tontolon’ny basikety rahateo ity filoha vaovao ity. Efa sekretera jeneralin’ny ligin’Analamanga teo aloha, mpanazatra, mpilalao ary mpitsara, ka vonona ny hitondra ny traikefany.

Hisokatra amin’ny Nosy rahavavy

Vina lavitr’ezaka ny hiseharana amin’ny fiaraha-miasa amin’ireo ligy manodidina
eto amin’ny ranomasimbe In­dia­nina, toa ny La Réunion, Mayottes ary Maorisy. Hisy ny fikarakarana lalao ho an’ny ankizy, hahafahana manatanteraka ity vina ity. Ankoatra izay, fanamby apetraka ihany koa ny fampitoviana lenta ho an’ireo seksionina rehetra amin’ny lafiny rehetra. Ohatra amin’izany ny fanentanana amin’ny hampitomboana ny isan’ny klioba, satria raha ny eto Antananarivo Renivohitra izao, mahatratra 95 ny isan’ny klioba ka irariana hiroborobo toy izany koa ny any amin’ny seksionina hafa, araka ny nambarany.
Tsiahivina, notontosaina ny sabotsy 29 desambra teo, teny amin’ny Bulding Com­plexe scolaire Ampefiloha, ny fifidianana ny filoha sy birao handrafitra ny ligin’Anala­man­ga, taranja basikety, hi­tan­tana mandritra ny 4 taona manaraka. Lany tamin’izany, Maître Rato­vonjanahary Haingo Ma­mpi­onona, rehefa nofidian’ireo ligy 4 tamin’ireo ligy 5 tonga nifidy (Tana-Ville, Atsimon­drano, Manjakandriana, Ava­radrano, Ambohidratrimo). Ny kandidà Rakotomavo Mami­soa Lalaina, filohan’ny seksionina Tana-Ville teo aloha kosa dia nahazo vato iray, raha toa ka nisintona ny firotsahan-kofidina tamin’ny ora farany, Andrianarivelo Faly Hervé.

Mi.Raz

Catégories: National

Pages