S'abonner à flux Les Nouvelles Les Nouvelles
Mis à jour : il y a 2 heures 54 min

Eco brèves

mer, 03/11/2026 - 07:31

Un appel à mobilisation des opérateurs touristiques de l’Atsimo Andrefana a été lancé par la Direction collégiale de l’Office régional du tourisme de Toliara (ORTU) composé du ministère du Tourisme et de l’artisanat (MTA), l’ONTM ainsi que le Bureau permanent actuel de l’ORTU, en vue des élections des nouvelles instances dirigeantes de l’Office qui se tiendront le 13 mars. Ces élections permettront de désigner les membres du Conseil d’administration ainsi que le Bureau permanent. « La relance de l’ORTU dépend de l’engagement de chacun. Mobilisons-nous pour redynamiser l’ORTU et construire ensemble un Office représentatif, crédible et efficace, au service du développement touristique de la région Atsimo Andrefana », a lancé la Direction collégiale aux opérateurs touristiques locaux pour faire de l’Office un outil collectif des professionnels pour promouvoir le potentiel de la destination.

Catégories: National

67 Ha: les travaux de réhabilitation des routes en cours de préparation

mer, 03/11/2026 - 07:31

Le ministère des Travaux publics (MTP) a avancé que les travaux de réhabilitation des routes aux 67 Ha sont en cours de préparation dans le but d’améliorer la circulation dans cette zone très fréquentée de la Capitale.
« Les travaux de nivellement du sol des tronçons de route à réhabiliter ont été achevés récemment et sont désormais praticables en attendant le véritable début des travaux », indique-t-on. Trois tronçons de route sont concernés par ces travaux à savoir, celui reliant Coco Plastique-Vatobe, Station Jovena–Paositra Malagasy, Vatobe–67 Ha Sud-Mosquée-FLM-Paositra Malagasy.
Selon le ministère, les travaux prévoient la construction de chaussées bétonnées aux points les plus fragiles et souvent exposés à l’eau, en vue d’une meilleure durabilité des routes, surtout que celles-ci se dégradent assez vite aux 67Ha. Ces travaux permettront d’améliorer la circulation et les déplacements quotidiens dans ce quartier.
En tout cas, les habitants se réjouissent du fait que leur quartier ait enfin été considéré dans les travaux de réhabilitation, surtout que les automobilistes sans exception passant aux 67Ha se plaignent depuis un certain temps de l’état délabré des routes, avec des nids-de-poule assimilables à des piscines.

Jean Riana

Catégories: National

Sipem Banque et Materauto: financement élargi pour les véhicules et l’énergie solaire

mer, 03/11/2026 - 07:30

Sipem Banque et Materauto annoncent l’extension de leur partenariat. L’accord, signé hier chez Materauto Ankorondrano, porte désormais sur le financement de solutions de transport, d’équipements professionnels et d’énergie solaire.
Cette initiative consolide ainsi le premier partenariat signé le 31 janvier 2025. A l’époque, la collaboration visait principalement le financement des motos Loncin et Voge. Aujourd’hui, l’accord s’élargit aux véhicules particuliers, aux utilitaires, aux camions, aux engins de chantier ainsi qu’aux solutions d’énergie solaire proposées par Materauto.

La mobilité s’ancre effectivement dans la performance des entreprises, ce dispositif répond à une demande croissante des entrepreneurs, des PME et des professionnels. Pour beaucoup d’entre eux, disposer d’un véhicule ou d’un équipement adapté constitue un levier direct de productivité et de croissance.
La solution de financement proposée par les deux partenaires prévoit un paiement ajusté à la capacité de remboursement des clients, un traitement accéléré des dossiers et une durée de remboursement pouvant atteindre 60 mois. Le dispositif inclut également un accompagnement coordonné entre la banque et le concessionnaire afin de simplifier les démarches d’acquisition. L’offre comprend une assurance tous risques ainsi qu’une assurance décès, afin de préserver à la fois l’entrepreneur et son patrimoine.

Investissements structurants

Pour le directeur général de Sipem Banque, Benoît Sarraute, cette collaboration vise avant tout à soutenir l’investissement productif. « L’extension de notre partenariat avec Materauto nous permet d’accompagner les entrepreneurs et les professionnels dans leurs investissements structurants. Une voiture peut être un véritable catalyseur de croissance ; notre rôle est d’en faciliter l’accès », explique-t-il.
De son côté, le directeur général de Materauto, Rémi Auge, fait valoir une approche globale. « Grâce au renforcement de notre partenariat avec Sipem Banque, nous souhaitons accompagner concrètement les entreprises en leur proposant une solution globale intégrant véhicules, équipements professionnels et solutions d’énergie solaire. Soit d’offrir un financement accessible et maîtrisé », affirme-t-il.
Les professionnels intéressés peuvent se renseigner auprès des 29 agences de Sipem Banque et dans les showrooms Materauto présents à travers Madagascar.

Arh.

Catégories: National

Riz en Afrique: un objectif de 56 millions de tonnes d’ici 2030

mer, 03/11/2026 - 07:30

Madagascar est au cœur de la stratégie rizicole africaine. Antananarivo accueille du 9 au 12 mars la 10e Assemblée générale de la Coalition pour le développement de la riziculture en Afrique (CARD) ainsi que la 21e réunion de son comité directeur. Organisée au Novotel Convention and Spa avec l’appui de la Japan International Cooperation Agency (Jica), la rencontre rassemble les représentants de 32 pays africains, plusieurs organisations partenaires et des institutions de recherche engagées dans la transformation du secteur rizicole.

L’événement constitue une plateforme de coor­dination stratégique pour accélérer la production de riz sur le continent et renforcer la sécurité alimentaire. La rencontre intervient dans un contexte de forte croissance de la production rizicole africaine. En Afrique subsaharienne, celle-ci a atteint près de 37 millions de tonnes en 2023. La phase 2 de la CARD vise désormais un objectif ambitieux : porter ce volume à 56 millions de tonnes d’ici 2030 grâce au renforcement des stratégies nationales de développement de la riziculture et à une mobilisation accrue des financements publics et privés.
À l’ouverture des travaux, hier, le secrétaire général du ministère de l’Agri­culture et de l’élevage, Lam­bo Tiana Fabien Andriam­bololona, a soulevé que « la CARD représente un cadre essentiel de coopération. Elle favorise le partage d’innovations techniques et facilite la mobilisation des partenaires pour accélérer le développement durable du secteur ».

Riz et changement climatique
Les discussions portent notamment sur l’intensification durable de la production, l’adaptation de la riziculture au changement climatique, le développement des marchés et l’inclusion des petits producteurs. Les participants examinent également les progrès réalisés dans la mise en œuvre des stratégies nationales et ré­gionales de développement de la riziculture.
À Madagascar, la filière occupe une place vitale dans l’économie agricole. Le pays produit environ 5,17 milli­ons de tonnes de riz paddy sur une superficie de 1,828 million d’hectares, avec un rendement moyen de 2,6 tonnes par hectare. Cette production couvre près de 80 % des besoins nationaux, tandis que 82 % des ménages agricoles pratiquent la riziculture.
La rencontre se conclura par des visites de terrain dans les zones rizicoles de Mana­kasina, Ambohimanga Rova et Mahitsy, où les participants découvriront plusieurs innovations agricoles soutenues par la coopération internationale. Pour Mada­gascar, accueillir ce sommet confirme son engagement à renforcer la production rizicole et à contribuer durablement à la sécurité alimentaire du continent.

Arh.

Catégories: National

Dans le cosmos

mer, 03/11/2026 - 07:29

Initialement programmé le 31 janvier puis reporté en raison des intempéries dans la capitale tananarivienne, le concert du groupe «  Iraimbilanja » se tiendra finalement ce samedi à 15heures, à Tiers Lieu Mahatazana Ampan­drianomby. Jeune Quatuor excellant dans le nu metal, Grey sera également présent en guest pour assurer la première partie du concert.

Catégories: National

Tenisy : Hiatrika lalao iraisam-pirenena 11

mar, 03/10/2026 - 07:36

Feno tanteraka ny fandaharam-potoana ho an’ny Fe­derasionina malagasin’ny tennis (FMT) ho an’ity taom-pilalaovana 2026 ity. Ankoatra ny fifaninanana eto an-toerana, miisa 11 ireo fihaonana iraisam-pirenena hatrehina. Tafi­ditra ao anatin’izany ny fampiantranoana ny “ITF J30”, sokajy junior. Hotanterahina ny 29 septambra – 3 oktobra ny dingana voalohany, ny 6 – 10 oktobra kosa ny faharoa. Mialoha izany, hanokatra azy ny fiatrehana ny “AJC U18”, hatao any Le Caire, Egypte, ny 23 – 27 marsa ho avy izao. Any an-toerana hatrany ny “AJCCC U14”, ny 6 – 11 avrily ary ny “AJC U16” izay mbola tsy voafaritra ny toerana. Ny 4 – 10 mey ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika U14, andrasana ihany koa ny firenena handray izany. Eo koa ny fiadiana ny ho tompondaka aty amin’ny tapany atsimon’i Afrika, isan-tarika U12, hatao ny 29 jona – 5 jolay. Ny 13 – 19 jolay ny fiadiana ny ho tompondakan’i Afrika isan-tarika U16. Ankoatra izay, ny “AJCHC U14”, izay hotanterahina ny 14 – 20 aogositra ary ny “Masters africains” U14, ny 21 – 27 aogositra. Ny 28 septambra – 4 oktobra ny famaranana ny isan-tarika U12.

Tompondaka

Catégories: National

SOMBIM-BAOVAO

mar, 03/10/2026 - 07:35

Ny ekipa nisy an’i Dylan Rocher sy i Robineau ary i Rizzi no nibata ny amboara tamin’ny « Passion pétanque Française (PPF 2026). Resin’izy ireo teo amin’ny famaranana, tamin’ny isa 13 no ho 10, ny ekipan’ Andriantseheno Christian (Racl). Lalao natao ny alahady lasa teo, tao Douaisis France.

Hotanterahina etsy amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahamasina, ny 24 ka hatramin’ny 28 marsa ho avy izao, ny fiofanana ho an’ny mpanazatra taranja handball, manana ny “licence D-IHF”. Hiara-dalana amin’io koa ny an’ny mpitsara eto an-toerana. Hitarika izany ny manam-pahaizana avy amin’ny federasionina iraisam-pirenena.

Notoloran’ny Federasionina malagasin’ny baskety (FMBB) mari-pankasitrahana ireo mpitsara mpanara-maso (commissaires aux matchs) avy amin’ny ligin’Analamanga. Notanterahina, omaly, tetsy amin’ny Lapan’ny fanatanjahantena Mahamasina izany.

Catégories: National

Ankizy milalao : Ekipa 106 tonga nandray anjara

mar, 03/10/2026 - 07:35

Notanterahina teny amin’ny Kianja Betongolo, ny 7 sy ny 8 marsa teo ny fifaninanana ho an’ny ankizy, « Ankizy milalao» andiany faharoa, izay karakarain’ny Analakely Football Academy (Afa). Nilaza ny mpikarakara fa nahomby ny hetsika, nahatratra 106 ny ekipa tonga nandray anjara tamin’izany, izay nozaraina tamin’ny sokajy U7, misy ekipa 21, ny U9 nahitana mpifaninanana 22, ary ny U11, nisy 31. Niisa 32 kosa ny mpandray anjara tao amin’ny U13. Noho ny hamaroan’ireo mpandray anjara, voatery hatao amin’ny faran’ny herinandro io indray ny dingana famaranana amin’izany. Anisan’ireo nandray anjara tamin’ity fifanintsanana ity ny sekolin’ny baolina kitra, La Masia, Elgeco Plus, Five Aca­demy, Kintana Academy, ny EFT, ny Ajesaia, ny Cosfa…
Marihina fa tanjon’ny hetsika ny hampivoatra sy hampivelatra ireo taninketsan’ny baolina kitra malagasy. Ny volana novambra lasa teo, teny Betongolo ihany, nahatratra 1 200 mahery ireo ankizy tonga nandray anjara tamin’ny andiany voalohany. Ny fifaninanana tahaka izao no tsy ampy eto Madagasikara ka tokony ho tohanan’ny mpitantana izany.

Fitia Randria

Catégories: National

“Pureplay Football League” : Voasazy noho ny adin’ny FMF sy ny mpitsara ny klioba ao Boeny

mar, 03/10/2026 - 07:35

Tsy afaka hijery sy hankafy baolina kitra divizionina voalohany nasionaly ny mponina ao Mahajanga raha tsy milamina ny disadisa misy eo amin’ny mpitsara sy ny federasionina. Lasa resy tsy miady ireo klioba any an-toerana, efa niharan’izany ny Tsaramandroso FC.

Noho ny disadisa misy eo amin’ny mpitsara sasany, any Mahajan­ga, sy ny Federasionina ma­lagasin’ny baolina kitra (FMF), lasibatry ny sazy tsy avy ami­ny ny klioba sy ny mpijery ny fifaninanana “Pureplay Foot­ball League (PFL)” ao amin’ny faritr’i Boeny. Tsy tontosa ny faran’ny herinandro lasa teo, tao amin’ny Kianja Rabema­nanjara, ny lalao miverina teo amin’ny Tsaramandroso FC Boeny sy ny Cosfa miaramila, na dia efa tonga marobe tao an-kianja ary ireo mpijery. Etsy ankilany, voatery nahazo isa telo tsy niady akory, ny Cosfa, ekipa mpanafika.
Raha ny fanazavana azo tamin’ny CFEM, tomponandraikitra voalohany tamin’ny fandraisana ny lalao ny ekipa mpampiantrano, Tsaraman­dro­so FC, ka rehefa tsy mandeha izany dia mahazo isa telo avy hatrany ny ekipa raisina.
Ampahafantarina ihany fa antony iray tsy nahafahana nampandeha ny lalao tany an-toerana ny fanesoran’ireo mpi­tsara manao fitakiana ny tsatoby teny ambony kianja. Tsara marihina fa olana efa heno hatry ny ela ity zava-misy any Mahajanga ity, saingy tsy mbola nandray andraikitra mahakasika izany ny rafitra federaly eto Madagasikara. Mampametra-panontaniana ny mpankafy kitra malagasy izany. Tena mitady fampandrosoana ny baolina kitra marina ve ny mpitantana eto Madagasikara sa mila voninahitra fotsiny?

Antso avo!

Manao antso avo amin’ny Federasionina sy ireo mpitsara ireo ny filohan’ny ligy any an-toerana. “Miantso ny Federasionina eto amintsika aho mba hamaha io olana io satria lasa mizaka ny voka-dratsy ateraky ny korontana ny klioba mampiantrano aty an-toerana. Mangataka an’ireo mpitsara mba hitady hevitra hafa amin’ilay fanohizana ny tolona”, hoy ny mpitantana iray eo anivon’ny ligin’ny Boeny.
Nomarihin’ity mpitantana ity moa fa ny baolina izay karakarain’ny Ligy dia mizotra tsara tsy misy olana.

F.R

Catégories: National

Fandaharanasa Fanavaozana : Dingana telo lehibe no hatao

mar, 03/10/2026 - 07:34

Fikaonandoham-pirenena, fanavaozana ny rafi-pifidianana, fandrafetana lalàmpanorenana vaovao ha­rahin’ny fifidianana filohan’ny Repoblika. Ireo ny dingana telo lehiben’ny tetiandron’ny fan­daha­ranasan’ny Fanavao­zana ny Repoblika. Fanoma­nana sy fanatanterahana ny fikaonandoham-pirenena mo­mba ny fitantanana fifidianana sy ny rafitra iorenan’ny Re­poblika ny marsa-desambra 2026. Ao anatin’izany ny fakan-kevitra isan’ambaratonga. Hanovana ny rafi-pitantanana ny fifidianana ny jona-novambra 2026. Eo koa ny fanavaozana ny rafi-pitsarana misahana fifidianana sy ny fanitsiana ny lalàm-pifidianana. Fanoratana ny antontan-taratasy nasionaly momba ny torolalana ho amin’ny Fana­vaozana aorian’ny fifanakalozan-kevitry ny samy Malagasy ny desambra 2026-janoary 2027.
Fanavaozana ny lisitry ny mpifidy ny dingana faharoa, desambra 2026-mey 2027. Kendrena amin’izany ny hanadiovana sy hanatsarana ny tahirin-kevitra momba ny mpifidy alohan’ny fifidianana rehe­tra. Fanavaozana ny rafi-pitantanana ny fifidianana ny jona-2026-mey 2027. Anisan’ izany ny fanavaozana ny rafi-pitsarana misahana fifidianana. Eo koa ny fanitsiana ny lalàna mifandraika amin’ny fifidianana sy ny fanavaozana ny lisitry ny mpifidy. Fandra­fetana volavolan-dalàmpanorenan’ny Repoblika V ny janoary-avrily 2027. Hatolotra ny vahoaka amin’ny alalan’ny fanentanana sy fanazavana izany. Dingana farany, fanomanana sy fanatanterahana ny fitsapan-kevi-bahoaka na ny fifidianana lalàmpanorenana ny mey-desambra 2027. Harahin’ny fifidianana filohan’ny Repob­lika sy ny fifidianana eny ifotony araka ny rafitra hofidiana izany. Mety hiova arakaraka ny fivoaran’ny toe-draharaha ny tetiandro.

R. Nd.

Catégories: National

Toekarena manga : Vonona hanolo-tanana antsika ny Japoney

mar, 03/10/2026 - 07:30

Hizara traikefa mahakasika ny jono maharitra ho an’ireo Malagasy teknisianina indray ny japoney, entina hanampiana amin’ny fitantanana ny harena an-dranomasina aty amin’ny ranomasimbe Indianina. Nivoitra izany nandritra ny fihaonan’ny masoivohon’ny firenena japoney miasa eto Madagasikara, i Hitoshi Tojima, sy ny minisitry ny Jono sy ny toekarena manga, i Chan Kit Waye Jaco, teny Ampandrianomby. Tanjona ny hanohizana ny fiaraha-miasa ho an’ny tombontsoan’ny roa tonta. Marihina fa anisan’ny manome tantsoroka an’i Madagasikara hatramin’izay ity firenena ity. Miantso ny hanohanan’izy ireo ihany koa ny minisitera hanatanterahana ny tetikasa hampiroboroboana ny fiompiana trondro, indrindra amin’ny famokarana tilapia sy karazan-trondro an-dranomamy hatrany amin’ny 50 000 taonina. Tanjona ny hanohanana ny famoronana asa hiadina amin’ny tsy fanjarian-tsakafo eto Madagasikara. Marihina fa mamelona tokantrano an’arivony ny sehatry ny jono izay fanoitra amin’ny fampandrosoana ny toekarena.

Henintsoa

Catégories: National

Bibliothèque et archive universitaire: Mirona amin’ny fampiasana ny niomerika

mar, 03/10/2026 - 07:30

Mifampiankina ny fikarohana sy ny niomerika hanamorana ny fikirakirana antontan-kevitra. Ankehitriny, mampiasa ny teknolojia ny Bibliothèque et archive universitaire de l’Université d’Antananarivo hitehirizana ireo boky sy voka-pikarohana samihafa mba hisitrahan’ny mpianatra izany amin’ny fotoana rehetra.

Mirona tanteraka amin’ny niomerika, ankehitriny, ny Bibliothèque et archive universitaire de l’Université d’Antananarivo” (BAU). Nisy ny fampitaovana vaovao nomen’ny Yas Mada­gascar nandritra ny fankalazana ny faha-65 taonan’ity oniversite ity, ny alakamisy teo. Tranom-bakoka hitehirizana ireo boky sy voka-pikarohana hatramin’izay ny BAU. Tanjo­na ny hampiarahana ny teknolojia sy ny fitehirizana boky, hahafahan’ireo mpianatra manao fikarohana amin’ny fotoana rehetra. Mba hanamorana ihany koa ny fikarohana sy ny fikirakirana ireo tahiry entina mampivoatra ny Fampi­anarana ambony eto Mada­gasikara. “Vaindohan-draharaha ny fanohanana ny tontolon’ny fampianarana ambony sy ny fampiroboroboana ny niomerika mba hahafahan’ny rehetra mandray anjara amin’ny fampandrosoana ny firenena”, hoy ny talen’ny maha olona eo anivon’ny Yas Ma­dagascar, Gaëlle Voca. “Fa­namby ny ampanarahana ny tranomboky amin’ny niomerika”, hoy ny filohan’ny Oniver­siten’Antananarivo, Pr Randrianasolo Rivoarison. Andraikitry ny tranomboky, hoy izy, ny manome vaovao marina ho an’ny mpianatra. Hanampy amin’izany ny fampiasana ny teknolojia, hahafahan’ny mpianatra sy ny mpikaroka hisitraka ny tolotra.

Vina
Manodidina ny 20 700 ankehitriny ny boky efa navadika ho niomerika. “Tanjona ny hananganana vovonana hampahafantarana ny sanganasan’ny mpikaroka sy ny voka-pikarohana misy eto amintsika eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena”, hoy ny tale lefitry ny BAU, Rakotoarivelo Mahefa Hasimandimby. Ani­san’izany, hoy izy, ny vovonana “Docura”, hiseraserana amin’ny mpanao gazety sy mpandraharaha ary ireo mpisehatra samihafa amin’ny voka-pikarohana.

Henintsoa

Catégories: National

TSELATRA

mar, 03/10/2026 - 07:29

Nidina an-dalambe nanao fitokonana sy nandoro kodiarana indray ny mpianatra Ankatso, omaly. Tsy nanaiky ny fifanarahana sy mangataka ny fialan’ny talen’ny Croua ny anton’ny fitakiana. Tsy nisy ny fanakanana nataon’ny mpitandro filaminana ny hetsika. An­drasana ny tohin’ny raharaha.
Vehivavy iray, manodidina ny 40 taona, maty an-drano, tao Antanifotsy, omaly. Mbola hita teny aminy avokoa ny akanjo nanaovany, sy ny karapanondrony ary sarim-behivavy maromaro. Monina any Ambohiman­dro­so ihany ity vehivavy hita faty ity, raha ny karapanondrony.
Naiditra am-ponja vonjimaika, ny zoma lasa teo, ilay tovolahy namono nahafaty ny sakaizany teny Analamahitsy. Voarakitra tao amin’ny camera de surveillance teny an-toerana ny horonantsary nandritra ny fotoana namonoany ilay vehivavy. Tsiahivina fa notereny hanala zaza io vehivavy sipany io, ka notaperiny ny ainy, rehefa tsy nanaiky. Mbola mitohy kosa ny fanadihadiana lalina mikasika ny raharaha mandra-piakany eny anivon’ny fitsarana.
Olona roa vosambotra noho ny fivarotana rongony tany Toamasina, ny 06 marsa 2026 lasa teo. Tafiditra tao anatin’ny hetsika “Mahomby” no nahazahoana izao vokatra izao. Sarona teny amin’izy ireo ny rongony 185 fonosana sy harona roa feno zava-mahadomelina. Efa miatrika fanadihadiana izy ireo ary mitohy ny fanadihadiana lalina.

Catégories: National

Ambodirano Soavina : Olona telo mianadahy tratra nangalatra moto

mar, 03/10/2026 - 07:29

Voasambotry ny polisy miasa eny Soavina, ny sabotsy alina tokony ho tamin’ny 11 ora alina, ny olona miisa telo. Tratra nanosika sy nangalatra moto halatra iray teny Am­bodirano Soavina izy ireo. Lehilahy roa sy vehivavy iray no tsikaritra nanosika moto, nampiahiahy ny fihetsik’izy ireo ka nosavaina avy hatrany. Natao ny fisavana, tsy nahitana taratasy milaza ny fanamarinana ny maha tompony izany teny amin’ireto farany.
Nosamborina izy ireo ary noentina teny anivon’ny biraon’ny polisy eny Soavina avy hatrany izy rehetra. Nihaiky ny heloka nataony ireo olana telo, nandritra ny fanadihadiana nataon’ny mpitandro filaminana. Nangalarina ny kodiaran-droa saingy tsy fantatra kosa ny tompony, raha ny fanazavana voaray ihany.
Ankoatra izay, nisy vehivavy iray tonga nanao fitarainana teny anivon’ny polisy, ny alahady 09 marsa 2026 lasa teo. Nambarany tamin’izany fa nisy nangalatra tao amin’ny Jovenna Anosizato, ny zoma teo, ny kodiaran-droany. Na­tao ny fanamarinana ny taratasy rehetra mahakasika iza­ny, fantatra fa an’ity lehilahy ity ilay moto hita tany amin’ireo olona telo voasambotra ireo.
Nomena ny tompony izay monina ao Ambohimangakely, io moto io taorian’izay. Fan­tatra fa monina eny Ambo­dirano Soavina sy Anosizato Antsi­nanana ireo olona telo voasambotra tamin’ity halatra moto ity.

Mino

Catégories: National

Mpivarotra rongony – Anosizato: Olona efatra naiditra am-ponja vonjimaika

mar, 03/10/2026 - 07:29

Naiditra am-ponja vonjimaika eny amin’ny fonjan’ Antanimora, omaly, ireo olona efatra mianadahy, tratra nivarotra sy nidoroka rongony tetsy Anosizato. Rehefa avy nampiakarina fampanoavana teny anivon’ny fitsarana omaly ihany. Raha tsiahivina, tratra teo am-pifohana rongony teny Antandrokomby Anosizato, ny roa lahy (17 sy 22 taona) tamin’izy ireo.
Nasain’ny zandary nanondro ny toerana fividianany ny zava-mahadomelina fohany, ireo tovolahy tratra ireo taorian’ny fisamborana azy. Tsy nisalasala nanondro ny tranon’ny mpamatsy izany ireto farany. Natao ny fikarohana ary tratra tao amin’ny tokantrano iray eny Antandrokomby ihany ny mpamatsy ireo zava-mahadomelina ireo. Vehivavy roa 25 taona no mivelona sy manao asa maloto io, nandritra ny fikarohana nataon’ny zandary. Fantatra nandritra izany, fa tovolahy tsy an’asa sy mpanao asa ratsy avokoa ny manjifa ireo zava-mahadomelina hamidin’izy ireo. Ankoatra izay, mbola nahitana rongony miisa 45 milanja 200 grama tao an-tranon’ireo vehivavy ireo.
Tsiahivina fa antony iray mahatonga ny asa ratsy amin’ny endriny rehetra ny fidorohana sy fifohana itony rongony itony. Izany no antony hamongoran’ny mpitandro filaminana ny mpidoroka azy. Nisy olona tsara sitrapo nampandre ny zava-misy teo anivon’ny zandarimaria miasa ao amin’ny zana-tobim-paritra Anosizato ka nahamora ny fisamborana azy ireo.

Mino

Catégories: National

« 25 taona isika… » : Nampiray hina ny Malagasy ny tarika AmbondronA

lun, 03/09/2026 - 07:43

Seho nahasarika olona maro ! Tafiditra anisan’ny seho fanombohana ny fankalazana ny faha-25 taonan’ny tarika no hoenti-manampy ireo traboina sy sahirana noho ny fandalovan’ny rivodoza tany Toamasina. Feno tanteraka ny P1 etsy amin’ny Kianjan’ Imahamasina, omaly, nandritra ny fampisehoana notanterahin’ny tarika AmbondronA. Jery ankapobeny, tsara fa­nombohana ireo hetsika na fampisehoana hotanterahin’ity tarika manana ny lazany ity, hatrany amin’ny taona 2027.
Ankoatra ny maha fampisehoana rindrankira an-tse­hatra ny tetsy Imahamasina. Tsapa teny an-toerana ilay hafanana sy finiavana tao anatin’ny mpijery tsirairay hanampy ireo mpiray tanindrazana any Toamasina. Nam­piray hina ny Malagasy ny tarika AmbondronA. Seho nahatarafana fa ao amin’ny Mala­gasy hatrany ilay fifanampiana rehefa tojo fahasahiranana. Nahafahana naneho ihany koa fa vitan’ny mpanakanto antsakany sy andavany ny mamerina ny soatoavina mala­gasy rehefa tafapaka any
amin’ny « mpanjifa » ka mambabo azy ireo ny kanto ataony (mpanakanto).

HaRy Razafindrakoto

Catégories: National

Trano Kolotoraly Malagasy: Nodimandry Randrianjatovo Henri

lun, 03/09/2026 - 07:43

Maro ireo nahita soa avy aminy na teto an-tanindrazana na ny any ivelany. Ran­drianjatovo Henri, iray amin’ireo oloben’ny fahalalana ara-panahy no tsy eo intsony.

Sabotsy 7 marsa 2026, nodimandry teo amin’ny faha-73 taonany, Ran­drianjatovo Henri filohan’ny Trano Kolotoraly Malagasy. Sehatra maro no nahafanta­rana azy. Goavana indrindra tamin’izany ny tontolo ara-panahy, ny kolontsaina sy ny zavakanto, ary ny fitsaboana, izay nifototra bebe kokoa tamin’ny maha izy ny Mala­gasy sy ny fanahy no olona ary ny fahalalana iraisam-pirenena mifandraika amin’ireo (Tradipraticien, astrologue, medecine de l’habitat).
Taona 2010, Randrianja­tovo Henri sy ireo mpikamban’ ny Trano Kolotoraly Malagasy, namany, no namorona ny anarana « Taombaovao Mala­gasy » hiantsoana ny fomba amam-panao ankalazaina sy tanterahina isan-taona amin’ ny tsinambolan’ny fararano (marsa-avrily). « Taombaovao » ho an’ny Malagasy rehetra tsy anavahana finoana, na fihaviana, na saranga… Marihina fa, amin’izay maha fomba azy izay. Efa fanaon’ny Malagasy isan-taona ny mankalaza ny tsinambolan’ny fararano araka ny voarakitry ny boky « Hi­stoire de la grande isle Mada­gascar » (pejy 173 sy 177).
Ankoatra izay famohazana sy fivoizana ny Taombaovao amin’ny tsinambolan’ny fararano izay. Mpanandro sy mpanotra ihany koa Randrian­jatovo Henri. Nanoratra tononkalo miompana amina lohahevitra samihafa izy. Radio sy gazety maro no nentiny nizara nampahafantarana ny fanandroana sy ny fomba amam-panao malagasy. Anisan’ireny ny Radio sy ny Gazety Feon’ Imerina, ny Gazety Taratra, sns. Anio, no hametrahana ny nofomangatsiakany eny amin’ ny fasan-drazany eny Mora­rano Idilana (Talata Volonon­dry).
Mirary fiononana feno sy fankaherezana ho an’ny fianakaviana manontolo ny Gazety Taratra.

HaRy Razafindrakoto

Catégories: National

Rugby – XXL Top 12: Lavon’ny Cosfa (Bebaoty) ny Tam

lun, 03/09/2026 - 07:42

Nitohy tetsy amin’ny kianja Makis Andohatapenaka ny andro fahafito hiadiana ny ho tompondakan’i Madagasikara, taranja rugby na ny XXL Top 12. Voahaja ny lojika raha ny vokatra. Anisan’izany, lavon’ny Cosfa (Bebaoty), tamin’ny isa (39) no ho (23) ny Tam Anosibe. Nanantombo teo amin’ny tanjaka ny miaramila, izay nanafangaro ny lalaony, tamin’ny alalan’ny “avant” sy ny “trois quart aile”. Ny Anosibe kosa toy ny mahazatra azy, nampiasa ny “pack d’avant”. Nifandanja ny fihaonana teo amin’ny fizaram-potoana voalohany. Porofon’­ izany, nisaraka ady sahala 10 no ho 10 tao anatin’ny fizaram-potoana voalohany. Teo amin’ny 40 mn manaraka, naneho ny traikefany ireo mpilalaon’ny Bebaoty. Nanafaingana ny lalao sy ny tosika be ary nahitany vokatra izany ka mbola nisy ny baolina voatsindry. Tsy nitazam-potsiny kosa ny Tam fa nanafika hatrany saingy be loatra ny baolina very sy ny fahadisoana, izay nanome tombony ho an’ny Cosfa. Mbola mitarika aloha hatreto ny Cosfa izay tsy mbola resy mihitsy.

Tompondaka

Catégories: National

Tsipy kanetibe – PPF 2026: Raraka teo amin’ny ampahefa-dalana ny Malagasy

lun, 03/09/2026 - 07:42

Nifarana teo amin’ny dingana ampahefa-dalana, ny dian’ny ekipam-pirenena malagasy, nandritra ny famaranana lehibe niadiana ny Passion Pétanque Française (PPF 2026), taranja tsipy kanetibe. Fihaonana notanterahina oma­ly tao amin’ny Boulo­drome Douaisis, France. Re­sin’­ny ekipan’i Baudino sy i Maurel ary i Delahaye, tamin’ ny isa 13 no ho 9 i Yves sy i Lova ary i Tonnerre. Lalao nandrasan’ny mpijery rehetra tonga tany an-toerana satria toy ny famaranana kely mialoha ny fotoana izany. Niady ny lalao na nitarika tamin’ny elanelan’isa lavitra aza ireo mpifanandrina, vao nanomboka nanenjika ry zalahy.
Nanokatra ny isa voalohany ry Baudino, avy eo nosahalain’ny Malagasy ho 1 sy 1. Nitsatoka teo ny Malagasy ary lasa ry Baudino ka niatrika hatrany amin’ny isa 9 no ho 1. Taitra tamin’io elanelana io izy telo mirahalahy ka nanenjika ary nosahalainy 9 no ho 9. Nihevitra ny rehetra fa ho tapaka eo ity ekipa frantsay ity saingy ny malagasy no tsy nihetsika teo intsony. Niakatra ho 10 no ho 9 ny isa avy eo lasa 12 no ho 9 ary matin-dry Baudino, tamin’ny isa 13 no ho 9. Tsy nety nifameno ny lalaon’izy telo mirahalahy raha ny vaovao voaray. Mafy koa ny “carreau” nataon’ny mpifanandrina satria saika nahavita izany hatrany ry zalahy, isaky ny mitifitra. Tsy voatohitr’i Lova anefa izany ka teo no nampiova ny lalao.
Ho an’ny lalao hafa, niatrika ny manasa-dalana koa ilay Malagasy mpilalao, Andrian­tseheno Christian (Racl), niaraka tamin’i Lamberger sy i Magny.

Tompondaka

Catégories: National

DAKA AN-JORONY: Ketriketrika mahatonga kotrokotroka

lun, 03/09/2026 - 07:42

Tsy mitsaha-mitombo sy miitatra tahaka ny sima misioka ny olana amin’ny fanatanjahantena, eto Madagasikara. Ny eo tsy voavaha, ny hafa miditra ihany. Misy manko ireo miketriketrika ka mahatonga kotrokotroka. Na tsy maresaka be aza, misoko mangina toy ny homamiadana ny fifandirana eo amin’ny lalaon-tsaina «echec». Mifandrirotra amin’izay mampety azy, ny federasionina sy ny minisitera ka ahina ho tapaka ny tady eo amin’ny roa tonta. Ity tokoa no tonga amin’ny fitenenana hoe : izy mivady no miady ka ny ankizy no voaporiporitra. Misy miketriketrika mantsy any ho any ka mahatonga kotrokotroka.
Ny hevitra tsy azo hono nefa tsy amin’olombelona. Ilaina ny mifanantona sy miresaka mivantana fa ny volan’imaso mantsy tsy mba kilema. Tsy misy olana, tsy hahitam-bahaolana izany. Ny fanehoan-kevitra, tsy midika fa manana ny marina. Zava-dehibe ny fifampihainoana, ao anatin’ny olana mitranga. Ny hevitry ny maro manko mahataka-davitra.
Na izany aza, aleo tsy mifamingana fa ny hazandrano no famintana ary ny haza an-tanety fihaza. Koa aleo hialana lavitra ny ketriketrika mahatonga kotrokotroka. Ekena fa ny tongom-balo tsy miara-mamindra nefa ny teny hifampierana mahatsara fihavanana. Loza iray, loza roa, loza telo raha toa ka teny iray tsy voatandrina no hamono ny atleta iray manontolo. Aleo miada-pamindra kanefa tonga toy izay maika hivarina an-kady. Feno lavaka ny lalana hizorana ka solafaka ireo tsy mitandri-pamindra. Toy ny ranomasina tsy hita fetra mantsy ny taona diavina, ndraika manonja, ndraika mitony. Sambokely mitety onja, ka ao ny rendrika ao ny tafita. Koa aleo miketriketrika tonga katrokatroka toy izay ketriketrika lasa kotrokotroka.

Tompondaka

Catégories: National

Pages